บทที่ 88: มลพิษในลำน้ำ

ที่สวนอุตสาหกรรมซีหัว เมืองจิ่นชุน ในโรงงานน้ำผลไม้แห่งหนึ่ง พนักงานคนหนึ่งวิ่งเข้ามาในห้องทำงานของผู้จัดการทั่วไปอย่างร้อนรน

“ท่านประธานเหยียน ท่านประธานเหยียน เกิดเรื่องใหญ่แล้วครับ”

ในห้องทำงานนั่งอยู่ด้วยชายวัยกลางคนคนหนึ่ง เขาคือเจ้าของโรงงานน้ำผลไม้แห่งนี้ ชื่อว่าเหยียนชิวสือ รูปร่างสูงโปร่ง สวมชุดสูทสีเทาที่ดูใหญ่ไปเล็กน้อย

“โวยวายอะไรกัน? เป็นอะไรไป” เหยียนชิวสือกล่าวอย่างไม่พอใจ

พนักงานคนนั้นกล่าวอย่างหอบหายใจ “ท่านประธานเหยียนครับ เมื่อครู่มีชาวบ้านแถวนี้มาโวยวาย บอกว่ากากผลไม้และน้ำเสียที่ปล่อยออกมาของเราปนเปื้อนแม่น้ำเล็กๆ ในหมู่บ้านของพวกเขา ตอนนี้ชาวบ้านร้องเรียนแล้วครับ คนจากกรมพาณิชย์และอุตสาหกรรมกับกรมสิ่งแวดล้อมอีกสักครู่ก็จะมาถึงแล้วครับ”

“อะไรนะ?” เหยียนชิวสือได้ฟังคำพูดนี้ก็ลุกขึ้นจากเก้าอี้ทันที

“พาฉันไปดูหน่อย” พูดจบทั้งสองคนก็รีบเดินออกไปยังที่เกิดเหตุ

หลังจากถึงที่เกิดเหตุแล้ว จะเห็นได้ว่าชาวบ้านหลายสิบคนรวมตัวกันอยู่ริมแม่น้ำเล็กๆ กำลังเอะอะโวยวายกันอยู่ ในจำนวนนั้นมีชาวบ้านตาดีคนหนึ่งเห็นเหยียนชิวสือเข้า ก็ยื่นมือชี้ไปแล้วกล่าว “นั่นไงเขา เขาคือเจ้าของโรงงานน้ำผลไม้”

เหยียนชิวสือตกใจ ถอยหลังไปสองสามก้าวโดยไม่รู้ตัว ส่วนชาวบ้านกลับกรูเข้ามา ล้อมเหยียนชิวสือไว้ตรงกลาง

ในจำนวนนั้นมีชายชราคนหนึ่งที่คาบไปป์อยู่กล่าวอย่างโมโห “แกรู้ไหมว่า แม่น้ำเล็กๆ สายนี้น่ะเป็นน้ำที่คนในหมู่บ้านเราใช้รดน้ำไร่นาตอนทำนาปีทุกปี ตอนนี้ปนเปื้อนแล้ว ปลูกพืชผลไม่ได้ แกต้องรับผิดชอบ”

ชาวบ้านคนอื่นๆ ก็กล่าวเสริม ที่เกิดเหตุวุ่นวายไปหมด เหยียนชิวสือโบกมือไปพลาง ตะโกนอย่างสุดเสียง “ทุกคนฟังผม ทุกคนฟังผมพูดสองสามประโยค” แต่ก็สู้จำนวนคนที่มากกว่าของชาวบ้านไม่ได้ เสียงของเขาถูกกลบไปตลอด

ครู่ใหญ่ต่อมา เสียงของเหยียนชิวสือก็เริ่มจะแหบแล้ว ชายชราที่คาบไปป์คนนั้นถึงค่อยยกมือขึ้น ทุกคนก็พลันหยุดเสียงลงทันที “แกจะพูดอะไร? แกมีอะไรจะอธิบาย”

