ตอนที่ 93 เป็นชู้รักต่างหาก

รางวัลสิงโตทองคำ, รางวัลสิงโตเงินเกียรติยศจากคณะกรรมการ, รางวัลสิงโตเงินสาขาผู้กำกับยอดเยี่ยม, รางวัลถ้วยโวลปีสาขานักแสดงนำชายยอดเยี่ยม, รางวัลถ้วยโวลปีสาขานักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม รางวัลเหล่านี้คือแกนหลักสำคัญที่สุดของเทศกาลภาพยนตร์ หรือก็คือหนึ่งทอง สองเงิน สองโวลปี ส่วนรางวัลอื่น ๆ นั้นไม่สำคัญเท่าไรนัก

และถ้วยโวลปีก็ขึ้นชื่อลือชาว่าเป็นถ้วยรางวัลที่ขี้เหร่ที่สุดในบรรดาสามเทศกาลภาพยนตร์ใหญ่ ทั้งเทอะทะทั้งน่าเกลียด มันถูกเปลี่ยนชื่อตามนักร้องชาวอิตาลีชื่อโวลปีเพื่อเป็นเกียรติแก่เขา

พิธีกรพล่ามอยู่นานพอสมควร ช่วงเริ่มต้นมีการแสดงอุ่นเครื่อง โดยเชิญวงเบอร์ลินฟิลฮาร์มอนิกออร์เคสตรามา ในฐานะที่เป็นหนึ่งในวงออร์เคสตราที่ดีที่สุดในโลก การแสดงจึงยอดเยี่ยมอย่างไร้ที่ติ แต่พูดก็พูดเถอะ ฉู่ซุ่นไม่ได้ชอบดนตรีออร์เคสตรา ทว่าวาเลนตินาที่นั่งข้าง ๆ กลับชอบมาก ถึงขั้นหลับตาพริ้มดื่มด่ำกับเสียงเพลง

รางวัลชุดแรกที่เริ่มแจกเป็นรางวัลรุ่นเล็ก อย่างเช่นการมอบรางวัลในสายออริซอนติก่อน เทศกาลภาพยนตร์เวนิสมีสายการประกวดเพียงสองสายเท่านั้น นอกจากสายประกวดหลักแล้วก็เหลือแค่สายออริซอนตินี่เอง

สายนี้จัดขึ้นเพื่อมอบให้กับภาพยนตร์แนวทดลองเป็นหลัก เพื่อส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ ถามว่าสร้างสรรค์ขนาดไหน หากยกตัวอย่างบนโลกที่ฉู่ซุ่นเคยอยู่ ภาพยนตร์ยอดเยี่ยมสายออริซอนติในงานเทศกาลครั้งที่เจ็ดสิบสี่อย่าง "Nico, 1988" ถ้าไม่บอกว่าเป็นหนัง คุณคงคิดว่าเป็นสารคดีแน่นอน

สายออริซอนติมีผู้ชมสนใจไม่มากนัก แต่คุณภาพและคุณค่าของรางวัลค่อนข้างดี ส่วนใหญ่เป็นที่ยอมรับในหมู่คนวงใน เหมาะสำหรับผู้กำกับหน้าใหม่ที่มีฝีมือ ขอเสริมอีกนิดว่า หน้าใหม่ไม่จำเป็นต้องอายุน้อยเสมอไป บางคนทุ่มสุดตัวเทหมดหน้าตักเพื่อสร้างหนังขึ้นมาสักเรื่อง พอได้รางวัลนี้ไป การดึงเงินทุนมาทำเรื่องที่สองก็ง่ายขึ้นเป็นกอง

ผู้คนทยอยขึ้นไปรับรางวัลบนเวทีทีละคน คนข้างล่างต่างนั่งตัวตรงแน่ว กล้องกำลังจับภาพอยู่ ดาราชายต้องเก๊กท่า ดาราหญิงยิ่งไม่ต้องพูดถึง ท่าทางนั่งหลังตรงแหน่วเหมือนเด็กนักเรียนที่แอบเล่นโทรศัพท์ใต้โต๊ะตอนเรียน พอครูเดินมาปุ๊บก็รีบแสร้งทำเป็นเรียบร้อยขึ้นมาทันควัน

