บทที่ 416 ไม่รุกก็ต้องถอย ไม่ปีนขึ้นก็ต้องหวนกลับ

ฉินห่าวหรานทูลต่อ "ประการที่สองคือระเบียบของบรรพกษัตริย์ ปฐมกษัตริย์เกาฮ่องเต้แห่งราชวงศ์เราสถาปนาแผ่นดินและวางระบบ ทรงกำหนดให้บวงสรวงฟ้าดินรวมกันที่ชานเมืองด้านใต้ ย่อมมีเจตนาลึกซึ้ง ข้าพระพุทธเจ้าตรวจสอบพงศาวดารแท้แล้ว ปฐมกษัตริย์เคยมีรับสั่งต่อสำนักราชเลขาธิการว่า 'ฟ้าและดินเป็นลมปราณเดียวกัน หยินและหยางเป็นกายเดียวกัน บวงสรวงรวมกันเพื่อแสดงความจริงใจในการเคารพฟ้า ลดทอนพิธีให้เรียบง่ายเพื่อสงเคราะห์แรงของราษฎร'

นี่คือพระราชดำริอันชาญฉลาดของปฐมกษัตริย์ที่ทรงเห็นใจความเป็นอยู่ของราษฎรและมุ่งความเป็นจริง อีกทั้งปฐมกษัตริย์ทรงเปลี่ยนท้องพระโรงบวงสรวงใหญ่ให้เป็นที่บวงสรวงรวมกันในปีที่สิบแห่งรัชกาล ครั้นไท่จงฮ่องเต้ทรงย้ายเมืองหลวงก็ยังทรงยึดระเบียบเดิม ปฏิบัติสืบมาร้อยกว่าปี กลายเป็นระบบที่ลงตัวแล้ว ทั่วใต้หล้าต่างยึดถือตาม"

เห็นสีพระพักตร์ของฮ่องเต้เป็นปกติ เขาจึงทูลต่อ "ประการที่สามคือความเหมาะสมกับกาลสมัย ข้อนี้สำคัญที่สุด ระเบียบโบราณที่แยกบวงสรวงนั้นสอดคล้องกับอรรถแห่งคัมภีร์ก็จริง ทว่ากาลเวลาเคลื่อนไป ยุคสมัยเปลี่ยนแปลง พิธีการก็ควรแปรเปลี่ยนตาม

ยุคราชวงศ์โจวแยกบวงสรวง เพราะแบ่งหัวเมืองให้เจ้าครองนคร ต่างดูแลภูเขาและลำน้ำของตน นับแต่ยุคฉินและฮั่นลงมา ใต้หล้ารวมเป็นหนึ่ง ระเบียบพิธีการก็ค่อย ๆ โน้มไปทางเรียบง่าย

ราชวงศ์เราบวงสรวงรวมกันมาร้อยปี ขุนนางพิธีการเคยชินแล้ว ราษฎรก็อยู่กับมันอย่างสงบ หากเปลี่ยนแปลงอย่างกะทันหัน เครื่องพิธีต้องเปลี่ยนใหม่ แท่นบวงสรวงและกำแพงล้อมต้องสร้าง ระเบียบพิธีต้องเรียบเรียง ไม่ใช่สิ่งที่หนึ่งสองปีจะสำเร็จได้ อีกทั้งขุนนางและราษฎรทั่วใต้หล้าไม่ทราบพระราชประสงค์ ก็อาจเกิดข้อกังขาขึ้น"