บทที่ 51 การปรับเปลี่ยนงาน

ตอนที่หลี่ซิวหยวนเรียนมหาวิทยาลัย หัวหน้าห้องของชั้นเรียนคือลูกรักของฟ้าโดยแท้ หลังเรียนจบก็เข้าทำงานที่หนังสือพิมพ์ประจำมณฑล ข่าวนี้อันที่จริงตามปกติแล้วแทบไม่มีใครรู้

นี่เป็นข่าวที่หลี่ซิวหยวนรู้มาตอนงานรวมรุ่นในชาติก่อน ตอนนั้นหัวหน้าห้องคนเก่า เพื่อนร่วมรุ่นคนเก่า ได้เป็นรองผู้อำนวยการสถานีโทรทัศน์ประจำเมืองหลวงมณฑลไปแล้ว ในงานรวมรุ่นเขาดื่มเหล้าไปมาก พอถึงจังหวะที่กำลังคุยกันออกรส ก็เล่าถึงประสบการณ์ในอดีตให้ฟัง

ประสบการณ์การทำงานเป็นนักข่าวที่หนังสือพิมพ์ประจำมณฑลหลังเรียนจบ

หลี่ซิวหยวนถึงเพิ่งรู้ว่าคนเก่งจริงเป็นอย่างไร ก่อนเรียนจบนั้นทุกคนต่างคิดว่าตราบใดที่ฟ้าดินยังไม่ลงตัว ทุกคนล้วนเป็นม้ามืดได้ทั้งนั้น แต่อันที่จริงจุดแบ่งชะตาชีวิตคนอยู่ในน้ำคร่ำตั้งแต่ในท้องแม่ บางคนเรียนจบก็ตกงานทันที บางคนเรียนจบก็คือจุดเริ่มต้นของการทะยานขึ้นฟ้า

หนังสือพิมพ์ประจำมณฑลนั้นที่ไหนจะเป็นที่ที่คนทั่วไปจะเข้าไปได้ แต่อีกฝ่ายเรียนจบแล้วก้าวแรกก็คือหนังสือพิมพ์ประจำมณฑลเลย

และครั้งนี้ กับบทความ "การขบคิดและการค้นหาบางประการเกี่ยวกับการก่อสร้างชนบทใหม่ในระดับอำเภอ" หลี่ซิวหยวนก็คิดจะใช้เส้นสายนี้ ตีพิมพ์ลงในหนังสือพิมพ์รายวันประจำมณฑลโดยตรง

การเอาบทความที่เขียนเสร็จแล้วไปวางบนโต๊ะทำงานของนายอำเภอคนใหม่นั้นยากมาก และต่อให้วางลงไปได้ ปฏิกิริยาแรกของนายอำเภอคนใหม่ก็ไม่ใช่ความยินดี แต่เป็นความระแวง ทว่าการเอาหนังสือพิมพ์รายวันประจำมณฑลฉบับหนึ่งไปวางบนโต๊ะทำงานของนายอำเภอคนใหม่นั้น กลับง่ายมาก

แถมนายอำเภอคนใหม่ก็จะไม่ระแวงอะไรเลยด้วย เพราะหัวหนังสือพิมพ์ประจำมณฑลที่วางอยู่ตรงนั้น ก็คือคำอธิบายที่ดีที่สุดอยู่แล้ว

ดังนั้นต้นฉบับนี้จึงต้องรีบแก้ให้เสร็จโดยเร็ว แล้วหาทางตีพิมพ์ออกไปให้ได้

หลี่ซิวหยวนแก้ไปเติมไป ขบคิดและสำรวจจุดยากและจุดสำคัญของการก่อสร้างชนบทใหม่จากหลายแง่มุม เรื่องพวกนี้อันที่จริงถ้าหลี่ซิวหยวนจะเขียนตามความเป็นจริง ก็เขียนได้เยอะมาก

แต่บางครั้งการพูดแต่ความจริงล้วนๆ ก็ไม่ได้ ต้องเติมความหวือหวาเข้าไปสักหน่อย และเรื่องนี้ก็ไม่ได้เกินเลยเลยแม้แต่น้อย เพราะโดยตัวมันเองก็เป็นการขบคิดและการค้นหาอยู่แล้ว

ไม่ใช่ความเห็นชี้แนะหรือข้อเสนอแนะ การขบคิดและการค้นหานี้เป็นเพียงความคิดหนึ่งเท่านั้น

