บทที่ 90 ถกเถียงเรื่องการลงทุน (ตอนจบ)

“ทุกคนอาจเคยได้ยินมาบ้างว่า มีคนในต่างประเทศเคยใช้คณิตศาสตร์ทำนายผลสลากกินแบ่งจนร่ำรวยมหาศาล ถ้าอย่างนั้น หากเราใช้คณิตศาสตร์ไขตลาดหุ้น A จะเกิดอะไรขึ้น?”

เผิงเกอเปิดเครื่องฉายภาพประกอบการสอน กราฟแนวโน้มตลอด 120 วันซื้อขายก็ปรากฏขึ้นอย่างชัดเจนต่อหน้าทุกคน

“นี่คือกราฟแนวโน้มดัชนีเซี่ยงไฮ้คอมโพสิตตลอด 120 วันซื้อขายที่ผมตัดมา ในจำนวนนี้ปรับขึ้น 74 วัน ปรับลง 46 วัน ความน่าจะเป็นที่ราคาจะปรับขึ้นคือ 61.7% สมมติว่าเรายังอยู่ในวัฏจักรขาขึ้นนี้ โดยไม่พิจารณาปัจจัยอื่น ความน่าจะเป็นที่ราคาจะปรับขึ้นในวันซื้อขายถัดไปก็ยังเท่ากับ 61.7% ทุกคนรู้สึกไหมว่าการลงทุนกลายเป็นเรื่องง่ายมาก?”

“แต่แนวคิดนี้ผิด พูดให้ถูกก็คือ ตลาดทุนไม่ได้มีเพียงปัญหาความน่าจะเป็นธรรมดา แต่ยังมีปัญหาทางคณิตศาสตร์จากการต่อสู้ระหว่างนักลงทุนรายย่อยกับเจ้ามือ ผมเรียกมันว่าตัวแปรของเกม”

เผิงเกอขยับเมาส์เบา ๆ เปลี่ยนไปยังหน้าถัดไปของสไลด์บรรยาย

บนจอฉายปรากฏภาพชายหญิงคู่หนึ่ง ใต้ภาพของทั้งสองยังมีช่องว่างและธนบัตรหยวนจีนอีกสี่ใบ

“ต่อไปผมจะยกตัวอย่างเพื่ออธิบายตัวแปรในเกม”

เขาหยุดไปครึ่งวินาที เรียบเรียงความคิดก่อนกล่าวว่า “ดังที่เห็นในภาพ ผู้หญิงคนหนึ่งไปหาผู้ชายและชวนเล่นเกมโยนเหรียญ ทั้งสองคนถือเหรียญคนละเหรียญ หากเหรียญทั้งสองออกหัว ผู้หญิงจะจ่ายเงินให้ผู้ชายสามหยวน หากออกก้อยทั้งคู่ ผู้หญิงก็ยังต้องจ่ายให้ผู้ชายหนึ่งหยวน แต่ถ้าเหรียญออกหัวหนึ่งก้อยหนึ่ง ผู้ชายจะจ่ายเงินให้ผู้หญิงสองหยวน”

“หากเราใช้ทฤษฎีความน่าจะเป็น ความน่าจะเป็นที่ทั้งสองฝ่ายจะออกหัวคือหนึ่งในสี่ ความน่าจะเป็นที่ทั้งสองฝ่ายจะออกก้อยก็เท่ากับหนึ่งในสี่ ส่วนความน่าจะเป็นที่จะออกหัวหนึ่งก้อยหนึ่งคือหนึ่งในสอง”

“แทนค่าในสูตรคำนวณ E=1/4×3+1/4×1+1/2×(-2)=0 กล่าวคือ ผลตอบแทนเฉลี่ยของผู้ชายจากการเล่นเกมโยนเหรียญนี้เท่ากับศูนย์”

“ประเด็นสำคัญอยู่ตรงนี้”

เผิงเกอขึ้นเสียงเล็กน้อยแล้วพูดต่อว่า “เกมนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของความน่าจะเป็น แต่ยังขึ้นอยู่กับการเลือกออกหัวหรือก้อยของผู้ชายกับผู้หญิง เห็นได้ชัดว่าทั้งคู่ไม่มีทางออกหัวหรือก้อยซ้ำอยู่ตลอด เพราะต่างก็ต้องการเอาเงินจากกระเป๋าของอีกฝ่าย นี่แหละคือตัวแปรของเกม”

