บทที่ 87: ซินโดรมการสร้างเมืองสุขอนามัย

บนทางด่วน รถบัสขนาดกลางยี่ห้อคอสเตอร์คันหนึ่งกำลังวิ่งอยู่บนถนนมุ่งหน้าไปยังเมืองจิ่นชุน มณฑลเจียงหนิง

ส่วนที่ทางออกของทางด่วนเมืองจิ่นชุน กลับมีคนกลุ่มหนึ่งยืนรออยู่เต็มไปหมด

นายกเทศมนตรีเมืองจิ่นชุน หูเยี่ยนฮุย ชะเง้อมองไปทางทางออก มองดูนาฬิกาแล้วก็หันไปถามเปาฝูหรง เลขาธิการเทศบาลที่อยู่ด้านหลัง “ข่าวแม่นยำไหม?”

เปาฝูหรงก้าวไปข้างหน้าหนึ่งก้าวแล้วตอบ “เป็นข่าวจากสหายภายในครับ บอกว่ารถของคณะทำงานตรวจสอบออกเดินทางมาแล้วเมื่อหนึ่งชั่วโมงก่อนครับ”

หูเยี่ยนฮุยอืมคำหนึ่ง แล้วก็ถามต่อ “เรื่องราวจัดการเป็นอย่างไรบ้าง”

เปาฝูหรงพยักหน้า “วางใจได้เลยครับท่านนายกเทศมนตรี สั่งการลงไปหมดแล้วครับ”

บนรถคอสเตอร์ เจ้าหน้าที่คณะทำงานตรวจสอบคนหนึ่งที่นั่งอยู่ใกล้ประตูยกก้นขึ้นครึ่งหนึ่ง ยื่นศีรษะออกไปมอง แล้วก็กล่าวอย่างตกใจ “เหมือนจะเป็นคนของเมืองจิ่นชุนครับ”

เสียงนี้ดึงดูดสายตาของทุกคนมาทันที รวมทั้งกงปิ่งอี้และหลิงโหยวด้วย

หลังจากกงปิ่งอี้มองเห็นชัดแล้ว เขาก็กวาดตามองทุกคนในรถแล้วกล่าวเสียงเข้ม “บนโลกนี้ไม่มีกำแพงที่ลมผ่านไม่ได้จริงๆ”

ทุกคนมองดูสีหน้าที่ดูไม่ดีของกงปิ่งอี้แวบหนึ่ง ไม่กล้าส่งเสียงออกมา เมื่อรถลงจากทางด่วน ผู้นำของเมืองจิ่นชุนก็พากันเดินเข้ามา ขวางทางของรถไว้

กงปิ่งอี้ก็ได้แต่ต้องให้คนขับรถจอดรถ ปรับสีหน้าให้เป็นมิตรแล้วลุกขึ้นยืน หลังจากประตูรถเปิดออก ผู้นำของคณะกรรมการพรรคเทศบาลเมืองจิ่นชุนสองสามคนที่นำโดยหูเยี่ยนฮุยก็กรูเข้ามา

ทันทีที่กงปิ่งอี้ก้าวเท้าลงจากรถ หูเยี่ยนฮุยก็ยื่นมือทั้งสองข้างออกมาอย่างกระตือรือร้นแล้วยิ้ม “ท่านอธิบดีกงเดินทางมาเหนื่อยแล้วนะครับ”

กงปิ่งอี้ก็ยิ้มแล้วจับมือกับหูเยี่ยนฮุย “ทำไมยังต้องรบกวนท่านนายกเทศมนตรีหูมายืนรออยู่ที่นี่ด้วยล่ะครับ ทำให้ผมลำบากใจจริงๆ”

หูเยี่ยนฮุยยิ้มอย่างประจบประแจง “เป็นสิ่งที่ควรทำครับ ท่านอธิบดีกงเพื่อการสร้างสรรค์อารยธรรมและสุขอนามัยของมณฑลเราไม่ยอมเหน็ดเหนื่อย ตอนนี้สามารถสละเวลาอันมีค่ามาชี้นำการทำงานที่จิ่นชุนของเราได้ นี่คือสิ่งที่ข้าราชการและประชาชนทั้งหมดของเมืองจิ่นชุนอยากได้ก็ยังหาไม่ได้เลยครับ”

พูดพลางก็แนะนำให้กงปิ่งอี้รู้จักกับสมาชิกคณะผู้บริหารของคณะกรรมการพรรคเทศบาลเมืองจิ่นชุนและสำนักงานสุขอนามัยรักชาติในการสร้างสุขอนามัยครั้งนี้ของเมืองจิ่นชุน หลังจากกงปิ่งอี้จับมือกับพวกเขาทีละคนแล้ว หูเยี่ยนฮุยก็กล่าว “ท่านอธิบดีกงครับ ผมขอพาคณะทำงานไปชมเมืองก่อนนะครับ จะได้ให้สหายในคณะทำงานตรวจสอบได้ตรวจสอบผลงานของเมืองจิ่นชุนของเรา และก็เสนอแนะความคิดเห็นอันมีค่าให้มากๆ ครับ”