อย่างแรกในบทความคือการวิเคราะห์ความจำเป็นของการสร้างชนบทใหม่ ยกทัพต้องมีเหตุอันควร อันที่จริงเรื่องนี้ก็เหมือนกับการตอบคำถามตอนสัมภาษณ์ ถ้าอธิบายความจำเป็นให้ชัดเจนไม่ได้ ต่อให้ส่วนที่เหลือเขียนดีแค่ไหนก็เป็นความพยายามที่ไร้ผล

ต่อเมื่อเหตุผลหนักแน่นเพียงพอแล้วเท่านั้น จึงจะรองรับความเป็นไปได้ในส่วนถัดไปได้

หลี่ซิวหยวนจับปากกาขึ้น เขียนข้อแรกลงไปว่า มองความยากลำบากตามความเป็นจริง วิเคราะห์ปมสำคัญของการพัฒนาชนบทในระดับอำเภอในปัจจุบัน

ตลอดบ่ายวันนั้น ชวีฮุยไม่ได้โผล่หน้ามาที่ฝ่ายกิจการทั่วไปเลย ทุกคนในสำนักงานดูเหมือนจะยุ่งกันมาก แต่ในความเป็นจริงล้วนเป็นภาพความวุ่นวายที่แสร้งทำขึ้นมาทั้งนั้น ทุกคนล้วนกลัวว่าจะถูกดึงเข้าไปในพายุลูกนี้

แต่ในความเป็นจริง มีเพียงหลี่ซิวหยวนคนเดียวที่ยุ่งจริงๆ

ตลอดบ่ายวันนั้น ร่างแรกก็เสร็จไปพอสมควรแล้ว พอใกล้เวลาเลิกงานตอนบ่าย หลี่ซิวหยวนก็วางปากกา สิ่งที่เขียนไปนั้นถือว่าใกล้เสร็จแล้ว พรุ่งนี้วันพฤหัสบดี ยังเหลือเวลาอีกสองวัน เพียงพอที่ตัวเองจะแก้ไขปรับปรุงให้สมบูรณ์ พอบ่ายวันศุกร์เลิกงาน ตัวเองก็จะออกเดินทางไปเมืองหลวงมณฑล

ทางที่ดีที่สุดคือรอถึงสัปดาห์หน้าก็ให้บทความได้ลงหนังสือพิมพ์ อย่างช้าที่สุดก็ต้องตีพิมพ์ออกมาก่อนสิ้นสัปดาห์หน้าให้ได้

หลี่ซิวหยวนไม่ได้เรียกร้องว่าต้องเป็นพาดหัวหน้าหนึ่งอะไร ขอแค่มีสิ่งนี้อยู่ก็พอ คนอื่นจะสังเกตเห็นหรือไม่สังเกตเห็นก็ไม่สำคัญ เพียงต้องการให้ตอนลงชื่อท้ายบทความ ระบุออกมาว่าบทความนี้เขียนโดยเจ้าหน้าที่ของสำนักงานรัฐบาลอำเภอหวงหยวนก็พอ

หลี่ซิวหยวนครุ่นคิดพลางลุกขึ้นยืดเส้นยืดสาย ขยับร่างกายสักหน่อย เตรียมจะเลิกงาน คืนนี้หลี่ซิวหยวนนัดหวังจื้อเทากับหลี่ปั๋วหยางสองคนไว้ ให้ไปกินข้าวที่ร้านก๋วยเตี๋ยวของบ้านตัวเอง

ตอนนี้สามคนพอไม่มีธุระก็มักคลุกคลีกันอยู่เสมอ ถ้าเป็นวันปกติที่ไม่มีอะไรก็แล้วไป แต่วันนี้เกิดเรื่องใหญ่ขนาดนี้ย่อมต้องคุยกันแน่นอน ถึงจะคุยไปก็ไม่ได้อะไร เพราะสามคนอยู่ในระดับที่ต่ำเกินไป เอื้อมไม่ถึง แต่ที่ควรคุยก็ยังต้องคุยกันอยู่ดี

ร้านอาหารเล็กๆ ของบ้านหลี่ซิวหยวนไม่ได้ใหญ่โต วางโต๊ะได้เพียงแปดตัว บวกกับห้องส่วนตัวเล็กๆ อีกหนึ่งห้อง แต่สองวันมานี้กิจการของร้านกลับดีมาก ตอนที่หลี่ซิวหยวนพาเพื่อนร่วมงานสองคนมาถึง หลี่เจี้ยนกั๋วกับจางชิวเหอสองคนก็กระตือรือร้นเป็นอย่างยิ่ง

"ซิวหยวนเล่าให้ฟังหมดแล้ว ที่หน่วยงานได้พวกคุณสองคนคอยดูแลเขา เชิญเลย เชิญเลย เข้าไปนั่งในห้องส่วนตัว อยากกินอะไร เดี๋ยวป้าทำให้" จางชิวเหอพูดพลางยิ้ม

