บทที่ 73: หนี้ของลูก พ่อเป็นผู้ชดใช้

ในวันหยุด เฉินเยี่ยนและท่านอาจารย์หยางได้เดินทางกลับไปที่บ้านตระกูลโจวด้วยกัน

หลายปีที่ไม่พบกัน โจวหรงซึ่งออกเดินทางไปทัศนศึกษาภายนอกนั้นดูทั้งคล้ำทั้งผอมลง แต่ดวงตาทั้งสองกลับเปล่งประกายเจิดจ้า ราวกับได้เกิดใหม่

เมื่อเห็นเสื้อคลุมสีครามบนร่างของเฉินเยี่ยน โจวหรงก็ตบไหล่เขาเบาๆ แล้วหัวเราะอย่างสดใส “อันดับหนึ่งของการสอบระดับมณฑลในวัยเก้าขวบ สามารถกดดันเหล่าบัณฑิตทั่วทั้งเมืองตงหยางได้เลยทีเดียว เก่งกว่าข้าเสียอีก สมกับที่เป็นศิษย์เก่งกว่าอาจารย์โดยแท้”

จากนั้นเขาก็หยิบภาพวาดม้วนหนึ่งออกมาให้เฉินเยี่ยนอย่างมีลับลมคมใน กำชับเป็นพิเศษให้เขากลับไปดูที่บ้าน

เฉินเยี่ยนรับภาพวาดมาเก็บไว้อย่างดีตามที่บอก

ของที่โจวหรงมอบให้ ย่อมต้องมีค่าอย่างแน่นอน

สิ่งที่โจวจี้ไป๋ได้รับคือแท่นวางพู่กัน โจวหรงยิ้มพลางลูบศีรษะของเขาเบาๆ แล้วกล่าวว่า “พู่กันนั้นแม้จะเขียนมากเพียงใด สุดท้ายก็ต้องมีเวลาพักบนแท่นวาง วันข้างหน้ายังอีกยาวไกล อย่าได้เสียใจกับเรื่องที่ผ่านมาเลย”

โจวจี้ไป๋รู้สึกจุกที่ลำคอ เกรงว่าคนอื่นจะมองเห็นความผิดปกติจึงได้แต่พยักหน้ารับไปส่งๆ

พอหันไปมองท่านอาจารย์หยาง โจวหรงก็ตกใจอีกครั้ง “ท่านอาจารย์หยาง ผมของท่านหายไปไหนหมด?”

ท่านอาจารย์หยางกล่าวอย่างเศร้าสร้อย “ถูกลูกชายสองคนของท่านขยี้จนร่วงหมดแล้ว”

คนอื่นไหนเลยจะรู้ว่าเขาต้องใช้ชีวิตอย่างขมขื่นเพียงใด

โจวหรงกล่าว “ข้าได้นำสุราชั้นดีกลับมาด้วยไหหนึ่งพอดี พวกเราสองคนมาดื่มให้เมากันไปข้างหนึ่งเลย!”

การกลับมาของโจวหรงทำให้บ้านตระกูลโจวทั้งหลังราวกับมีชีวิตชีวาขึ้นมาอีกครั้ง ทุกคนต่างวุ่นวายจนหัวหมุน

โจวหรงดื่มกับท่านอาจารย์หยางอย่างสบายอารมณ์ hếtจอกแล้วจอกเล่า

หลังจากท่านอาจารย์หยางเมาแล้ว ก็เริ่มคร่ำครวญฟ้องโจวหรงทั้งน้ำมูกน้ำตาถึง “วีรกรรมชั่วร้าย” ต่างๆ นานาของเฉินเยี่ยน

“ข้าอายุปูนนี้แล้ว เดิมทีคิดจะกลับบ้านเกิดมาใช้ชีวิตบั้นปลายอย่างสงบสุข แต่ตอนนี้กลับต้องมาใช้ชีวิตที่เหนื่อยยิ่งกว่าตอนร่ำเรียนเสียอีก”

ดวงตาของท่านอาจารย์หยางชื้นแฉะ

เขาตัวคนเดียว ต่อให้ลำบากเหนื่อยยากเพียงใดก็ไม่มีใครให้ระบาย วันนี้เจอโจวหรงแล้ว จะต้องระบายความทุกข์ออกมาให้หมดสิ้น

ทั้งหมดนี้เป็นสิ่งที่โจวหรงสมควรได้รับ

ก็ใครใช้ให้เฉินเยี่ยนและโจวจี้ไป๋ต่างก็เป็นลูกชายของเขากันเล่า

นี่เรียกว่าหนี้ของลูก พ่อเป็นผู้ชดใช้!