“หากนำตัวอย่างข้างต้นมาเปรียบเทียบกับตลาดหุ้นก็เช่นเดียวกัน หุ้นไม่มีทางปรับขึ้นทุกวัน นักลงทุนรายย่อยกับเจ้ามือก็คือผู้เล่นสองฝ่ายที่ต่อสู้กัน”

“สมมติว่าเราเป็นเจ้ามือ จะเก็บเกี่ยวผลประโยชน์จากนักลงทุนรายย่อยอย่างมั่นคงได้อย่างไร?”

เมื่อโยนคำถามออกมาแล้ว สายตาของเผิงเกอก็กวาดมองนักศึกษาที่อยู่ในห้อง นักศึกษาที่สบตากับเขาต่างพากันก้มหน้า ไม่กล้ามองตอบ

แม้แต่นักศึกษาแลกเปลี่ยนหลายคนจากมหาวิทยาลัยการเงินหัวกลางก็ยังก้มหน้าเงียบ ๆ สิ่งที่คณบดีคณะการเงินของมหาวิทยาลัยตนเองพูดถึงนั้น พวกเขาไม่เคยสัมผัสมาก่อน จึงยังพยายามขบคิดกันอยู่

ศาสตร์คณิตศาสตร์การเงิน นี่คือเส้นทางลัดที่สามารถนำไปสู่ประตูแห่งการเป็นนักวิชาการได้

เหอจิ้งที่นั่งอยู่แถวสามครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนตอบอย่างสงบนิ่งว่า “ถ้าใช้เกมโยนเหรียญเมื่อครู่มาตอบ สมมติว่าผู้หญิงเป็นเจ้ามือ เธอจะควบคุมความถี่ในการออกหัว เพราะถ้าทั้งสองฝ่ายออกหัว ผู้หญิงต้องเสียสามหยวน แต่ถ้าทั้งสองฝ่ายออกก้อย ผู้หญิงเสียเพียงหนึ่งหยวน การลดความถี่ในการออกหัวก็คือการลดโอกาสเสียเงิน”

“ถูกต้อง”

เผิงเกอมองเหอจิ้งอย่างชื่นชม ก่อนอธิบายเกมโยนเหรียญนี้ว่า “เกมโยนเหรียญนี้ดูเหมือนยุติธรรม แต่ความจริงแล้วไม่ใช่ ผู้หญิงสามารถเลือกออกก้อยเพื่อจำกัดการขาดทุนได้ แต่ผู้ชายไม่มีทางเลือกในการจำกัดการขาดทุน หากต้องการคว้าผลตอบแทนสูงสุด เขาก็ต้องพยายามออกหัวให้มากที่สุด และด้วยตัวแปรของเกม ก็สามารถจับจิตวิทยาของนักลงทุนรายย่อยได้อย่างง่ายดาย”

“บางคนอาจพูดว่า ถ้าผู้ชายเปลี่ยนมาออกก้อยบ้าง แบบนั้นก็ทำกำไรได้ไม่ใช่หรือ?”

“ลองถามทุกคนดูว่า ตอนเข้าตลาดหุ้น ใครบ้างที่ไม่ได้มาด้วยความโลภ อยากร่ำรวยในชั่วข้ามคืน ยิ่งคุณโลภมากเท่าไร โอกาสออกหัวก็ยิ่งมากขึ้นเท่านั้น นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมตลาดหุ้นถึงถูกเรียกว่าตลาดที่สวนทางกับธรรมชาติของมนุษย์”

“แปะ ๆ ๆ—”

เสียงปรบมือดังขึ้นทั่วห้องเรียนทันที

ขณะปรบมือ จางหยางก็อดยอมรับไม่ได้ว่าเผิงเกอพูดได้ถูกต้อง

“ผมจะให้เวลาทุกคนสามนาที ลองคิดดูว่าจะช่วยให้นักลงทุนรายย่อยมีกำไรได้อย่างไร”

ทันทีที่พูดจบ หลี่เสวี่ยเหยียน นักศึกษาแลกเปลี่ยนจากมหาวิทยาลัยปักกิ่ง ก็รีบตอบว่า “กำหนดเส้นตัดขาดทุนกับเส้นเพิ่มสถานะ ปฏิบัติตามวินัยอย่างเคร่งครัด ทำให้ความรู้กับการลงมือปฏิบัติเป็นหนึ่งเดียวกัน”

“มีคำตอบอื่นอีกไหม?”

