บทที่ 65: ประจบสอพลอก็ยังประจบผิดได้อีกรึ

เหอรั่วสุ่ยรู้สึกเหม่อลอยยิ่งขึ้นไปอีก

เพราะเขาคิดว่าอันดับหนึ่งที่ตนเองเลือกนั้นไร้ซึ่งเกียรติภูมิ ในใจจึงไม่ชอบอย่างยิ่ง ตอนที่กรอกรายชื่อลงในประกาศผลสอบก็ไม่ได้จ้องมอง

บทความที่เฉินเยี่ยนทำค่อนข้างจะแก่กล้า เหอรั่วสุ่ยคิดมาโดยตลอดว่าเป็นบัณฑิตเฒ่าผู้มีประสบการณ์ชีวิตโชกโชน เพราะสอบตกมานาน ถึงได้มาเยินยอเขาในกลอนทดสอบ อยากจะอาศัยเรื่องนี้สอบผ่านระดับมณฑล

เหอรั่วสุ่ยชื่นชมในความสามารถของเฉินเยี่ยนอย่างยิ่ง พอเห็นเขายอมอ่อนข้อก็ยิ่งเจ็บใจที่เหล็กดีๆ ไม่ยอมเป็นเหล็กกล้ามากขึ้นไปอีก

ก็เพราะอารมณ์ที่ซับซ้อนเหล่านี้ ถึงได้ทำให้ตอนที่เขาเห็นว่าเฉินเยี่ยนเป็นเพียงเด็กคนหนึ่งถึงกับพูดไม่ออก

หรือว่าเด็กน้อยขนาดนี้จะเชี่ยวชาญในเล่ห์เหลี่ยมการประจบประแจงแล้วรึ

เมื่อนึกถึงบทความที่แก่กล้าเหล่านั้น พอมองดูคนตัวเล็กๆ ตรงหน้าอีกครั้ง ในใจของเหอรั่วสุ่ยก็เกิดความรู้สึกตลกขบขันขึ้นมา

เขาอดไม่ได้ที่จะถาม "เจ้ารู้หรือไม่ว่าการเยินยอผู้คุมสอบในกลอนทดสอบจะถูกเหล่าบัณฑิตดูถูก ยิ่งไปกว่านั้นยังจะเพิ่มมลทินให้ผู้คุมสอบอีก"

เฉินเยี่ยนรู้สึกตกตะลึงเล็กน้อย

เขาประจบสอพลอก็ยังประจบผิดได้อีกรึ

กลอนทดสอบนั่นไม่ใช่ว่าให้ผู้เข้าสอบประจบสอพลอราชสำนักหรอกรึ

แต่พอคิดดูให้ดีๆ เขาก็เข้าใจแล้ว

บัณฑิตของราชวงศ์เหลียงล้วนคำนึงถึงเกียรติภูมิ ถึงแม้จะต้องประจบสอพลอราชสำนักในการสอบขุนนาง ก็ต้องทำอย่างครึ่งๆ กลางๆ ไม่สามารถทำอย่างโจ่งแจ้งได้

หากประจบสอพลอไม่ถึงที่ ผู้คุมสอบไม่ชอบ ราชสำนักไม่ชอบ

หากประจบอย่างโจ่งแจ้งเกินไป ก็จะสูญเสียเกียรติภูมิของบัณฑิตไป ก็ยังคงทำให้คนไม่ชอบอยู่ดี

พูดอีกอย่างก็คือ การประจบสอพลอต้องทำอย่างพอเหมาะพอดี ถึงจะนับว่ามีความสามารถ

เห็นได้ชัดว่าเฉินเยี่ยนในด้านนี้ยังฝึกฝนไม่ถึงขั้น

ในตอนนี้จะยอมรับผิดไม่ได้เด็ดขาด มิฉะนั้นก็เท่ากับยอมรับว่าตนเองทำไปเพื่อเอาใจผู้คุมสอบ ผิดก็กลายเป็นมีผิดแล้ว

ไม่เพียงแต่จะยอมรับผิดไม่ได้ ยังต้องโต้แย้งอย่างมีเหตุผล ยืนกรานว่ากลอนทดสอบของตนเองเป็นสิ่งที่ใจคิด