คำพูดเหล่านี้ หลายส่วนหลี่ซิวหยวนบอกแม่ไว้ล่วงหน้าแล้ว

"คุณป้าครับ อย่าเกรงใจเลยครับ มากินข้าวที่บ้าน รบกวนคุณป้าเสียแล้ว" บนใบหน้าของหวังจื้อเทาเต็มไปด้วยรอยยิ้ม ถูกคนชมแบบนี้ทำให้เขายังปรับตัวไม่ค่อยถูก

หลี่ปั๋วหยางก็ทักทายอย่างเกรงใจเช่นกัน

พอนั่งลงในห้องส่วนตัวแล้ว หลี่ซิวหยวนก็ชงชาให้สองคน มาถึงร้านก๋วยเตี๋ยวของบ้านตัวเองแล้วย่อมต้องต้อนรับกันอย่างสุภาพเป็นธรรมดา

หลี่เจี้ยนกั๋วกับจางชิวเหอก็งัดฝีมือที่ดีที่สุดออกมา ผัดกับข้าวให้สามคนเจ็ดแปดอย่าง จนถึงตอนหลังหลี่ปั๋วหยางกับหวังจื้อเทาสองคนต้องรีบห้ามไว้ ยังไงก็ไม่กล้าให้ยกอาหารมาอีกแล้ว บอกว่ากินไม่หมด

ส่วนเหล้านั้นหลี่ซิวหยวนไม่ได้เอาของดีเกินไปมา เป็นเพียงเหล้าท้องถิ่นราคาเจ็ดแปดสิบหยวนต่อขวด กับข้าวมากหน่อยแสดงถึงการให้ความสำคัญ แต่ถ้าเหล้าดีเกินไป ก็จะมีความหมายว่าจะขอให้ช่วยจัดการเรื่องอะไร ซึ่งความสัมพันธ์ของสามคนเห็นได้ชัดว่าไม่ใช่แบบนั้น

วันนี้เป็นเพียงการนั่งคุยกันเล่นๆ เท่านั้น

"ซิวหยวน ก่อนหน้านี้มีข่าวลือว่า ท่านผู้อำนวยการหลัวคนนี้เป็นคนที่ท่านนายอำเภอเจิ้งดันขึ้นมา ปกติท่านผู้อำนวยการหลัวก็สนิทสนมกับท่านนายอำเภอเจิ้ง แถมก่อนหน้านี้ยังมีข่าวลือออกมาว่าท่านผู้อำนวยการหลัวอาจได้ขึ้นรับตำแหน่งแทนท่านผู้อำนวยการผังจื้อเฟิงด้วย ตอนนี้ท่านนายอำเภอเจิ้งเกิดเรื่อง สถานการณ์ของท่านผู้อำนวยการหลัวก็คงไม่สู้ดีนัก"

พอเหล้าผ่านไปสามรอบ หลี่ปั๋วหยางก็ค่อยๆ พูดขึ้น วันนี้หลี่ซิวหยวนพาพวกเขามากินข้าวที่บ้าน ความสัมพันธ์ก็ขยับใกล้ขึ้นไปอีกขั้น การพูดจาจึงเป็นกันเองมากขึ้นตามธรรมดา

"มีเรื่องแบบนี้ด้วยหรือ" หวังจื้อเทารู้ตัวช้าไปหน่อย หันไปมองหลี่ซิวหยวน ทุกคนล้วนรู้ว่าการที่หลี่ซิวหยวนยืนหยัดอยู่ในสำนักงานรัฐบาลอำเภอได้ก็เพราะความสัมพันธ์กับท่านผู้อำนวยการหลัวอี้ ถ้าหลัวอี้เกิดเรื่องขึ้นมา หลี่ซิวหยวนจะทำอย่างไร

หลี่ซิวหยวนได้ยินก็ยิ้มขื่นแล้วพูดว่า "อันที่จริงนะ ก่อนหน้านี้ผมไม่ได้บอก ความสัมพันธ์ระหว่างผมกับท่านผู้อำนวยการหลัวก็ธรรมดามาก เรื่องมันเป็นแบบนี้..."