เหยียนชิวสือเห็นว่าในที่สุดก็เงียบลงแล้ว ก็กล่าวด้วยเสียงแหบๆ “โรงงานน้ำผลไม้ของเรา มีรถยนต์ที่รับผิดชอบในการขนส่งและกำจัดกากผลไม้มาโดยตลอด ส่วนน้ำเสียก็จ้างรถดูดส้วมไปทิ้งที่จุดบำบัดน้ำเสียที่รัฐบาลกำหนด ไม่เคยมีการนำของเสียจากอุตสาหกรรมใดๆ ไปทิ้งที่แม่น้ำเล็กๆ ของหมู่บ้านเราเลย ทุกคนเชื่อผมเถอะครับ”

“ใครจะไปเชื่อแก ในรัศมีหลายสิบลี้นี้ ก็มีแค่โรงงานน้ำผลไม้ของแกโรงงานเดียว ตอนนี้ในแม่น้ำเล็กๆ ก็มีแต่กากผลไม้ ไม่ใช่แกแล้วจะเป็นใคร?” ชายชราคนนั้นก็ด่าทออีกระลอกหนึ่ง ชาวบ้านเห็นดังนั้นก็เริ่มจะเอะอะโวยวายกันเป็นรอบที่สอง

สวนอุตสาหกรรมซีหัวแห่งนี้ เพิ่งจะพัฒนามาได้ไม่ถึงสามสี่ปี และรอบๆ ก็ยังมีหมู่บ้านอีกมากมายที่ยังไม่ได้รับการพัฒนาสร้างสรรค์ ใช้คำพูดในปัจจุบันก็คือ กลายเป็นสภาพของเขตติดต่อระหว่างเมืองกับชนบท

ตอนที่ก่อตั้งขึ้นมานั้น ในเมืองตอนนั้นได้ใช้นโยบายพิเศษมากมายเพื่อดึงดูดการลงทุนจากบริษัทต่างถิ่นเข้ามา บริษัทเครื่องดื่มชิวหยวนก็เป็นหนึ่งในบริษัทที่เพิ่งจะถูกดึงดูดเข้ามาเมื่อปีที่แล้ว

เพราะว่าเพิ่งจะมาใหม่ เหยียนชิวสือยอมที่จะทำกำไรน้อยลง ก็จะพยายามไม่ฝ่าฝืนนโยบายในการดำเนินธุรกิจ ดังนั้นแม้ว่าตอนนี้รายได้จะไม่เท่ากับผลผลิตต่อปีของโรงงานในอีกสองเมืองของเขา แต่โชคดีที่ก็ไม่เคยเกิดปัญหาอะไรขึ้นมาเลย ส่วนภาพในวันนี้ ทำให้เขาตั้งตัวไม่ทันจริงๆ เพราะอย่างที่เขาพูด โรงงานของตนเอง ของเสียจากอุตสาหกรรมทั้งหมดล้วนแต่จ้างรถยนต์ไปทิ้งที่สถานที่ที่กำหนดไว้ ส่วนภาพตรงหน้าก็ทำให้เขางงไปตามๆ กัน

ตอนนั้นเอง รถแท็กซี่ของหลิงโหยวและคนอื่นๆ ก็ขับมาถึงสวนอุตสาหกรรมซีหัว ห่างออกไปไกล ก็เห็นคนมากมายกำลังเดินไปในทิศทางเดียวกัน หลิงโหยวพวกเขาเพิ่งจะกำลังจะลงจากรถ ก็เห็นรถยนต์ของกรมพาณิชย์และอุตสาหกรรมกับกรมสิ่งแวดล้อมก็ขับผ่านไปทางนั้นอย่างรวดเร็ว

หลูเจียฉีเห็นดังนั้นก็กล่าว “ลุงครับ ลุงขับต่อไปข้างหน้านะครับ ตามรถสองคันนั้นไปครับ”