"นักเรียนเพียงแค่ซาบซึ้งในคุณูปการด้านการอบรมสั่งสอนของราชสำนัก ทั้งยังเพราะความพยายามที่มหาปรมาจารย์ทำเพื่อการอบรมสั่งสอน จึงเกิดความรู้สึกขึ้นมาเอง หากเพราะมหาปรมาจารย์เป็นผู้คุมสอบก็ไม่สามารถแสดงความคิดในใจออกมาได้ นั่นไม่เท่ากับว่าหลอกลวงตนเองรึ"

เหอรั่วสุ่ยที่ปกติจะพูดจาฉะฉาน กลับถูกคำพูดที่ชอบธรรมของเฉินเยี่ยนทำให้ตกตะลึงไป

เขายอมรับว่าตนเองในด้านการอบรมสั่งสอนนั้นทุ่มเทแรงกายแรงใจอย่างยิ่ง พยายามอย่างสุดความสามารถเพื่อคัดเลือกผู้มีความสามารถให้ราชสำนัก

สิ่งที่เฉินเยี่ยนเขียนในกลอนทดสอบถึงแม้จะเกินจริงไปเล็กน้อย แต่ก็เป็นผลงานทางการเมืองที่แท้จริงของเขา

ดังที่เฉินเยี่ยนกล่าว เขาเพียงแค่มีความรู้สึกขึ้นมาเอง จะผิดอะไร

เด็กคนนี้ไม่เพียงแต่ไม่ใช่ผู้ที่ฉวยโอกาสเอาเปรียบ แต่เป็นผู้ที่มีความรู้สึกที่แท้จริงนะ! หัวใจของเหอรั่วสุ่ยค่อยๆ ร้อนรุ่มขึ้นมา สีหน้ากลับไม่มีความเปลี่ยนแปลงใดๆ เลยแม้แต่น้อย แต่กลับถามต่อ "วันนี้ประกาศผลสอบ เจ้าทำไมไม่มาดู"

จะเป็นเพราะอะไรได้อีก แน่นอนว่าเพื่อไม่ให้ถูกเบียดเป็นเนื้อบด

การสอบระดับอำเภอ, การสอบระดับเมืองประกาศผลสอบ เฉินเยี่ยนล้วนรีบร้อนไปดูผลสอบแต่เนิ่นๆ ล้วนแต่คนเบียดเสียดกัน ทั้งยังต้องเพราะเจอกับคนตระกูลเกาจนเกิดเรื่องยุ่งยาก

ผู้เข้าสอบระดับมณฑลยิ่งมีมากขึ้น วันประกาศผลสอบจะต้องยิ่งเบียดเสียดกว่าเดิม เฉินเยี่ยนจะมาเบียดทำไม

เช้าตรู่ หลังจากที่เฉินเยี่ยนท่องบทความสองบทจบแล้ว ก็ตั้งใจเขียนบทความอยู่ที่บ้าน

การสอบระดับมณฑลถึงแม้จะสิ้นสุดลงแล้ว เฉินเยี่ยนก็ไม่เกียจคร้าน ตามปกติทุกวันจะต้องท่องหนังสือเขียนบทความ

คำพูดเหล่านี้หากพูดออกมาก็จะดูด้อยค่าเกินไป

เฉินเยี่ยนกล่าวอย่างค่อนข้างเป็นอิสระ "ประกาศผลสีแดงติดอยู่ที่หน้าประตูสนามสอบก้งย่วน ต่อไปก็สามารถดูได้ตลอด จะไปรีบร้อนทำไม"

เหอรั่วสุ่ยแทบจะตบโต๊ะลุกขึ้นยืนอย่างตื่นเต้น

ใจกว้าง, มองทะลุปรุโปร่ง

เฉินเยี่ยนอายุน้อยๆ ก็สามารถบรรลุถึงขั้นนี้ได้แล้ว ช่างน่านับถือจริงๆ

เก้าขวบก็สอบผ่านเป็นเซิงหยวน ทั้งยังเป็นอันดับหนึ่ง ต่อไปจะต้องเก่งกว่าเขาแน่นอน

พอคิดเช่นนี้ ท่าทีของเหอรั่วสุ่ยที่มีต่อเฉินเยี่ยนก็ยิ่งเป็นมิตรมากขึ้น กำชับให้เฉินเยี่ยนตั้งใจเรียนหนังสือในโรงเรียนหลวงสักสองสามปี อย่าได้รีบร้อนเข้าร่วมการสอบระดับภูมิภาคเร็วเกินไป

