บทที่ 624 ความรุ่งเรืองและเสื่อมถอยของระบบที่นาตลอดสามพันปี

ภายในท้องพระโรงเหวินหัว ฉินห่าวหรานก็จับประเด็นสถานการณ์บ้านเมือง ถามรัชทายาทว่า "พระองค์ทรงทราบหรือไม่ เหตุใดฝ่าบาทจึงต้องชำระตรวจสอบที่นา"

ไจ้คุนอ้างอิงคัมภีร์ แล้วตอบอย่างนอบน้อมว่า "คัมภีร์พิธีการแห่งโจวกล่าวไว้ว่า 'จัดสรรที่ดินให้เสมอภาค เพื่อตรวจสอบไพร่พล' การชำระตรวจสอบที่นา ก็เพื่อให้ภาษีและแรงงานเป็นธรรม เลี้ยงดูราษฎรให้อยู่เย็นเป็นสุข"

ฉินห่าวหรานยืนอยู่หน้าโต๊ะบรรยาย "ถ้าเช่นนั้น วันนี้พระองค์ไม่ต้องศึกษาคัมภีร์ แต่จะศึกษาประวัติศาสตร์ ศึกษาความสำเร็จ ความล้มเหลว ผลได้ผลเสียของการวัดตรวจที่นาดินในทุกยุคสมัย คัมภีร์กล่าวถึง 'หลักการ' หนังสือประวัติศาสตร์กล่าวถึง 'เหตุการณ์' หลักการอยู่ก่อนเหตุการณ์ เหตุการณ์อยู่ภายในหลักการ วันหน้าพระองค์จะทรงปกครองใต้หล้า มิอาจไม่ทรงทราบบทเรียนจากอดีตเหล่านี้"

ไจ้คุนอดจริงจังขึ้นมิได้ จึงนั่งหลังตรง "ท่านอาจารย์ วันนี้จะเริ่มอธิบายจากที่ใด"

"เริ่มจากการล่มสลายของระบบนาหลุม และความวุ่นวายในยุคชุนชิว พระองค์ทรงทราบหรือไม่ หลังราชวงศ์โจวย้ายไปบูรพา เหตุใดใต้หล้าจึงตกสู่ศึกสงครามไม่สิ้นสุดหลายร้อยปี"