โจวหรงซึ่งไม่ทันได้เตรียมใจไหนเลยจะทนรับความคับแค้นใจอันท่วมท้นของท่านอาจารย์หยางได้ไหว เขาฟุบหน้าลงกับโต๊ะแกล้งหลับทันที

แต่ท่านอาจารย์หยางไหนเลยจะยอมให้เขาได้สมปรารถนา เขาก้มลงไปกระซิบข้างหูของโจวหรงทีละประโยค

เช่นเรื่องที่เฉินเยี่ยนบังคับให้เขาคัดลอกตำราทุกวัน หรือเรื่องที่โจวจี้ไป๋ปลุกเขาตอนกลางดึกเพื่อให้อ่านแก้บทความ

“ข้าที่ไหนจะเป็นอาจารย์ ข้ายังสู้กรรมกรไม่ได้เลย! กรรมกรยังมีเวลาพักผ่อนนะ!”

ในที่สุดโจวหรงก็ถูกบังคับให้ลุกขึ้นนั่ง ประสานมือคารวะต่อท่านอาจารย์หยาง “ท่านลำบากแล้ว”

การคร่ำครวญของท่านอาจารย์หยางหยุดชะงักลงทันที เขารินสุราให้ทั้งสองจนเต็ม แล้วดื่มต่อไปจอกแล้วจอกเล่า จนในที่สุดก็เมาฟุบไป โจวจี้ไป๋ได้ยินเรื่องราวทั้งหมด ในใจจึงรู้สึกผิดอย่างมาก

เขาจึงเปิดสมุดบันทึกเล่มเล็กออกดู เห็นข้อความที่เฉินเยี่ยนเขียนไว้ก่อนจากมา: “ความเห็นใจที่มีต่อท่านอาจารย์เพิ่มขึ้นหนึ่งส่วน ก็คือความไม่รับผิดชอบต่ออนาคตของพวกเราเองหนึ่งส่วน มีเพียงการประสบความสำเร็จเท่านั้น จึงจะสามารถตอบแทนพระคุณของอาจารย์ได้”

โจวจี้ไป๋เห็นด้วยอย่างยิ่ง และพยักหน้าอย่างหนักแน่น ความรู้สึกผิดในใจก็มลายหายไปสิ้น

เขาตัดสินใจแล้ว ต่อจากนี้จะต้องขยันให้มากขึ้น สอบเป็นนักศึกษาให้ได้โดยเร็ว เพื่อให้ความเหนื่อยยากของท่านอาจารย์หยางไม่สูญเปล่า

ส่วนเฉินเยี่ยน...

เขาวิ่งหนีไปตั้งแต่ตอนที่ท่านอาจารย์หยางเริ่มคร่ำครวญแล้ว

พอกลับถึงบ้านก็เข้าไปหลบในห้องแล้วคลี่ภาพวาดออกดู

มันคือภาพ ‘ฤดูเก็บเกี่ยวในฤดูใบไม้ร่วง’

เหล่าชาวนากำลังสาละวนอยู่ในทุ่งนา ขนธัญพืชกลับบ้าน บรรยากาศเปี่ยมไปด้วยความสุข

ฝีมือการวาดนั้นประณีตล้ำเลิศ เพียงแค่มองก็ทำให้รู้สึกเบิกบานใจ สามารถสื่อสารอารมณ์ได้อย่างทรงพลังยิ่งนัก

เห็นได้ชัดว่าตอนที่วาดภาพนี้ ผู้เขียนคงจะมีความซาบซึ้งใจอย่างลึกซึ้ง

เมื่อมองดูตรงลายเซ็น ก็ไม่ใช่ของจิตรกรชื่อดังคนใด แต่เป็นของโจวหรง

เฉินเยี่ยนประหลาดใจอยู่ครู่หนึ่ง แต่ไม่นานก็เข้าใจว่าสิ่งที่ทำให้โจวหรงเปลี่ยนไปราวกับเกิดใหม่นั้น ซ่อนอยู่ในภาพวาดม้วนนี้เอง

เฉินเยี่ยนรู้สึกว่าภาพนี้ล้ำค่าเกินไป ไม่ต้องการให้ต้องมัวหมอง จึงม้วนเก็บอย่างระมัดระวังแล้วซ่อนไว้ในหีบไม้

แต่เขาหารู้ไม่ว่า ในอนาคตอันใกล้นี้ เขาจะต้องนำภาพวาดม้วนนี้ออกมาพินิจดูอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน

การกลับมาของโจวหรงในครั้งนี้ เป็นเพราะระหว่างการทัศนศึกษาเขาได้เรียนรู้และตระหนักถึงสิ่งต่างๆ มากมาย ทำให้บทความที่เขาเขียนในตอนนี้นั้นเทียบกับในอดีตไม่ได้เลย

