ตอนที่ 91 เสียงปรบมือเกรียวกราว

ตัดผมสั้น และมาลีนายังย้อมผมสั้นนั้นเป็นสีแดงเพลิงเย้ายวน ในเมื่อกลายเป็นโสเภณีหาเงินประทังชีวิตแลกเศษอาหารไปแล้ว เธอจึงสวมชุดเซ็กซี่ กระโปรงสั้นกับถุงน่องซีทรูสีดำ เดินผ่านจัตุรัสกลางเมือง

การแต่งกายเช่นนี้ประกอบกับผมสีแดง ราวกับกระชากวิญญาณของทุกคนในจอภาพยนตร์ไปจนสิ้น

ไม่เพียงแค่ในหนัง แม้แต่เหล่าผู้กำกับ นักวิจารณ์ และตัวแทนจัดจำหน่ายในโรงฉายเวลานี้ สายตาก็ไม่อาจละไปไหนได้ ช่างงดงามเหลือเกิน

มาลีนานั่งลง วางกระเป๋าใบเล็กไว้ข้างตัว ไขว่ห้างสองขา ถุงน่องสีดำขับเน้นเรียวขาให้ดูสมบูรณ์แบบไร้ที่ติ

งามน่ะงามแน่ หากพูดกันตามตรง ยังงดงามเสียยิ่งกว่าตอนที่เธอนอนทอดกายอยู่บนเตียงก่อนหน้านี้เสียอีก ทว่าเมื่อเนื้อเรื่องดำเนินมาถึงจุดนี้ ความงามกลับชวนให้รู้สึกปวดใจเหลือคณานับ

"ผู้กำกับปั่นหัวอารมณ์ของคนดูจนถึงขีดสุด เริ่มจากทำให้คนดูตระหนักว่ามนุษย์นั้นชั่วร้าย จากนั้นก็ทำให้รู้สึกว่า ความชั่วร้ายก็คือมนุษย์ แต่ความเมตตาสงสารก็คือมนุษย์เช่นกัน" ในแง่นี้ แม้ไม่อยากยอมรับ แต่โอเดียร์ก็รู้สึกละอายใจว่าตนยังเทียบไม่ติดจริงๆ

มาลีนาหยิบบุหรี่ขึ้นมามวนหนึ่ง คาบไว้ที่ริมฝีปาก ชายหนุ่มนับไม่ถ้วนก็กรูเข้ามาแย่งกันจุดไฟให้

ถูกต้อง หลังจากมาลีนากลายเป็นโสเภณี พวกเขากลับไม่ได้รังเกียจเดียดฉันท์เธอมากขึ้นเลย ตรงกันข้าม ผู้ชายทุกคนกลับแสดงท่าทางคุกเข่าเลียแข้งเลียขา

ยามที่มาลีนาหวงแหนความบริสุทธิ์ รักษาชื่อเสียง กลับถูกดูถูกเหยียดหยาม แต่พอละทิ้งสิ่งเหล่านี้จนหมดสิ้น ชีวิตกลับดูดีขึ้นมาเสียอย่างนั้น จุดพลิกผันเช่นนี้ทำเอาผู้ชมในโรงฉายพูดไม่ออก

เหนือความคาดหมาย ทว่ากลับสมเหตุสมผลอย่างยิ่ง

"ตอนนี้เข้าใจแล้วว่าทำไมพวกผู้ชายถึงดูถูกมาลีนา สวยขนาดนี้ แถมสามีก็ตายไปแล้ว มีสิทธิ์อะไรถึงไม่ยอมเป็นโสเภณีล่ะ" โอเดียร์ทอดถอนใจ

หนังชำแหละสันดานมนุษย์ที่ซ่อนอยู่ใต้เปลือกของหนังการก้าวพ้นวัย โอเดียร์ไม่ได้รู้สึกว่าผู้กำกับชาวจีนกำลังด่าว่าคนอิตาลีเลวร้ายเพียงใด ทว่าสัมผัสได้ถึงการซักฟอกและท้าทายสงคราม รวมถึงความเป็นมนุษย์อย่างชัดเจน

