ตอนที่ 54 คำชมมีมากแค่ไหน ก็แพ้คำว่า แต่ เพียงคำเดียว

จูหยวนจางกำลังแอบกระหยิ่มยิ้มย่องอยู่ในใจ

ทว่าชูเซวียนกลับพูดออกมาตามความรู้สึก อาศัยจังหวะนี้กล่าวสืบไป

"เฮ้อ ฝ่าบาทของพวกเราพระองค์นี้ก้าวขึ้นมาจากสามัญชนจนครองแผ่นดินได้ แม้จะเก่งกาจกาจกล้าหาญยิ่งนัก"

"แต่สุดท้ายก็เกิดมาจากชาวนา แนวคิดแบบชาวนายังฝังลึกนัก"

จูหยวนจางขมวดคิ้วมุ่น ไม่รู้ว่าชูเซวียนกำลังจะพูดเรื่องอะไรอีก แต่ฟังดูเหมือนไม่ใช่คำพูดที่ดีสักเท่าไร

"เกิดเป็นชาวนาแล้วมันทำไมกันเล่า ที่ฝ่าบาทของพวกเราทรงเห็นอกเห็นใจราษฎรทั่วหล้า ก็เพราะพระองค์เกิดมาจากชาวนามิใช่รึ"

"มิเช่นนั้นหากเปลี่ยนให้ผู้อื่นมาเป็นฮ่องเต้ ใครเล่าจะมาใส่ใจราษฎรที่ถูกขุนนางกังฉินกดขี่ข่มเหงพวกนั้น"

จูหยวนจางแก้ต่างให้ตนเองไปยกหนึ่ง ก่อนจะมองชูเซวียนพลางเอ่ยซักไซ้ "อีกอย่าง ที่เจ้าว่าแนวคิดแบบชาวนานั่น มันหมายความว่าอย่างไรกันแน่"

ชูเซวียนลังเลเล็กน้อย แล้วจึงอธิบายให้จูหยวนจางฟัง

"สิ่งที่เรียกว่าแนวคิดแบบชาวนานั้น หมายถึงกรอบความคิดที่มีข้อจำกัดอย่างหนึ่งขอรับ"

"นั่นหมายความว่า แม้ฐานะของบางคนจะเปลี่ยนไปแล้ว"

"แต่วิธีคิดอ่านเรื่องราวต่าง ๆ ของเขาก็ยังคงเหมือนกับชาวนาไม่มีผิดเพี้ยน"

ใบหน้าของจูหยวนจางเต็มไปด้วยความไม่เข้าใจ "วิธีคิดอ่านเหมือนชาวนามันมีอะไรไม่ถูกต้องรึ"

"ย่อมไม่ถูกต้องอยู่แล้วขอรับ" ชูเซวียนยิ้มพลางส่ายหน้า ไม่อยากจะพูดต่อเท่าใดนัก

เพราะหากพูดต่อไป ย่อมเกี่ยวพันถึงเรื่องราวมากมายเกินไป ชูเซวียนรู้สึกว่าพ่อตาของตนคงฟังไม่เข้าใจเป็นแน่

หรือต่อให้ฟังเข้าใจจริง ๆ ก็ไม่มีประโยชน์อันใดอยู่ดี

ทว่าจูหยวนจางกลับจริงจังขึ้นมา จึงถามชูเซวียนรวดเดียวเป็นชุด

"ไม่ถูกต้องตรงไหน เจ้าพูดต่อสิ"

"แล้วฝ่าบาทของพวกเรา มีแนวคิดแบบชาวนานี่ตรงไหนกัน"

"ก่อนหน้านี้เจ้ายังบอกเองมิใช่รึว่าพระองค์ทรงเป็นหนึ่งในกษัตริย์ผู้ทรงธรรมที่สุดในประวัติศาสตร์"

ชูเซวียนยิ้มพลางส่ายหน้า เอ่ยกับจูหยวนจางว่า

"ท่านพ่อตา ในเมื่อท่านยืนกรานจะถาม เช่นนั้นข้าก็จะเล่าให้ท่านฟังขอรับ"

