บทที่ 80: สัญชาตญาณอันเฉียบแหลม และคนไข้ที่ต้องจับตามองเป็นพิเศษ

เมื่อใช้เทคนิคการเย็บเชื่อมตับอ่อนกับลำไส้เล็กของเฉิน ในขั้นตอนสุดท้ายของการผ่าตัด เพียงแค่ดึงไหมเย็บเบาๆ ตับอ่อนก็จะสอดเข้าไปในช่องลำไส้โดยอัตโนมัติ และนี่ ก็เป็นวิธีการเดียวในโลกที่สามารถทำได้ถึงจุดนี้ เป็นเทคนิคการเย็บแผลชั้นสูงที่ท่านนักวิชาการแห่งต้าเซี่ยเป็นผู้คิดค้นขึ้นโดยเฉพาะ

เทคนิคการเชื่อมต่ออื่นๆ มักจะต้องใช้คนดัน, ดึง และศัลยกรรมนั้น เน้นหลักการ “น้อยคือยอดเยี่ยม” เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่เหมือนกัน การเคลื่อนไหวน้อยลง, ขั้นตอนน้อยลง หมายความว่าความสามารถของผู้ทำการผ่าตัดยิ่งแข็งแกร่ง, การพยากรณ์โรคหลังผ่าตัดยิ่งดีเลิศ และเทคนิคการเย็บเชื่อมตับอ่อนกับลำไส้เล็กของเฉิน เพียงไม่กี่เข็ม, ดึงไหมเย็บครั้งเดียว, ตับอ่อนก็จะตกลงไปในช่องได้อย่างสง่างาม ย่อมถือได้ว่าเป็นเทคนิคชั้นนำในการเชื่อมต่อตับอ่อนกับลำไส้เล็กโดยธรรมชาติ

...

“ไม่คิดเลยว่า ข้างในยังมีเคล็ดลับมากมายขนาดนี้...” หลังจากซึมซับความรู้ในสมองเสร็จแล้ว สวี่ชิวก็ทอดถอนใจออกมาประโยคหนึ่ง ชาติก่อนเขาก็ทำเทคนิคการเชื่อมต่อนี้เป็น และถือว่าทำได้ไม่เลวเลยทีเดียว แต่หลังจากได้รับทักษะการเย็บเชื่อมตับอ่อนกับลำไส้เล็กของเฉินระดับปรมาจารย์แล้ว เขามองย้อนกลับไป ถึงได้พบว่าตนเองในชาติก่อน ในเทคนิคนี้ระดับคะแนนอย่างมากก็แค่ผู้เชี่ยวชาญ! ยังห่างไกลจากคำว่าปรมาจารย์อยู่มาก!

แต่สวี่ชิวก็รู้สึกโล่งใจแล้วในไม่ช้า พลังใจของเขาในชาติก่อนแต่เดิมก็ไม่ได้อยู่ตรงนี้ สามารถทำเทคนิคที่ถือว่าเป็น “ข้ามสาย” ได้ถึงระดับผู้เชี่ยวชาญ ก็ถือว่าไม่ง่ายแล้ว

“คุณหมอครับ น้ำเกลือหมดแล้วครับ ตอนกลางคืนยังต้องให้ต่อไหมครับ?” ในตอนนั้น ชายคนหนึ่งที่สวมชุดคนไข้ก็เคาะประตูเข้ามาในห้องทำงาน สวี่ชิวก็ได้สติกลับคืนมาจากระบบ

ในห้องทำงาน ทุกคนเหลือบมองแวบหนึ่ง “เป็นคนไข้ที่คุณเฉินเจียดูแล” เฉินเจียดึงเวชระเบียนขึ้นมาจากคอมพิวเตอร์ พร้อมกับตอบว่า “ตอนกลางคืนไม่ต้องให้แล้วค่ะ” คนไข้ลองถามดู “งั้นผมกลับไปอาบน้ำได้ไหมครับ?” เฉินเจียเหลือบมองคนไข้แวบหนึ่ง “จ่ายเองหรือเบิกประกันสุขภาพคะ?”

“เฮ้อ พวกคุณไม่ได้บอกเหรอครับว่าผมไม่เข้าเงื่อนไขการเบิกประกันสุขภาพ?”