ลุงพยักหน้า เข้าเกียร์แล้วก็ขับต่อไป

ขับตามไปตลอดทาง จากถนนลาดยางที่เรียบ เลี้ยวโค้งก็ไปถึงถนนซีเมนต์ที่แคบๆ ข้างทางก็มีชาวบ้านเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ หรือไม่ก็เดิน หรือไม่ก็ขี่มอเตอร์ไซค์ล้วนแต่มุ่งหน้าไปในทิศทางเดียวกัน

ประมาณสิบนาทีต่อมา หลิงโหยวจากหน้าต่างรถก็เห็นว่าข้างแม่น้ำเล็กๆ สายหนึ่งมีคนจำนวนมากรวมตัวกันอยู่ รถยนต์ของกรมพาณิชย์และอุตสาหกรรมกับกรมสิ่งแวดล้อมก็จอดลงเช่นกัน

หลูเจียฉีจ่ายค่ารถ แล้วก็ลงจากรถพร้อมกับหลิงโหยวและคนอื่นๆ เดินเข้าไปในฝูงชนเพื่อดูสถานการณ์

คนสองสามคนเบียดเข้าไปในฝูงชน ก็เห็นเหยียนชิวสือร่างสูงโปร่งคนนั้นกำลังโต้เถียงกับชาวบ้านกว่าร้อยคนที่นำโดยชายชราที่คาบไปป์ด้วยสีหน้าจนใจ

ตอนนั้นเองสหายจากกรมพาณิชย์และอุตสาหกรรมกับกรมสิ่งแวดล้อมก็เดินเข้าไป ตวาดเสียงดัง “ทุกคนหยุดพูด”

พร้อมกับเสียงนี้ ที่เกิดเหตุก็เงียบลงมาก ชายชราที่คาบไปป์เอียงคอ หยิบกล่องไม้ขีดไฟออกมาจุดไปป์ที่ดับไปแล้วอีกครั้งหนึ่ง สูบอย่างเต็มที่

สหายจากกรมสิ่งแวดล้อมคนหนึ่งเดินเข้าไปกล่าว “ใครคือเหยียนชิวสือของบริษัทเครื่องดื่มชิวหยวน?”

เหยียนชิวสือเดินออกมาแล้วกล่าว “ผมเองครับ”

สหายจากกรมสิ่งแวดล้อมคนนั้นกล่าว “ได้รับเรื่องร้องเรียนมาว่าโรงงานของคุณทิ้งของเสียโดยไม่ได้รับอนุญาต ปนเปื้อนแม่น้ำของหมู่บ้านซีเหยาอย่างรุนแรง ขอให้คุณให้ความร่วมมือในการสืบสวนกับพวกเราด้วยครับ”

เหยียนชิวสืออยากจะร้องไห้แต่ไม่มีน้ำตา “ท่านผู้นำครับ ผมเปิดโรงงานที่นี่มานานขนาดนี้ พวกท่านกรมพาณิชย์และอุตสาหกรรมกับกรมสิ่งแวดล้อมก็มาตรวจทุกเดือน ผมไม่เคยมีปรากฏการณ์ที่ผิดกฎหมายหรือผิดระเบียบเกิดขึ้นเลยสักครั้งเดียว ครั้งนี้ผมก็ไม่ทราบเหมือนกันว่าทำไมกากผลไม้ของโรงงานเราถึงได้ไปอยู่ในแม่น้ำของหมู่บ้านซีเหยาได้”

หลิงโหยวได้ฟังถึงตรงนี้ ก็พอจะเข้าใจสถานการณ์คร่าวๆ แล้ว เขาจึงเบียดออกจากฝูงชนอีกครั้ง ตั้งใจจะไปตรวจสอบที่ริมแม่น้ำ

ตอนนั้นเองซินหรานก็ถาม “หลิงโหยว นายจะไปไหน?”