"ไหนว่าไม่มีเงินกินข้าวแล้วไง ทำไมยังมีเงินไปย้อมผมอีกล่ะ" มีคนกระซิบถามด้วยความสงสัย

โอเดียร์ได้ยินเข้าจึงช่วยอธิบาย "นี่ไม่ใช่วันรุ่งขึ้นเสียหน่อย บางทีอาจจะผ่านพ้นจากการรับแขกนายทหารเพื่อแลกอาหารครั้งแรกมานานมากแล้ว ผมคิดว่าการย้อมผมนี่ทำได้ดีมาก เป็นการสะท้อนถึงกาลเวลาในทางอ้อม รายละเอียดปลีกย่อยผู้กำกับคงไม่อยากถ่ายให้เห็นชัดๆ"

คนผู้นั้นพยักหน้า คิดดูก็ใช่จริงๆ ถ่ายลงลึกไปกว่านี้ไม่ได้หรอก ลำพังเนื้อเรื่องตอนนี้ก็บีบคั้นหัวใจจนแทบทนไม่ไหวแล้ว

หลังจากมาลีนากลายเป็นโสเภณี ทุกครั้งที่ทหารเยอรมันมา เธอและหญิงสาวร่วมอาชีพอีกคนต้องรับแขกจำนวนมาก เรนาโตเห็นภาพบาดตานี้เข้า พอคิดว่าผู้หญิงที่ตนรักต้องตกอยู่ในสภาพเช่นนี้ เขาก็เป็นลมหมดสติไปทันที

ก่อนหน้านี้ยังมีฉากหนึ่งที่เรนาโตจินตนาการว่าตนเองเป็นดั่งทหารกล้าจุติลงมาจากฟากฟ้า มาลีนาถูกมัดไว้ เบื้องล่างเต็มไปด้วยศัตรู เขาโรยตัวลงมาจากเฮลิคอปเตอร์ ถือปืนกลกราดยิง ปัง ปัง ปัง ปัง ปัง ช่วยเหลือคนงามกลับมา

ทั้งหมดข้างต้นนี้เกิดขึ้นแค่ในจินตนาการเท่านั้น

พ่อแม่ของเรนาโตร้อนใจจนแทบบ้า ตอนแรกก็พาไปโบสถ์ บาทหลวงบอกว่าเขาถูกปีศาจเข้าสิง จึงสวดพระคัมภีร์เพื่อขับไล่วิญญาณร้าย

สารพัดวิธีไม่ได้ผล ท้ายที่สุดพ่อของเรนาโตกลับมองทะลุปรุโปร่ง "ลูกเธอไม่ได้ป่วยหรอก ไอ้นั่นของมันโตขนาดนี้แล้ว มันแค่ต้องการผสมพันธุ์"

บทพูดประโยคนี้ช่างเป็นภาษาอิตาลีอันไพเราะงดงามเสียจริง ชวนให้หลุดขำออกมาไม่ได้

พูดก็พูดเถอะ มีเรื่องนอกเรื่องอยู่อย่าง นักแสดงที่รับบทพ่อของเรนาโตก็เป็นคนอิตาลี บทสนทนาในหนังล้วนเป็นภาษาอิตาลี นักแสดงคนไหนที่พูดอิตาลีไม่ได้ อย่างวาเลนตินา ก็อาศัยการพากย์เสียงทับในขั้นตอนหลังการถ่ายทำเอา

พ่อของเรนาโตจึงพาลูกชายไปซ่องโสเภณี เรนาโตเลือกผู้หญิงคนหนึ่งที่หน้าตาคล้ายคลึงกับมาลีนา คืนนั้นเขาได้เติบโตเป็นลูกผู้ชายอย่างแท้จริง

