บทที่ 7 หย่งหมิง

ซ่า ซ่า ซ่า

สือจ่างนำคนเดินอยู่บนเส้นทางกลับค่าย

เขามองไปยังทหารร่างผอมเล็กข้างกาย: “เสี่ยวฉ่าน มีอะไรก็รีบพูดมา อย่าอ้ำๆ อึ้งๆ”

เสี่ยวฉ่านก้าวตามสือจ่างอย่างกระชั้นชิด พลางพูดว่า: “หัวหน้า ข้าว่าเรื่องนี้มันทะแม่งๆ... ถึงเขาจะพูดได้ดีแค่ไหน ก็เป็นแค่ลมปาก หากเป็นอย่างที่สองคนนั้นพูดจริงๆ... เรื่องนี้... นั่น...”

สือจ่างชะลอฝีเท้าลง: “ข้าถามเจ้าหน่อย เจ้าว่าสองคนนั้นเป็นสายลับฝ่ายเหนือดี หรือไม่ใช่สายลับฝ่ายเหนือดี?”

เสี่ยวฉ่านลังเลอยู่ครู่หนึ่ง แล้วก็พูดอย่างไม่ลังเลว่า: “แน่นอนว่าเป็นสายลับฝ่ายเหนือดีกว่าสิ! ฆ่าสายลับไปสี่คน อย่างไรเสียก็ต้องได้บันทึกความดีความชอบ ไม่แน่อาจจะมีเงินรางวัลด้วยซ้ำ!”

“แล้วเจ้าจะถามหาพระแสงอะไรอีก?”

เสี่ยวฉ่านขมวดคิ้วแน่น: “แต่ว่า แต่ถ้าคนคนนั้นแอบอ้างจริงๆ ล่ะ—”

“เจ้าโง่รึไง! พวกเราแค่กลับไปรายงาน จะจริงจะเท็จก็ให้นายกองเซวียกับอาลักษณ์หวังเป็นคนตัดสิน มันจะไปเกี่ยวอะไรกับพวกเรา?”

สือจ่างหันหลังกลับไปตะโกนเสียงดัง: “ทุกคนฟังให้ดี กลับไปแล้วสงบปากสงบคำไว้! อะไรควรพูด อะไรไม่ควรพูดจำไว้ให้ขึ้นใจ! นี่เป็นเรื่องของตัวเอง อย่าให้สุดท้ายต้องทำร้ายตัวเองแล้วยังไปทำร้ายพี่น้อง! ต้าตู๋ โดยเฉพาะเจ้า! ปากไม่มีหูรูด! ระวังตัวไว้ให้ดี!”

...

สายลมในป่าพัดโชย ดวงจันทร์ยามรุ่งอรุณเริ่มปรากฏ

ชายหน้าดำที่ถือหอกไม่รู้ไปหาก้อนหินใหญ่ที่ด้านบนเรียบมาจากไหน เขายกมันมาวางตรงหน้าหวังหยางอย่างเหนื่อยหอบเหงื่อโซมกาย จากนั้นก็ใช้แขนเสื้อเช็ดผิวหินอย่างสุดกำลัง แล้วพูดกับหวังหยางอย่างเอาใจ: “คุณชายเชิญนั่งพักตรงนี้ก่อน ข้าน้อยจะไปหาน้ำมาให้ดื่ม”

“น้ำมาแล้ว!” ติงจิ่วถือถุงน้ำสีน้ำตาลใบหนึ่งวิ่งเหยาะๆ เข้ามา ใบหน้าเต็มไปด้วยรอยยิ้ม: “คุณชาย นี่คือน้ำแร่บนภูเขาที่ข้าน้อยเพิ่งไปตักมา เชิญคุณชายดับกระหาย”

หวังหยางไหนเลยจะมีอารมณ์ไปสนใจการเอาอกเอาใจของคนทั้งสอง การแอบอ้างสกุลหลางหยานั้นเป็นเพียงแผนการเฉพาะหน้า อีกสักครู่ยังต้องรับมือกับนายกองที่ดูเหมือนจะรับมือยากกว่านี้อีก ที่น่าเศร้ากว่านั้นคือตอนนี้แม้แต่ตนเองอยู่ในราชวงศ์ไหนก็ยังไม่รู้เลย

