บทที่ 1402 บทส่งท้าย : คฤหาสน์ฉินอ๋อง แหล่งท่องเที่ยวระดับ 5A แห่งต้าถัง

หลี่เค่อทำความเข้าใจถึงสาเหตุที่การพัฒนาทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของต้าถังค่อนข้างล่าช้าได้อย่างรวดเร็ว การแบ่งแยกดินแดนในยุค เถี่ยมู่เจิน (เตมูจิน) ถือเป็นสงครามขนาดใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ต้าถัง นอกเหนือจากนั้น ต้าถังแทบไม่เคยเกิดสงครามใหญ่ใดๆ อีกเลย

พูดตามตรง เมื่อไม่มีสงครามโลก การที่เทคโนโลยีไม่เกิดการระเบิดแบบก้าวกระโดดก็นับเป็นเรื่องสมเหตุสมผล หลี่เค่อวิเคราะห์อย่างละเอียด พบว่าในตอนที่เขาเสียชีวิต แม้หลายสาขาวิชาในต้าถังจะเริ่มมีการฟื้นฟูและเติมเต็มขึ้นมาทีละน้อย แต่หลี่เค่อไม่ได้ใช้วิธีเร่งโตแบบถอนกล้าช่วยเร่ง ดังนั้นทฤษฎีและวิทยาศาสตร์หลายแขนงจึงพัฒนาไปอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ท้ายที่สุด ความรู้ที่หลี่เค่อมอบให้นั้น หากต้องการจะทำความเข้าใจอย่างถ่องแท้ ลำพังแค่ไม่กี่สิบปีย่อมเป็นเรื่องยาก

หลี่เค่อลองเปิดดูผ่านๆ พบว่าช่วงเวลาประมาณสี่ร้อยกว่าปีนับจากที่เขาเสียชีวิตไปจนถึงปีที่ 500 ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเทียบได้กับช่วงปลายศตวรรษที่ 18 ถึงศตวรรษที่ 19 ในชาติภพแรกของเขา หรือประมาณหนึ่งร้อยกว่าปีแห่งความก้าวหน้า

สาเหตุหลักคือเทคโนโลยีโดยรวมมีการยกระดับขึ้นอย่างมั่นคง ในช่วงเวลาสี่ร้อยปีนี้ ศาสตร์แขนงต่างๆ ถูกวิจัย พิสูจน์ และทำให้สมบูรณ์โดยผู้คนมากมาย