"แต่ว่าเรื่องที่เราคุยกันในวันนี้ ท่านห้ามแพร่งพรายออกไปเด็ดขาดนะขอรับ"

จูหยวนจางแค่นเสียงฮึ "ข้าไม่แพร่งพรายออกไปแน่ เจ้ารีบพูดมาเถอะ"

ชูเซวียนยกสุราข้าวเหนียวหวานข้างกายขึ้นมาจิบให้ชุ่มคอ แล้วจึงอธิบายให้จูหยวนจางเข้าใจก่อนว่าสิ่งใดคือแนวคิดแบบชาวนา

"ท่านพ่อตา แนวคิดแบบชาวนานี้ อย่างแรกคำว่าชาวนา หมายถึงชาวนาเอกเทศที่มีที่ดินเป็นของตนเอง ไม่ใช่เจ้าของที่ดิน และไม่ใช่ชาวนาผู้เช่าที่ ข้อนี้ท่านต้องเข้าใจให้ชัดเจนเสียก่อนขอรับ"

ชาวนาเอกเทศคือชาวนาที่มีที่ดินเป็นของตนเอง

ไม่ใช่ทั้งเจ้าของที่ดิน และไม่ใช่ทั้งชาวนาผู้เช่าที่งั้นรึ

จูหยวนจางครุ่นคิดอยู่นานสองนาน ก็ยังนึกไม่ออกว่าคนทั้งสามกลุ่มนี้มีข้อแตกต่างกันตรงไหน

ยุคสมัยนี้หากไม่ใช่เจ้าของที่ดินรายใหญ่โตจริง ๆ เจ้าของที่ดินรายย่อยทั่วไปก็ต้องลงมือทำนาเองด้วยกันทั้งนั้น

ส่วนชาวนาผู้เช่าที่ แม้จะไม่ได้ทำกินบนที่ดินของตนเอง ทว่าก็ยังชีพด้วยการทำนาเช่นกัน แทบไม่ต่างอะไรจากชาวนาที่มีที่ดินเป็นของตนเองเลยสักนิด

เมื่อชูเซวียนเห็นว่าเขาไม่เข้าใจ จึงอธิบายเพิ่มเติมว่า

"ท่านพ่อตา ชาวนาที่มีที่ดินเป็นของตนเอง มักจะใส่ใจเพียงเรื่องเดียว นั่นคือจะเพาะปลูกบนผืนดินของตนอย่างไร"

"พวกเขาไม่สนใจว่าจะขยับขยายอย่างไร ทั้งไม่มีเป้าหมายระยะยาว ได้แต่หวังซ้ำแล้วซ้ำเล่าในแต่ละปีว่าที่ดินของตนจะได้ผลผลิตที่ดี"

"นี่ก็คือลักษณะเด่นชัดที่สุดสองประการในแนวคิดแบบชาวนาขอรับ"

"นั่นคือสายตาสั้น และขาดวินัยในการนำแผนการระยะยาวไปปฏิบัติจริง"

เมื่อชูเซวียนพูดมาถึงตรงนี้ จูหยวนจางก็รู้สึกว่าคำพูดของเขามีเหตุผลจริง ๆ

ทั้งยังเข้าใจแล้วว่าเหตุใดชูเซวียนจึงต้องจำกัดความสถานะของชาวนาเอกเทศขึ้นมาอย่างชัดเจน

เพราะเจ้าของที่ดินกับชาวนาผู้เช่าที่ แม้จะทำนาเหมือนกัน ทว่าสิ่งที่คิดคำนึงถึงนั้นกลับแตกต่างจากชาวนาเอกเทศอย่างสิ้นเชิง

คำพูดของชูเซวียนยังไม่จบลงเพียงเท่านั้น เขาเอ่ยต่อไปว่า "นอกจากนี้ แนวคิดแบบชาวนายังมีลักษณะอื่น ๆ อีกขอรับ"

"อย่างเช่น ความผูกพันยึดติดในสายเลือดวงศ์ตระกูล แนวคิดแก่งแย่งชิงดีแบบทำร้ายกันเอง พอใจในความมั่งคั่งเล็ก ๆ น้อย ๆ ขาดจิตวิญญาณแห่งความร่วมมือ..."

