บทที่ 1 เก็บของดีได้

ซานเจียง ปี 1990 เช้าตรู่ของฤดูหนาว... จะเรียกว่าเช้าตรู่ก็คงไม่ถูกนัก เพราะตอนนี้เพิ่งจะตีสี่ ในฤดูกาลนี้และเวลานี้ ขณะที่ผู้คนส่วนใหญ่ยังคงนอนหลับสบายอยู่ในผ้าห่มที่อบอุ่น แต่เฟิงเสี้ยวเทียนกลับลุกจากที่นอนแล้ว

เฟิงเสี้ยวเทียนเป็นเด็กกำพร้า พ่อแม่ของเขาเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางรถยนต์ตั้งแต่เขาอายุหกขวบ จากนั้นเขาก็อาศัยอยู่กับย่า ย่าเป็นคนใจดีและอบอุ่นมาก เพื่อหลานชายสุดที่รักคนนี้ ท่านยอมตื่นเช้าทุกวันไปเก็บขยะเพื่อหาเลี้ยงครอบครัว แต่น่าเสียดายที่เมื่อห้าปีก่อน ย่าที่ชราภาพมากแล้วได้ล้มป่วยและเสียชีวิตลง บ้านหลังนี้จึงเหลือเพียงเฟิงเสี้ยวเทียนเพียงลำพัง

ไม่ใช่ว่าเฟิงเสี้ยวเทียนไม่มีญาติพี่น้อง แต่ญาติเหล่านั้นค่อนข้างเย็นชา แม้กระทั่งตอนที่ย่าของเขาเสียชีวิต พวกเขาก็ไม่ได้มาดูใจเลยสักนิด การทำตัวแบบนี้เรียกได้ว่าไม่มีความผูกพันทางสายเลือดหลงเหลืออยู่เลย

เฟิงเสี้ยวเทียนเรียนรู้ที่จะพึ่งพาตัวเองตั้งแต่เล็ก เมื่อเทียบกับเด็กรุ่นราวคราวเดียวกัน การสูญเสียพ่อแม่ไปตั้งแต่วัยเยาว์ทำให้เขาเติบโตและรู้ความในชั่วข้ามคืน ในสายตาของเขา โลกใบนี้ราวกับสูญเสียสีสันไปจนหมดสิ้น เหลือเพียงสีเทาหม่นหมอง

"ฮูว์——"

เฟิงเสี้ยวเทียนลุกขึ้นจากเตียง อากาศหนาวเหน็บเสียเหลือเกิน ทันทีที่เปิดผ้าห่ม ไออุ่นที่เคยมีก็มลายหายไปจนหมดสิ้น เขาหยิบเสื้อตัวในเก่าๆ ขึ้นมาสวม มันเต็มไปด้วยรอยปะชุน แต่ถึงอย่างนั้นเฟิงเสี้ยวเทียนก็ทะนุถนอมมันอย่างดี เพราะนี่เป็นเสื้อตัวในหนึ่งในสองชุดที่เขามี แม้เสื้อผ้าทั้งสองชุดนี้จะเป็นของที่พ่อทิ้งไว้ให้ ซึ่งดูหลวมโคร่งเมื่ออยู่บนตัวเขา แต่สำหรับสถานการณ์ตอนนี้ การมีเสื้อใส่ก็นับว่าดีมากแล้ว

เขารีบสวมเสื้อโค้ททหารสีเขียวทับลงไป แม้มันจะดูเก่าคร่ำคร่าแต่ก็กันหนาวได้ดีเยี่ยม ด้านในบุด้วยขนสัตว์นุ่มๆ เมื่อสวมเรียบร้อยแล้ว เฟิงเสี้ยวเทียนจึงค่อยถอนหายใจออกมาอย่างโล่งอก

หลังจากล้างหน้าแปรงฟันด้วยน้ำเย็นเฉียบจนเข้ากระดูก เฟิงเสี้ยวเทียนก็คว้ากระสอบปุ๋ยใบหนึ่งแล้วเดินออกจากบ้าน เขาต้องออกไปทำมาหากิน... ซึ่งก็คือการเก็บของเก่า

ปีนี้เฟิงเสี้ยวเทียนอายุสิบสี่ การเก็บของเก่าเป็นเรื่องที่เขาเชี่ยวชาญจนหลับตาทำได้ หลายปีมานี้เขาทำแบบนี้ทุกวันไม่เคยขาด ไม่ว่าฝนจะตกหรือแดดจะออก เพราะถ้าไม่ทำ เขาก็จะไม่มีรายได้ และนั่นหมายถึงการต้องอดอาหาร

เฟิงเสี้ยวเทียนหยิบถุงมือผ้าฝ้ายสีดำขะมุกขะมอมออกมาจากกระสอบมาสวม ล็อกประตูบ้าน แล้วก้าวเท้าเดินยาวๆ มุ่งหน้าสู่ถนน

ข้างนอกมืดสนิท ในยุคสมัยนี้แม้จะมีไฟถนน ก็ใช่ว่าจะเปิดสว่างไสวตลอดทั้งคืน ไฟฟ้าสำหรับครัวเรือนยังไม่พอใช้ จะเอาที่ไหนมาเปิดทิ้งขว้างให้สิ้นเปลืองได้ขนาดนั้น?

