บทที่ 71: งานเลี้ยงน้ำไหล

พิธีเริ่มต้นที่ศาลบรรพชน เฉินเยี่ยนเป็นผู้จุดธูปคนแรก จากนั้นจึงถึงตาของผู้นำตระกูล

เฉินเต๋อโซ่วได้รับเกียรติจากเฉินเยี่ยน ให้ขึ้นไปจุดธูปพร้อมกับเหล่าผู้อาวุโสของตระกูล

สมาชิกตระกูลคนอื่นๆ ยืนเรียงตามลำดับอาวุโสอยู่เบื้องหลังเหล่าผู้อาวุโส แถวยาวเหยียดจากศาลบรรพชนไปจนถึงลานตากข้าว

เนื่องจากมีคนจำนวนมากเกินไปจึงไม่สามารถจุดธูปได้ทุกคน ทำได้เพียงคุกเข่าลงพร้อมกับผู้นำตระกูล

ผู้นำตระกูลพนมมือขึ้นและกล่าวด้วยเสียงกึกก้อง: “ข้า เฉินปิ่งเหยียน ผู้นำตระกูลเฉินรุ่นหลัง ขอกราบทูลต่อดวงวิญญาณบรรพชนทุกท่าน บัดนี้ เฉินเยี่ยน ผู้สืบสกุลแห่งตระกูลเฉินของเรา ได้สอบผ่านการสอบระดับมณฑลด้วยตำแหน่งอันดับหนึ่ง และได้รับสถานะเป็นหลิ่นเซิงแล้ว ข้าเฉินปิ่งเหยียนจึงขอนำสมาชิกตระกูลทั้งปวงมากราบทูลให้บรรพชนทุกท่านได้ทราบ เพื่อปลอบประโลมดวงวิญญาณของท่านบนสรวงสวรรค์!”

สิ้นเสียง ผู้นำตระกูลก็แบมือทั้งสองออก แล้วจรดศีรษะลงกับพื้นอย่างหนักหน่วงในท่าอัษฎางคประดิษฐ์

เฉินเยี่ยนค้อมศีรษะลงพร้อมกับผู้นำตระกูล

จากนั้นเหล่าผู้อาวุโสจึงค้อมศีรษะตาม ต่อด้วยคนอื่นๆ ที่ทยอยกันค้อมศีรษะตามลำดับอาวุโสไปจนถึงคนสุดท้ายที่ลานตากข้าว แล้วทั้งหมดจึงค่อยๆ เงยหน้าขึ้นพร้อมกันราวกับรวงข้าวที่ต้องลม

ลุกขึ้น คุกเข่า ค้อมศีรษะ

เป็นการกราบไหว้สามครั้งเก้าคำนับ

เฉินเต๋อโซ่วมีน้ำตาคลอเบ้ามานานแล้ว

เมื่อกราบทูลต่อบรรพชนเรียบร้อย ก็ถึงเวลาประกาศให้ทั่วทุกทิศได้รู้

ผู้นำตระกูลเฉินโบกมืออย่างองอาจ “จัดงานเลี้ยงน้ำไหลสามวัน!”

ภายในตระกูลมีคณะทำงานที่รู้หน้าที่กันดีอยู่แล้ว ใครเป็นเจ้าภาพ ใครดูแลบัญชี ใครจัดซื้อ ใครหยิบยืมโต๊ะเก้าอี้ จานชาม และตะเกียบ

เรื่องเหล่านี้ไม่จำเป็นต้องให้ผู้นำตระกูลหรือผู้อาวุโสต้องวุ่นวายใจ

และยิ่งไม่จำเป็นต้องให้เฉินเยี่ยนต้องกังวล

ตั้งแต่วันที่สองหลังจากกลับมาถึงบ้าน หมู่บ้านเฉินเจียวันก็เริ่มจัดงานเลี้ยงน้ำไหลอย่างยิ่งใหญ่

