บทที่ 392: พลังชี่เดียวกันย่อมดึงดูดกัน

"มันมาจากความหมายที่ว่า 'เมื่อผลสุกขั้วย่อมหลุดเอง'" เฉินหยางอธิบายให้ฉินตงเหลียงฟัง: "ถึงแม้ตอนนี้จะเป็นช่วงปิดเทอมฤดูร้อน แต่ก็เข้าสู่ช่วงต้นฤดูใบไม้ร่วงแล้ว ซึ่งเป็นฤดูกาลที่ใบของต้นอู๋ถงร่วงหล่นและผลของมันสุกงอมพอดี"

"เมื่อผลสุกขั้วย่อมหลุดเอง ผลถงสุก ใบถงร่วง การเติมใบอู๋ถงลงในตำรับยา ก็เพื่อใช้พลังชี่ของมัน นำยาตัวอื่นๆ ไปยังตำแหน่งของโรค"

นี่คือจุดที่พิเศษที่สุดของการแพทย์แผนจีน และเป็นจุดที่น่ามหัศจรรย์ที่สุดเช่นกัน หลายคนรู้ว่าในการแพทย์แผนจีนมีคำกล่าวที่ว่า "ใช้รูปลักษณ์บำรุงรูปลักษณ์" แต่จริงๆ แล้วคำกล่าวนี้ไม่ถูกต้องนัก ที่ถูกต้องควรจะเป็น "ใช้คุณสมบัติบำรุงคุณสมบัติ"

"คุณสมบัติ" ในที่นี้หมายถึงคุณสมบัติเฉพาะของตัวยา ซึ่งก็คือเรื่อง "สี่ชี่ห้าธาตุ" หากเปลี่ยนจาก "ใช้รูปลักษณ์บำรุงรูปลักษณ์" เป็น "ใช้คุณสมบัติบำรุงคุณสมบัติ" ก็จะเข้าใจได้ง่ายขึ้นมาก สาเหตุที่มีคำกล่าวว่า "ใช้รูปลักษณ์บำรุงรูปลักษณ์" ก็เพราะสมุนไพรหลายชนิดมี "คุณสมบัติ" และ "รูปลักษณ์" ที่สอดคล้องกัน สมุนไพรบางชนิดมีรูปร่างเหมือนอะไร ก็มักจะมีคุณสมบัติบางอย่างที่คล้ายกัน จึงเกิดเป็นคำกล่าวนี้ขึ้นมา "ใช้รูปลักษณ์บำรุงรูปลักษณ์" นั้นค่อนข้างเป็นนามธรรม แต่ "ใช้คุณสมบัติบำรุงคุณสมบัติ" จะมีความแม่นยำกว่า

ยกตัวอย่างเช่น ในการแพทย์แผนจีนกล่าวว่า สิ่งของที่มีสีดำบางชนิดสามารถบำรุงไตได้ ไตมีธาตุเป็นน้ำ และน้ำมีสีเป็นสีดำ ดังนั้นของอย่างลูกหม่อนจึงสามารถบำรุงไตได้ แต่บางคนกลับใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ไปสกัดส่วนประกอบ แล้วตีพิมพ์บทความวิจัยว่าสารประกอบบางอย่างในสมุนไพรชนิดนั้นมีปริมาณน้อยมาก สู้สารอาหารในอย่างอื่นก็ไม่ได้ การใช้ยาของการแพทย์แผนจีนเน้นที่ "คุณสมบัติ" ไม่ใช่ปริมาณสาร หากใช้เรื่องปริมาณสารมาอธิบายการแพทย์แผนจีนหรือวิจัยสมุนไพรจีน ก็เท่ากับว่ากำลังเดินสวนทางกันอย่างสิ้นเชิง เรื่องนี้ต้องยกตัวอย่างด้วย "ฝูเสี่ยวไม่" (ข้าวสาลีลอยน้ำ) หากวิเคราะห์ด้วยส่วนประกอบแล้ว ส่วนประกอบของฝูเสี่ยวไม่กับข้าวสาลีธรรมดานั้นไม่มีอะไรแตกต่างกัน แต่ข้าวสาลีธรรมดากลับไม่มีคุณสมบัติเหมือนฝูเสี่ยวไม่ ฝูเสี่ยวไม่คือเมล็ดข้าวสาลีที่แห้ง เบา และลีบที่สามารถลอยบนผิวน้ำได้ จึงได้ชื่อนี้มา ด้วยคุณสมบัติที่เบาของมัน ฝูเสี่ยวไม่จึงมีสรรพคุณบำรุงชี่ ขจัดความร้อน และระงับเหงื่อ ยิ่งไปกว่านั้น การใช้ยาในการแพทย์แผนจีนยังให้ความสำคัญกับการเปลี่ยนแปลงของสี่ฤดู เมื่อฤดูกาลต่างกัน วิธีการใช้ยาบางชนิดก็จะแตกต่างกันไปด้วย ฤดูใบไม้ผลิ สรรพสิ่งฟื้นคืนชีพ พลังชี่ของธาตุไม้เจริญงอกงาม ส่วนฤดูใบไม้ร่วง ผลไม้สุกงอม พลังชี่ของธาตุไม้จะเหี่ยวเฉา คนที่ใช้แชมพูสมุนไพรเป็นประจำจะสังเกตได้ว่า แม้จะเป็นแชมพูยี่ห้อเดียวกัน แต่พอใช้ในฤดูใบไม้ผลิและฤดูร้อนกลับไม่มีปัญหาอะไร พอถึงฤดูใบไม้ร่วง รังแคกลับมีมากขึ้น นี่เป็นเพราะพลังชี่ของธาตุไม้ในฤดูใบไม้ร่วงเหี่ยวเฉาลง ในฤดูใบไม้ร่วง ใบไม้จะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองและร่วงหล่น การใช้แชมพูประเภทสมุนไพรจึงทำให้เกิดรังแคมากขึ้นโดยธรรมชาติ นี่คือผลลัพธ์ที่เกิดจาก "คุณสมบัติ"