แล้วก็โน้มตัวเข้าไปใกล้กงปิ่งอี้อีกเล็กน้อยแล้วกระซิบหัวเราะ “เมืองของเราปีนี้ จะต้องพยายามอย่างเต็มที่เพื่อชิงตำแหน่งเมืองสุขอนามัยแห่งชาติในครั้งนี้ให้ได้ครับ”

จุดประสงค์ของกงปิ่งอี้ที่มาที่เมืองจิ่นชุนในครั้งนี้ ไหนเลยจะมาเพื่อชี้นำการทำงานของพวกเขา แต่หูเยี่ยนฮุยพูดแบบนี้ ทำให้กงปิ่งอี้ก็ไม่กล้าที่จะปฏิเสธ ดังนั้นจึงได้แต่ต้องรับปากไป

ตอนนั้นเองเลขาธิการเปาฝูหรงก็เดินเข้ามากล่าว “ท่านอธิบดีกงครับ ท่านตามรถของพวกเราไปเถอะครับ”

กงปิ่งอี้อืมคำหนึ่ง ก็กลับไปที่รถพร้อมกับสมาชิกคณะทำงานตรวจสอบทั้งหมด

ขบวนรถเริ่มออกเดินทางไปยังตัวเมือง กงปิ่งอี้นั่งอยู่ที่นั่นครุ่นคิดอยู่ จากนั้นก็กล่าว “นั่น...เสี่ยวหลู เสี่ยวซิน เสี่ยวหวัง อ้อ ยังมีเสี่ยวหลิงด้วยนะ พวกเธอสองสามคน เดี๋ยวลงจากรถข้างทาง ไปที่สถานที่ที่ระบุไว้ในเนื้อหาการร้องเรียน ไปตรวจสอบสถานการณ์ก่อน ถ้าหากข่าวเป็นความจริง ให้รีบรายงานฉันทันที”

ทุกคนได้ฟังก็กล่าว “ครับ”

หลังจากขบวนรถเพิ่งจะเข้าสู่ตัวเมือง หลิงโหยวก็พบว่าภาพบรรยากาศในเมืองนี้แปลกประหลาดมาก ให้ความรู้สึกที่ไม่ค่อยจะสบายใจเท่าไหร่ คนเดินถนนบนถนนมีน้อยมาก ร้านค้าข้างถนนส่วนหนึ่งก็ดึงประตูม้วนลงปิดร้านพักกิจการ ตอนนี้ใกล้จะถึงเวลาอาหารเที่ยงแล้ว ตามหลักแล้วร้านอาหารร้านก๋วยเตี๋ยวและอื่นๆ ควรจะกำลังรอต้อนรับช่วงเวลาเร่งด่วนนี้อยู่ แต่ร้านอาหารจานด่วนส่วนใหญ่ตอนนี้กลับปิดประตูแน่นหนา

อันที่จริงแล้วนี่ก็เป็นปรากฏการณ์ที่พบบ่อยมากในการรณรงค์กิจกรรมสร้างสรรค์อารยธรรมและสุขอนามัยทุกครั้ง ผู้นำบางแห่ง ยึดมั่นในแนวคิดที่ว่า “ยอมให้ประชาชนด่า ไม่ยอมทำผิดทางการเมือง” ในเมืองก็ทำการปรับปรุงอย่างขนานใหญ่ ทำให้โครงการอารยธรรมที่เป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติและประชาชน กลายเป็นโครงการภาพลักษณ์ โครงการหน้าตาของคนบางกลุ่ม

บางแห่ง ข้าราชการระดับรากหญ้าทิ้งงานประจำของตนเองไม่ทำ วิ่งไปที่หมู่บ้าน ริมถนนเก็บก้นบุหรี่ ครูในโรงเรียนไม่ได้สอนหนังสืออยู่ในห้องเรียน แต่กลับพากันไปเก็บขยะบนถนน ยิ่งไปกว่านั้น พ่อค้าขายปลา ก็ทำการจำแนกประเภทขนาดของปลา ปลาที่มีความยาวแตกต่างกันเล็กน้อยก็ยังตัดหางออกเพื่อให้ความยาวเท่ากัน ถนนที่ชำรุดทรุดโทรมที่ซ่อมแซมมาสิบกว่าปีแล้ว ทำให้รถยนต์ต้องคอยหลีกเลี่ยงอยู่เสมอ ก็ซ่อมไม่ได้ดีภายในวันเดียวก็สามารถทำให้เรียบเหมือนเดิมได้