ผักที่ใช้ทำอาหารคือผลผลิตที่แต่ละบ้านในหมู่บ้านปลูกเอง ไข่ไก่ก็ซื้อมาจากแต่ละบ้าน และในหมู่บ้านยังล้มหมูเป็นพิเศษถึงสองตัว

ครั้งนี้ไม่ได้เชิญแค่ลูกสาวที่แต่งออกไปแล้วให้กลับมากินข้าวที่บ้าน แต่เป็นการเชิญผู้คนจากทั่วทุกสารทิศให้มากินข้าว

เป็นงานเลี้ยงที่มีทั้งเนื้อและสุรา

ไม่ต้องใส่ซอง เพียงแค่ให้รับรู้ว่า หมู่บ้านเฉินเจียวันมีผู้สอบได้อันดับหนึ่งของการสอบระดับมณฑล

อันดับหนึ่งของการสอบระดับมณฑลคืออะไร?

ก็คือที่หนึ่งของการสอบระดับมณฑลน่ะสิ!

มีถงเซิงนับพันคนเข้าสอบพร้อมกัน แต่เฉินเยี่ยนแห่งหมู่บ้านเฉินเจียวันกลับคว้าอันดับหนึ่งมาได้!

งานเลี้ยงจัดขึ้นที่ลานตากข้าวหน้าศาลบรรพชน เฉินเยี่ยน ผู้นำตระกูล และเหล่าผู้อาวุโสนั่งอยู่ที่โต๊ะหน้าประตูศาลบรรพชน

พื้นหน้าประตูศาลบรรพชนปูด้วยแผ่นหินซึ่งสูงกว่าลานตากข้าวเล็กน้อย ทำให้คนที่นั่งอยู่โต๊ะอื่นสามารถมองเห็นพวกเขาได้เพียงแค่เงยหน้าขึ้น

เมื่อเห็นเฉินเยี่ยน ในใจของทุกคนต่างก็เต็มไปด้วยความรู้สึกทึ่ง

ไม่กี่วันก่อนยังได้ยินแค่ว่าหมู่บ้านเฉินเจียวันมีถงเซิงคนหนึ่ง นี่ผ่านไปไม่กี่เดือน กลับกลายเป็นท่านซิ่วไฉไปเสียแล้ว

แถมยังเป็นหลิ่นเซิงที่ได้กินเบี้ยหวัดหลวงอีก ช่างน่าทึ่งจริงๆ

ดูท่าตระกูลเฉินคงจะเจริญรุ่งเรืองขึ้นมาจริงๆ แล้ว

ผู้ที่มาแสดงความยินดีนั้นยังมีหัวหน้าหมู่บ้าน ผู้นำตระกูล และผู้อาวุโสจากหมู่บ้านอื่นอีกไม่น้อย แม้ใบหน้าจะยิ้มแย้มแสดงความยินดี แต่ในใจกลับเปรี้ยวอยู่บ้าง อยากจะกลับไปดูสุสานบรรพชนของตนว่ามีควันสีเขียวลอยขึ้นมาหรือไม่

พลางคิดไปว่าบรรพบุรุษของตนคงจะหลับใหลอยู่เป็นแน่ เหตุใดจึงไม่ดลบันดาลให้ในตระกูลมีคนรุ่นหลังอย่างเฉินเยี่ยนบ้าง

หลังจากกินอิ่มดื่มหนำแล้ว เหล่าผู้นำตระกูลก็รีบกลับไปเชิญซินแสฮวงจุ้ยมาดูสุสานบรรพชนของตระกูลตนเอง

ช่วงไม่กี่วันนี้ ซินแสฮวงจุ้ยทั่วทั้งอำเภอต่างทำเงินกันจนกระเป๋าตุง ในใจกลับนึกขอบคุณท่านซิ่วไฉอันดับหนึ่งเฉินผู้นั้นขึ้นมา

เรื่องราวเหล่านี้ล้วนเป็นโจวจี้ไป๋ที่เล่าให้เฉินเยี่ยนฟัง

เมื่อหมู่บ้านเฉินเจียวันจัดงานเลี้ยงน้ำไหล คุณนายเจียงก็พาโจวจี้ไป๋มาแสดงความยินดีด้วย