"ด้วยอายุของเจ้า การวางรากฐานให้ดีสำคัญกว่าการเข้าสู่เส้นทางขุนนางเร็วเกินไป"

เฉินเยี่ยนโค้งคำนับอย่างสุดซึ้ง กล่าวอย่างเคารพ "ขอบคุณมหาปรมาจารย์ที่ชี้แนะ"

เหอรั่วสุ่ยลูบเคราเบาๆ พอใจกับท่าทีที่อ่อนน้อมของเขาอย่างยิ่ง

พอนึกถึงว่าเขาอายุน้อยๆ ก็กล้าที่จะเผชิญหน้ากับตระกูลเกา แสดงให้เห็นถึงกระดูกสันหลังของบัณฑิตอย่างแท้จริง ก็อดไม่ได้ที่จะชื่นชอบเฉินเยี่ยนมากขึ้นไปอีก

หลังจากพูดคุยกันอยู่ครู่หนึ่ง เหอรั่วสุ่ยก็ลืมไปนานแล้วว่าก่อนหน้านี้ตนเองรังเกียจเฉินเยี่ยนเพียงใด

พอออกมาจากสนามสอบก้งย่วน เฉินเยี่ยนก็เบียดเข้าไปใต้ประกาศผลสอบ ที่อันดับแรกก็เห็นชื่อของตนเอง

เขาถอนหายใจอย่างโล่งอก

ขุนนางผู้ตรวจการศึกษาก็ยังคงใจกว้างอยู่บ้างเลือกเขาเป็นอันดับหนึ่ง

เฉินเยี่ยนกดความยินดีในใจลงแล้วไล่ดูรายชื่อลงไปเรื่อยๆ จนถึงคนสุดท้ายก็ไม่เจอชื่อของโจวจี้ไป๋

อารมณ์ที่เบิกบานของเฉินเยี่ยนลดลงไปกว่าครึ่ง

พอถึงตอนที่เขากลับไป โจวจี้ไป๋กำลังนั่งตกปลาอยู่ริมน้ำกับท่านอาจารย์หยาง

เฉินเยี่ยนยังไม่ทันจะเอ่ยปาก โจวจี้ไป๋ก็รีบวางคันเบ็ดลงวิ่งมาอยู่หน้าเฉินเยี่ยน ถามอย่างร้อนรน "เป็นอย่างไรบ้าง"

ในตอนนี้หากยังปิดบัง รอให้ต่อไปโจวจี้ไป๋รู้เข้าก็จะยิ่งทำให้เขามีช่องว่างมากขึ้นไปอีก

เมื่อรู้ว่าตนเองสอบไม่ผ่าน หัวใจที่แขวนอยู่ของโจวจี้ไป๋กลับวางลง แล้วถามเฉินเยี่ยน เฉินเยี่ยนก็บอกตามตรง "อันดับหนึ่ง"

ดวงตาของโจวจี้ไป๋เบิกกว้างขึ้นมาทันที "อันดับหนึ่งของการสอบระดับมณฑล?! เจ้าไม่ใช่ว่าเป็นหลิ่นเซิงแล้วรึ"

กฎหมายของราชวงศ์เหลียงกำหนดว่า สามอันดับแรกของการสอบระดับมณฑล ล้วนเป็นหลิ่นเซิง สามารถรับเบี้ยหวัดหลวงจากราชสำนักได้ทุกเดือน หรือที่เรียกว่ากินเบี้ยหวัดหลวงนั่นเอง

ต่อไปการสอบระดับอำเภอการสอบระดับเมืองยังสามารถให้ผู้เข้าสอบค้ำประกันเพื่อหารายได้จากเงินค้ำประกันได้อีกด้วย

การได้เป็นหลิ่นเซิงก็สามารถเลี้ยงดูครอบครัวได้ ทั้งยังใช้ชีวิตได้มั่งคั่งกว่าชาวบ้านทั่วไปอยู่บ้าง

