บทที่ 62: การสอบระดับมณฑล

สองวันก่อนการสอบระดับมณฑล ในที่สุดเฉินเยี่ยนก็ผ่อนคลายลง จัดระเบียบบทความที่ตนเองเขียน

ในสี่เดือน บทความที่เขาเขียนก็หนาเป็นตั้งแล้ว

พลิกดูทีละบทความ พบว่าตนเองมีความก้าวหน้าอย่างมาก

เพียงแค่กระดาษไผ่คุณภาพต่ำตั้งนี้ก็ทำให้เขามีความมั่นใจอย่างใหญ่หลวงแล้ว ดังคำกล่าวที่ว่าทำสุดความสามารถแล้วปล่อยให้เป็นเรื่องของโชคชะตา เขาได้ทำสุดความสามารถของตนเองแล้ว ที่เหลือก็ทำได้เพียงดูว่าขุนนางผู้ตรวจการศึกษาจะตัดสินอย่างไร

ในเมื่อจะเข้าสนามสอบ ของทุกอย่างที่ต้องนำเข้าสนามสอบก็ต้องเก็บให้เรียบร้อย ตรวจสอบซ้ำแล้วซ้ำเล่าเพื่อป้องกันไม่ให้มีอะไรตกหล่น

ปลายเดือนแปดเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วงแล้ว แต่ไอร้อนระอุปลายฤดูร้อนนั้นไม่ใช่ของที่จะล้อเล่นได้ หลายวันนี้ก็ยิ่งร้อนอบอ้าวเป็นพิเศษ คนเพียงแค่ขยับตัวนิดหน่อยก็เหงื่อท่วมตัวแล้ว เสื้อผ้าเหนียวติดตัวก็ไม่สบายตัว ย่อมทำให้คนหงุดหงิดได้เช่นกัน

เนื่องจากพักอยู่ไกล ท่านอาจารย์หยางจึงเช่าเกวียนวัวของหมู่บ้าน ตอนกลางคืนก็โยกเยกพาคนทั้งสองเข้าเมืองไป

ลมยามค่ำคืนค่อนข้างเย็น เกวียนวัวที่โยกเยกไปมาในท้องทุ่งนาชนบทไม่ใช่เรื่องแปลกตา โคมไฟที่เหล่าบัณฑิตผู้เข้าสอบบนรถแต่ละคันถืออยู่ก็เคลื่อนไปยังประตูเมือง

ผู้เข้าสอบระดับมณฑลมีไม่น้อย ในจำนวนนี้ก็มีบัณฑิตผู้ยากจนที่พักอยู่ในโรงเตี๊ยมในเมืองไม่ได้ ต้องพักอยู่ในลานบ้านชาวนาชานเมืองอยู่ไม่น้อย

เมื่อเทียบกับเหล่าบัณฑิตในเมืองแล้ว พวกเขาต้องตื่นนอนกลางดึกเพื่อเดินทาง

ขอเพียงแค่สอบผ่านระดับมณฑลก็จะเป็นเซิงหยวน แตกต่างจากถงเซิงราวฟ้ากับดิน ก็เลยไม่มีใครเกรงกลัวความลำบากเหนื่อยล้าเหล่านี้

ประตูเมืองในวันนี้เปิดกว้างกลางดึก เพื่อต้อนรับการมาถึงของเหล่าบัณฑิต

เกวียนวัววิ่งช้า ทั้งยังโคลงเคลงอย่างยิ่ง เฉินเยี่ยนนั่งมาตลอดทาง ก้นก็ถูกเขย่าจนชาไปหมดแล้ว

พอถึงใกล้ๆ สนามสอบก้งย่วน โคมไฟจากที่อื่นๆ ก็ค่อยๆ ไหลมารวมกันที่นี่ ราวกับสายน้ำสาขาที่ไหลลงสู่ทะเล

หลังจากคนรอบข้างหนาแน่นขึ้น อุณหภูมิในอากาศก็ราวกับสูงขึ้นไปอีกหลายองศา ยิ่งร้อนอบอ้าว แม้แต่ลมเย็นก็พัดไม่กระจาย

ผู้เข้าสอบหลายพันคนรวมตัวกันที่นี่ หน้าหลังซ้ายขวาล้วนเป็นศีรษะคนดำทะมึน

ผู้เข้าสอบเข้าแถวตามภูมิลำเนาจังหวัดอำเภอ ค่อยๆ รวมตัวกัน แบ่งกลุ่มตรวจค้นร่างกายเข้าสนามสอบ

