ตอนที่ 94 ผู้เฒ่าหลิ่ว ให้ผมลองดูหน่อยได้ไหมครับ

"อาจารย์ครับ ตรงนี้ยังมีจดหมายอีกฉบับด้วยครับ!" เสียงของอวี้ปังดึงดูดความสนใจของทุกคน

"แกะออกดูสิ!" หลิ่วเสฺวเฉอบอก

ในจดหมายเขียนบรรยายไว้ดังนี้

ในช่วงต้นรัชศกฉุนซีแห่งราชวงศ์ซ่งใต้ (ราวปี ค.ศ. 1175) ขุนพลชาวญี่ปุ่นคนหนึ่งนามว่า "ไทระ โนะ ชิเงโมริ"

เขาได้บริจาคทองคำจำนวนมากให้แก่วัดบนเขาอวี้หวังซานในเมืองหางโจว ท่านเจ้าอาวาสอาจารย์เซนฝัวเจ้าจึงได้มอบของขวัญตอบแทน ซึ่งรวมถึงชามชาศิลาดลเตาหลงเฉวียนใบนี้ด้วย

ต่อมาชามชาใบนี้ก็ตกทอดไปถึงมือของโชกุนอาชิคางะ โยชิมาสะ ในยุคมุโรมาจิ (ปี ค.ศ. 1336–1573)

เขาหวงแหนชามชาใบนี้เป็นอย่างยิ่ง มักจะนำมาลูบคลำชื่นชมและใช้ชงชาอยู่เสมอ

วันหนึ่ง ขณะกำลังใช้งาน เขาเผลอทำชามกระแทกจนเกิดรอยร้าวหลายรอย ทำให้โยชิมาสะปวดใจเป็นอย่างมาก

จึงตั้งใจส่งทูตนำชามใบนี้กลับมายังต้าเซี่ย โดยหวังว่าจักรพรรดิหย่งเล่อแห่งราชวงศ์หมิงจะพระราชทานชามชาแบบเดียวกันให้อีกใบ

แต่ทว่าเวลาล่วงเลยผ่านไปกว่าสองร้อยปี ยุครุ่งเรืองที่สุดในการเผาเครื่องเคลือบของเตาหลงเฉวียนได้ผ่านพ้นไปนานแล้ว ฝีมือและเทคนิคเมื่อเทียบกับสมัยซ่งใต้ก็ถดถอยลงไปมาก จนไม่สามารถเผาชามกระเบื้องเคลือบที่เหมือนกันออกมาได้อีก

ด้วยความจนใจ จึงทำได้เพียงส่งชามชาศิลาดลเตาหลงเฉวียนใบเดิมนี้กลับคืนไป

จนกระทั่งในที่สุด ชามชาใบนี้แตกละเอียดเป็นหลายเสี่ยง อาชิคางะ โยชิมาสะจึงทำได้เพียงเก็บรักษาไว้ในกล่องล้ำค่า

จวบจนหลี่หลินยอมจ่ายเงินก้อนโตเพื่อกว้านซื้อชามชาที่แตกหักกลับมา ชามศิลาดลเตาหลงเฉวียนใบนี้จึงได้หวนคืนสู่ต้าเซี่ยอีกครั้ง

หลังจากอวี้ปังอ่านจบ ทุกคนก็ได้รับรู้ความเป็นมาของชามใบนี้อย่างกระจ่างชัด

[นับดูแล้ว ชามศิลาดลเตาหลงเฉวียนใบนี้ก็มีประวัติศาสตร์เกือบเก้าร้อยปีเลยนะ ล้ำค่าสุด ๆ!]

[เครื่องกระเบื้องเคลือบต้าเซี่ยของเราสุดยอดจริง ๆ ชาติอื่นถึงได้หลงรักกันขนาดนั้น]

[เป็นชามศิลาดลเตาหลงเฉวียนยุคซ่งใต้จริง ๆ ด้วย หายากเกินไปแล้ว!]

[แล้วชามศิลาดลเตาหลงเฉวียนนี่มันเจ๋งระดับไหนกันแน่?]