นี่แหละถึงเรียกว่าพ่อแท้ๆ พ่อตัวจริงเสียงจริง

ผู้กำกับไร้หัวใจเงื้อมีดขึ้นมาเฉือนใจคนดูอีกครั้ง เมื่อกองทัพอเมริกันเดินทัพเข้าเมือง สงครามก็ยุติลง ทุกคนต่างโห่ร้องยินดี ทว่าไม่ใช่ทุกคนที่จะร่วมในความสุขนี้ได้ เพราะมาลีนาเคยปรนนิบัติทหารเยอรมัน เธอจึงถูกพวกผู้หญิงลากออกมารุมประณาม ทุบตี ก่นด่า ตัดผมของเธอทิ้ง และฉีกทึ้งเสื้อผ้าของเธอจนขาดวิ่น

ส่วนพวกผู้ชายที่เคยน้ำลายหกอยากได้เธอจนตัวสั่น ต่างทำได้เพียงยืนดูเหตุการณ์ทั้งหมดอย่างเงียบงัน ไม่มีใครสักคนก้าวออกมา หรือแม้แต่จะเอ่ยปากช่วยพูดสักคำ

มาลีนาแผดเสียงกรีดร้องโหยหวนใส่บรรดาผู้ชายเหล่านั้น ในเวลานี้เธอเลือดอาบศีรษะ

นักวิจารณ์ภาพยนตร์หญิงบางคนในโรงฉายถึงกับหลั่งน้ำตาออกมาเพราะฉากนี้

ฉากนี้เป็นฉากที่ถ่ายทำยากที่สุด ใช้เวลาถ่ายอยู่นานถึงสองสัปดาห์เต็ม วาเลนตินาถึงจะแสดงอารมณ์ความรู้สึกตามที่ฉู่ซุ่นต้องการออกมาได้

เช้าตรู่วันรุ่งขึ้น มาลีนาใช้ผ้าคลุมศีรษะแล้วก้าวขึ้นรถไฟจากไป เรนาโตโยนแผ่นเสียงไวนิลทิ้งลงสู่ท้องทะเล หลังจากมาลีนาจากไป เมืองเล็ก ๆ แห่งนี้ก็กลับคืนสู่ความสงบเงียบอีกครั้ง

เช้าวันหนึ่ง สามีของมาลีนากลับมาอย่างไม่น่าเชื่อ แม้เขาจะเสียแขนไปข้างหนึ่ง แต่ความจริงยังไม่ตาย เขาหนีไปยังอินเดีย ทว่าติดเชื้อมาลาเรียจึงทำให้เสียเวลาในการเดินทางกลับบ้าน

ไม่ว่าผลงานในสงครามของอิตาลีจะเป็นเช่นไร แต่นิโน สกอร์เดีย ที่ไปร่วมรบย่อมเป็นวีรบุรุษผู้หลั่งเลือดเพื่อมาตุภูมิ ทว่าเมื่อกลับมาถึงบ้านกลับพบว่า ไม่เพียงแต่บ้านจะถูกคนอื่นยึดไป แม้แต่ภรรยาก็หนีไปจากที่นี่แล้ว ทั้งยังหนีไปพร้อมกับบาดแผลทั่วทั้งร่าง

เดิมทีเรนาโตอยากจะบอกเรื่องของมาลีนากับนิโนด้วยตัวเอง แต่ก็ยังไม่กล้า สุดท้ายจึงแอบโยนจดหมายฉบับหนึ่งให้นิโน เขียนเล่าถึงชะตากรรมของมาลีนาตลอดหลายปีที่ผ่านมาอย่างชัดเจน และบอกกับนิโนว่า ครั้งสุดท้ายที่เขาเห็นมาลีนาขึ้นรถไฟ เธอเดินทางมุ่งหน้าไปยังเมสซีนา