ตอนนี้รู้เพียงแค่ช่วงกว้างๆ ว่าเป็นยุคราชวงศ์จิ้นตะวันออกและราชวงศ์ใต้ และราชวงศ์จิ้นตะวันออกและราชวงศ์ใต้ในยุคหลังยังถูกเรียกว่า “ห้าราชวงศ์” ซึ่งประกอบด้วยห้าราชวงศ์ที่สถาปนาขึ้นในเจียงหนาน ได้แก่ จิ้นตะวันออก, ซ่ง, ฉี, เหลียง, และเฉิน

ในบรรดาห้าราชวงศ์นี้ หวังหยางคุ้นเคยกับราชวงศ์จิ้นตะวันออกและราชวงศ์เฉินมากที่สุด รองลงมาคือซ่งและเหลียง และที่คุ้นเคยน้อยที่สุดก็คือราชวงศ์ฉีซึ่งมีระยะเวลาสั้นที่สุดและสถานการณ์ทางการเมืองวุ่นวายที่สุดในบรรดาห้าราชวงศ์ ดังนั้นราชวงศ์ที่หวังหยางหวังว่าจะทะลุมิติมามากที่สุดคือราชวงศ์จิ้นตะวันออก

ที่ไม่เลือกราชวงศ์เฉินก็เพราะนั่นคือยุคสุดท้ายของราชวงศ์ใต้ หากตนเองทะลุมิติไปในช่วงที่รัฐสุยกวาดล้างรัฐเฉินพอดี เมื่อสงครามใหญ่ปะทุขึ้น เลือดไหลนองเป็นสายน้ำ จะรอดชีวิตหรือไม่ยังเป็นเรื่องที่บอกไม่ได้เลย

ไม่ได้การ! ต้องหาทางรู้ให้ได้ว่าตอนนี้เป็นราชวงศ์ไหนในบรรดาห้าราชวงศ์ก่อนที่นายกองเซวียอะไรนั่นจะมาถึง แบบนี้เวลาแต่งเรื่องโกหกจะได้มีเป้าหมายที่ชัดเจน

แต่จะรู้ได้อย่างไร? การสอบถามโดยตรงย่อมไม่เหมาะสม คนสกุลหวังแห่งหลางหยาผู้สูงส่ง จะไม่รู้แม้แต่ชื่อราชวงศ์ได้อย่างไร?

หาทางดูเหรียญเงิน? ก็ยังไม่ได้อีก ระบบเงินตราในราชวงศ์ใต้มีความวุ่นวาย ใช้ทั้งเงินเก่าและเงินใหม่ปะปนกัน ยากที่จะแยกแยะได้

หวังหยางคิดอยู่ครู่หนึ่ง ในใจก็เกิดความคิดขึ้นมา เขานั่งลงบนก้อนหินอย่างวางมาดก่อน แล้วจึงรับถุงน้ำมา ถามด้วยน้ำเสียงสบายๆ ว่า: “พวกเจ้าเป็นทหารมากี่ปีแล้ว?”

ติงจิ่วรีบตอบก่อน: “ข้าน้อยเป็นทหารรักษาการณ์มาห้าปีแล้ว”

ชายหน้าดำตอบ: “เรียนคุณชาย ข้าน้อยรับราชการทหารมาแปดปีแล้ว”

หวังหยางกล่าว: “โอ้ งั้นก็ถือว่าเป็นทหารเก่าแล้ว ทำไมถึงมาเป็นทหารล่ะ?”