ท่านอาจารย์หยางถึงกับกล่าวชื่นชมว่า “มีราศีของจิ้นซื่อแล้ว”

โจวหรงรีบกลับมาพักอยู่ราวสิบกว่าวันก็ต้องออกเดินทางไปยังเมืองหลวงเพื่อเข้าสอบอีกครั้ง

เฉินเยี่ยนและคนอื่นๆ ไปส่งเขาที่เมืองเอกด้วยกัน

ก่อนจากไป โจวหรงยิ้มแล้วกล่าวกับเฉินเยี่ยนว่า “ข้าเดินทางทัศนศึกษามาสองปี ทุกสิ่งที่ข้าได้เรียนรู้ล้วนอยู่ในภาพวาดม้วนนั้น เจ้าอย่าให้มันสูญเปล่าล่ะ”

เฉินเยี่ยนตอบรับ “ศิษย์เข้าใจแล้ว ท่านพ่อต้องสอบให้ได้ตำแหน่งราชการ เพื่อที่ประชาชนจะได้มีข้าวกินมีเสื้อผ้าใส่”

โจวหรงรู้ว่าเขาเข้าใจแล้ว รอยยิ้มก็ยิ่งกว้างขึ้น “ดี! พ่อจะไปสอบชิงตำแหน่งกลับมาให้พวกเจ้าให้ได้!”

รถม้าของโจวหรงจากไปอีกครั้ง

แต่ต่างจากครั้งก่อน ครั้งนี้โจวหรงมีรัศมีแห่งความมุ่งมั่นแผ่ออกมาจากทั่วร่าง เป็นรัศมีแห่งความตั้งใจที่จะต้องทำให้สำเร็จให้จงได้

ท่านอาจารย์หยางทอดถอนใจ “ครั้งนี้เม่าจือจะต้องสอบผ่านอย่างแน่นอน”

เม่าจือคือชื่อรองของโจวหรง

ในราชวงศ์เหลียง เมื่อบุรุษทำพิธีสวมกวาน (พิธีบรรลุนิติภาวะ) แล้ว ผู้อาวุโสในบ้านหรืออาจารย์จะตั้งชื่อรองให้ คนที่สนิทสนมกันมักจะเรียกขานกันด้วยชื่อรอง

ในใจของเฉินเยี่ยนเห็นด้วยอย่างยิ่ง

(การหวังให้พ่อกลายเป็นมังกรนั้น เร็วกว่าการดิ้นรนด้วยตัวเองจริงๆ)

หลังจากโจวหรงจากไป เฉินเยี่ยนและโจวจี้ไป๋ก็ศึกษาต่อที่สำนักศึกษาประจำเมือง ท่านอาจารย์หยางพบเรื่องน่าสะพรึงกลัวอย่างหนึ่ง—ศิษย์ทั้งสองคนนี้ขยันขึ้นกว่าเดิมเสียอีก

นี่มันจะเอาชีวิตตาแก่ของเขาให้ได้เลยจริงๆ

กฎระเบียบของสำนักศึกษาที่มีต่อนักศึกษานั้นไม่เข้มงวดนัก อาจารย์ผู้สอนก็สอนแบบตามสบาย การเรียนจะดีหรือไม่ขึ้นอยู่กับความรับผิดชอบของแต่ละคนโดยสิ้นเชิง

แต่นักศึกษาก็ไม่สามารถใช้ชีวิตเหลวไหลไปวันๆ ได้จริงๆ เพราะสำนักศึกษามีไพ่ตายอยู่หนึ่งอย่าง—การสอบประจำปี

ซิ่วไฉแห่งราชวงศ์เหลียงแบ่งออกเป็นหลายระดับ ระดับสูงสุดคือ ‘หลิ่นซ่านเซิง’ ซึ่งจะได้รับเบี้ยหวัดข้าวสารจากราชสำนัก ระดับที่สองคือ ‘เจิงกว่างเซิง’ ไม่ได้รับเบี้ยหวัด แต่สามารถเลื่อนขึ้นไปทดแทนตำแหน่งหลิ่นซ่านเซิงที่ว่างลงได้ ระดับที่สามคือ ‘ฟู่เสวียเซิงหยวน’ สามารถเข้าเรียนในสถานศึกษาของทางการได้ เพียงแค่ได้รับการยกเว้นการเกณฑ์แรงงานส่วนตัวเท่านั้น นอกเหนือจากนั้นก็ไม่มีสิทธิพิเศษใดๆ

นักศึกษาทุกคนต้องเข้าร่วมการสอบประจำปี หากผลสอบได้เกรด ก ก็จะสามารถเลื่อนขึ้นได้หนึ่งระดับ หลิ่นซ่านเซิงอาจจะได้รับการเสนอชื่อให้ไปเรียนที่กั๋วจื่อเจี้ยน (สถาบันการศึกษาสูงสุดของประเทศ)