เผิงเกอดูเหมือนจะไม่พอใจกับคำตอบนี้

“ใช้เครื่องมือดัชนีทางเทคนิคให้เป็นประโยชน์ เช่น แนวรับตามเส้นระดับราคา KDJ และ MACD รวมถึงใช้เส้นแนวรับตามสัดส่วนทองคำ”

“ใกล้เคียงขึ้นมาหน่อย”

“รวบรวมข้อมูลตลาดหุ้น แล้วใช้แบบจำลองทางคณิตศาสตร์วิเคราะห์ เช่น แบบจำลองค่าเฉลี่ยเคลื่อนที่แบบบูรณาการอัตถดถอย ARIMA และแบบจำลองความแปรปรวนไม่คงที่แบบมีเงื่อนไขอัตถดถอยทั่วไป GARCH”

“ไม่เลว ลองขยายความหน่อย”

เผิงเกอจำได้ว่าคนที่พูดถึงแบบจำลองทางคณิตศาสตร์เป็นนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยการเงินหัวกลางของตนเอง จึงตั้งใจเปิดโอกาสให้เขาได้แสดงความสามารถต่อหน้าทุกคน

ทว่าชายคนนั้นกลับอ้ำ ๆ อึ้ง ๆ สายตาหลบเลี่ยงอยู่หลายครั้ง

เห็นได้ชัดว่าเขารู้เพียงผิวเผิน แต่ไม่เข้าใจแก่นแท้ ความซับซ้อนที่แฝงอยู่ในคณิตศาสตร์การเงินไม่ใช่สิ่งที่นักศึกษาวิชาการลงทุนทั่วไปจะเข้าใจได้อย่างถ่องแท้ ยิ่งไปกว่านั้น นี่ยังไม่ใช่วิชาหลักด้วย

“เฮ้อ!”

เผิงเกอถอนหายใจอยู่ในใจ ขณะที่กำลังจะเฉลยคำตอบ เสียงทุ้มเปี่ยมเสน่ห์ของชายหนุ่มก็ดังมาจากทางซ้าย

“เมื่อครู่นักวิชาการเผิงเกอพูดถึงตัวแปรของเกม อันที่จริงหากเรียกให้แม่นยำก็คือดุลยภาพแนช ผมคิดว่าหากนักลงทุนรายย่อยอยากทำกำไร สิ่งแรกคือต้องทำความเข้าใจตลาดนี้เสียก่อน จากนั้นจึงค่อยพูดถึงการต่อสู้กันในเกม”

“หืม?”

สายตาของเผิงเกอรวมถึงทุกคน ต่างหันไปยังทิศทางของต้นเสียง

เมื่อเห็นว่าเป็นจางหยาง เป้าซิงเหว่ยก็รู้สึกประหลาดใจอยู่ในใจ ‘เด็กคนนี้มีความรู้กว้างขนาดนี้เชียวหรือ? ถึงกับรู้แนวคิดดุลยภาพแนชจากหนังสือทฤษฎีเกมด้วย’

“ลองขยายความหน่อย”

เผิงเกอมองสำรวจจางหยางพลางกล่าว

ครั้งนี้พวกเขามาที่มหาวิทยาลัยการเงินและเศรษฐศาสตร์ฮู่ตู เพราะตกตะลึงกับอัตราผลตอบแทน 57.4% ของเหอจิ้ง และอยากรู้ด้วยว่ารายงานวิจัยตลาดที่แพร่สะพัดออกมานั้น แท้จริงแล้วเป็นผลงานของจางหยางหรือไม่