ขณะที่ชาวเน็ตกำลังถามคำถามนี้ขึ้นมาพอดี หลิ่วเสฺวเฉอก็เอ่ยเรียกหนานเยี่ยทันที

"ในเมื่อเธอเชี่ยวชาญเรื่องเครื่องเคลือบขนาดนี้ ชามชาใบนี้ก็คงไม่แปลกตาสำหรับเธอสินะ!"

หนานเยี่ยพยักหน้าตอบว่า "พอรู้บ้างนิดหน่อยครับ!"

เขาไม่เพียงแต่รู้จักชามศิลาดลเตาหลงเฉวียนใบนี้ แต่ยังรู้ด้วยว่าในชาติก่อนมันมีชื่อเสียงโด่งดังมากแค่ไหน

แม้ในตอนนั้นจะหาชามศิลาดลเตาหลงเฉวียนใบใหม่ที่เหมือนเดิมไม่ได้ แต่มันก็ได้รับการซ่อมแซมจากยอดช่างฝีมือเอก

เมื่อโชกุนอาชิคางะได้เห็นหมุดโลหะหกตัวที่ใช้เชื่อมซ่อมแซมชามศิลาดลซึ่งดูคล้ายปลิง ก็รู้สึกว่าแปลกใหม่น่าสนใจ จึงยิ่งรักและหวงแหนมันมากขึ้นไปอีก

ด้วยเหตุนี้จึงได้มีอีกชื่อหนึ่งว่า "ชามชามาฮวงป้าน"

เรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในเศษซากเครื่องเคลือบชำรุดที่มีชื่อเสียงโด่งดังที่สุดชิ้นหนึ่งเลยทีเดียว

เพียงแต่ว่า ชามใบนี้ในโลกนี้ไม่ได้มีแค่รอยร้าว ทว่าแตกหักเสียหายอย่างสิ้นเชิง

จึงไม่สามารถซ่อมแซมแบบง่าย ๆ อย่างการตอกหมุด "มาฮวงป้าน" ได้อีกแล้ว

หนานเยี่ยจึงทำได้แค่เก็บเรื่องนี้ไว้ในใจ ขืนพูดออกไปคงจะยิ่งยุ่งยากเปล่า ๆ...

หลิ่วเสฺวเฉอผายมือเป็นเชิงเชิญ ให้หนานเยี่ยอธิบายต่อ

"ทุกท่านลองดูนะครับ ชามศิลาดลเตาหลงเฉวียนใบนี้มีรูปทรงคล้ายกลีบดอกบัวหกกลีบ จึงมีอีกชื่อเรียกว่าชามศิลาดลปากกลีบดอกไม้

การรักดอกไม้และชื่นชมดอกไม้ เป็นส่วนสำคัญอย่างยิ่งในวิถีชีวิตของเหล่าปัญญาชนยุคราชวงศ์ซ่ง

โอวหยางซิวเคยประพันธ์บทกวี "บทกวีสอนนักพรตเซี่ยปลูกดอกไม้" เอาไว้ว่า 'แดงเข้มขาวอ่อนแซมสลับ ต้องปลูกลำดับตามกาลสมัย ข้าอยากพาสุราชมชื่นใจ มิให้วันใดไร้ดอกบาน'

จากบทกวีจะเห็นได้ว่า การชมดอกไม้กลายเป็นกิจกรรมยามว่างที่พบเห็นได้ทั่วไปในชีวิตประจำวันของผู้คน

เมิ่งหยวนเหล่าได้บรรยายถึงการชมดอกไม้ของชาวบ้านในสมัยซ่งเหนือไว้ใน "คำนำบันทึกฝันอันรุ่งโรจน์แห่งตงจิง" ว่า 'ผลัดเปลี่ยนตามฤดูกาล ต่างมีสิ่งให้ชื่นชม'

จะเห็นได้ว่าค่านิยมความรักดอกไม้ของคนสมัยซ่งนั้นหยั่งรากลึกเข้าไปถึงกระดูกดำ

นั่นจึงทำให้เครื่องกระเบื้องเคลือบในสมัยราชวงศ์ซ่งส่วนใหญ่ล้วนเกี่ยวข้องกับดอกไม้

