ตอนที่ 52 ประเมินคะแนนเลือกอันดับ

"อันดับแรกผมเลือกมหาวิทยาลัยอุตสาหกรรมเซียงหนานไปแล้ว ส่วนอีกสองอันดับที่เหลือก็ลงไปตามเรื่องตามราวนั่นแหละครับ"

การสอบเกาเข่าในปี 1987 การกรอกใบสมัครเลือกอันดับนั้นต่างจากการปฏิรูปการสอบในยุคหลัง แต่ละคนจะเลือกได้ 3 อันดับ แบ่งเป็นมหาวิทยาลัยสำคัญระดับประเทศ (ปริญญาตรี) หนึ่งแห่ง มหาวิทยาลัยทั่วไป (ปริญญาตรี) หนึ่งแห่ง และวิทยาลัยอาชีวะชั้นสูงหนึ่งแห่ง ไม่ใช่ระบบเลือกสี่อันดับแบบคู่ขนาน

อันที่จริงแล้ว ทั้งครูประจำชั้นอย่างจางชางฟาและครูผู้สอนวิชาอื่นๆ ต่างก็หวังให้เซียวไป๋เลือกมหาวิทยาลัยเยี่ยนจิงหรือมหาวิทยาลัยสุ่ยหมู่เป็นอันดับหนึ่งทั้งนั้น เพราะหากโรงเรียนสามารถปั้นนักเรียนแบบนี้ออกมาได้แม้แต่คนเดียว ทุกคนก็พลอยได้รับเกียรติยศชื่อเสียงไปด้วย

จางชางฟามีลางสังหรณ์ว่า ในการสอบเกาเข่ารอบจริง เซียวไป๋น่าจะทำผลงานได้ดีกว่าตอนสอบคัดเลือกรอบแรกเสียอีก ด้วยคะแนนระดับนี้ เขามีความมั่นใจเต็มร้อยว่าจะต้องสอบติดมหาวิทยาลัยชั้นนำระดับประเทศได้อย่างแน่นอน

นึกไม่ถึงเลยว่าเซียวไป๋กลับยื่นเลือกมหาวิทยาลัยสำคัญที่อันดับไม่ได้อยู่แถวหน้า แถมยังไม่ยอมออกนอกมณฑลอีกด้วย ไม่รู้จริงๆ ว่าทำไมเจ้าหมอนี่ถึงได้หลงใหลเมืองเอกของมณฑลนักหนา

พอได้ยินคำตอบของเซียวไป๋ เถียนชุนซิ่วกับหลิวเสี่ยวหลิงต่างก็รู้สึกเหลือเชื่อ ทว่านี่ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของแต่ละคน พวกเธอเองก็ให้คำแนะนำที่ดีกว่านี้ไม่ได้

เยวี่ยถงที่ยืนฟังอยู่ข้างๆ รู้สึกอิจฉาตาร้อน การสอบคัดเลือกรอบแรกคราวนี้เขาทำได้แค่ 527 คะแนน กะดูแล้วว่าตอนสอบจริงคงทำได้แค่ผ่านเกณฑ์คะแนนรับสมัครแบบเฉียดฉิว ดังนั้นเป้าหมายหลักของเขาจึงมุ่งไปที่มหาวิทยาลัยทั่วไปในระดับปริญญาตรี ส่วนมหาวิทยาลัยสำคัญระดับประเทศนั้นหมดหวังอย่างไม่ต้องสงสัย

ส่วนเด็กซื่ออย่างเจียงเหว่ย ในช่วง ม.6 ตลอดหนึ่งปีที่ผ่านมาถือว่าก้าวหน้าขึ้นมาก คะแนนสอบคัดเลือกรอบแรกคราวนี้ของเขาไล่กวดตามเยวี่ยถงมาติดๆ ด้วยคะแนนรวม 503 คะแนน ดังนั้นเป้าหมายของเขาจึงเป็นการพยายามสอบเข้าวิทยาลัยอาชีวะให้ได้ ไม่ได้หวังสูงไปกว่านั้น