“จ่ายเองเหรอคะ?” คนไข้พยักหน้าอย่างขมขื่น

เฉินเจียจ้องคอมพิวเตอร์ กล่าวอย่างตั้งใจบ้างไม่ตั้งใจบ้าง “ตอนนี้คุณทำเรื่องนอนโรงพยาบาลแล้ว ตามหลักแล้วย่อมกลับไปไม่ได้แน่นอนค่ะ คุณถามฉัน ฉันก็จะแนะนำให้คุณอยู่ที่โรงพยาบาล แต่พวกเราไม่มีเวลามาคอยเฝ้าคุณหรอกค่ะ” คนไข้ยิ้มเล็กน้อย ฟังคำใบ้ของเฉินเจียออกแล้ว กล่าวขอบคุณแล้วก็จากไป

เฉินเจียส่ายหน้าอย่างจนใจ แล้วก็ยิ้มตามไปด้วย เมื่อครู่เธอได้ดูเวชระเบียนของคนไข้แล้ว ไม่มีปัจจัยเสี่ยงอะไร เป็นคนไข้จ่ายเอง ตอนกลางคืนถ้าไม่ตรวจวัด, ไม่ให้น้ำเกลือ การอยู่ที่วอร์ดผู้ป่วยในกับกลับบ้าน ก็ไม่มีความแตกต่างกันมากนัก แน่นอนว่า ในฐานะแพทย์ เธอย่อมต้องมีหน้าที่ “ปฏิบัติตามขั้นตอนการนอนโรงพยาบาลอย่างเคร่งครัด” ส่วนผลลัพธ์จะเป็นอย่างไร ขาก็อยู่บนตัวคนไข้ คนไข้หลายคน จะต้องให้แพทย์พูดคำว่า “กลับไปได้” สี่คำนี้ออกมาด้วยปากของตัวเอง สำหรับคนประเภทนี้ แพทย์มักจะเรียกร้องว่า “ต้องอยู่ที่โรงพยาบาล, กลับบ้านไม่ได้”

ยังมีแพทย์อีกประเภทหนึ่งที่จะห้ามไม่ให้ออกจากห้องผู้ป่วยอย่างเด็ดขาด คือคนไข้ประกันสุขภาพ เพราะว่าคนจากสำนักงานประกันสุขภาพมักจะมาตรวจคนไข้ที่วอร์ดผู้ป่วยในตอนดึกๆ ทันทีที่พบว่าบนเตียงของผู้ป่วยประกันสุขภาพไม่มีคน ทางโรงพยาบาลจะถูกลงโทษอย่างรุนแรง สิทธิ์ในการเบิกจ่ายของตัวคนไข้เองก็จะถูกยกเลิกไปด้วย

นอกเหนือจากนี้ ความเสี่ยงของโรคนั้นต่ำมาก, คนไข้มีความต้องการจะกลับบ้านอย่างแรงกล้า ทางฝั่งแพทย์ก็จะแอบบอกใบ้เล็กน้อยว่า “ตราบใดที่ไม่โดนรถชนตายกลางทาง โรคนี้จะนอนโรงพยาบาลหรือไม่นอนก็ไม่ต่างกัน” เพราะกฎเกณฑ์ก็มีความยืดหยุ่นได้

...

...

เช้าวันรุ่งขึ้น ตอนส่งเวรเช้า แพทย์เวรได้เน้นย้ำถึงคนไข้สองสามคนเป็นพิเศษ “เมื่อวานมีคนไข้ใหม่เข้ารับการรักษา 11 คน เมื่อคืนก็รับไปแล้วสี่คน”

“สามคนแรกคือเตียง 15, 21, 26 ชื่อ เหยียนจิ้ง, เติ้งเต๋อเสียง, ถงหลิน เหยียนจิ้งแจ้งว่า... ...”

“คนที่สี่คือเตียง 35 ชื่อ หม่าผิงชวน, 31 ปี แจ้งว่า: ปวดหลัง ตรวจร่างกายพบอาการปวดบริเวณกลางท้องส่วนบนอย่างต่อเนื่องและรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ เหมือนโดนมีดบาด มีอาการคลื่นไส้อาเจียน, ผอมลง... คนไข้มาตรวจเมื่อคืนตอนตีสาม... วินิจฉัยเป็น 1. ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน 2. แผลในกระเพาะอาหารทะลุเฉียบพลัน 3. กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ...”