ชูเซวียนอธิบายทีละข้ออย่างละเอียด

จูหยวนจางยิ่งฟัง สีหน้าก็ยิ่งย่ำแย่ลงเรื่อย ๆ

แม้เขาจะรู้สึกว่าสิ่งที่ชูเซวียนพูดมานี้ ตัวเขาไม่ได้มีไปเสียทั้งหมด

ทว่าแปดเก้าในสิบส่วนกลับพูดได้ตรงเผงแทบทุกข้อ

จูหยวนจางพยายามดิ้นรนขัดขืนเป็นครั้งสุดท้าย จึงเอ่ยขัดคำพูดของชูเซวียนขึ้นว่า "พอเถอะ เรื่องพวกนี้เอาไว้ก่อน เจ้าบอกว่าฝ่าบาทมีแนวคิดแบบชาวนา แล้วฝ่าบาททรงทำสิ่งใดเล่า ถึงทำให้เจ้าคิดเช่นนั้น"

ชูเซวียนแทบไม่ต้องคิด ก็โพล่งยกตัวอย่างออกมาข้อหนึ่งทันที

"จุดที่แสดงให้เห็นว่าฝ่าบาทของเรามีความคิดแบบชาวนาฝังลึกที่สุด ย่อมเป็นเรื่องความยึดติดในสายเลือดวงศ์ตระกูล จุดนี้ดูจากการที่ฝ่าบาทโปรดปรานการแต่งตั้งอ๋องครองเมืองก็เห็นได้ชัดแล้วมิใช่หรือ"

จูหยวนจางขมวดคิ้วพลางเอ่ยถาม "การแต่งตั้งอ๋องครองเมืองมีสิ่งใดไม่สมควรหรือ"

"ย่อมไม่สมควรอยู่แล้ว" ชูเซวียนหัวเราะขึ้นมา แล้วย้อนถามจูหยวนจางว่า "ท่านพ่อตา ท่านรู้หรือไม่ว่าเหตุใดนับตั้งแต่สิ้นราชวงศ์ฮั่นเป็นต้นมา ฮ่องเต้ทุกยุคทุกสมัยจึงไม่โปรดการแต่งตั้งอ๋องครองเมือง"

"เพราะนี่เป็นการฝังเชื้อภัยไว้ให้วันข้างหน้าอย่างไรเล่า!"

"มิเช่นนั้นในอดีตราชวงศ์ฮั่นจะประกาศใช้ 'คำสั่งขยายพระคุณ' เพื่อริดรอนอำนาจพวกอ๋องไปไย"

"ก็เพราะหากไม่ริดรอนอำนาจ พวกเขาก็จะมีปีกกล้าขาแข็งจนควบคุมไม่ได้ และจะกลายเป็นภัยคุกคามต่อการปกครองแผ่นดินของโอรสสวรรค์!"

ชูเซวียนพูดถึงตรงนี้ ก็นึกทอดถอนใจขึ้นมาบ้าง

"ในอดีตราชวงศ์โจวแต่งตั้งแว่นแคว้นศักดินา ก็นำไปสู่ความวุ่นวายภายในตลอดช่วงชุนชิวจั้นกั๋วหลายร้อยปี"

"ช่วงต้นราชวงศ์ฮั่นแต่งตั้งแว่นแคว้นศักดินาอีกครั้ง สุดท้ายก็เกิดกบฏเจ็ดอ๋องขึ้นมา"

"ท่านพ่อตา ท่านยังไม่ตระหนักอีกหรือว่าเรื่องนี้อันตรายเพียงใด"

จูหยวนจางสีหน้าพลันย่ำแย่อย่างยิ่ง

เพราะเรื่องที่ชูเซวียนพูดออกมา ล้วนเคยเกิดขึ้นจริงในประวัติศาสตร์ทั้งสิ้น

หากถือเอาประวัติศาสตร์เป็นบทเรียน การแต่งตั้งอ๋องครองเมืองของเขาก็เป็นการฝังเชื้อภัยไว้ให้วันข้างหน้าจริง ๆ