หลิงโหยวใช้คางส่งสัญญาณไปที่แม่น้ำ ซินหรานกล่าว “รอฉันด้วย ฉันไปด้วย”

ดังนั้นทั้งสองคนก็เดินไปที่ริมแม่น้ำเพื่อตรวจสอบ ตอนนี้ในแม่น้ำก็ดำสนิท กากผลไม้จำนวนมากกองสะสมอยู่ที่นี่ ส่วนหนึ่งก็ไหลไปตามแม่น้ำไปยังปลายน้ำแล้ว

หลิงโหยวย่อตัวลงใช้มือจุ่มลงไปในน้ำ แล้วก็ยกมือขึ้นมาไว้ที่หน้าจมูกแล้วดม เมื่อครู่เขาก็ได้กลิ่นแปลกๆ แล้ว ตอนนี้มาไว้ที่ใต้จมูก กลิ่นนี้ก็ยิ่งรุนแรงขึ้นไปอีก “กลิ่นสนิม?” หลิงโหยวพึมพำกับตัวเองเสียงเบา

ซินหรานที่อยู่ข้างๆ กำกากผลไม้ขึ้นมาหนึ่งกำมือแล้วมองมาถาม “หลิงโหยว นายพบอะไรแล้วเหรอ?”

หลิงโหยวกล่าว “ผมได้กลิ่นสนิมในน้ำ ตามหลักแล้วต่อให้โรงงานน้ำผลไม้จะปล่อยน้ำเสียลงในแม่น้ำ ก็ไม่น่าจะมีกลิ่นสนิมนะ”

ซินหรานยกมุมปากขึ้นแล้วยิ้ม “มีฝีมือเหมือนกันนะ”

แล้วก็ใช้มือข้างหนึ่งถือกากผลไม้กำนั้น อีกมือหนึ่งก็หยิบกระดาษลิตมัสแผ่นหนึ่งออกมาจากกระเป๋าเอกสารบนพื้น จุ่มลงไปในแม่น้ำ ยกขึ้นมาแล้ว ก็เทียบกับตารางเปรียบเทียบแล้วก็ยื่นไปตรงหน้าหลิงโหยวแล้วกล่าว “ดูสิ! ค่า PH ก็สูงถึงระดับสีที่ยี่สิบกว่าแล้ว”

แล้วก็ย่อตัวลงอยู่ด้วยกันกับหลิงโหยวแล้วอธิบายให้หลิงโหยวฟัง “โดยทั่วไปแล้วกระบวนการบำบัดน้ำเสียของโรงงานน้ำผลไม้คือ ก่อนอื่นก็จะผ่านตะแกรงเพื่อกำจัดสิ่งเจือปน แล้วก็เข้าไปในบ่อพักน้ำ ใช้น้ำเสียปั๊มน้ำเสียขึ้นไปในบ่อปรับสภาพ ในบ่อปรับสภาพก็จะทำการปรับสภาพคุณภาพน้ำ ใช้เครื่องวัด PH สังเกตการณ์ค่า PH ที่แสดงอยู่ ก็จะค่อยๆ ส่งน้ำด่างเข้าไปในบ่อปรับสภาพ ดังนั้นค่า PH ของน้ำเสียจากน้ำผลไม้โดยทั่วไปจะอยู่ที่ระหว่าง 6.5 ถึง 7.5 สุดท้ายก็ใช้น้ำปั๊มส่งเข้าไปในเครื่องปฏิกรณ์ UASB เพื่อทำการย่อยสลายแบบไม่ใช้อากาศ ลดความเข้มข้นของสารอินทรีย์ แล้วก็ไหลเข้าสู่บ่อ SBR เพื่อทำการบำบัดด้วยออกซิเจน สุดท้ายก็บรรจุรถแล้วก็ขนออกไปกำจัด แต่ต่อให้โรงงานน้ำผลไม้ชิวหยวนแห่งนี้ไม่ได้ดำเนินการตามข้อกำหนดอย่างเคร่งครัด ค่า PH ก็จะไม่สูงกว่า 10 แต่ว่าตอนนี้นะ ค่า PH ที่แสดงอยู่นี้ ก็เกินมาตรฐานไปอย่างรุนแรงแล้ว นี่ไม่ใช่น้ำเสียจากโรงงานน้ำผลไม้ที่จะทำให้เกิดได้เลย อีกอย่างกากผลไม้ก็ยังสามารถที่จะนำไปใช้เป็นปุ๋ยเพื่อปรับปรุงสุขภาพของดินและพืชผลได้ดีขึ้นอีกด้วย”