พูดกันตรง ๆ ก็คือ พวกเขาคิดว่าเป้าซิงเหว่ยลงมา “เฉลยข้อสอบ” ด้วยตัวเอง จึงทำให้มหาวิทยาลัยการเงินและเศรษฐศาสตร์ฮู่ตูบดขยี้มหาวิทยาลัยอื่น ๆ ได้อย่างราบคาบในปีนี้

ตอนจางหยางเดินเข้าห้องเรียนในช่วงเช้า สายตาของคณบดีและศาสตราจารย์หลายคนก็ทำให้เขาเริ่มรู้สึกได้ราง ๆ ว่ามีบางอย่างไม่ถูกต้อง

ช่วงพักกลางวัน เขาจงใจโทรศัพท์ไปถามหวังซิ่งปัง จึงได้ล่วงรู้ความลับบางส่วน

ในเมื่ออีกฝ่ายมาอย่างไม่เป็นมิตร วิธีตอบโต้ที่ดีที่สุดก็คือการถกประเด็นกันตรง ๆ

“เกี่ยวกับการรับรู้ตลาด ผมอยากอธิบายผ่านเกมโยนเหรียญที่นักวิชาการเผิงเกอพูดถึงเมื่อครู่”

จางหยางสูดหายใจเข้าลึก ๆ เรียบเรียงความคิดแล้วกล่าวว่า “สมมติว่าผู้ชายออกหัวเป็น X ออกก้อยเป็น 1-X ส่วนผู้หญิงออกหัวเป็น Y ออกก้อยเป็น 1-Y เมทริกซ์ผลตอบแทนของผู้ชายก็คือ ผลตอบแทนจาก XY เท่ากับ 3 หยวน ผลตอบแทนจาก (1-X)Y เท่ากับ -2 หยวน ผลตอบแทนจาก X(1-Y) เท่ากับ -2 หยวน และผลตอบแทนจาก (1-X)(1-Y) เท่ากับ 1 หยวน”

“ผู้ชายอยากได้เงิน ก็ต้องปรับค่า X เพื่อให้ได้อัตราผลตอบแทนมากกว่าศูนย์ ส่วนผู้หญิงต้องปรับค่า Y เพื่อให้อัตราผลตอบแทนของผู้ชายน้อยกว่าศูนย์ หรือก็คือทำให้เขาขาดทุน”

“จากที่ผมคำนวณเมื่อครู่ ขอเพียงผู้หญิงรักษาความถี่ในการออก Y ไว้ที่ 3/8 ไม่ว่าผู้ชายจะใช้กลยุทธ์ใด ในแต่ละรอบเขาก็จะขาดทุนเฉลี่ย 1/8”

“พูดให้เข้าใจง่ายก็คือ การจับคู่ที่ให้ผลตอบแทน 1 หยวนจาก (1-X)(1-Y) นั้นคือกับดักที่ผู้หญิงวางไว้ ผลตอบแทน 1 หยวนไม่อาจชดเชยความถี่ของการขาดทุน 2 หยวนได้ ผู้ชายดูเหมือนจะมีโอกาสชนะได้เงิน 50% แต่แท้จริงแล้วโอกาสชนะกลับเข้าใกล้ศูนย์อย่างไม่มีที่สิ้นสุด”

“ฟู่—”

เขาผ่อนลมหายใจยาว ก่อนเน้นน้ำเสียงว่า “กล่าวอีกอย่างก็คือ เกมนี้มีความไม่เป็นธรรมอยู่แล้วตั้งแต่เริ่มออกแบบ”

ถ้อยคำของจางหยางหนักแน่นก้องกังวาน ทุกคนต่างจับจ้องไปยังนักศึกษาผู้ได้รับการยอมรับว่าเป็นหัวกะทิของวิชาการลงทุนแห่งมหาวิทยาลัยการเงินและเศรษฐศาสตร์ฮู่ตู

ก่อนที่คนอื่นจะได้สติกลับมา เขาก็มองตรงไปยังเผิงเกอบนเวทีแล้วพูดต่อว่า

“กลับมาที่การรับรู้ตลาด ผมคิดว่าหากนักลงทุนรายย่อยต้องการทำกำไรในตลาดทุน ก็จำเป็นต้องเข้าใจให้ชัดว่าตนเองกำลังเล่นเกมแบบไหน มีเพียงเมื่อเข้าใจกฎพื้นฐานแล้ว จึงจะค้นหารูปแบบการทำกำไร XY ของตัวเองได้”