ทว่าจูหยวนจางเองก็มีความคิดคำนึงของตนเองเช่นกัน

เหตุผลข้อแรกที่เขาแต่งตั้งอ๋องครองเมือง ย่อมเป็นอย่างที่ชูเซวียนกล่าวไว้ นั่นคือความคิดแบบชาวนาที่ให้ความสำคัญกับคนในสายเลือดวงศ์ตระกูลมากเกินไป

เขาไม่อยากให้วันข้างหน้ามีเพียงจูเปียวคนเดียวที่ได้สืบทอดราชบัลลังก์ ส่วนลูกชายคนอื่นกลับไม่ได้อะไรติดมือเลยสักอย่าง

ดังนั้นจึงคิดจะแต่งตั้งลูกชายเหล่านี้เป็นอ๋องที่มีดินแดนในครอบครองจริง

เพื่อให้พวกเขามีแว่นแคว้นเป็นของตนเอง

แต่อีกเหตุผลหนึ่งก็คือ จูหยวนจางรู้สึกว่าบรรดาคนที่ตนส่งออกไปครองเมืองเหล่านั้น

หากไม่เป็นคนในครอบครัวของตนเอง ก็เป็นบุตรบุญธรรม

สรุปก็คือ พวกเขาล้วนเป็นคนกันเองของตระกูลจู

ต่อให้คนเหล่านี้จะมีแว่นแคว้นเป็นของตนเอง ก็ไม่มีทางก่อกบฏต่อตระกูลจูเป็นแน่

ทว่าในยามนี้ คำพูดของชูเซวียนกลับยังคงดังต่อไป

"ท่านพ่อตา แค่แต่งตั้งอ๋องน่ะยังพอทำเนา"

"แต่สิ่งที่ไม่ควรทำที่สุดของที่สุด คือฝ่าบาทไม่ควรพระราชทานอำนาจในการเลี้ยงกองกำลังทหารให้แก่พวกอ๋องครองเมืองเลย"

"คนโบราณเคยกล่าวไว้ว่า ผู้ที่จะเป็นโอรสสวรรค์ได้คือกองกำลังต้องแข็งแกร่งม้าศึกต้องพร้อมพรั่ง"

"พวกอ๋องเหล่านี้ล้วนเป็นผู้สืบสายเลือดของฝ่าบาท วันหน้าเมื่อมีไพร่พลมากขึ้น จะไม่มีใครอยากเป็นฮ่องเต้ขึ้นมาบ้างเลยหรือ"

จูหยวนจางทนไม่ไหวอีกต่อไป รู้สึกว่าต้องแก้ต่างให้ตนเองสักสองสามประโยค

"ลูกเขย เจ้าพูดเกินไปแล้ว"

"เจ้าเองก็พูดแล้วนี่ว่า พวกอ๋องที่ฝ่าบาททรงแต่งตั้งล้วนเป็นทายาทของฝ่าบาททั้งสิ้น"

"พวกเขาลูกหลานฝ่าบาท จะก่อกบฏได้อย่างไร"

"ส่วนที่บอกว่าฝ่าบาททรงอนุญาตให้พวกเขาเลี้ยงทหารได้น่ะ"

"ฝ่าบาทก็ทรงกำหนดขอบเขตจำกัดไว้แล้วเช่นกัน"

"ทหารที่พวกเขาเลี้ยงไว้เหล่านั้น ล้วนมีไว้เพียงเพื่อพิทักษ์คุ้มกันชายแดนรอบทิศเท่านั้น"

"อีกทั้งราชสำนักยังมีกองทัพนับล้านนาย"

"ต่อให้พวกอ๋องคิดจะก่อกบฏ ก็ไม่มีทางเป็นคู่ต่อสู้ของราชสำนักได้หรอก!"

จูหยวนจางพูดถึงตรงนี้ ก็สรุปด้วยความมั่นใจเต็มเปี่ยม "ดังนั้นนะลูกเขย เรื่องการแต่งตั้งอ๋องครองเมือง ฝ่าบาททรงใคร่ครวญไว้อย่างรัดกุมดีแล้วจริง ๆ"

"ไม่มีภัยแอบแฝงมากมายอย่างที่เจ้าว่าหรอก"

ชูเซวียนฟังจบ ก็เพียงแค่แค่นหัวเราะหึ ๆ ออกมา