"เอาละ ทุกคนเงียบๆ หน่อย กลับไปนั่งที่ของตัวเองกันได้แล้ว ครูจะพูดถึงข้อควรระวังในการสอบเกาเข่าอีกสักรอบ"

ยังไม่ทันที่เซียวไป๋จะได้ถามเรื่องการยื่นอันดับของพวกเถียนชุนซิ่ว ครูประจำชั้นก็เดินเข้ามาสั่งสอนตักเตือน การสอบเกาเข่ามีเรื่องที่ต้องระวังมากมายเหลือเกิน เขาจึงจำเป็นต้องย้ำเตือนซ้ำๆ อีกหลายครั้ง

จางชางฟาพูดอธิบายอย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อยไปเต็มๆ หนึ่งคาบเรียน จากนั้นถึงค่อยประกาศเลิกเรียน

ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป นักเรียนชั้น ม.6 ทั้งระดับชั้นจะไม่มีการเรียนการสอนอีกแล้ว ทุกคนต่างกลับไปทบทวนบทเรียนด้วยตัวเองที่บ้าน จากนั้นก็ไปดูสนามสอบล่วงหน้า และตามด้วยการเข้าสู่สนามสอบจริง

ตอนนี้เซียวไป๋รู้สึกผ่อนคลายอย่างยิ่ง เขาอาจจะเป็นคนที่ไม่มีความกดดันที่สุดในบรรดานักเรียนที่กำลังจะจบ ม.6 ของทั้งระดับชั้นเลยก็ว่าได้ ผลการเรียนอันยอดเยี่ยมเป็นเพียงแค่เหตุผลส่วนหนึ่ง แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือ เขาไม่ได้คิดจะสอบเข้ามหาวิทยาลัยชั้นนำระดับประเทศมาตั้งแต่แรกแล้ว

ชาติก่อนเขาจบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยเยี่ยนจิง จึงได้สัมผัสกับบรรยากาศอันโดดเด่นของมหาวิทยาลัยระดับท็อปของประเทศมาจนหมดสิ้น ยิ่งไปกว่านั้น การเรียนมหาวิทยาลัยในชาตินี้ก็เพียงเพื่อเติมเต็มประสบการณ์ชีวิตให้สมบูรณ์ ไม่ใช่เพื่อการหางานทำหรือเพื่อความก้าวหน้าในอนาคตอะไรทำนองนั้น

ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า เขาจะยังคงคลุกคลีอยู่ในวงการสิ่งพิมพ์ต่อไปเพื่อสั่งสมความมั่งคั่งให้ตนเอง ดังนั้น การเรียนมหาวิทยาลัยที่เมืองซิงเฉิงจึงเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด

แม้มหาวิทยาลัยอุตสาหกรรมเซียงหนานจะเป็นมหาวิทยาลัยสำคัญระดับประเทศเช่นกัน แต่หากเทียบกับบรรดามหาวิทยาลัยชื่อดังระดับประเทศแล้วก็ยังนับว่ามีช่องว่างอยู่พอสมควร ซึ่งสะท้อนออกมาจากเกณฑ์คะแนนรับสมัครที่ต่ำกว่ามาก ด้วยคะแนนของเซียวไป๋ ต่อให้หลับตาทำข้อสอบก็ยังสอบติด แล้วมันจะมีความกดดันมาจากไหนกัน

ด้วยเหตุนี้ ในช่วงเวลาที่เหลืออีกหนึ่งสัปดาห์ เซียวไป๋จึงเลิกอ่านหนังสือไปเลย เพราะอย่างไรเสียมันก็ไม่มีความหมายอะไรอยู่แล้ว ทุกๆ วันเขาจะออกกำลังกายตามตารางอย่างเป็นระบบ แล้วเจียดเวลาไปช่วยติวหนังสือแบบเร่งรัดให้กับเด็กซื่อบ้าง ไม่นานก็ถึงวันที่เจ็ดเดือนเจ็ดที่ทุกคนต่างเฝ้ารอคอย