หนึ่งปีต่อมา ทนายความยังคงให้แม่ป้อนไอศกรีมให้กิน หมอฟันควงแขนภรรยาแต่ก็ยังแอบเหล่ผู้หญิงที่เดินผ่าน เมืองเล็ก ๆ แห่งนี้ดูเหมือนไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง และแล้วมาลีนากับนิโนผู้เป็นสามีก็เดินควงแขนกันมา

นิโนผู้เป็นสามีทอดสายตามองตรงไปข้างหน้า ทว่าสายตาของมาลีนาคอยหลบเลี่ยง

ในชาติก่อน ผู้ชมภาพยนตร์จำนวนมากเมื่อดูมาถึงตรงนี้ต่างก็สงสัย ว่าทำไมเธอถึงยังต้องกลับมาที่เมืองเล็ก ๆ แห่งนี้อีก

ที่จริงไม่ใช่แค่ผู้ชมชาวจีนที่ไม่เข้าใจ แม้แต่ผู้ชมชาวอเมริกันก็ไม่เข้าใจ เรื่องนี้คงต้องพูดถึงความผูกพันในครอบครัวของชาวอิตาลี เพราะคนอิตาลีให้ความสำคัญกับครอบครัว และมีความผูกพันลึกซึ้งต่อบ้านเกิดเมืองนอนในทำนองเดียวกัน

มาลีนาออกไปซื้อของ เธอไม่กล้าเอ่ยทักทายใคร ทว่าคนที่เคยนินทาลับหลังกลับเป็นฝ่ายเอ่ยทักทายก่อนว่า "คุณนายสกอร์เดีย อรุณสวัสดิ์ค่ะ"

ราวกับว่าทุกสิ่งทุกอย่างไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

มาลีนาถือส้มและวัตถุดิบที่ซื้อมาเดินกลับบ้าน นี่คือถนนสายเดียวกับที่เรนาโตได้พบกับมาลีนาเป็นครั้งแรก ครั้งนี้เขาก็ยังคงยืนมองดูเงียบ ๆ จากระยะไกลเช่นเดิม

เธอเดินไม่ระวังจนสะดุด ส้มในมือของมาลีนาหล่นกระจาย ครั้งนี้เรนาโตไม่ลังเลเลยที่จะปั่นจักรยานเข้าไปช่วยเก็บส้ม

มาลีนาเอ่ยขอบคุณ เรนาโตมองแผ่นหลังของเธอ ก่อนจะเอ่ยประโยคแรกกับเธอ และนี่ก็เป็นบทสนทนาเพียงครั้งเดียวระหว่างพระเอกกับนางเอกในเรื่องนี้ "ขอให้โชคดีนะครับ คุณนายมาลีนา"

เมื่อผสานเข้ากับดนตรีประกอบและคำเรียกขานที่เรนาโตมีต่อมาลีนา มันทำให้ผู้คนเกิดความรู้สึกท่วมท้นในหัวใจจนยากจะบรรยาย เพลงประกอบเพลงนี้มีชื่อว่า "มาลีนา"

"ผู้หญิงหลายคนที่ผมเคยรัก ถามผมว่าจำพวกเธอได้ไหม ผมตอบว่าจำได้ ผมจำพวกคุณได้ แต่คนเดียวที่ผมไม่อาจลืมเลือนได้ชั่วชีวิต คือคนที่ไม่เคยถามผมเลยสักครั้ง"

ท่ามกลางเสียงบทพูดคนเดียวของเรนาโตผู้เป็นพระเอก ภาพยนตร์ก็ได้จบลง

แปะๆๆๆ เสียงปรบมือดังสนั่นขึ้น ในโรงภาพยนตร์ทั่วไป ต่อให้หนังจะยอดเยี่ยมแค่ไหน ก็ยากที่จะเกิดภาพผู้ชมพร้อมใจกันปรบมือ เพราะเมื่อได้ดูหนังดี ๆ สักเรื่อง สิ่งแรกที่คิดคืออยากรีบคุยแลกเปลี่ยนกับเพื่อนข้าง ๆ ทันที