ชายหน้าดำและติงจิ่วหันมามองหวังหยางพร้อมกัน สายตาดูแปลกๆ

แย่แล้ว! หวังหยางรู้ตัวทันทีว่าพูดอะไรผิดไป เขานึกขึ้นได้ว่าราชวงศ์เหนือใต้ยังเป็นยุคของ “ระบบทหารสืบทอดทางสายเลือด” ที่เรียกว่า “ทหารสืบทอดทางสายเลือด” หมายถึงราชสำนักบังคับให้ครอบครัวของทหารต้องเป็นทหารสืบทอดกันไปจากรุ่นสู่รุ่น หรือที่เรียกว่า “ครัวเรือนทหาร” เพื่อขยายกำลังพล ก็มักจะลงโทษผู้กระทำความผิด คนไร้ทะเบียน ผู้หลบหนี ทาส หรือแม้กระทั่งเชลยศึกชนเผ่าต่างๆ ให้เข้าไปอยู่ในครัวเรือนทหารด้วย ประกอบกับราชการกำหนดให้ครัวเรือนทหารต้องรับภาระงานหนัก ค่าตอบแทนก็น้อย และเพื่อป้องกันไม่ให้ครัวเรือนทหารหลบหนี ก็ใช้วิธีการปกครองที่กดขี่ ดังนั้นสถานะทางสังคมของทหารจึงต่ำลงเรื่อยๆ จนกระทั่งด้อยกว่าสามัญชนทั่วไปเสียอีก

ที่คนทั้งสองนี้มาเป็นทหาร ก็ย่อมเป็นเพราะบิดาและปู่ของพวกเขาเป็นทหาร นี่เป็นความรู้ทั่วไปที่ใครๆ ก็รู้ ดังนั้นทั้งสองคนจึงรู้สึกว่าคำถามของเขาแปลก

หลังจากที่หวังหยางรู้ตัวว่าทำพลาด เขาก็ค่อยๆ พูดเสริมอย่างไม่รีบร้อน: “โอ้ ที่แท้พวกเจ้าเป็นบุตรหลานทหาร ไม่ใช่สามัญชนที่มาสมัคร”

ใน “โหลวซื่อหมิง” ของหลิวอวี่ซีมีประโยคหนึ่งที่โด่งดังมาก: “พูดคุยหัวเราะมีแต่บัณฑิตผู้ทรงความรู้ ไปมาหาสู่ไร้ซึ่งสามัญชน” คำว่า “ไป๋ติง” (สามัญชน) ในที่นี้หมายถึง “ผู้ที่ไม่รู้หนังสือ” แต่ในสมัยราชวงศ์เหนือใต้ “ไป๋ติง” จะหมายถึงสามัญชนที่มาสมัครเป็นทหารโดยเฉพาะ ในสมัยราชวงศ์เหนือใต้ แม้จะใช้ระบบทหารสืบทอดทางสายเลือด แต่ก็ยังมีระบบเกณฑ์ทหารด้วย ที่เรียกว่าเกณฑ์ทหารก็คือการเรียกเกณฑ์ทหาร แต่ถ้าหากสมัครแล้วจะต้องกลายเป็นครัวเรือนทหาร ทำให้ลูกหลานรุ่นหลังต้องเป็นทหารไปตลอด แล้วจะมีใครยอมมาสมัครเล่า? ดังนั้นราชสำนักจึงกำหนดให้ทหารที่มาจากการสมัครรวมกันเป็นกองแยกต่างหาก ครอบครัวไม่ใช่ครัวเรือนทหาร ทะเบียนบ้านก็ไม่เข้าทะเบียนทหาร พูดง่ายๆ ก็คือยังมีอิสรภาพอยู่

หวังหยางคิดว่าตนเองเปลี่ยนเรื่องได้อย่างเป็นธรรมชาติและเหมาะสม หารู้ไม่ว่าคำว่า “บุตรหลานทหาร” ในยุคนั้นมีความหมายในเชิงลบไม่น้อย เกือบจะเท่ากับการด่าคน ทหารเองเป็นครัวเรือนทหารก็เรื่องหนึ่ง แต่การที่คุณมาเปิดโปงอย่างชัดเจนก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง อีกอย่างการเกณฑ์ “ไป๋ติง” จะมีเฉพาะในบางช่วงเวลาเท่านั้น และมักจะรับผิดชอบแค่การรบ ส่วนพวกที่ประจำการในค่าย ทหารยามที่ลาดตระเวนอย่างเหน็ดเหนื่อยอย่างชายหน้าดำและติงจิ่ว โดยทั่วไปแล้วล้วนเป็นบุตรหลานทหาร ดังนั้นการพยายามรักษาหน้าของหวังหยางครั้งนี้จึงไม่ค่อยฉลาดนัก