ดังคำกล่าวที่ว่าครั้งแรกไม่คุ้น ครั้งที่สองคุ้นเคย เฉินเยี่ยนพอมาถึงก็ถอดเสื้อผ้าจนเกลี้ยง เพื่อให้ไอความร้อนทั่วทั้งร่างได้ระบายออกไปบ้าง

เจ้าหน้าที่ถูกการกระทำของเขาทำให้ตกใจไปทีหนึ่ง พอเห็นเขาอายุยังน้อย ก็เขย่าเสื้อผ้าของเขาแล้วก็ให้เขาสวมใส่

เฉินเยี่ยนรู้สึกเสียดายอย่างยิ่ง ยังไม่ทันจะเย็นสบายสักเท่าไหร่ก็ต้องมาอึดอัดอีกแล้ว

หากเป็นยุคปัจจุบัน อากาศร้อนขนาดนี้เขาเพียงแค่ใส่เสื้อแขนสั้นกางเกงขาสั้น แล้วใส่รองเท้าแตะอีกคู่หนึ่ง เป่าแอร์กินไอติม ใช้ชีวิตอย่างสบายๆ

พอมาถึงราชวงศ์เหลียง เขากลับต้องใส่แขนยาวขายาว ห่อตัวเองจนมิดชิด ทั่วทั้งร่างเหงื่อเหนียวเหนอะหนะ ช่างไม่สบายตัวเสียจริง

พอเข้าสู่สนามสอบ แวบแรกก็เห็นเหอรั่วสุ่ยในชุดขุนนางสีแดงชาดนั่งอยู่อย่างสง่างาม

แก้มของเหอรั่วสุ่ยซูบตอบ หนวดเคราล้วนขาวโพลน

นานๆ ทีจะได้เห็นนักประพันธ์ผู้ยิ่งใหญ่ เฉินเยี่ยนก็เลยมองดูอีกหลายที

เมื่อเทียบกับท่านเจ้าเมืองหวังแล้ว ขุนนางผู้ตรวจการศึกษาท่านนี้มีกลิ่นอายของความเป็นบัณฑิตมากกว่าบารมีของขุนนาง

เฉินเยี่ยนรับป้ายหมายเลขของตนเอง เข้าไปนั่งตามหมายเลขแล้ว ก็ทำความสะอาดห้องสอบหนึ่งรอบ แล้วก็นั่งอยู่อย่างสง่างาม

การสอบระดับมณฑลสอบเพียงสองสนาม สนามแรกเป็นสนามหลัก สนามที่สองเป็นการสอบซ้ำ

ยังคงสอบสนามละหนึ่งวันเช่นเดิม โดยยึดหลักว่าจะไม่จุดเทียนต่อ

เมื่อเทียบกับการสอบระดับเมืองแล้ว สนามหลักของการสอบระดับมณฑลต้องทำบทความคัมภีร์สี่เล่มเพิ่มอีกหนึ่งบท คือข้อสอบคัมภีร์สี่เล่มสองบท, บทความคัมภีร์หลักหนึ่งบท รวมทั้งหมดสามบทความเรียงความแปดส่วนบวกกับกลอนทดสอบอีกหนึ่งบท

สำหรับผู้เข้าสอบคนอื่นๆ แล้ว เวลากระชั้นชิดอย่างยิ่งและข้อสอบก็หนักหน่วง

แต่สำหรับเฉินเยี่ยนแล้วกลับไม่ยาก ตอนนี้เขาสามารถเขียนเรียงความแปดส่วนได้วันละห้าบท นอกจากจะแก้ไขแล้วยังสามารถบีบเวลามาท่องบทความได้อีกด้วย

ฝึกฝนมากเข้า ไม่ว่าจะเป็นการตีความหัวข้อหรือการทำบทความ ความเร็วก็เร็วอย่างยิ่ง

เจ้าหน้าที่นำโจทย์มาส่งให้ เฉินเยี่ยนคัดลอกลงมาแล้ว ก็ตั้งใจตีความหัวข้อ

ตอนที่เห็นโจทย์ข้อแรก เฉินเยี่ยนก็ชะงักไป

โจทย์คือ "ความดื้อรั้นนั้นใกล้เคียงกับความสิ้นเปลือง"