ทว่าในโรงฉายของเทศกาลภาพยนตร์ หากเป็นหนังที่ยอดเยี่ยม ย่อมได้รับเสียงปรบมือกึกก้องไปทั่วทั้งโรง

"รางวัลสิงโตทองคำปีนี้เคาะแล้วล่ะ" นี่คือปฏิกิริยาแรกของโอเดียร์หลังดูจบ ไม่ว่ารางวัลใดก็ตาม พูดให้ตรงไปตรงมา มันก็คือรสนิยมของเหล่าคณะกรรมการนั่นเอง

ยกตัวอย่างเช่นภาพยนตร์รางวัลออสการ์ จะมีหนังแบบไหนที่สามารถต่อกรกับประเด็น "สีผิว" ที่อีกฝ่ายหยิบยกขึ้นมาได้ คำตอบคือมีเพียงหนังที่สำรวจเรื่อง "ความตาย" เท่านั้น เพราะกรรมการของออสการ์ต่างก็เป็นตาแก่ใกล้ลงโลงกันหมดแล้ว

สำหรับเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิส กรรมการก็เชิญผู้กำกับชื่อดังจากประเทศต่าง ๆ มาเช่นกัน แต่ต้องรู้ไว้ว่าเวนิสก็ยังคงเป็นอิตาลี โอเดียร์ดูจนถึงตอนท้าย โดยเฉพาะประโยคสุดท้ายของบทพูด หนังเรื่องนี้ไม่ได้เรียบง่ายอย่างที่เห็นภายนอกเลย

"ฉันต้องซื้อลิขสิทธิ์เรื่องนี้ในยุโรปมาให้ได้ มันยอดเยี่ยมเกินไปแล้ว" คนที่พูดประโยคนี้คือผู้จัดจำหน่ายภาพยนตร์คนหนึ่ง หนังแบบนี้มีทั้งฉากวาบหวาม มีความลึกซึ้ง และมีแก่นเรื่องที่ชัดเจน แม้จะไปได้ไม่สวยในฮอลลีวูด แต่ในยุโรปต้องได้รับความนิยมอย่างแน่นอน

"หนังที่ยอดเยี่ยม มักทำให้อยากดูซ้ำอีกรอบเสมอ" นักวิจารณ์ภาพยนตร์อยากจะลงมือเขียนบทวิจารณ์ แต่ก็รู้สึกว่ายังมีอีกหลายประเด็นที่ต้องกลับไปขบคิดทบทวนดูอีกสักหน่อย

"เรื่องราวที่เป็นตำนาน ผู้กำกับคนนี้เป็นอัจฉริยะจริง ๆ"

เมื่อทยอยเดินออกจากโรงฉาย ผู้คนต่างจับกลุ่มสองสามคนพูดคุยถกเถียงกันไปตลอดทาง

"ฟู่..." โอเดียร์อดใจไม่ไหวจึงเดินเข้าไปหาเจ้าหน้าที่คนหนึ่ง "คุณครับ ขอถามอะไรสักหน่อยได้ไหมครับ"

เจ้าหน้าที่เป็นคนท้องถิ่นของเวนิส แค่ปราดตามองก็จำได้ทันทีว่าคนตรงหน้าคือใคร จึงเอ่ยถาม "คุณโอเดียร์ มีอะไรให้ผมรับใช้หรือครับ"

"ผมแค่อยากรู้ว่า 'มาเลน่า' กำกับโดยผู้กำกับชาวจีนจริงหรือ แล้วเขาเคยใช้ชีวิตอยู่ที่ซิซิลีมากี่ปี" โอเดียร์สงสัยจากใจจริง จึงถามต่อ "ในพิธีเปิดผมไม่เห็นเขาเลย"

"ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นผลงานของผู้กำกับฉู่ซุ่นครับ ในพิธีเปิดเขาติดธุระก็เลยไม่ได้มาร่วมงาน รายละเอียดลึกๆ ผมรู้แค่ว่าผู้กำกับฉู่ซุ่นยังอายุน้อยมาก แถมยังเป็นนักศึกษาอยู่เลย" เจ้าหน้าที่ตอบ ต้องยอมรับเลยว่าเวลาภาษาอิตาลีออกเสียงคำว่า "ฉู่ซุ่น" มันฟังดูคล้ายคำว่า "กู่สูเนอ" ชอบกล

"ขอบคุณครับ" โอเดียร์กล่าวขอบคุณ นักศึกษาที่ยังเรียนอยู่กลับสร้างภาพยนตร์เรื่องนี้ออกมาได้ จะใช้คำว่าอัจฉริยะมาจำกัดความก็คงไม่พอเสียแล้ว

หลังจากฉู่ซุ่นกับวาเลนตินาดูหนังไปสองเรื่อง ก็พากันเดินทางกลับโรงแรม ระหว่างทาง จู่ๆ ฝ่ายหลังก็เอ่ยถามคำถามหนึ่งขึ้นมา

วาเลนตินาบอกว่า "ฉันรู้สึกว่าชีวิตในแต่ละวันของฉันมันน่าเบื่อมาก ซ้ำซากจำเจไปเรื่อยๆ ไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงเลยสักนิด"

"ชีวิตของคนส่วนใหญ่ก็น่าเบื่อกันทั้งนั้นแหละ แถมพวกเขายังหาเงินไม่ได้มากอีกด้วย อย่างน้อยชีวิตที่น่าเบื่อของวาวาก็ยังทำเงินได้มหาศาลนะ" ฉู่ซุ่นถามกลับ "ผมปลอบใจแบบนี้แล้ว รู้สึกดีขึ้นบ้างไหมครับ"

นี่มันเป็นการปลอบใจประสาอะไรกัน ถึงวาเลนตินาจะรู้ว่าที่เขาพูดมามันมีเหตุผล แต่เธอก็ไม่ได้อยากฟังเหตุผลพวกนี้สักหน่อย

วาเลนตินาพูดต่อ "ฉันรู้สึกว่างานของฉันไม่มีความหมายอะไรเลย ไม่เหมือนกับฉู่ที่เป็นผู้กำกับ สามารถสร้างผลงานยอดเยี่ยมมากมายทิ้งไว้ให้ผู้คนจดจำได้"

"เมื่อกี้ผมแค่ล้อเล่นน่ะ ผมว่าอาชีพนางแบบของวาวาก็มีความหมายมากนะ ถ้าวาวาไม่ได้เป็นนางแบบ ผมจะได้มาเจอวาวาได้ยังไงล่ะ" ฉู่ซุ่นถาม

ฉู่ซุ่นกล่าวต่อ "เพราะงั้น อย่าคิดว่าการเป็นนางแบบมันไม่มีความหมายเลย เพราะอาชีพนี้นี่แหละที่ทำให้เธอได้สัมผัสกับเรื่องน่าสนใจตั้งมากมาย"

พอได้ยินเขาพูดแบบนี้ วาวาก็รู้สึกว่ามันฟังดูเข้าท่ามาก สาเหตุหลักคงเป็นเพราะเธอรู้สึกว่าไม่ว่าฉู่ซุ่นจะพูดอะไร มันก็ฟังดูมีเหตุผลไปเสียหมด

เมื่อกลับถึงโรงแรม วันนี้ต้องพักผ่อนให้เต็มที่ เพราะพรุ่งนี้ก็จะเป็นพิธีปิดและมีการมอบรางวัลแล้ว ในขณะเดียวกัน ทีมงานหลักของกองถ่ายภาพยนตร์ก็เดินทางมาถึงกันครบแล้วเช่นกัน

วันนี้ฉู่ซุ่นได้ดูเรื่อง "Betty" กับภาพยนตร์ตัวเต็งอีกเรื่องอย่าง "Harvest Skirt" แล้ว เขารู้สึกว่าไม่น่าจะมีปัญหาอะไรใหญ่โตนัก