"ซิ่วไฉยากจนจวี่เหรินมั่งมี" ในนั้นซิ่วไฉยากจนไม่รวมหลิ่นเซิง

โควต้าหลิ่นเซิงมีน้อยมาก วิทยาลัยหลวงประจำเมืองสี่สิบคน, วิทยาลัยหลวงประจำจังหวัดสามสิบคน, วิทยาลัยหลวงประจำอำเภอเพียงยี่สิบคน

หลิ่นเซิงไม่ใช่ว่าจะไม่เปลี่ยนแปลง หากในการสอบประจำปีอันดับไม่สามารถอยู่หน้าเซิงหยวนคนอื่นๆ ได้ โควต้าหลิ่นเซิงนี้ก็รักษาไว้ไม่ได้ ดังนั้นการแข่งขันจึงสูงอย่างยิ่ง

เฉินเยี่ยนอยากจะรีบไปเข้าร่วมการสอบระดับภูมิภาคโดยเร็ว แต่เขาก็รู้ว่าอาศัยความสามารถของตนเองในตอนนี้ ท้ายที่สุดแล้วยังด้อยกว่าอยู่บ้าง

ความยากของการสอบระดับภูมิภาคไม่ใช่สิ่งที่การสอบขั้นต้นสามัญจะเทียบได้

คนมากมายอายุน้อยๆ ก็สอบผ่านเป็นเซิงหยวน หลังจากนั้นทั้งชีวิตก็พยายามเพื่อที่จะสอบผ่านเป็นจวี่เหริน

ใน "บันทึกป่าบัณฑิต" ฟ่านจิ้นพยายามมาหลายปี พอสอบผ่านเป็นจวี่เหรินก็ดีใจจนบ้าไปเลย จะเห็นได้ว่าความยากของการสอบผ่านเป็นจวี่เหริน

เฉินเยี่ยนก็เลยคิดจะรอการสอบระดับภูมิภาคครั้งต่อไปค่อยสอบ

เรียนเพิ่มอีกหลายปี ความมั่นใจก็จะมากขึ้นบ้าง

โจวจี้ไป๋ดีใจกับเรื่องนี้อย่างยิ่ง "หากข้าสามารถสอบผ่านระดับมณฑลได้ภายในสามปี ก็จะสามารถไปเข้าร่วมการสอบระดับภูมิภาคพร้อมกับเจ้าได้"

เฉินเยี่ยนกล่าว "ครั้งนี้เป็นเพราะโชคไม่ดี ครั้งหน้าการสอบระดับมณฑลเจ้าจะต้องผ่านแน่นอน"

เมื่อฟังการสนทนาของคนทั้งสอง ท่านอาจารย์หยางก็ลูบเคราอย่างยินดี รู้สึกเพียงว่าสามารถได้ศิษย์สองคนนี้มา ผมที่ร่วงไปก็ล้วนคุ้มค่าแล้ว

ในเมื่อได้ผลสอบระดับมณฑลแล้ว เฉินเยี่ยนสามคนก็เตรียมตัวกลับบ้าน

หลังจากคืนลานบ้านชาวนาแล้ว เกวียนวัวก็โยกเยกออกจากเมืองหลวงของมณฑล มุ่งหน้าไปยังหมู่บ้านหยางเจียวาน

ทางไม่ดี เกวียนวัวก็โคลงเคลง กระดูกของเฉินเยี่ยนแทบจะถูกเขย่าจนหลุดออกจากกัน

ในใจของเฉินเยี่ยนก็แอบสาบานว่า รอเขามีเงินแล้ว จะต้องซื้อรถม้าหนึ่งคัน ในรถม้าปูด้วยเบาะนุ่มๆ เดินทางอย่างสบายๆ

พอคิดเช่นนี้ เฉินเยี่ยนก็พิจารณาว่าจะควรจะวาดภาพต่อหรือไม่ เกวียนวัวก็ถูกบังคับให้หยุดลงกะทันหัน

ชายฉกรรจ์หกคนยืนอยู่กลางถนน ขวางทางเกวียนวัวไว้

ชายที่นำมาคนหนึ่งเต็มไปด้วยกล้ามเนื้อก้าวไปข้างหน้าหนึ่งก้าว วางขวานใหญ่เล่มหนึ่งไว้บนบ่า ยิ้มเหี้ยมๆ กล่าว "พวกเจ้าหากอยากจะผ่านทางนี้ไป ก็จงมอบทรัพย์สินบนตัวออกมาให้หมดโดยดี"