เครื่องเคลือบดินเผาต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นชาม จาน แจกัน จอก ถ้วยชา หรือจานรอง ที่มีเอกลักษณ์ของมวลดอกไม้นานาพรรณจึงมีเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ

ในจำนวนนั้นมีทั้งทรงกลีบดอกเหมยห้าหยัก ทรงดอกทานตะวันห้าหยัก ทรงปากดอกบัวหกหยัก ทรงปากดอกทานตะวันกลีบซ้อนแปดหยัก ทรงปากดอกทานตะวันสิบหยัก ทรงดอกบัวห้ากลีบสิบหยัก ทรงปากดอกไม้สิบสองหยัก ทรงดอกกระจับแปดเหลี่ยมสิบหกหยัก รวมถึงทรงปากกลีบเบญจมาศที่มีจำนวนหยักต่าง ๆ เช่น สามสิบสองหยัก หรือสี่สิบแปดหยัก...

ซึ่งทรงปากดอกบัวหกหยักนั้น เป็นทรงที่ได้รับความนิยมชมชอบมากที่สุด

ส่วนเตาหลงเฉวียนนั้น ถือเป็นระบบเตาเผาเครื่องเคลือบที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์การทำเครื่องเคลือบของต้าเซี่ยครับ"

เริ่มก่อตั้งในยุคสามก๊กและสองราชวงศ์จิ้น สิ้นสุดลงในยุคราชวงศ์หมิงและชิง มีประวัติศาสตร์การผลิตเครื่องเคลือบยาวนานกว่า 1,600 ปี

ยิ่งไปกว่านั้น เครื่องเคลือบเขียวหลงเฉวียนในยุคราชวงศ์ซ่งใต้ยังได้พัฒนาขึ้นจนถึงจุดสูงสุด

มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ผิวเคลือบสีเขียวมรกตงดงาม และส่งออกไปไกลถึงต่างแดน

เพราะฉะนั้น ความล้ำค่าของชามเครื่องเคลือบเขียวเตาหลงเฉวียนใบนี้จึงไม่ต้องเอ่ยถึงเลยครับ..."

คำพูดชุดนี้ของหนานเยี่ย เผยให้เห็นคลังความรู้อันแน่นเอี้ยดของเขาอีกครั้ง จนชาวเน็ตพากันอุทานชื่นชม:

"พูดง่าย ๆ ก็คือ ชามชาใบนี้เป็นผลงานระดับมาสเตอร์พีซของเครื่องเคลือบเขียว มิน่าล่ะสีถึงได้สวยขนาดนี้"

"เก่งเกินไปแล้ว มีอ้างอิงหลักฐานเพียบ แถมเรื่องประวัติศาสตร์ช่วงนั้นยังแม่นยำยังกับนับของในบ้าน ถ้าไม่รู้มาก่อนคงนึกว่าหนานเยี่ยเป็นนักโบราณคดีไปด้วยอีกคนแล้ว!"

"ผมว่าในแวดวงเครื่องเคลือบ หนานเยี่ยไปเป็นผู้เชี่ยวชาญได้สบาย ๆ เลยนะ!"

"ฉันก็คิดว่าไม่น่ามีปัญหาเหมือนกัน..."

เมื่ออวี้ปังอ่านเนื้อหาด้านหลังซองจดหมายต่อ ทุกคนถึงได้รู้ว่า:

ความจริงแล้ว ตอนที่หลี่หลินได้ชามเครื่องเคลือบเขียวเตาหลงเฉวียนใบนี้กลับคืนมา เขาก็เคยหาคนมาช่วยซ่อมแซมเหมือนกัน

ทว่าฝีมือการซ่อมแซมในปัจจุบันกลับถดถอยลงไปมากจนเทียบอดีตไม่ได้ ไม่อาจซ่อมแซมแบบไร้รอยต่อได้เลยแม้แต่น้อย

เนื่องจากชามชาแตกเป็นชิ้น ๆ หมุดทองแดงจึงต้องเจาะทะลุทั้งด้านในและด้านนอก ซึ่งมีโอกาสสูงมากที่จะทำลายเสน่ห์ดั้งเดิมของมัน