ติงจิ่วหน้าแดงขึ้นมาทันที ระหว่างคิ้วปรากฏแววไม่พอใจอย่างเห็นได้ชัด ส่วนชายหน้าดำกลับยิ้มอย่างขมขื่น: “คุณชายพูดถูกแล้ว พวกข้าน้อยไหนเลยจะมีวาสนาได้เป็นไป๋ติง”

หวังหยางเห็นบรรยากาศไม่สู้ดี ถึงแม้จะไม่เข้าใจสาเหตุที่แน่ชัด แต่ก็เดาได้ว่าเป็นเพราะตนเองพูดอะไรผิดไป ถ้าเขาเลือกได้ เขาก็อยากจะเงียบไม่พูดอะไรเลย แต่เพื่อที่จะล้วงข้อมูลราชวงศ์ ก็ทำได้เพียงคุยอย่างกระอักกระอ่วนต่อไป “อืม แล้วพวกเจ้าอ่านหนังสือออกไหม?” หวังหยางถามเหมือนคุยเล่นทั่วไป

ใบหน้าของติงจิ่วกระตุก ความโกรธปรากฏชัดขึ้น เขาคิดว่าคุณชายนิสัยเสียคนนี้กำลังล้อเลียนพวกเขา! ขนาดครัวเรือนสามัญชนทั่วไปที่อ่านหนังสือออกยังมีไม่มากเลย ไม่ต้องพูดถึงครัวเรือนทหารอย่างพวกเขา! เขาจึงตอบเสียงห้วนในทันที: “ไม่ออก!”

หวังหยางฟังออกว่าติงจิ่วไม่พอใจ แต่ก็แสร้งทำเป็นไม่รู้ ชายหน้าดำยังคงไม่โกรธ ยิ้มอย่างเอาใจ: “อ่านออกอยู่บ้างขอรับ”

หวังหยางเห็นชายหน้าดำรับคำ ในใจก็ยินดี ทำท่าทางประหลาดใจ: “เจ้าชื่ออะไร? อ่านหนังสือออกด้วย นับว่าหาได้ยากยิ่ง”

“คุณชายล้อเล่นแล้ว ข้าน้อยชื่อเฮยฮั่น (ชายดำ) เพื่อที่จะสอนลูกสาวของตัวเอง ก็เลยลองหัดเรียนเองมั่วๆ รวมๆ แล้วก็รู้จักไม่กี่ตัวเองขอรับ”

หวังหยางพิจารณาชายหน้าดำอยู่ครู่หนึ่ง ในใจคิดว่า เฮยฮั่น เฮยฮั่น ช่างชื่อเหมือนตัวคนจริงๆ: “เฮยฮั่น งั้นข้าจะทดสอบเจ้าหน่อย ความหมายของรัชศกของพวกเราคืออะไร?” เมื่อคุยมาถึงตรงนี้ ในที่สุดหวังหยางก็เข้าประเด็นสำคัญ: ถามชื่อรัชศก

สีหน้าของเฮยฮั่นดูอึดอัดเล็กน้อย: “รัชศกพวกนี้ล้วนแต่เป็นท่านผู้ใหญ่ในเมืองหลวงเป็นคนกำหนด ข้าน้อยจะไปเข้าใจได้อย่างไรขอรับ!”

หวังหยางกล่าว: “ไม่เป็นไร เจ้าพูดมาได้เลย”

เฮยฮั่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง รวบรวมความกล้าแล้วพูดว่า: “ความหมายคือ...ตลอดไป...สว่างไสวตลอดไป?”