ผ่านไปสิบกว่านาที ในที่สุดก็ถึงคิวของสายประกวดหลัก

รางวัลแรกของสายประกวดหลักที่ประกาศคือนักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม ในหัวของฉู่ซุ่นกำลังครุ่นคิดถึงปัญหาอื่นอยู่ นั่นคือหนังเรื่องนี้ควรจะเข้าฉายในประเทศดีหรือไม่ ด้วยระดับความล่อแหลมคงไม่มีทางผ่านเข้าโรงหนังได้แน่ ฉู่ซุ่นจำได้ว่าตอนอยู่บนโลกเดิม หนังเรื่องนี้ถูกตัดออกไปราวสิบนาที

อย่าไปเชื่อที่ลือกันว่าตัดออกไปครึ่งชั่วโมง นั่นเป็นแค่ข่าวโคมลอยบนอินเทอร์เน็ต ไม่ได้เวอร์ขนาดนั้น ฉบับดั้งเดิมของอิตาลียาวแค่ 109 นาที ถ้าตัดไปครึ่งชั่วโมง ไม่ใช่ว่าได้ดูกันแค่เวอร์ชัน 79 นาทีหรอกหรือ

ถึงอย่างนั้น สิบนาทีสำหรับภาพยนตร์เรื่องหนึ่งก็ถือว่ากระทบกระเทือนถึงเนื้อหาหลักอยู่ดี ส่วนเรื่องที่จะปล่อยลงเน็ตฟรี ๆ ให้เป็นหนังออนไลน์ ฉู่ซุ่นก็เคยคิด แต่ถ้าทำออกมาไม่ดีก็อาจกลายเป็นผลเสียมากกว่าผลดี

วาเลนตินาที่ต้องนั่งเกร็งอยู่ตลอดเริ่มรู้สึกเบื่อ สายตาจึงแอบชำเลืองมองฉู่ซุ่นที่อยู่ข้าง ๆ และพบว่าเขากำลังมองตรงไปข้างหน้าด้วยท่าทางตั้งอกตั้งใจเป็นอย่างยิ่ง

"ปวดเอวนิดหน่อยแฮะ" วาเลนตินามีอาการปวดเอวเรื้อรัง แม้จะจ้างหมอนวดมาดูแล แต่ก็ช่วยได้แค่อาการทุเลาลง ถึงเวลาปวดมันก็ยังปวดอยู่ดี

เธอสูดหายใจเข้าลึก ๆ ดึงสายตากลับมาจากการแอบมอง แล้วนั่งดูต่อไป

รางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมกับนักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยมถูกประกาศออกมาแล้ว ราชาและราชินีจอเงินของเทศกาลภาพยนตร์ได้ถือกำเนิดขึ้น ฝ่ายชายคือเอียร์ วัยห้าสิบกว่าปี เขาแจ้งเกิดจากภาพลักษณ์ชายชาตรีและเล่นแต่หนังแอ็กชันมาตลอดจนถึงอายุสี่สิบ พอหลังสี่สิบเริ่มสู้ไม่ไหวจึงผันตัวมาเล่นบทดราม่า ซึ่งนับว่าประสบความสำเร็จทีเดียว

ส่วนดาราสาวที่ได้รางวัลราชินีจอเงินชื่อครูซ เธอเป็นดาราเด็กมาก่อน และอาศัยการแสดงอันยอดเยี่ยมใน "Adonia" เอาชนะคู่แข่งทุกคน ปีนี้เธออายุสามสิบเก้ากำลังจะก้าวเข้าสู่วัยสี่สิบ ดังที่เธอกล่าวในสุนทรพจน์รับรางวัลว่า ถ้วยโวลปีแห่งเวนิสคือของขวัญวันเกิดครบรอบอายุสี่สิบปีที่ดีที่สุดสำหรับเธอ