เขาเดินคลำทางฝ่าความมืด ไม่นานก็มาถึงกองขยะกองแรก เฟิงเสี้ยวเทียนนั่งยองๆ คุ้ยหาของมีค่าข้างใน แม้จะมองเห็นไม่ชัด แต่ด้วยประสบการณ์การทำงานหลายปี เขาสามารถบอกได้ทันทีที่สัมผัสว่าของในมือคืออะไร สิ่งไหนขายได้เงิน สิ่งไหนเก็บไว้ใช้เองได้ เขารู้แจ้งเห็นจริงไปหมด ไม่นานนักกองขยะนี้ก็ถูกเขาจัดการจนเสร็จสรรพ เขาได้ขวดเหล้าเปล่ามาแค่สองใบ ดูเหมือนว่าโชคในการออกหาของวันนี้จะไม่ค่อยดีนัก

เฟิงเสี้ยวเทียนเดินหน้าต่อไป ทุกครั้งที่ผ่านกองขยะ เขาจะหยุดและทำท่าเดิมซ้ำๆ เวลาผ่านไป กระสอบในมือก็ค่อยๆ พองโตขึ้น จนกระทั่งเวลาหกโมงครึ่ง กระสอบใบนั้นก็ยัดอะไรไม่ลงอีกแล้ว

เฟิงเสี้ยวเทียนแบกกระสอบที่อัดแน่นด้วยความพึงพอใจ มุ่งหน้าไปยังร้านรับซื้อของเก่า ร้านนี้ตั้งอยู่ตรงตีนเนินสูงใกล้ตลาดสด เป็นที่ประจำที่เขาเอาของมาขาย เมื่อเขาแบกกระสอบมาถึงหน้าประตู เถ้าแก่ร้านกำลังนั่งยองๆ แปรงฟันอยู่ที่กำแพงในลานบ้าน

เฟิงเสี้ยวเทียนผลักประตูรั้วเดินเข้าไป พร้อมกับส่งยิ้มทักทาย "ลุงหลี่ อากาศหนาวขนาดนี้ ตื่นเช้าจังเลยนะครับ"

ลุงหลี่ที่เฟิงเสี้ยวเทียนเรียก เป็นชายชราวัยหกสิบกว่า ผมเผ้ายุ่งเหยิงเหมือนรังไก่ หนวดเครารุงรัง คนอื่นมักเรียกเขาว่าตาเฒ่าหลี่ ส่วนชื่อจริงของเขานั้นน้อยคนนักที่จะรู้

เมื่อได้ยินเสียงเฟิงเสี้ยวเทียน ลุงหลี่ก็บ้วนปาก ลุกขึ้นยืนแล้วหัวเราะ "ฉันเช้าที่ไหนกัน? เอ็งมาเช้ากว่าฉันอีกไม่ใช่เหรอ? เสี่ยวเทียน รอแป๊บนะ ล้างหน้าเสร็จแล้วจะรีบออกมา"

พูดจบ ลุงหลี่ก็เดินเข้าบ้านไป เฟิงเสี้ยวเทียนรับคำ แล้วเทของที่หามาได้ทั้งเช้าลงบนพื้น จากนั้นก็แยกประเภทขยะอย่างคล่องแคล่ว เมื่อลุงหลี่เดินออกมา เขาก็ยิ้มแล้วพูดว่า "ลุงหลี่ มาชั่งน้ำหนักเลยครับ"

ลุงหลี่พยักหน้ายิ้มๆ ในมือถือตาชั่ง เขาเริ่มจากมัดกล่องกระดาษและหนังสือพิมพ์เก่าที่เฟิงเสี้ยวเทียนเก็บมาเข้าด้วยกัน หลังจากชั่งแล้วก็พูดขึ้น "กระดาษเก่าทั้งหมดห้าจินสี่ตำลึง* กิโลละห้าเฟิน ห้าห้าขวบยี่สิบห้า สี่ตำลึงก็สองเฟิน รวมเป็นสองเหมาเจ็ด"

พูดจบก็วางกระดาษไว้ข้างๆ แล้วหยิบหม้อเก่าๆ ใบหนึ่งขึ้นมา ชั่งเสร็จก็พูดต่อ "หม้อใบนี้สองจินครึ่ง คิดโลละสามเหมา สองสามได้หก ครึ่งจินก็หนึ่งเหมาห้า รวมเป็นเจ็ดเหมาห้า... มาดูพลาสติกพวกนี้ต่อ..."