สว่างไสวตลอดไป? สว่างไสวตลอดไป...

หวังหยางครุ่นคิดถึงคำสี่คำนี้ซ้ำไปซ้ำมา ในใจก็ตกใจอย่างกะทันหัน!

ให้ตายสิ! จะเป็นหย่งหมิงไปได้รึ?!

เฮยฮั่นเห็นสีหน้าของหวังหยางไม่สู้ดี ก็รีบพูดทันที: “ข้าน้อยพูดมั่วๆ ไปเอง ขอคุณชายโปรดชี้แนะด้วยขอรับ!”

หวังหยางสงบสติอารมณ์แล้วถามว่า: “เจ้าบอกมาก่อนว่ารัชศกคืออะไร?”

“หย่ง...หมิง?” เฮยฮั่นแม้แต่ชื่อรัชศกก็ยังพูดอย่างไม่ค่อยมั่นใจ มันคือหย่งหมิงจริงๆ ด้วย! นี่คือรัชศกของราชวงศ์ฉีใต้ ซึ่งเป็นราชวงศ์ที่เขาไม่คุ้นเคยที่สุดในบรรดาห้าราชวงศ์!

ทำไมเขาถึงไม่คุ้นเคยกับราชวงศ์ฉีใต้มากที่สุด? เพราะราชวงศ์ฉีใต้มีประวัติศาสตร์สั้นที่สุดในบรรดาราชวงศ์จิ้นตะวันออกและราชวงศ์ใต้ และสถานการณ์ทางการเมืองก็วุ่นวายที่สุด! ที่ร้ายแรงกว่านั้นคือเขาไม่รู้เลยว่ามันวุ่นวายอย่างไร! เขาจำได้เพียงว่าท่านเฉียนมู่ได้ประเมินราชวงศ์ฉีด้วยน้ำเสียงที่ไม่ค่อยพอใจนักในหนังสือ “กั๋วสื่อต้ากัง” (เค้าโครงประวัติศาสตร์ชาติ) โดยกล่าวว่า: “บุคคลและชะตาของแผ่นดิน ในบรรดาราชวงศ์ใต้ถือว่าต่ำที่สุด” ที่เรียกว่า “ชะตาของแผ่นดิน” ก็หมายถึงอายุขัยและโชคชะตาของชาติ เฉียนมู่ถึงกับประณามว่าเป็น “ต่ำที่สุด” ย่อมต้องมีเหตุผล! ไม่ต้องพูดถึงว่า “ต่ำที่สุด” อย่างไรเขาก็มืดแปดด้านไปหมด แม้แต่ฮ่องเต้มีใครบ้าง มีกี่องค์ ขุนนางมีใครบ้าง เกิดเหตุการณ์สำคัญอะไรขึ้นบ้าง เขาก็ไม่รู้ทั้งสิ้น! เขารู้เพียงว่าราชวงศ์ฉีใต้ดำรงอยู่เป็นเวลาสั้นมากก็ถูกราชวงศ์เหลียงเข้ามาแทนที่ และเหตุผลที่เขาเคยได้ยินชื่อรัชศก “หย่งหมิง” นี้ ก็เป็นเพราะในประวัติศาสตร์วรรณคดีโบราณมีสิ่งที่เรียกว่า “ฉันทลักษณ์หย่งหมิง” ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของโคลงกลอนแบบมีฉันทลักษณ์ในยุคหลัง หรือที่เรียกว่า “โคลงกลอนยุคใกล้” แต่รู้เรื่องนี้แล้วมีประโยชน์อะไร?! หวังหยางยอมแลกความรู้ที่ไร้ประโยชน์นี้กับ “ตารางลำดับวงศ์ตระกูลฮ่องเต้ราชวงศ์ฉีใต้” อะไรทำนองนั้น อย่างน้อยที่สุดก็จะได้รู้ปีที่ราชวงศ์ฉีใต้ล่มสลายก็ยังดี!