"ฉู่ กำลังจะประกาศรางวัลสิงโตเงินสาขาผู้กำกับยอดเยี่ยมแล้วนะ" วาเลนตินากระซิบเตือนฉู่ซุ่นเบา ๆ

"ฉันไม่อยากได้สิงโตเงินหรอก" ฉู่ซุ่นกล่าว "ไม่เคยมีใครได้ทั้งสิงโตทองคำและสิงโตเงินพร้อมกัน วาวา เธอเข้าใจความหมายของฉันใช่ไหม"

"เข้าใจแล้ว" วาเลนตินาพยักหน้า เธอฟังออกว่าเป้าหมายของฉู่ซุ่นคือรางวัลสูงสุด

เมื่อประกอบกับการที่ก่อนหน้านี้ไม่ได้แม้แต่รางวัลบทภาพยนตร์ยอดเยี่ยม และตอนนี้สิงโตเงินก็ไม่ใช่ของเขา แต่ตกเป็นของ "Harvest Skirt" ฉู่ซุ่นจึงรู้สึกว่าทุกอย่างเริ่มชัดเจนขึ้นมาแล้ว

"ผลงานที่ได้รับรางวัลสิงโตเงิน สาขาผู้กำกับยอดเยี่ยม ในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิสครั้งที่ 77 คือ 'Betty' ของโอเดียร์ คำวิจารณ์สรุปจากคณะกรรมการ: ผู้กำกับโอเดียร์ใช้ช็อตที่เย็นชาและสุขุม บอกเล่าถึงประสบการณ์ในยุคเก้าศูนย์ของอิตาลีที่ยากจะหวนนึกถึง ทว่าจำต้องสลักไว้ในใจเพื่อเป็นบทเรียนเตือนตน"

ทุกคนต่างรู้ดีว่าอิตาลีในยุคเก้าศูนย์เผชิญกับวิกฤตซ้ำซ้อนทั้งทางเศรษฐกิจและการเมือง เป็นหนึ่งใน 'กลุ่มประเทศหมู' (PIIGS) ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องเอ่ยอะไรให้มากความ

สิ้นเสียงประกาศ บนจอด้านหลังก็ปรากฏฟุตเทจจากเรื่อง "Betty" เคล้าคลอไปกับดนตรีประกอบ

"อารมณ์ความรู้สึกประณีตลึกซึ้ง บทบาทของเบตตี้นั้นก้าวข้ามความเป็นตัวละครไปแล้ว และสามารถเป็นตัวแทนของคนธรรมดาสามัญที่ดิ้นรนใช้ชีวิตในยุคสมัยนั้นได้" คำวิจารณ์ของคณะกรรมการช่างเป็นทางการจริง ๆ ใช้ช็อตแบบ... เพื่อสะท้อน... แพทเทิร์นแบบนี้เอาไปสวมกับบทวิจารณ์หนังเรื่องไหนก็ได้ทั้งนั้น

พิธีกรประกาศชื่อผู้ได้รับรางวัล จากนั้นจึงเชิญผู้มอบรางวัลขึ้นมา ผู้มอบรางวัลเหล่านี้ต่างมีจุดร่วมอย่างหนึ่ง คือชื่อเสียงอาจไม่ได้โด่งดังคับฟ้า แต่อาวุโสและความน่าเคารพต้องสูงส่งอย่างแน่นอน

โอเดียร์ขึ้นไปบนเวทีพร้อมชูรางวัลสิงโตเงินขึ้น กล่าวว่า "ที่บอกว่าหนังของผมสามารถเป็นตัวแทนของอิตาลีได้นั้น ผมคิดว่ายังห่างไกลอยู่อีกพอสมควร ขอบคุณครับ"