ลุงหลี่ทำงานคล่องแคล่วมาก ไม่ถึงสามนาทีก็เช็กของที่เฟิงเสี้ยวเทียนเก็บมาจนครบ คำนวณราคาเสร็จสรรพก็ยิ้มแฉ่ง "เสี่ยวเทียน วันนี้ผลงานดีนี่นา ของทั้งหมดรวมกันได้หนึ่งหยวนหกเหมาสาม นี่เงิน รับไปสิ"

เฟิงเสี้ยวเทียนรับเงินมา เก็บใส่กระเป๋าอย่างระมัดระวัง แล้วยิ้มตอบ "ขอบคุณครับลุงหลี่ ลุงทำงานต่อเถอะ ผมไปล่ะ"

พูดจบก็หันหลังเตรียมเดินออกไป แต่ตอนที่เดินผ่านกองของเก่าในลาน สายตาของเขาก็สะดุดเข้ากับกล่องเหล็กประหลาดเครื่องหนึ่ง เขาหยุดฝีเท้า ก้มหน้าลงพิจารณากล่องเหล็กนั้นอย่างละเอียด ดวงตาสีดำขลับจ้องมองไม่กะพริบ

ลุงหลี่เห็นเข้าจึงหัวเราะ "ไอ้นั่นฉันเพิ่งไปรับมาจากแถวเมืองมหาวิทยาลัยเมื่อคืน ยามเฝ้าประตูเขาขายให้ เขาบอกว่ามันคือ... อะไรนะ? ...เหมือนจะเป็นอุปกรณ์ที่ทางโรงเรียนโละทิ้งแล้ว ฉันก็ไม่รู้เรื่องเหมือนกัน"

เฟิงเสี้ยวเทียนได้ยินดังนั้นจึงถามขึ้น "ลุงหลี่ ลุงซื้อเจ้านี่มาเท่าไหร่ครับ? ...ขายต่อให้ผมได้ไหม?"

ตอนนี้เฟิงเสี้ยวเทียนรู้สึกตื่นเต้นขึ้นมา เพราะเขารู้ดีว่ากล่องเหล็กนี้คืออะไร ของแบบนี้เขาเคยเห็นแค่ในหนังสือ นี่เป็นครั้งแรกที่ได้เห็นของจริง

ลุงหลี่กะพริบตาปริบๆ ถามอย่างงุนงง "เสี่ยวเทียน เอ็งจะเอาไปทำไม? ฉันดูแล้วมันก็เหมือนเศษเหล็ก ก็เลยรับซื้อมาในราคาเศษเหล็ก ทั้งหมด... สองหยวนเอ็ด หรือไงนี่แหละ ทำไม? เอ็งอยากได้จริงๆ เหรอ?"

เฟิงเสี้ยวเทียนพยักหน้า พยายามข่มความตื่นเต้นในใจ แล้วพูดว่า "ลุงหลี่ ขายให้ผมเถอะครับ"

เขากลัวลุงหลี่จะโก่งราคา เลยพยายามทำน้ำเสียงให้ดูเรียบเฉยที่สุด ลุงหลี่มองหน้าเฟิงเสี้ยวเทียนที มองกล่องเหล็กที ผ่านไปครู่หนึ่งถึงยิ้มออกมา "ขายให้ก็ได้ แต่เจ้านี่ฉันอุตส่าห์ขนมาจากเมืองมหาวิทยาลัย ระยะทางตั้งยี่สิบกว่าลี้ เหนื่อยไม่ใช่เล่น เอาอย่างนี้ ฉันขอบวกค่าเหนื่อยหน่อย คิดเอ็งสองหยวนห้าก็แล้วกัน ว่าไง?"

เฟิงเสี้ยวเทียนแกล้งทำท่าลังเล ลังเลอยู่ครู่หนึ่งถึงล้วงเงินออกมาจากกระเป๋า นับจนครบจำนวนแล้วยื่นให้ลุงหลี่ "ลุงหลี่ นี่เงินครับ ลองนับดู"

ลุงหลี่ได้กำไรเล็กน้อย ยิ้มแก้มปริ "ไม่ต้องหรอก เสี่ยวเทียนเอ็งเคยนับเงินพลาดที่ไหน?"