————————————

หมายเหตุ:

1. ในสมัยราชวงศ์เว่ย จิ้น และราชวงศ์เหนือใต้ สถานะทางสังคมของทหารต่ำมาก จนกระทั่งการใช้คำว่า “ปิง” (兵) หรือ “จู๋” (卒) เรียกคนเกือบจะเท่ากับการด่า ใน “สามก๊ก” กวนอูเมื่อได้ยินว่าฮองตงได้รับการแต่งตั้งเป็นหนึ่งในห้าทหารเสือก็โกรธแล้วพูดว่า: “ฮองตงเป็นคนเช่นไร กล้ามาอยู่ในระดับเดียวกับข้ารึ? ลูกผู้ชายย่อมไม่ยอมอยู่ร่วมแถวกับทหารแก่” เรื่องนี้ดัดแปลงมาจาก “จดหมายเหตุสามก๊ก” ต้นฉบับคือ: “อวี่ได้ยินว่าฮองตงเป็นโฮ่วเจียงจวิน อวี่โกรธแล้วกล่าวว่า: ลูกผู้ชายย่อมไม่ยอมอยู่ร่วมแถวกับทหารแก่!” ไม่ว่าจะเป็น “ทหารแก่” หรือ “ทหารเฒ่า” จุดที่ดูถูกที่สุดจริงๆ แล้วไม่ได้อยู่ที่คำว่าแก่ แต่อยู่ที่คำว่า “ปิง” หรือ “จู๋” เรื่องคล้ายๆ กันนี้ก็เกิดขึ้นกับเตียวหุย แต่เตียวหุยกลายเป็นคนที่ถูกดูถูก: เล่าปาไม่ยอมพูดคุยกับเตียวหุย จูกัดเหลียงเตือนเขา เขากลับโต้แย้งว่า: “ลูกผู้ชายดำเนินชีวิตในโลก ย่อมต้องคบหาวีรบุรุษทั่วหล้า จะไปพูดคุยกับลูกทหารได้อย่างไร?” คำว่า “ลูกทหาร” ในที่นี้ก็เป็นคำดูถูกเช่นกัน ใน “ซื่อซัวซินอวี่” บัณฑิตขุนนางดูถูกเหวินอุน กล่าวคำว่า “ปิง” ก็มีความหมายเดียวกัน (“ซื่อซัวซินอวี่·ฟางเจิ้ง”: “เกลียดที่เห็นเหวินตู้โง่เขลาแล้ว ยังต้องกลัวหน้าเหวินอุน! ทหาร! จะไปยกบุตรสาวให้ได้อย่างไร!”) เกี่ยวกับปัญหาการด้อยค่าของครัวเรือนทหารจะยังมีปรากฏให้เห็นในภายหลัง จะกล่าวถึงโดยละเอียดต่อไป

2. ธรรมเนียมการใช้คำว่า “ท่านผู้ใหญ่” (大人) เรียกขุนนางนั้นเกิดขึ้นช้ามาก ในยุคนั้นนอกจากคำเรียกเฉพาะบางคำที่ใช้ได้เฉพาะในความสัมพันธ์บางอย่าง เช่น “หมิงฝู่” “สื่อจวิน” “ฝู่จวิน” เป็นต้น ก็จะเรียกตามตำแหน่งขุนนางโดยตรง แต่ตำแหน่งขุนนางบางตำแหน่งสำหรับผู้อ่านในยุคปัจจุบันไม่ค่อยคุ้นเคย เช่น ในตอนต่อไปจะปรากฏคุณชายสูงศักดิ์แซ่หลิว ดำรงตำแหน่ง “ปาตงหวังโหย่ว” ยศก็ไม่ต่ำ สำหรับผู้อ่านจำนวนไม่น้อย การเรียกว่า “หลิวหวังโหย่ว” ก็ไม่ให้ความรู้สึกที่แม่นยำเท่ากับการเรียกว่า “ท่านหลิว” เพื่อความสะดวกในการเข้าใจ ก็ยังคงใช้คำว่าท่านผู้ใหญ่นี้ไว้ แต่ไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์