มาจาก "คัมภีร์หลุนอวี่·บทจี้ซื่อ"

นี่มันจะไม่บังเอิญเกินไปรึ โจทย์นี้เขาเคยทำแล้ว

สี่เดือนนี้ ท่านอาจารย์หยางออกข้อสอบทุกวัน ล้วนเป็นการหลับตาเปิดหนังสือ สุ่มชี้ไป ชี้ไปที่ประโยคไหนก็ใช้ประโยคนั้นเป็นโจทย์ให้เฉินเยี่ยนและโจวจี้ไป๋ทำบทความ

หลังจากเฉินเยี่ยนทำบทความเสร็จแล้ว อาจารย์ก็วงจุดแก้ไขให้เขาหกเจ็ดแห่ง

เขานำบทความที่แก้ไขแล้วมาอ่านซ้ำแล้วซ้ำเล่า ทุกครั้งที่อ่านก็มีความเข้าใจใหม่ หลังจากนั้นก็ทำการแก้ไขอีกหลายครั้ง พอถึงตอนที่แก้ไขครั้งสุดท้าย บทความนั้นก็แตกต่างจากบทความก่อนหน้านี้โดยสิ้นเชิงแล้ว

แต่เฉินเยี่ยนไม่ได้เตรียมที่จะใช้บทความที่ตนเองทำครั้งสุดท้าย

นั่งอยู่ในสนามสอบ ในใจมีความรู้สึกใหม่ ก็คือการตีความหัวข้อที่แปลกใหม่

เฉินเยี่ยนยกพู่กันขึ้น เขียนการตีความหัวข้อ "ปราชญ์อ้างว่าเมืองเพื่อนบ้านน่าเป็นห่วง เพื่อจะกลบเกลื่อนความผิดของมหาเสนาบดีที่ก่อสงคราม"

การตีความหัวข้อออกมาแล้ว ผลของการฝึกฝนอย่างหนักหน่วงหลายวันของเขาก็ปรากฏในตอนนี้

เฉินเยี่ยนไม่สนใจโจทย์ที่ตามมา แต่กลับเขียนต่อไปตามความคิด

เรียงความแปดส่วนหนึ่งบทถึงแม้จะมีเพียงสามร้อยตัวอักษร แต่กลับต้องใช้พลังใจพลังสมองอย่างมหาศาล

ถึงแม้เฉินเยี่ยนจะเขียนรวดเดียวจบ แต่พอเขาเขียนเสร็จ พระอาทิตย์ก็ขึ้นสูงแล้ว

แสงแดดเผาไอความชื้นในดินออกมา ทั้งสนามสอบก้งย่วนก็ราวกับซึ้งนึ่ง

บัณฑิตทั้งหลายเหงื่อไหลเป็นทาง แต่กลับไม่กล้าให้เหงื่อหยดลงบนกระดาษคำตอบ ทำได้เพียงใช้แขนเสื้อเช็ดอยู่ตลอดเวลา เช่นนี้ก็เลยทำให้ความคิดขาดตอนอยู่เสมอ

เฉินเยähänดื่มน้ำหนึ่งอึกแล้ว ไม่กล้าที่จะหยุดพักแม้แต่น้อยก็เขียนบทความต่อไป

ตอนนี้ร้อนอบอ้าวขนาดนี้ เกรงว่าจะมีฝน

การสอบขุนนางกลัวที่สุดก็คือฝนตก ห้องสอบคับแคบ หากฝนตกหนัก น้ำฝนจะทำให้กระดาษคำตอบเปียกชื้น การสอบระดับมณฑลครั้งนี้ก็จะมีผลเป็นโมฆะ

เฉินเยี่ยนนำผ้าใบกันฝนมาติดไว้ที่หน้าประตูล่วงหน้าแล้วก็ตอบคำถามต่อ เขาคาดเดาไม่ผิด พอถึงตอนที่บทความที่สองของเขาทำเสร็จ ก็คือเมฆดำบดบังพระอาทิตย์ ฟ้าแลบฟ้าร้อง ชั่วพริบตาฝนก็ตกกระหน่ำลงมา