สวี่ชิวนั่งอยู่อย่างเงียบๆ อาการของคนอื่นค่อนข้างชัดเจน คนสุดท้าย เนื่องจากตอนกลางคืนแผนกฉุกเฉินมีการตรวจหลายอย่างที่ไม่เปิดบริการ ยังไม่สามารถยืนยันผลวินิจฉัยได้อย่างสมบูรณ์

ในตอนนั้น หวังผิงก็ได้เรียกชื่อเขา “สวี่ชิว หม่าผิงชวนคนนี้ เธอไปดูหน่อยสิ” สัญชาตญาณอันเฉียบแหลมของหัวหน้าแผนก ทำให้เขารู้สึกว่าคนไข้คนนี้ต้องให้ความสนใจเป็นพิเศษ ปวดหลัง นี่เป็นสัญญาณอันตราย อาการเจ็บหน้าอกจากหัวใจ, ภาวะหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดเฉียบพลัน, กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน, โรคกระดูกสันหลังอักเสบยึดติด, ไตอักเสบเฉียบพลัน และอื่นๆ ล้วนอาจทำให้เกิดอาการปวดหลังได้ สองสามอย่างแรก ยิ่งเป็นโรคที่อันตรายถึงชีวิต ดังนั้น เขาจึงมองไปรอบๆ สุดท้ายก็ยังคงรู้สึกว่าสวี่ชิวน่าไว้วางใจที่สุด

“ได้ครับ” สวี่ชิวก็ตอบตกลงเช่นกัน เช้าวันนี้ไม่มีการตรวจวอร์ดเพื่อสอน หวังผิงต้องไปนั่งออกตรวจที่แผนกผู้ป่วยนอก ดังนั้น แพทย์เฉพาะทาง, รองหัวหน้าแผนกที่รับผิดชอบการสอน จึงรับหน้าที่ตรวจวอร์ดไป สวี่ชิวไม่ได้เข้าร่วม แต่ได้พาเฉินเฉี่ยวและพยาบาลคนหนึ่ง มายังห้องผู้ป่วยของหม่าผิงชวน

สีหน้าของคนไข้ไม่ดีเลย, ริมฝีปากซีด, ข้างๆ ถังขยะเต็มไปด้วยอาเจียนของเขา หัวเตียงยังมีหมั่นโถวครึ่งลูกกับผักดองที่ยังไม่เปิดซอง— ฐานะทางเศรษฐกิจของคนไข้คงจะไม่ค่อยดีนัก

ในตอนนี้ ในห้องผู้ป่วย หม่าผิงชวนพลางลุกขึ้นนั่งพลางบ่นว่า “หมอครับ คุณให้ผมกลับบ้านเถอะ ผมก็แค่กระเพาะลำไส้อักเสบ, สั่งยาแก้ปวด, ยาลดกรดให้ผมก็พอแล้ว, ไม่ต้องทำตรวจโน่นตรวจนี่แล้ว!” สวี่ชิวไม่ได้สนใจ “ตรวจร่างกายก่อนครับ”

หม่าผิงชวนเห็นสวี่ชิวไม่สนใจคำพูดของเขา, ตอนแรกก็ค่อนข้างโกรธ แต่พอสวี่ชิวสวมถุงมือเสร็จ, ความโกรธของเขาก็พลันสลายไปมาก, ในใจก็รู้สึกว่าหมอคนนี้มีความรับผิดชอบมาก “หมอก็ลำบาก, ยังไงก็ให้ความร่วมมือกับเขาเถอะ...” หม่าผิงชวนยอมอ่อนข้อ ข้างๆ กัน, ภรรยาของหม่าผิงชวนก็ตกใจ สามีที่ปกติอารมณ์ร้อน, เมื่อไหร่ถึงได้พูดจาดีขนาดนี้?

...

