บทที่ 131: การสอบฮุ่ยซื่อ 2

ยิ่งไปกว่านั้น ก่อนที่ข้อสอบจะไปถึงมือของผู้คุมสอบหลัก ก็ต้องผ่านมือของผู้ตรวจข้อสอบประจำหมวดและผู้คุมสอบรองเสียก่อน หากแสดงความคิดเห็นที่รุนแรงเกินไป จนไปสร้างความขุ่นเคืองให้ท่านใดจนถูกคัดออก นั่นถึงจะเรียกว่าได้ไม่คุ้มเสีย

เมื่อคิดได้ดังนี้ เฉินเยี่ยนจึงได้จรดพู่กันลงไป: ‘มโนธรรมอันดีงาม ย่อมได้รับการขยายให้กว้างขวางโดยผู้ศึกษา’

‘หลักการนั้นใช้เพื่อขยายความรู้ในใจของเราให้กว้างขวาง และการเรียนรู้ใช้เพื่อศึกษาค้นคว้าหลักการของใต้หล้าให้ถึงที่สุด เมื่อหลักการถูกศึกษาจนถึงที่สุดแล้ว ความรู้ก็จะกว้างขวางขึ้นเอง’

เขียนไปอย่างคล่องแคล่วกว่าสามร้อยตัวอักษร บทความหนึ่งบทก็เสร็จสิ้น

เขาคลี่บทความที่เขียนในตอนกลางวันออกมาพลางอ่านพลางพิจารณาแก้ไข รอจนกระทั่งได้รับเทียนแล้ว เขาก็จุดเทียน อาศัยแสงไฟที่ริบหรี่แก้ไขบทความทั้งหมดจนเสร็จสิ้นแล้วจึงได้ดับไฟเข้านอน