บางแห่งยิ่งทำเรื่องที่น่าตกใจมากมาย ใช้เงินมหาศาลสร้างห้องน้ำสาธารณะในเวลาที่เร็วที่สุด ความหรูหราสวยงามของมันไม่ด้อยไปกว่ามาตรฐานการตกแต่งของโรงแรมห้าดาวเลย แต่พอการประเมินผ่านไป ผู้นำที่มาประเมินจากไป ห้องน้ำสาธารณะที่หรูหราที่สร้างขึ้น “เพื่อประชาชน” นั้น กลับถูกล็อคด้วยกุญแจเหล็กอย่างแน่นหนา ผ่านไปปีครึ่งก็กลายเป็น “สิ่งปลูกสร้างที่ผิดกฎหมาย” ที่รกร้างไปทั้งหมด

และปรากฏการณ์เช่นนี้ มีจุดร่วมกันอยู่อย่างหนึ่ง นั่นก็คือปกติแล้วยิ่งเป็นเมืองที่สกปรกรกรุงรังมากเท่าไหร่ ในช่วงสร้างสุขอนามัย ก็จะยิ่งแสดงผลงานออกมามากเท่านั้น ก็เหมือนกับพวกเราหลายคนสมัยเรียนหนังสือ พวกนักเรียนที่ไม่เอาไหนเหล่านั้น ปกติเรียนไม่ขยัน สอบก็มาเร่งอ่านหนังสือ ตะโกนคำขวัญที่น่าหัวเราะว่า “ลับหอกก่อนเข้าสนามรบ ไม่คมก็ยังเงา” แต่ว่ามันเป็นเช่นนั้นจริงๆ หรือ? จริงๆ แล้วก่อนสอบจะตั้งใจอ่านหนังสืออย่างหนักหน่วงก็จะสอบได้คะแนนสูงๆ หรือ? “กรรมการคุมสอบ” จะมองไม่ออกถึงความฉลาดแกมโกงเล็กๆ น้อยๆ เช่นนี้หรือ? ดอกไม้สีแดงเล็กๆ ที่เป็นตัวแทนของเกียรติยศจะสามารถสวมอยู่บนศีรษะของ “ลัทธิรูปแบบนิยม” ได้จริงๆ หรือ?

ไม่ใช่เลยใช่ไหม!? นี่เป็นเพียงแค่กลวิธีในการหลอกตัวเองเท่านั้นเอง ผลสุดท้ายก็คือการสิ้นเปลืองแรงงานและทรัพย์สินของประชาชน พร้อมกันนั้นก็ทำให้ประชาชนบ่นอุบไปทั่วทุกข์ทรมานอย่างยิ่ง นี่ไม่ใช่เจตนารมณ์แรกเริ่มของประเทศชาติในการริเริ่มสร้างเมืองอารยธรรมและสร้างเมืองสุขอนามัยเด็ดขาด เพียงแต่ถูกผู้นำฉวยโอกาสกลุ่มเล็กๆ นั้นบิดเบือนไปเท่านั้นเอง และทุกคนก็เรียกพฤติกรรมเช่นนี้โดยรวมว่า “ซินโดรมการสร้างเมืองสุขอนามัย”

เมื่อขบวนรถวิ่งมาถึงถนนแคบๆ แห่งหนึ่งรอไฟเขียวไฟแดง กงปิ่งอี้ก็กล่าว “ไปเถอะ”

หลังจากคนขับรถเปิดประตูรถแล้ว หลิงโหยวกับสองสามคนที่ถูกเรียกชื่อเมื่อครู่ ก็แอบลงจากรถในตอนนั้น เดินไปตามทางเล็กๆ เข้าไปในซอยแห่งหนึ่ง

ตอนนี้หลิงโหยวยิ่งรู้สึกว่าพูดไม่ออกและน่าหัวเราะมากขึ้นไปอีก เห็นได้ชัดว่ามาเพื่อทำการตรวจสอบแบบจู่โจม แต่ตอนนี้กลับเหมือนกับทำตัวเป็นขโมย

เสี่ยวหลูที่อายุสามสิบกว่าเกือบจะสี่สิบคนนั้น ชื่อว่าหลูเจียฉี เป็นเจ้าหน้าที่ที่ถูกยืมตัวมาจากกรมสิ่งแวดล้อม ระดับเจิ้งเคอ

ในบรรดาสี่คนนี้เขาอายุมากที่สุด ระดับสูงสุด และในเรื่องปัญหามลพิษสิ่งแวดล้อมในเนื้อหาการร้องเรียนครั้งนี้ ความเชี่ยวชาญก็ตรงกับสายงานที่สุด ดังนั้นอีกสามคนก็โดยธรรมชาติแล้วก็ต้องฟังตามการสั่งการของเขา