พูดสั้น ๆ จบเขาก็เดินลงจากเวทีไป

รางวัลต่อไปคือรางวัลเกียรติยศจากคณะกรรมการ ฉู่ซุ่นให้ความสนใจขึ้นมาบ้าง เพราะเจิ้งตู้ก็อาจมีสิทธิ์ได้รางวัลเช่นกัน ทีมงานของ "The Earth" ต่างจดจ่ออย่างเต็มที่ ในฐานะรางวัลสิงโตเงินที่เป็นรองเพียงสิงโตทองคำเท่านั้น มันจึงนับว่าทรงคุณค่าอย่างยิ่ง

น่าเสียดายที่รางวัลตกเป็นของภาพยนตร์จากสเปน ฉู่ซุ่นพอจะจำได้ราง ๆ ว่าเคยอ่านเรื่องย่อ ดูเหมือนจะเล่าเรื่องราวของพระเจ้าฟิลิปที่ 2 แสงอัสดงสุดท้ายของจักรวรรดิที่พระอาทิตย์ไม่เคยตกดินแห่งแรก

มิน่าล่ะถึงมีคนพูดว่า เทศกาลภาพยนตร์เวนิสนับวันยิ่งเหมือนการแบ่งเค้กระหว่างประเทศ ผู้ชนะรางวัลสำคัญกระจายไปทั้งอิตาลี จีน สเปน สหรัฐอเมริกา และเยอรมนี ไม่มีซ้ำกันเลยสักประเทศเดียว

"ถึงเวลาที่ผมจะต้องประกาศรางวัลสูงสุดของเทศกาลภาพยนตร์อย่างรางวัลสิงโตทองคำแล้ว ทุกครั้งที่มาถึงช่วงเวลานี้ ผมตื่นเต้นมากจริง ๆ ครับ" ตัวพิธีกรเองเคยทำหน้าที่ในเทศกาลภาพยนตร์นี้มาแล้วถึงสามครั้ง

"ภาพยนตร์ที่คว้ารางวัลสิงโตทองคำ ในเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิสครั้งที่ 77 ได้แก่——"

พิธีกรจงใจลากเสียงยาว รอจนกระทั่งจอด้านหลังปรากฏภาพฟุตเทจขึ้นมา พร้อมกับเพลง "Inchini Ipocriti E Disperazione" ที่เริ่มบรรเลง ซึ่งเป็นเพลงประกอบฉากที่มาลีนาเดินผ่านจัตุรัส หากแปลเพลงนี้เป็นภาษาจีนก็คือ 'การโค้งคำนับอันจอมปลอมและความสิ้นหวัง' ช่างเข้ากับสถานการณ์ได้อย่างเหมาะเจาะ

"'มาเลน่า' ยินดีด้วยครับผู้กำกับฉู่ซุ่น! คำวิจารณ์สรุปจากคณะกรรมการ: ผู้กำกับได้มอบเทพธิดานามมาลีนาผู้นี้ให้แก่สายตาของทุกคน การปรากฏตัวของเธอทำให้ทุกหนแห่งกลายเป็นจุดรวมสายตา ภายใต้สถานการณ์อันซับซ้อนและตึงเครียดของอิตาลี ความงามของเธอกลับกลายเป็นบาป ต่อให้จะมีช็อตเปลือยกายมากเพียงใด ก็ไม่อาจจัดให้มันเป็นเพียงภาพยนตร์อีโรติกธรรมดา ๆ ได้เลย" พิธีกรกล่าวคำวิจารณ์ด้วยน้ำเสียงฮึกเหิมเปี่ยมพลัง

"ขอเรียนเชิญผู้กำกับฉู่ซุ่นขึ้นมาบนเวที และขอเรียนเชิญคุณยาดอวีขึ้นมอบรางวัลครับ"

ตอนที่ฉู่ซุ่นก้าวขึ้นเวที เสียงวิพากษ์วิจารณ์ด้านล่างก็ดังระงมขึ้น ไม่ใช่ว่าไม่เห็นด้วยกับการที่ "มาเลน่า" ได้รับรางวัล แต่เป็นเพราะทุกคนต่างรู้ว่าผู้กำกับชาวจีนคนนี้ยังหนุ่ม ทว่าไม่มีใครคาดคิดเลยว่าจะหนุ่มแน่นถึงขนาดนี้