ในฐานะถงเซิง โจวจี้ไป๋ก็ได้นั่งที่โต๊ะประธานหน้าศาลบรรพชนเช่นกัน

เพราะเติบโตที่หมู่บ้านเฉินเจียวัน โจวจี้ไป๋จึงคุ้นเคยกับผู้นำตระกูลและคนอื่นๆ เป็นอย่างดี บรรยากาศจึงเป็นไปอย่างชื่นมื่น

คุณนายเจียงไม่ได้นั่งร่วมโต๊ะในงานเลี้ยง แต่ไปพูดคุยกับคุณนายหลิ่วอยู่ครู่หนึ่งและมอบผ้ามาให้หลายพับ

คุณนายหลิ่วพอลองจับดูก็รู้ว่าเป็นผ้าฝ้ายเนื้อดี สัมผัสนุ่มนวลอย่างยิ่ง ทั้งยังเป็นสีคราม ดูแล้วก็รู้ว่าราคาแพงมาก จึงไม่กล้ารับ

คุณนายเจียงกล่าวว่า “ข้าเลี้ยงดูเยี่ยนเกอเอ๋อร์มาหนหนึ่ง ก็นับว่าเป็นแม่ของเขาคนหนึ่ง ตอนนี้จะให้ผ้าแค่ไม่กี่พับก็ไม่ได้หรือ?”

คุณนายเจียงเองก็เคยร่ำเรียนมาบ้าง พอเอ่ยปากก็ไม่ใช่สิ่งที่หญิงชาวบ้านอย่างคุณนายหลิ่วจะทัดเทียมได้

คุณนายหลิ่วจึงปฏิเสธได้ไม่สะดวก แต่ในใจก็รู้สึกเกรงใจยิ่งนัก แล้วยังกล่าวว่าโจวจี้ไป๋ต้องมาลำบากที่บ้านตระกูลเฉินเป็นต้น

“ข้าเห็นว่าเด็กทั้งสองคนต่างก็ถูกเลี้ยงดูมาอย่างดี” คุณนายเจียงยิ้มพลางตอบรับ แล้วกล่าวต่อ “ในอนาคตพวกเขาจะต้องเข้าศึกษาที่สำนักศึกษาประจำเมือง ตอนนั้นจะได้พบเจอแต่เหล่าซิ่วไฉ ยังไงก็ต้องตัดชุดใหม่ให้พวกเขาสักสองสามชุดเพื่อผลัดเปลี่ยน แม้เราจะไม่เปรียบเทียบกับผู้ใด แต่ก็ไม่อาจแต่งกายซอมซ่อให้คนอื่นดูแคลนได้”

คุณนายหลิ่วยิ่งไม่อาจปฏิเสธได้ ตกเย็นเมื่อเฉินเยี่ยนกลับมา จึงเล่าเรื่องที่คุณนายเจียงมอบผ้าให้ฟัง

เฉินเยี่ยนกล่าวว่า “ในเมื่อท่านมอบให้แล้ว ท่านแม่ก็รับไว้เถอะขอรับ พวกเราสองบ้านไม่จำเป็นต้องเกรงใจกันเกินไป เดี๋ยวจะห่างเหินกันเสียเปล่าๆ ท่านแม่ตัดชุดใหม่ให้ข้าชุดเดียวก็พอแล้ว ผ้าที่เหลือก็เอาไปตัดชุดให้ท่านพ่อกับท่านแม่นะขอรับ”

คุณนายหลิ่วรู้สึกอบอุ่นใจอย่างยิ่ง

อันที่จริงนางก็เตรียมจะเข้าอำเภอไปซื้อผ้ามาตัดเสื้อผ้ารองเท้าให้เฉินเยี่ยนหลังจากงานเลี้ยงจบลงอยู่แล้ว ลูกชายเป็นซิ่วไฉแล้ว ก็ต้องสวมชุดของซิ่วไฉ