หลูเจียฉีเห็นขบวนรถไปไกลแล้ว ก็พูดกับหลิงโหยวและคนอื่นๆ “ไปเถอะ ไปที่สวนอุตสาหกรรมซีหัวโดยตรงเลย”

คนสองสามคนมาถึงริมถนนรออยู่ครู่ใหญ่ถึงจะได้เรียกรถแท็กซี่คันหนึ่ง หลังจากขึ้นรถแล้วก็บอกจุดหมายปลายทางให้คนขับ คนขับก็เหยียบคันเร่งมุ่งหน้าไปยังสวนอุตสาหกรรมซีหัวไป

หลิงโหยวกับ “นักสืบข่าว” ซินหรานคนนั้น และเจ้าหน้าที่หญิงอายุประมาณสามสิบปีอีกคนหนึ่ง หวังอวี่ นั่งอยู่ที่เบาะหลัง หลูเจียฉีนั่งอยู่ที่ตำแหน่งข้างคนขับ

ขณะที่วิ่งอยู่บนถนน หลิงโหยวก็เอ่ยปากถาม “ลุงครับ ทำไมบนถนนนี้รถแท็กซี่ถึงได้น้อยขนาดนี้ครับ ดูสิครับว่าข้างทางมีคนเรียกรถเยอะแยะเลยก็ยังเรียกไม่ได้”

ลุงถอนหายใจ ทำเสียงขึ้นจมูกแล้วกล่าว “แท็กซี่ของจิ่นชุนมีเยอะแยะ แต่ว่าเช้านี้มีประกาศด่วน อายุรถเกินสามปีขึ้นไป ปริมาณการปล่อยไอเสียสูง รถไม่สะอาดห้ามวิ่งบนถนน”

หลิงโหยวจงใจถาม “นี่เป็นเพราะอะไรครับ?”

คนขับรถกล่าวอย่างเศร้าสร้อย “ก็ไม่ใช่เพราะการสร้างสุขอนามัยทำเอาวุ่นวายไปหมดเหรอ ทุกปีที่สร้างสุขอนามัย ก็จะต้องมาวุ่นวายแบบนี้สักพักหนึ่ง”

ตอนนั้นเองหลูเจียฉีที่อยู่ข้างคนขับก็กล่าว “แต่การสร้างสรรค์อารยธรรมและสุขอนามัยเป็นโครงการที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนไม่ใช่เหรอครับ ทำไมทุกคนถึงได้มีความแค้นเคืองต่อเรื่องนี้มากขนาดนี้ล่ะครับ?”

คนขับรถคนนั้นทำเสียงขึ้นจมูกอย่างเย็นชา “เป็นโครงการที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนหรือไม่ผมไม่รู้ แต่ว่ามันส่งผลกระทบต่อชีวิตของพวกเราอย่างรุนแรงแล้ว ก็เอาแค่บ้านเราแล้วกัน ผมขับรถแท็กซี่ เมียผมทำงานในโรงงาน ข้างบนมีแม่ที่อายุเกือบจะหกสิบปีแล้ว ทำงานเป็นพนักงานทำความสะอาด ข้างล่างยังมีลูกชายที่เรียนอยู่ประถมอีกคนหนึ่ง รายได้ของครอบครัวเดือนหนึ่งก็มีแค่นั้น ยังต้องผ่อนบ้านแล้วก็เลี้ยงลูกอีกคนหนึ่ง เดือนที่แล้วบอกว่าดำเนินการการสร้างสุขอนามัย โรงงานของเมียผมก็หยุดงานไปไม่มีเงินเดือนแล้ว หน่วยงานของแม่ผมตอนนี้ยิ่งแล้วใหญ่เลย ผู้นำของกรมอนามัย ทุกวันถือตาชั่งเล็กๆ มาชั่งใบไม้ร่วงกับฝุ่นบนถนนที่พวกเขารับผิดชอบ บอกว่าถ้าเกินมาตรฐาน ก็ยังต้องปรับเงินอีก ทุกวันฟ้าไม่สว่างก็ไปทำงานแล้ว จนกระทั่งทุ่มสองทุ่มถึงจะเลิกงานกลับมาได้ ยายแก่ตอนนี้ทุกวันก็ปวดเอวปวดขาจนป่วยไปทั้งตัว พวกคุณบอกสิว่าชีวิตแบบนี้ยังจะอยู่ต่อไปได้อย่างไร”

ได้ฟังคำพูดของคนขับรถแล้ว ทุกคนก็พูดไม่ออก ชั่วขณะหนึ่งไม่รู้ว่าจะพูดอะไรดี หลิงโห่วมองดูถนนนอกหน้าต่าง ไม่พูดอะไรอีกต่อไป