หลี่ซิวหยวนเล่าความสัมพันธ์ของทั้งสองฝ่ายให้ฟังอย่างคร่าวๆ ในเมื่อท่านผู้อำนวยการหลัวใกล้จะเกิดเรื่องอยู่รอมร่อ ตอนนี้ย่อมต้องสะบัดตัวออกให้พ้นจากความสัมพันธ์เป็นธรรมดา ไม่ใช่ว่าหลี่ซิวหยวนเห็นแก่ตัว แต่เพราะโดยพื้นฐานแล้วทั้งสองคนก็ไม่ได้มีความสัมพันธ์ลึกซึ้งอะไรกันอยู่แล้ว

"งั้นนายก็ไม่ถูกลากเข้าไปด้วย แต่ถ้าท่านผู้อำนวยการหลัวเกิดเรื่องขึ้นมา นายจะทำอย่างไร" หลี่ปั๋วหยางมองหลี่ซิวหยวนพลางถาม

ในใจหลี่ซิวหยวนมีแผนอยู่แล้ว ทว่าในตอนนี้กลับยกจอกเหล้าขึ้นแล้วพูดด้วยสีหน้าสิ้นหวังว่า "รถถึงเชิงเขาย่อมมีทาง เรือถึงสะพานย่อมตรงเอง ดื่มเหล้ากันเถอะ ไม่คิดมากแล้ว"

พอกินข้าวเสร็จมื้อหนึ่ง หลี่ซิวหยวนก็ยืนอยู่ที่หน้าประตูร้านอาหารส่งสองคนกลับไป พอกลับเข้าบ้านก็เริ่มแก้ไขต้นฉบับทันที

รถถึงเชิงเขาย่อมมีทาง นั่นคืออคติจากผู้รอดชีวิต ในความเป็นจริงแล้ว โอกาสมักเป็นของคนที่เตรียมพร้อมเสมอ โอกาสมักเป็นของคนที่กล้าเอาชีวิตเข้าแลกเสมอ นี่ต่างหากคือความจริง

วันรุ่งขึ้นพอมาถึงหน่วยงาน หลี่ซิวหยวนยังนั่งไม่ทันติดก้นดี ชวีฮุยก็เดินเข้ามาแจ้งให้ทุกคนไปประชุมที่ห้องประชุมของสำนักงานรัฐบาลอำเภอทันที ครั้งนี้ไม่ใช่การประชุมภายในของฝ่ายกิจการทั่วไปแล้ว แต่เป็นการประชุมของสำนักงานรัฐบาลอำเภอทั้งหมด

สำนักงานรัฐบาลอำเภอเป็นหน่วยงานระดับฝ่ายเต็ม มีคนทั้งหมดสี่สิบกว่าคน จำนวนคนเท่านี้ในบรรดาหน่วยงานระดับฝ่ายเต็มทั้งอำเภอก็ถือว่าน้อย แต่นั่นเป็นเพราะความพิเศษของสำนักงานรัฐบาลอำเภอ

ก่อนการประชุมจะเริ่ม แม้แต่อู๋อีอีที่ไม่เห็นเงาทั้งวันก็ยังมาถึง ไม่นานชวีฮุยก็มาถึงและเริ่มนับจำนวนคน ในระหว่างที่นับจำนวนคนอยู่นั้น รองผู้อำนวยการจ้าวของสำนักงานรัฐบาลอำเภอก็มาถึงเช่นกัน

ก็คือคนที่หวังจื้อเทาเล่าว่าอู๋อีอีเรียกว่า "คุณป้าจ้าว" ตั้งแต่วันแรกที่เข้าทำงานนั่นเอง

รองผู้อำนวยการจ้าวดูแล้วน่าจะอายุราวสี่สิบกว่า บนใบหน้าไม่มีความสง่างามน่าเกรงขามแบบที่ผู้บังคับบัญชาทั้งหลายมักมี กลับมีรอยยิ้มอันเมตตา ทำให้คนมองแวบเดียวก็อยากเข้าใกล้ ราวกับคุณป้าข้างบ้าน

ทว่าในเวลานี้ พอนั่งลงบนเวทีแล้วกวาดสายตามองทุกคน กลับแฝงความรู้สึกของคนที่ไม่ต้องโกรธก็ยังมีบารมี

ผังจื้อเฟิงมาถึงเป็นคนสุดท้าย สีหน้าเคร่งขรึมมาก พอมาถึงก็ประกาศเริ่มการประชุมทันที

เนื้อหาการประชุมก็เหมือนกับเมื่อหลายวันก่อน คือย้ำเรื่องความเคร่งครัดของวินัยองค์กร แต่ในตอนท้ายของการประชุมกลับพูดว่า "ช่วงนี้ท่านรองผู้อำนวยการหลัวมีธุระอื่น งานของฝ่ายกิจการทั่วไปและอีกหลายฝ่ายที่หลัวอี้กำกับดูแลอยู่ ชั่วคราวนี้จะให้ท่านรองผู้อำนวยการจ้าวเป็นผู้รับผิดชอบ..."

ในทันใดบรรยากาศในห้องประชุมก็แข็งทื่อขึ้นมาในพริบตา