แต่เพราะมัววุ่นอยู่กับงานเลี้ยง จึงยังไม่มีเวลาว่าง

พอคุณนายเจียงนำผ้ามาให้ นางจึงตำหนิตนเองในใจว่าเป็นแม่แท้ๆ แต่กลับคิดไม่รอบคอบ ทว่าลูกชายของนางกลับไม่ได้ตำหนิ ทั้งยังคิดถึงการตัดเสื้อผ้าให้นางกับสามีอีกด้วย

เมื่อก่อนตอนที่แม่ของนางรู้ว่านางมีลูกชายได้เพียงคนเดียว ก็เคยทอดถอนใจว่านางไม่มีลูกสาว ในอนาคตจะไม่มีใครคอยเอาใจใส่ดูแล คงจะน่าสงสาร

มาตอนนี้ ดูเหมือนว่าลูกชายของนางคนนี้ช่างใส่ใจยิ่งนัก ไม่ได้ด้อยไปกว่าลูกสาวบ้านอื่นเลย

บ้านสามสมหวัง บ้านใหญ่ผิดหวัง

ช่วงนี้คุณนายโจวไม่กล้าแม้แต่จะก้าวเท้าออกจากบ้าน ตกเย็นเมื่อเฉินเต๋อฝูกลับมา ก็จะมาระบายความทุกข์ให้ฟัง

เฉินเต๋อฝูเดิมทีก็มีเรื่องอัดอั้นตันใจอยู่แล้ว จึงตวาดเสียงดัง “ใครใช้ให้เจ้าปากมาก?”

คุณนายโจวเสียใจจนน้ำตาไหล “บ้านเราทุ่มเทเงินทองเพื่อส่งเสียชิงเหวยจนแทบจะหมดตัวแล้ว ตอนนี้ยังต้องส่งเสียชวนเกอเอ๋อร์อีก บ้านเราก็ใช้ชีวิตอย่างอัตคัดขัดสน จะเอาเงินที่ไหนไปส่งเสียคนนอกเรียนหนังสือได้อีก?”

เฉินเต๋อฝูรู้สึกปวดหัวตึ้บ “ผู้นำตระกูลเอ่ยปากแล้ว เจ้าจะขวางได้หรือ? เจ้าจะให้ข้าเอาหน้าไปไว้ที่ไหนในตระกูลได้อีก?”

ทั้งหมู่บ้านเฉินเจียวันกำลังฉลองงานเลี้ยงน้ำไหล มีเพียงบ้านใหญ่ของพวกเขาที่ถูกผู้นำตระกูลสั่งห้ามไม่ให้ไปร่วมงาน

ทั้งที่เขาเป็นลุงใหญ่ของเฉินเยี่ยน อย่างน้อยก็ควรจะได้นั่งโต๊ะเดียวกับเฉินเต๋อโซ่ว ให้ชาวบ้านได้อิจฉา

เพียงเพราะภรรยาของตนพูดว่า “ไม่เห็นด้วย” คำเดียว ทั้งหมู่บ้านก็หัวเราะเยาะว่าเขาเฉินเต๋อฝูไม่มีสายตา ถึงกับไปสร้างความขุ่นเคืองให้หลานชายที่มีอนาคตไกล

หลายวันที่ผ่านมานี้ เฉินเต๋อฝูกลับมาบ้านทีไรก็อยากจะหลบเลี่ยงไม่พบเจอผู้คนในหมู่บ้าน

แต่เมื่อเข้าหมู่บ้านแล้ว ก็หลีกเลี่ยงไม่ได้

เมื่อเห็นคนเหล่านั้นบ้างก็เมามาย บ้างก็กินจนหน้ามันแผล็บ เฉินเต๋อฝูก็รู้สึกอึดอัดไปทั้งตัว

เขาเป็นคนออกเงิน แต่กลับไม่มีส่วนในสุราและอาหารเลิศรส

ในอนาคตเขายังต้องออกเงินส่งเสียเฉินเยี่ยนเรียนหนังสืออีก แต่ชาวบ้านพอเจอหน้าก็เอาแต่หัวเราะเยาะ เขายังกลายเป็นศัตรูของเฉินเยี่ยนไปแล้ว