การสอบเกาเข่าในปี 1987 นั้น มณฑลเซียงหนานใช้ข้อสอบชุดมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ สายวิทย์ต้องสอบทั้งหมด 7 วิชา ได้แก่ คณิตศาสตร์ ฟิสิกส์ เคมี ภาษาจีน ภาษาอังกฤษ การเมือง และชีววิทยา โดยคณิตศาสตร์กับภาษาจีนมีคะแนนเต็มวิชาละ 120 คะแนน ฟิสิกส์ เคมี ภาษาอังกฤษ และการเมือง มีคะแนนเต็มวิชาละ 100 คะแนน ส่วนชีววิทยามีคะแนนเต็ม 70 คะแนน

เมื่อรวมคะแนนทั้งหมดเข้าด้วยกันแล้ว คะแนนเต็มของการสอบเกาเข่าสายวิทย์จึงอยู่ที่ 710 คะแนน

หลังจากผ่านการสอบมาสามวัน เซียวไป๋รู้สึกว่าข้อสอบแต่ละวิชาค่อนข้างง่าย เว้นก็แต่วิชาฟิสิกส์เพียงวิชาเดียว

"ข้อสอบฟิสิกส์ปีนี้โคตรยากเลย จบเห่แล้ว วิชานี้ต้องฉุดคะแนนลงไปเยอะแน่ๆ"

การสอบวันสุดท้ายสิ้นสุดลงในที่สุด วันรุ่งขึ้นพวกนักเรียนพากันมาที่โรงเรียนเพื่อประเมินคะแนน ภายในห้องเรียนเต็มไปด้วยเสียงคร่ำครวญโอดครวญระงมไปหมด

เซียวไป๋ เถียนชุนซิ่ว หลิวเสี่ยวหลิง เยวี่ยถง และเจียง

หากจะพูดถึงเรื่องนี้ คงต้องขอบคุณเซียวไป๋ด้วย

ข้อสอบวิชาฟิสิกส์ในการสอบเกาเข่าปี 1987 นั้นขึ้นชื่อเรื่องความยากเป็นประวัติการณ์ มีเสียงเล่าขานกันว่าคะแนนเฉลี่ยวิชาฟิสิกส์ทั่วประเทศในปีนั้น บ้างก็ว่าได้เพียง 29 คะแนน บ้างก็ว่าแค่ 19.5 คะแนนเท่านั้น สรุปก็คือสร้างสถิติต่ำสุดเป็นประวัติการณ์

ในชาติก่อนตอนที่เซียวไป๋ยังเรียนอยู่ ครูฟิสิกส์เคยนำข้อสอบชุดนี้มาวิเคราะห์เจาะลึกเป็นพิเศษ ทั้งยังให้พวกเขาลองทำอยู่หลายรอบจนแทบจะอ้วกออกมา เขาจึงยังพอมีความทรงจำเกี่ยวกับมันอยู่บ้าง

แม้เวลาจะล่วงเลยมานานหลายปีจนจำโจทย์ที่แน่ชัดไม่ได้ แต่จุดเน้นความรู้ที่ออกสอบรวมถึงลูกเล่นความเจ้าเล่ห์ของผู้ออกข้อสอบ เขายังจำได้ขึ้นใจ

ด้วยเหตุนี้ ในช่วงโค้งสุดท้ายไม่กี่เดือนก่อนสอบ เซียวไป๋จึงนัดติวหนังสือร่วมกับเพื่อนไม่กี่คนนี้อยู่บ่อยครั้ง เมื่อถึงคิววิชาฟิสิกส์ เขาจึงแกล้งทำเป็นไม่ได้ตั้งใจพาทุกคนทบทวนจุดเน้นความรู้ที่เกี่ยวข้อง ผลลัพธ์ก็คือ ในการสอบวิชาฟิสิกส์รอบนี้ พวกเขาทุกคนต่างไม่มีใครพลาดพลั้ง แถมยังระเบิดศักยภาพออกมาได้เกินมาตรฐานของตัวเองเสียด้วยซ้ำ