หากผลสอบได้เกรด ข ก็จะไม่เลื่อนขึ้นและไม่ลดลง

หากผลสอบได้เกรด ค ก็จะต้องถูกลดระดับลงหนึ่งขั้น หากถูกลดระดับจนไม่มีระดับให้ลงอีก สำนักศึกษาก็จะสั่งให้พ้นสภาพนักศึกษา หรือกระทั่งถอดถอนตำแหน่งซิ่วไฉ

ดังนั้น ทุกครั้งที่ถึงช่วงสอบประจำปี ในสำนักศึกษาทุกคนต่างก็ร้อนๆ หนาวๆ

คนที่ปกติผลการเรียนดีก็ต้องเคร่งเครียด หวังว่าจะสามารถก้าวหน้าขึ้นไปอีกขั้น

ส่วนพวกที่ผลการเรียนปานกลางหรือย่ำแย่ ยิ่งใจหายใจคว่ำ อยากจะอดหลับอดนอนอ่านหนังสือกันทั้งคืน

ยังมีนักศึกษาบางพวกที่ปกติเอาแต่เที่ยวเล่นฆ่าเวลา พอถึงตอนนี้ก็จะเข้ามาประจบประแจงเพื่อนร่วมชั้นที่เรียนเก่ง

เช่น หลู่เช่อ ที่อยู่หอพักเดียวกับเฉินเยี่ยน เขาช่วยซื้อข้าวกลางวันให้เฉินเยี่ยนติดต่อกันมาสามวันแล้ว และคอยเอาอกเอาใจวนเวียนอยู่รอบตัวเฉินเยี่ยนทั้งวัน

สวีจางซึ่งอยู่หอเดียวกันเห็นเข้า ก็เยาะเย้ยหลู่เช่อว่า “หากเจ้านำความคิดเหล่านี้ไปใช้กับการอ่านหนังสือ ก็คงไม่ต้องกังวลเรื่องการสอบประจำปีแล้ว ตอนนี้มาประจบเฉินเยี่ยนก็ไม่มีประโยชน์ เขาต่อให้เป็นอันดับหนึ่งของการสอบระดับมณฑล ก็ไม่สามารถช่วยให้เจ้าผ่านการสอบประจำปีในตอนนี้ได้หรอก”

“เจ้าจะรู้ได้อย่างไรว่าเขาช่วยไม่ได้? เขาคืออันดับหนึ่งของการสอบระดับมณฑลที่ท่านมหาปรมาจารย์เลือกด้วยตนเองเชียวนะ”

หลู่เช่ออายุสิบเจ็ดปีแล้ว บิดาของเขาเป็นคหบดีใหญ่ที่มีชื่อเสียงในละแวกนี้ ตอนนี้หวังเพียงให้หลู่เช่อสอบได้เป็นจวี่เหริน เพื่อยกระดับฐานะของวงศ์ตระกูล

แต่หลู่เช่อไม่ชอบตำราสี่เล่มคัมภีร์ห้าเล่มที่น่าเบื่อหน่ายเหล่านั้น เขาชอบอ่านนิยายชาวบ้านหลากหลายประเภทมากกว่า

หากพ่อของเขายอม เขาเต็มใจที่จะไปเขียนนิยายชาวบ้านเสียมากกว่า

น่าเสียดาย ถ้าเขากล้าลาออกไปเขียนนิยาย พ่อของเขาคงจะตีขาเขาจนหักเป็นแน่

ปีที่แล้วเขาได้เกรด ค ในการสอบประจำปี ถูกลดระดับลงมาเป็นฟู่เสวียเซิงหยวนแล้ว หากปีนี้ได้เกรด ค อีก ตำแหน่งซิ่วไฉที่เขาอุตส่าห์สอบมาได้ก็จะหายไป

ตอนนี้เขาฝากความหวังทั้งหมดไว้ที่เฉินเยี่ยน

เฉินเยี่ยนสามารถได้รับเลือกจากมหาปรมาจารย์ให้เป็นอันดับหนึ่งของการสอบระดับมณฑลได้ ย่อมต้องมีความเข้าใจในตัวมหาปรมาจารย์เป็นอย่างดี บทความที่เขาเขียนก็ย่อมเป็นที่ชื่นชอบของมหาปรมาจารย์

และการสอบประจำปีก็เป็นมหาปรมาจารย์ที่เป็นผู้ออกข้อสอบ ดังนั้น เขาจึงจำเป็นต้องเอาใจเฉินเย่านอย่างแน่นอน