หลิงโห่วมองดูซินหราน “อ้อ! จริงสิ นายมาจากกรมเกษตรของมณฑล”

ซินหรานกระซิบ “นายเพิ่งจะนึกออกเหรอ! มา นายดูนี่อีกที”

พูดพลางก็ยื่นกากผลไม้กำนั้นในมือไปตรงหน้าหลิงโหยว เพราะว่าการออกซิเดชันเป็นเวลานาน กากผลไม้ก็มีกลิ่นเน่าเสียแล้ว

หลิงโหยวใช้มือเขี่ยกากผลไม้ “มีปัญหาอะไรไหม?”

ซินหรานขยี้กากผลไม้ในมือ สุดท้ายในมือก็เหลือเพียงแค่เปลือกผลไม้ชิ้นเล็กๆ ที่ยังไม่ถูกบดละเอียดชิ้นหนึ่ง “ดูนี่สิ”

หลิงโห่วมองดูเปลือกผลไม้ที่ค่อนข้างจะดำคล้ำชิ้นนั้น ลองถามดู “ส้ม? ส้มแมนดาริน?”

ซินหรานกล่าว “ไม่ใช่ทั้งสองอย่าง เป็นมะนาว!”

หลิงโหยวไม่เข้าใจ “มะนาวมีปัญหาอะไรเหรอครับ? น้ำมะนาวก็พบเห็นได้ทั่วไปไม่ใช่เหรอครับ?”

ซินหรานขาย่อจนชาไปหมดแล้ว ก็ลุกขึ้นยืน หลิงโหยวก็ลุกขึ้นยืนเช่นกัน

ซินหรานอธิบาย “มะนาวชนิดนี้เป็นผลผลิตของเขตร้อนชื้น ภูมิอากาศและดินของมณฑลเราปลูกไม่ได้ และผู้ค้าน้ำผลไม้จำนวนมาก โดยทั่วไปก็จะรับซื้อวัตถุดิบจากเกษตรกรในพื้นที่ใกล้เคียง สามารถที่จะประหยัดค่าขนส่งบางส่วนได้ แต่ว่าโรงงานน้ำผลไม้ชิวหยวนแห่งนี้จะคิดแบบนี้หรือไม่ ผมก็ไม่แน่ใจ อาจจะเป็นเพราะว่าเขาไม่ขาดเงิน ก็ขนผลไม้มาจากต่างถิ่นก็เป็นได้ ตรวจสอบดูก็จะรู้แล้ว แต่ว่า ตามที่ผมดูส่วนตัวแล้ว อย่างแรก กากมะนาว อย่างที่สอง ค่า PH เกินมาตรฐานไปอย่างรุนแรง ผมคิดว่า ไม่น่าจะใช่โรงงานน้ำผลไม้ชิวหยวนที่มาปล่อยของเสียลงในแม่น้ำสายนี้”

หลิงโหยวพยักหน้า “นายพูดมีเหตุผล และสวนอุตสาหกรรมซีหัวทั้งหมดนี้ก็มีแค่โรงงานน้ำผลไม้ของเขาโรงงานเดียว กากผลไม้ที่กองเป็นภูเขากองลงไปในแม่น้ำ เจ้าของโรงงานน้ำผลไม้ชิวหยวนคนนี้ก็ไม่น่าจะโง่ถึงขนาดนี้หรอกนะ”

พูดจบ หลิงโหยวก็พินิจพิเคราะห์ซินหรานที่ไม่สูงคนนี้ แต่กลับดูฉลาดหลักแหลมอยู่บ้าง คิดว่าคนๆ นี้ไม่เพียงแต่จะเป็น “นักสืบข่าว” ยังมีสมองของนักสืบอยู่บ้างด้วย