ความอัดอั้นตันใจนี้ มันกดทับเขาจนแทบหายใจไม่ออก

คุณนายโจวยิ่งรู้สึกน้อยใจ “ข้าก็ทำเพื่อบ้านเราไม่ใช่หรือ? ถ้าส่งเฉินเยี่ยนเรียนหนังสือ แล้วชวนเกอเอ๋อร์ของเราไม่ต้องเรียนแล้วหรือ? คนในตระกูลก็ลำเอียงเข้าข้างแต่เฉินเยี่ยน ไม่ใช่แค่สอบได้ซิ่วไฉเท่านั้นหรือ? ถ้าชวนเกอของเราได้เรียนหนังสืออีกหน่อยก็สอบได้เหมือนกัน คนในตระกูลน่ะดูถูกคนอื่น พวกเขาดูถูกข้า ก็เท่ากับดูถูกท่านเฉินเต๋อฝู!”

เฉินเต๋อฝูโกรธจนหน้าแดงก่ำ แต่กลับพูดโต้ตอบไม่ออกแม้แต่คำเดียว

ในใจของเขาย่อมไม่ต้องการออกเงินก้อนนี้เช่นกัน ที่จริงแล้วคุณนายโจวพูดในสิ่งที่เขาคิดอยู่ในใจ

เพียงแต่ไม่ควรเป็นพวกเขาที่ออกหน้า ควรจะไปยุยงให้คนอื่นในหมู่บ้านออกหน้าแทน แล้วพวกเขาค่อยผสมโรง

สุดท้ายแล้วก็เป็นเพราะภรรยาของตนผมยาวแต่ปัญญาสั้น

นอกจากบ้านใหญ่แล้ว ช่วงนี้ที่รู้สึกอึดอัดก็ยังมีบ้านตระกูลเกา

ทั้งบ้านตระกูลเกาถูกปกคลุมไปด้วยเมฆดำทะมึน บ่าวรับใช้ทุกคนต่างระมัดระวังตัวอย่างยิ่ง แม้แต่เดินก็ยังกลัวว่าจะเกิดเสียงดัง เกรงว่าจะทำให้เจ้านายไม่พอใจ

คุณชายรองเกาก็ไม่ไปตกปลาแล้ว เอาแต่ขังตัวเองอยู่ในห้องหนังสือทุกวัน บ่าวบางคนเดินผ่านหน้าห้องหนังสือ บังเอิญมองลอดช่องประตูเข้าไปเห็นคุณชายเจ็ดคุกเข่าอยู่เบื้องหน้าคุณชายรอง

เหล่าบ่าวรับใช้ในจวนตระกูลเกาต่างก็ลือกันว่าเป็นเพราะคุณชายเจ็ดสอบระดับมณฑลตก คุณชายรองจึงโกรธจัด สั่งให้คุณชายเจ็ดคุกเข่าเพื่อสำนึกผิด

คุณชายรองดูแลบ้านอย่างเข้มงวด แต่ก็รู้จักกาละเทศะ

เขาต้องดูแลทั้งบ้านตระกูลเกา และยังต้องติดต่อสัมพันธ์กับคนในตระกูลเกาทั้งหมด ทำให้คุณชายรองไม่มีเรี่ยวแรงพอจะเข้าร่วมการสอบขุนนาง จึงเป็นเพียงสามัญชนคนหนึ่ง

พี่น้องคนอื่นๆ ของเขาล้วนต้องเข้าร่วมการสอบขุนนาง ปกติแล้วเขาจะไม่ทำการใดๆ ที่เป็นการดูหมิ่นพี่น้อง

แต่บัดนี้ คุณชายเจ็ดเพียงแค่สอบระดับมณฑลไม่ผ่าน กลับถูกสั่งให้คุกเข่า คุณชายรองช่างเข้มงวดเกินไปแล้ว