ใบหน้าลุงหลี่บานเป็นกระด้ง อาชีพรับซื้อของเก่าก็คือการซื้อถูกขายแพงกินส่วนต่างอยู่แล้ว กล่องเหล็กนี้ขนมาพร้อมกับของอื่นๆ ที่บอกว่าเปลืองแรงขนย้ายก็แค่ข้ออ้างอัพราคา ซื้อมาสองหยวนเอ็ด ขายได้สองหยวนห้า เมื่อคำนวณกำไรแล้วก็นับว่าน่าพอใจมาก ลุงหลี่ทำอาชีพนี้มาหลายปี ย่อมรู้ดีและอดดีใจไม่ได้

คนเราพอดีใจมักจะลืมตัว ลุงหลี่พูดต่อว่า "เสี่ยวเทียน ตอนไปขนเจ้านี่มา ยังมีของอีกสองชิ้นที่มาด้วยกัน เอ็งอยากได้ไหม?"

ดวงตาของเฟิงเสี้ยวเทียนเป็นประกายวูบหนึ่ง แต่เขารีบปรับสีหน้าให้ดูงุนงง "หือ? ยังมีอีกเหรอครับ? ขอดูหน่อยได้ไหม?"

อาจเพราะลุงหลี่อยากจะฟันกำไรจากเด็กหนุ่มอีกสักหน่อย เลยดูกระตือรือร้นเป็นพิเศษ "ของอยู่ในบ้าน ตามเข้ามาดูสิ"

เฟิงเสี้ยวเทียนเดินตามลุงหลี่เข้าไปในบ้าน ในใจพอจะเดาได้แล้วว่าของสองสิ่งนั้นคืออะไร แต่ใบหน้ายังคงนิ่งเฉย เมื่อลุงหลี่ชี้ให้ดูของสองชิ้นในบ้านพร้อมอธิบายอะไรบางอย่าง เฟิงเสี้ยวเทียนก็ไม่ได้ยินเสียงอะไรอีกแล้ว

...นี่คือคอมพิวเตอร์! กล่องเหล็กข้างนอกนั่นคือเคสคอมพิวเตอร์ (CPU) ส่วนของสองชิ้นในบ้าน ชิ้นหนึ่งคือจอมอนิเตอร์ อีกชิ้นย่อมเป็นคีย์บอร์ด

ในยุคนี้ คอมพิวเตอร์ถือเป็นของหายากมากในประเทศ ผู้คนมากมายไม่เคยแม้แต่จะได้ยินชื่อ แต่เฟิงเสี้ยวเทียนกลับรู้จักมันเป็นอย่างดี เพราะตอนเก็บขยะ เขาเคยเก็บหนังสือเล่มหนึ่งได้ มันเป็นหนังสือเกี่ยวกับความรู้คอมพิวเตอร์ ชื่อว่า 'ภาษาคอมพิวเตอร์และการเขียนโปรแกรม'

เฟิงเสี้ยวเทียนยังเป็นเด็ก ย่อมมีความอยากรู้อยากเห็นในสิ่งแปลกใหม่อยู่แล้ว ตอนที่เก็บหนังสือเล่มนี้ได้ เขาถูกชื่อหนังสือดึงดูดใจทันที... คอมพิวเตอร์? นี่เป็นหนังสือที่สอนเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์งั้นเหรอ?

หนังสือเล่มนั้นถูกเฟิงเสี้ยวเทียนเก็บรักษาไว้ ทุกคืนเขาจะเปิดอ่าน ความสงสัยใคร่รู้เกี่ยวกับสิ่งมหัศจรรย์ที่เรียกว่าคอมพิวเตอร์พุ่งขึ้นถึงขีดสุด สิ่งที่ทำให้เขารู้สึกทึ่งที่สุดคือ: คอมพิวเตอร์ทำตามคำสั่งได้อย่างไร? และมนุษย์มอบความสามารถวิเศษนี้ให้คอมพิวเตอร์ได้อย่างไร?

ผ่านการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง ในที่สุดเฟิงเสี้ยวเทียนก็เข้าใจหลักการข้างใน สำหรับการเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ เขามีความเข้าใจในเชิงทฤษฎีที่เป็นเอกลักษณ์ของตัวเอง วันนี้เมื่อได้เห็นตัวเครื่องคอมพิวเตอร์ ความอยากรู้อยากเห็นอันแรงกล้านั้นก็พุ่งทะลุปรอททันที

ถ้าได้เป็นเจ้าของคอมพิวเตอร์สักเครื่อง ก็จะได้เปลี่ยนจากทฤษฎีมาสู่การปฏิบัติจริงแล้วไม่ใช่เหรอ?