พร้อมกับลมแรง น้ำฝนก็สาดเข้ามาจากขอบผ้าใบกันฝน

เฉินเยี่ยนนำกระดาษคำตอบ, กระดาษร่าง ฯลฯ ทั้งหมดเข้าหน้าอก ใช้เสื้อผ้าบังไว้ หันหลังให้หน้าประตูห้องสอบแล้วนั่ง

น้ำฝนสาดเข้ามา ทำให้แผ่นหลังของเฉินเยี่ยนเปียกชุ่มไปหมด แม้แต่เส้นผมก็ไม่รอดพ้น

น้ำฝนไหลลงไปตามลำคอ เฉินเยี่ยนก็ใช้ผ้าเช็ดคออยู่ตลอดเวลา พอผ้าขนหนูเปียกชุ่ม ก็บิดน้ำในผ้าขนหนูออกแล้วเช็ดต่อ

ในตอนนี้คนสามารถเปียกได้ แต่กระดาษห้ามเสียหายแม้แต่น้อย

ฝนตกหนักมาก พร้อมกับลมแรง ในห้องสอบมีน้ำขังอยู่ชั้นหนึ่ง

ข้างๆ มีเสียงร้องอุทานอย่างสุดแสนจะเศร้าโศกของบัณฑิตดังมาแล้ว เกรงว่าคงไม่ใช่ว่ากระดาษเปียกไปหมดแล้ว

เฉินเยี่ยนอดไม่ได้ที่จะแอบโชคดีที่ครั้งนี้กระเบื้องหลังคาของห้องสอบครบถ้วน หากเป็นเหมือนการสอบระดับเมืองที่มีกระเบื้องเพียงครึ่งเดียว วันนี้เขาคงจะรักษากระดาษคำตอบไว้ไม่ได้แน่นอน

ฝนครั้งนี้ตกนานกว่าหนึ่งชั่วยามเต็มๆ พอถึงตอนที่ฝนหยุด ลมกลับไม่หยุด

ลมแรงพัดเสื้อผ้าที่เปียกชุ่ม หนาวจนเฉินเยี่ยนสั่นสะท้าน รู้สึกหัวหนักเท้าเบา

โชคดีที่กระดาษรอดพ้นมาได้ทั้งหมด

เฉินเยี่ยนฝืนทนความหนาวเย็น ทำโจทย์ต่อ

พร้อมกับที่ลมหนาวเข้าสู่ร่างกาย เฉินเยี่ยนรู้สึกได้อย่างชัดเจนว่าสมองหมุนไม่ทัน

โชคดีที่การตีความหัวข้อเขียนไว้แล้ว เขาเพียงแค่ต้องทำตามฝีมือที่ฝึกฝนมาอย่างหนักหน่วงเขียนต่อไปตามการตีความหัวข้อ

พอถึงตอนที่บทความที่สามเขียนเสร็จ เฉินเยี่ยนก็รู้สึกว่าตนเองกำลังจะเป็นไข้แล้ว

การสอบขุนนางไม่ใช่แค่ความสามารถทางวิชาการ แต่ยังรวมถึงสมรรถภาพทางร่างกายด้วย

หากป่วยในสนามสอบ ย่อมต้องส่งผลกระทบต่อการแสดงความสามารถแน่นอน

ถึงขนาดมีบางคนป่วยตายในสนามสอบ

เฉินเยี่ยนทำได้เพียงหยุดพู่กัน พักฟื้นสติก่อน

เสื้อผ้าด้านหลังถูกความร้อนในร่างกายของเขาทำให้อบอุ่นจนแห้งแล้ว แต่ลมแรงก็ยังคงไม่หยุด

รอบๆ มีคนไอขึ้นมาแล้ว

เฉินเยี่ยนพักฟื้นอยู่ครู่หนึ่ง สถานการณ์ก็ไม่ได้ดีขึ้น กลับรู้สึกว่าร่างกายยิ่งไม่มีแรงขึ้นเรื่อยๆ

เขาก็รู้แล้วว่าตนเองจะชักช้าต่อไปไม่ได้แล้ว

ฝืนทนความไม่สบาย มองไปที่โจทย์ของกลอนทดสอบ: สายลมใบไม้ผลิและสายฝนโปรยปราย

เฉินเยี่ยนพูดไม่ออก

อะไรคือสายลมใบไม้ผลิและสายฝนโปรยปราย เมื่อครู่มันเห็นได้ชัดว่าเป็นพายุฝนฟ้าคะนองต่างหาก