ถ้วยรางวัลสิงโตทองคำมีลักษณะเป็นสิงโตมีปีกไร้หน้าตา ฉู่ซุ่นยื่นสองมือรับถ้วยรางวัลมาจากยาดอวี ซึ่งอีกฝ่ายก็ใช้สองมือมอบรางวัลให้เช่นกัน

"รางวัลสิงโตทองคำ... หลังจากถ่ายหนังเรื่องหนึ่งในประเทศเสร็จ ผมก็เดินทางมาพักผ่อนที่ซีรากูซาบนเกาะซิซิลี ผมชอบนั่งมองทะเลริมชายหาด แต่ผมไม่ชอบนั่งบนผืนทราย หาดทรายมันนุ่มเกินไป ส่วนตัวผมแกร่งเกินไป มันไม่เข้ากันครับ"

ฉู่ซุ่นพบว่าความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่สุดหลังจากข้ามมิติมาของเขา คือการวางมาดเก๊กเท่ต่อหน้าผู้คนได้เก่งขึ้นเรื่อย ๆ จากตอนแรกที่พูดต่อหน้าคนทั้งโรงเรียนยังแอบประหม่า มาตอนนี้สามารถยืนพูดจ้ออย่างผ่อนคลายในหนึ่งในสามเทศกาลภาพยนตร์ระดับโลกได้แล้ว

ชวนให้คิดถึงจริง ๆ ตัวเขาในตอนนั้นที่ยังขี้อายและค่อนข้างเก็บตัว คิดถึงตรงนี้ ฉู่ซุ่นก็แอบทอดถอนใจในอกเบา ๆ ย้อนกลับไปไม่ได้อีกแล้วจริง ๆ

แน่นอนว่า แม้ในใจจะคิดอะไรไปเรื่อยเปื่อย แต่สีหน้ากลับเรียบเฉย เขากล่าวต่อว่า "ผมพบว่าซีรากูซากับมาตุภูมิของผมต่างก็สวยงามมากทั้งคู่ แน่นอนว่าในใจผม มาตุภูมิย่อมงดงามกว่าอยู่แล้ว หากให้ผมเปรียบเทียบ ถ้าประเทศของผมเปรียบเสมือนแม่ อิตาลีก็คงเหมาะจะเป็นคนรัก ดังนั้นผมจึงค้นคว้าข้อมูลนิดหน่อย ทุ่มเทแรงกายแรงใจสร้างภาพยนตร์เรื่องนี้ขึ้นมา การที่คณะกรรมการชื่นชอบ ผมดีใจมากครับ"

"และมันก็พิสูจน์แล้วว่า ของขวัญที่ผมมอบให้คนรักนั้นไม่เลวเลยทีเดียว" พูดจบฉู่ซุ่นก็เตรียมจะเดินลงจากเวที

เมื่อครู่เขากล่าวสุนทรพจน์เป็นภาษาจีนตลอดทั้งช่วง ซึ่งในงานเทศกาลภาพยนตร์เวนิสมีล่ามแปลสดให้อยู่แล้ว อีกทั้งผู้ได้รับรางวัลคนอื่น ๆ ต่างก็พูดภาษาของประเทศตนเองเช่นกัน

เสียงปรบมือด้านล่างดังขึ้น อย่าเข้าใจผิดว่าฉู่ซุ่นพูดได้กินใจอะไร เสียงปรบมือพวกนั้นเป็นเพียงการปรบมือตามมารยาทเท่านั้น

"ผู้กำกับฉู่ รบกวนรอก่อนครับ" พิธีกรเรียกฉู่ซุ่นไว้ ทำให้เขาแปลกใจ เพราะจำได้ว่าผู้ได้รับรางวัลคนอื่นไม่มีขั้นตอนนี้