หลี่หลินลังเลอยู่นาน สุดท้ายจึงเลือกที่จะไม่ซ่อม

ตอนนี้ เขากลับโยนโจทย์ยากข้อนี้มาให้พวกหลิ่วเสฺวเฉอแทน

หารู้ไม่ว่า พวกนักวิชาการอาวุโสหลายคนนี้เองก็จนปัญญาเช่นกัน

หากนำชามชาใบนี้มาเร็วกว่านี้สักสองสามปี หลิ่วเสฺวเฉอยังพอจะไปหาหลิวพั่นซี ปรมาจารย์ด้านการซ่อมเครื่องเคลือบด้วยหมุดได้อยู่

วิชาซ่อมเครื่องเคลือบของเขานั้นเข้าขั้นไร้เทียมทาน สามารถย่อขนาดหมุดให้เล็กที่สุดได้ และยังคงรักษาลวดลายบนผิวชามไว้ได้อย่างสมบูรณ์แบบ

แต่น่าเสียดาย ช่างฝีมือเฒ่าท่านนี้เพิ่งล่วงลับไปเมื่อครึ่งปีก่อน

กระนั้น ช่างฝีมือเฒ่าก็เคยสอนลูกศิษย์ไว้คนหนึ่ง ชื่อเหยียนเป่าเฉวียน

เพียงแต่ไม่รู้ว่าเหยียนเป่าเฉวียนคนนี้จะสืบทอดฝีมือของอาจารย์มาได้มากน้อยเพียงใด

ทุกคนไม่รอช้า รีบมุ่งหน้าไปยังร้านของเหยียนเป่าเฉวียนทันที

เมื่อเหยียนเป่าเฉวียนรู้ที่มาที่ไปของคนกลุ่มนี้ เขาก็ก้มลงมองเศษชามเหล่านั้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า

สุดท้ายก็ได้แต่ส่ายหน้า "มันแตกละเอียดเกินไปครับ ถ้าท่านอาจารย์ของผมยังมีชีวิตอยู่ ก็อาจจะพอทำให้หมุดมีขนาดเล็กที่สุดได้

แต่น่าเสียดายที่ฝีมือผมยังไม่ถึงขั้น ยากที่จะทำได้ถึงระดับนั้น และอาจจะทำลายเสน่ห์ดั้งเดิมของมันลงไปครับ"

ในจุดนี้ เหยียนเป่าเฉวียนไม่กล้ารับประกันจริง ๆ

อีกอย่าง นี่เป็นถึงโบราณวัตถุชิ้นสำคัญ เหยียนเป่าเฉวียนย่อมไม่กล้าลองทำส่งเดช

ถ้าผลลัพธ์ออกมาไม่ดีขึ้นมา ไม่เท่ากับทำลายป้ายชื่อเสียงของตัวเองหรอกหรือ

ดังนั้นเขาจึงต้องชี้แจงผลได้ผลเสียไว้ก่อน เพื่อให้เหล่านักวิชาการอาวุโสได้ใคร่ครวญดูอีกทีก็ยังไม่สาย

พวกหลิ่วเสฺวเฉอต่างก็ตกอยู่ในสถานการณ์กลืนไม่เข้าคายไม่ออก

ช่างซ่อมเครื่องเคลือบที่เก่งกว่าเหยียนเป่าเฉวียน ใช่ว่าจะไม่มีเลย

แต่ต่อให้เก่งกว่า ก็ไม่ได้เหนือชั้นไปกว่ากันสักเท่าไหร่

นี่คือความน่าเศร้าของงานฝีมือดั้งเดิมที่ค่อย ๆ สูญหายไป

เมื่อหนานเยี่ยเห็นเช่นนั้น เขาครุ่นคิดเล็กน้อย แล้วแลกทักษะการซ่อมแซมเครื่องเคลือบกับระบบทันที

ไม่ต้องพูดถึงเรื่องกอบโกยค่าอารมณ์หรืออะไรทำนองนั้น แค่ชามเครื่องเคลือบเขียวเตาหลงเฉวียนอันวิจิตรงดงามใบนี้ ก็เป็นเหตุผลที่เพียงพอแล้ว

"ผู้เฒ่าหลิ่ว ให้ผมลองดูหน่อยได้ไหมครับ"