บทที่ 605 การบรรยายแห่งตำหนักบูรพา

ฉินห่าวหรานตอบตามพิธีโบราณอย่างสงบเสงี่ยมว่า "สิ่งที่เรียกว่าหนทางฟ้า คือหนทางบรรทัดฐานแห่งการหมุนเวียนของฟ้าดิน หลักความจริงสูงสุดแห่งการเกิดเป็นแปรสภาพของสรรพสิ่ง ลัทธิเต๋ามีคำกล่าวว่า เต๋าเลียนแบบธรรมชาติ

ฤดูใบไม้ผลิเกิด ฤดูร้อนเติบโต ฤดูใบไม้ร่วงเก็บเกี่ยว ฤดูหนาวสะสม สี่ฤดูหมุนไป ความหนาวร้อนสลับกัน คือหนทางฟ้าที่เป็นธรรมชาติ ปลูกแตงได้แตง ปลูกถั่วได้ถั่ว ความดีความชั่วมีผลสนอง เหตุผลวนเป็นวัฏจักร ก็เป็นหนทางฟ้าตามธรรมชาติเช่นกัน

หากย้ายมาใช้กับการปกครองบ้านเมือง หนทางฟ้าคือหนทางของจิตใจราษฎร ท่านเฒ่าผู้ประเสริฐมีคำกล่าวว่า นักบุญไม่มีใจตายตัว ถือใจราษฎรร้อยชาติเป็นใจ เป็นขุนนางเป็นฟ้า หากเอื้ออาทรประชาชน ลดเบาแรงงานและภาษี ประกาศความเมตตาแผ่ความดี ก็คือสอดคล้องกับหนทางฟ้า ย่อมได้ใจราษฎรผูกพัน สี่ทะเลเข้าหา

หากกดขี่ราษฎรทารุณ เอาเปรียบกดขี่ไร้ขอบเขต ไม่คิดถึงชีวิตราษฎร ก็คือทำทวนหนทางฟ้า ท้ายที่สุดย่อมทำให้ใจราษฎรแตกแยก รากฐานกิจการพังทลาย

นี่คือความหมายลัทธิเต๋าว่าด้วยการเดินตามฟ้าตามคน ใช้ความดีเข้ากับฟ้า เดินตามหนทางฟ้าคือเดินตามใจราษฎร ทำผิดใจราษฎรคือทำผิดหนทางฟ้า คือหลักนี้"