พิธีกรรีบเอ่ยขึ้นทันที "ตัวผมเองก็เป็นชาวซิซิลี ตอนที่ดูหนังของผู้กำกับฉู่ครั้งแรก ไม่ว่าจะยังไงผมก็ไม่เชื่อเลยว่านี่จะเป็นผลงานของชาวต่างชาติ จนกระทั่งได้ยินสิ่งที่คุณพูดเมื่อครู่ ต้องเป็นคนที่มองอิตาลีเป็นคนรักจริง ๆ เท่านั้นถึงจะสร้างหนังแบบนี้ออกมาได้ ผมไม่อาจเป็นตัวแทนของชาวซิซิลีทุกคนได้ แต่ผมชอบมันมากจริง ๆ ขอบคุณที่คุณเลือกซิซิลีนะครับ"

ฉู่ซุ่นพยักหน้า แสดงออกว่ารับรู้ความชื่นชอบของพิธีกรแล้ว แต่พิธีกรคนนี้คงไม่ได้รั้งตัวเขาไว้เพียงเพื่อจะชมเปาะหรอกใช่ไหม

"คือทางคณะกรรมการฝากผมมาถามคำถามหนึ่งครับ" พิธีกรกล่าว "ผู้กำกับฉู่อยู่ที่ซิซิลีนานแค่ไหน ถึงตัดสินใจสร้างหนังเรื่อง 'มาลีนา' หรือครับ"

"ยี่สิบกว่าวันครับ" ฉู่ซุ่นลองคำนวณเวลาดู "ตอนที่ตัดสินใจถ่ายทำหนังเรื่องนี้ ผมเพิ่งอยู่ที่เกาะซิซิลีได้แค่ยี่สิบกว่าวันเอง"

"!!!" พิธีกรรู้สึกราวกับได้ยินเรื่องพระแม่มารีจุติลงมายังโลกมนุษย์ เขาทำสีหน้าตื่นตะลึงสุดขีด "ผู้กำกับฉู่ หมายความว่า คุณอยู่ที่ซิซิลีแค่ยี่สิบกว่าวัน ก็คิดโครงเรื่อง 'มาลีนา' ขึ้นมาได้แล้วงั้นหรือครับ"

ฉู่ซุ่นพยักหน้า "สรุปได้ตรงเผงเลยครับ"

คราวนี้เสียงปรบมือดังสนั่นเกรียวกราวจากข้างล่างถึงเป็นของจริง อยู่ไม่ถึงหนึ่งเดือนกลับคิดโครงเรื่องหนังรางวัลสิงโตทองคำขึ้นมาได้ ความรู้สึกของทุกคนคงประมาณว่า ช่วยแปลให้ฟังทีซิว่าอะไรคืออัจฉริยะ แปลให้กูฟังหน่อยว่าแม่งอะไรคือโคตรอัจฉริยะ

"เดิมทีฉันนึกว่าฉู่อย่างน้อยต้องเคยอยู่ที่เกาะซิซิลีมาไม่ต่ำกว่าสามปีเสียอีก ที่ไหนได้ยังไม่ถึงเดือนเลย" โอเดียร์ยิ้มเจื่อน ช่วงสองวันนี้เขาแวะไปดู "มาลีนา" ในโรงจัดแสดงถึงสามรอบแล้ว

"ยี่สิบกว่าวันก็คิดหนังที่ฉันใช้ชีวิตในอิตาลีมาค่อนชีวิตยังถ่ายไม่ได้แบบนี้ออกมาได้แล้ว" โอเดียร์รู้สึกสะเทือนใจไม่น้อย ทว่าก็กลับมาฮึกเหิมอีกครั้งในทันที

"หวังว่าหลังจบเทศกาลหนังจะได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนกับฉู่สักหน่อย" โอเดียร์ตัดสินใจว่าจะต้องเรียนรู้จุดเด่นของ "มาลีนา" ให้ดี และจะพยายามป้ายยาผลงานเรื่องนี้ให้เพื่อน ๆ อย่างสุดความสามารถ ผลงานที่ยอดเยี่ยมขนาดนี้สมควรให้คนรับรู้มากกว่านี้อีก