ทางฝั่งนี้, สวี่ชิวได้ทำการตรวจร่างกายเสร็จอย่างรวดเร็ว ที่มีลักษณะเด่นคือ, ผิวหนังบริเวณสีข้างทั้งสองข้างมีสีคล้ำ, เป็นสีเทาอมฟ้าจางๆ ถ้าสวี่ชิวไม่ได้ตัดสินผิด, ก็น่าจะเป็น Grey-Turner's sign กลไกการเกิดคือ: เอนไซม์ตับอ่อน, เนื้อเยื่อที่ตายแล้ว และเลือดออกซึมเข้าไปใต้ผนังช่องท้องตามช่องว่างระหว่างเยื่อบุช่องท้องและชั้นกล้ามเนื้อ, ทำให้ผิวหนังบริเวณสีข้างทั้งสองข้างปรากฏเป็นสีเทาอมฟ้าคล้ำ และนี่, ก็คือลักษณะพิเศษของตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน

นอกจากนี้คนไข้ยังมีเสียงลำไส้เคลื่อนไหวลดลง, มีเสียงทึบเมื่อเคาะ และลักษณะทางกายภาพอื่นๆ ที่เป็นบวกของตับอ่อนอักเสบ เก้าในสิบส่วน, ก็คือตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันแล้ว สวี่ชิวถอดถุงมือ, โยนลงในถังขยะทางการแพทย์, พร้อมกับกล่าว “เป็นตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันครับ, ต้องทำการตรวจวัดระดับอะไมเลสในเลือดและปัสสาวะอีกครั้ง, ถึงจะสามารถยืนยันผลวินิจฉัยได้”

เมื่อพิจารณาถึงสภาพเศรษฐกิจของคนไข้, สวี่ชิวจึงสั่งตรวจแค่การตรวจที่มีค่าที่สุดเท่านั้น อย่าง “การวัดระดับไลเปสในเลือด”

“อัตราส่วนการชำระล้างอะไมเลสและครีเอตินิน”

“ระดับน้ำตาลในเลือด”

“ชีวเคมี” และอื่นๆ, เขาก็เว้นไว้

“หมอครับ, อย่าตรวจเลยครับ, ช่วยพวกเราประหยัดเงินหน่อยได้ไหมครับ, โรงพยาบาลชุมชนของพวกเราก็แค่สั่งยาแก้ปวดกับยาลดกรดก็หายแล้ว...” หม่าผิงชวนมีสีหน้าไม่พอใจ, แต่คำพูดที่พูดออกมา, กลับมีแววต่อรองมากขึ้น

ไม่รอให้สวี่ชิวอธิบาย, เฉินเฉี่ยวก็อธิบาย “คุณลุงคะ, ตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันไม่เหมือนกับโรคเล็กๆ นะคะ, ถ้าไม่รีบรักษา, จะทำให้เกิดภาวะอวัยวะล้มเหลวหลายอย่างได้ค่ะ, ทันทีที่พัฒนาไปเป็นตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันชนิดรุนแรง, การจะรักษาให้หายก็จะยากมากแล้ว, และจะมีอันตรายถึงชีวิตด้วยค่ะ” สวี่ชิวพยักหน้า, พื้นฐานทางทฤษฎีของเฉินเฉี่ยวค่อนข้างแน่นทีเดียว

หม่าผิงชวนหันสายตาจากสวี่ชิวไปยังเฉินเฉี่ยว, อารมณ์ก็กลับมาทันที, กล่าวอย่างก้าวร้าว “เรียกใครว่าลุง, ฉันเพิ่งจะ 31, แก่กว่าเธอไม่ถึงสิบปี! แล้วก็, อาจารย์ของเธอกำลังคุยกับฉันอยู่, เธอจะมาแทรกอะไร!” เฉินเฉี่ยวค่อนข้างประหลาดใจ เกิดอะไรขึ้นอะ, เมื่อกี๊นี้ตอนคุยกับอาจารย์ยังพูดจาดีๆ อยู่เลย, หันมาก็เริ่มด่าตัวเองแล้ว!

ทางนี้, สวี่ชิวย่อมรู้สาเหตุดีอยู่แล้ว พลังดึงดูดระดับต้น, ทำให้การสื่อสารระหว่างแพทย์กับผู้ป่วยราบรื่นขึ้นมากจริงๆ ในเมื่อเฉินเฉี่ยวอธิบายไม่สำเร็จ, สวี่ชิวจึงได้อธิบายความอันตรายของตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันให้หม่าผิงชวนฟังด้วยตนเอง มองดูคนไข้บนเตียงที่ฟังอย่างเข้าใจบ้างไม่เข้าใจบ้าง, สวี่ชิวก็พลันนึกถึงเรื่องหนึ่งขึ้นมา, ในใจก็พลันวูบลง