เมื่อสิ้นเสียงของเขา ห้องเรียนขั้นบันไดที่เงียบจนได้ยินแม้กระทั่งเสียงเข็มตก ก็มีเสียงปรบมือใสกังวานดังขึ้น เป็นเผิงเกอที่ยืนปรบมืออยู่บนเวทีเพียงคนเดียว

“แปะ—”

“แปะ ๆ—”

“แปะ ๆ ๆ—”

เสียงปรบมือดังต่อเนื่องระลอกแล้วระลอกเล่า สะท้อนไปทั่วห้องเรียนขั้นบันได

ขณะที่สวี่จื่อรั่วปรบมือ เธอยังไม่ลืมหันไปพูดชื่นชมกับเหอจิ้งและหลานซือซือว่า “ถึงจะฟังไม่เข้าใจก็เถอะ แต่สมกับเป็นผู้ชายที่รั่วรั่วอย่างฉันหมายตาไว้จริง ๆ พูดได้ยอดเยี่ยมมาก!”

“ฉันก็หมายตาไว้เหมือนกัน”

หลานซือซือพูดทีเล่นทีจริง

เว่ยอวิ้นซือกล่าวว่า “ฉันก็เหมือนกัน”

“เก่งจริง ๆ” จู่ ๆ เหอจิ้งก็รู้สึกว่าเธอกับจางหยางอยู่กันคนละระดับ สิ่งที่เธอยังต้องเรียนรู้นั้นมีมากเกินไป

ท่ามกลางฝูงคนที่ยืนฟังอยู่ด้านนอกห้องเรียน สวี่จื่อโหรวเองก็รู้สึกประหลาดใจเช่นกัน เธอเหมือนจะเข้าใจแล้วว่าทำไมสวี่จื่อรั่วถึงเป็นแฟนคลับตัวยงของจางหยาง เขามีเสน่ห์อยู่ไม่น้อยจริง ๆ

ซูเทียนอี้ คณบดีคณะการเงินจากมหาวิทยาลัยการเงินตะวันตกเฉียงใต้ที่นั่งอยู่แถวแรก จ้าวเยี่ยนเฟิง คณบดีคณะการเงินจากมหาวิทยาลัยชิงหัว รวมถึงคณบดีจากมหาวิทยาลัยต่าง ๆ เช่น “ชิงหัว-ปักกิ่ง-เจียวทง” ต่างก็เลิกสงสัยว่ามหาวิทยาลัยการเงินและเศรษฐศาสตร์ฮู่ตูทุจริตการสอบ

ส่วนในกลุ่มใหญ่ของนักศึกษาวิชาการลงทุนแห่งมหาวิทยาลัยการเงินและเศรษฐศาสตร์ฮู่ตู ข้อความจากรุ่นน้องก็หลั่งไหลเข้ามาอย่างบ้าคลั่ง

[หลินอี้ฉือ] : โอ้โห นี่คือรุ่นพี่จางหยางในตำนานเหรอ?

[หวังเฉี่ยว] : อะไร XYXY, XXYY ฟังไม่เข้าใจสักคำเลย รู้สึกเหมือนความรู้ลอยผ่านสมองไปอย่างไร้เรี่ยวแรง แต่รุ่นพี่จางหยางหล่อจริง ๆ อยากได้ผู้ชายคนนี้จัง!

[หลี่ฉีฉี] : ถ้ารุ่นพี่จางหยางสารภาพรักกับฉันในวันที่ 20 พฤษภาคม ต่อให้ให้ฉันขับรถหรู อยู่คฤหาสน์หลังใหญ่ ฉันก็ยอมทั้งนั้น!

[เฉินเจียเสี่ยว] : กลยุทธ์ มหภาค คณิตศาสตร์ การรับรู้… โอ๊ย หลังเรียนจบรู้สึกว่าตัวเองกลับมาเก่งอีกครั้งแล้ว สัปดาห์หน้า ตลาดหุ้น A ต้องเจ็บหนักแน่ คราวนี้ต่อให้พระเยซูมาก็หยุดฉันไม่ได้!