"อาไป๋ ขอบใจเธอมากนะที่คอยช่วยพวกเราติวฟิสิกส์อยู่เรื่อย ถ้าไม่มีเธอ พวกเราก็คงทำข้อสอบฟิสิกส์รอบนี้พังยับเยินไปแล้วเหมือนกัน"

เถียนชุนซิ่วเป็นคนเปิดเผย มีอะไรก็มักจะไม่เก็บไว้ในใจ

พอนางพูดจบ คนอื่น ๆ ซึ่งรวมถึงน้องสาวหลิวเสี่ยวหลิงก็พากันเอ่ยปากขอบคุณเซียวไป๋ตาม ๆ กัน เพียงแต่พวกเขากดเสียงลงต่ำมาก เพราะกลัวจะไปกระทบกระเทือนใจคนอื่น

"อย่ามัวแต่พูดเรื่องขอบคุณเลย ผมก็แค่บังเอิญพาทุกคนทบทวนจุดพวกนี้พอดี เอาละ ไหนลองบอกคะแนนประเมินของพวกคุณมาซิ"

เซียวไป๋ยิ้มบาง ๆ เรื่องแบบนี้ไม่ควรพูดถึงมากเกินไปจะดีกว่า

อันที่จริง ในคาบเรียนวิชาฟิสิกส์ เขาก็เคยอาศัยจังหวะยกมือถามคำถามอาจารย์เกี่ยวกับจุดเน้นความรู้พวกนี้อยู่เหมือนกัน ซึ่งอาจารย์ก็อธิบายในห้องเรียนอย่างละเอียดถี่ถ้วนแล้ว ส่วนใครจะจำได้หรือใครไม่ใส่ใจ นั่นก็ไม่ใช่เรื่องของเขาแล้วล่ะ

นอกรอบนั้น เขาก็แค่ช่วยทบทวนซ้ำ ๆ ให้กับเพื่อนสนิทไม่กี่คนนี้เท่านั้น คนอื่นย่อมไม่มีทางได้รับสิทธิพิเศษแบบนี้แน่นอน

เมื่อครู่นี้เขาก็ได้ยินเพื่อนร่วมชั้นคุยกัน ส่วนใหญ่ต่างบอกว่าฟิสิกส์ยากมาก ประเมินคะแนนออกมาแล้วแทบจะไม่มีใครผ่านเกณฑ์ (60 คะแนน) เลยด้วยซ้ำ

เขาแอบขำอยู่ในใจ พลางคิดว่า ถ้าสอบฟิสิกส์ได้สัก 50 หรือ 60 คะแนนก็ควรพอใจได้แล้ว อย่างน้อยที่สุดก็ไม่กลายเป็นวิชาที่คอยฉุดดึงคะแนนรวมลงมา

เซียวไป๋ปรามการสนทนาของทุกคน เถียนชุนซิ่วจึงรีบยกมือปิดปาก จากนั้นแต่ละคนก็เริ่มบอกคะแนนที่ตัวเองประเมินไว้

ดูเหมือนจะไม่มีอะไรผิดไปจากที่คาด แม้แต่เด็กซื่ออย่างเจียงเหว่ยก็ยังประเมินคะแนนไว้สูงถึง 500 คะแนนขึ้นไป

จากนั้นทุกคนก็หันมามองเซียวไป๋ เซียวไป๋ยิ้มบาง ๆ แล้วพูดว่า "ครั้งนี้ผมทำได้ค่อนข้างดีทีเดียว กะว่าคะแนนรวมน่าจะอยู่ระหว่าง 630 ถึง 640 คะแนนครับ"

"พี่เซียวเจ๋งสุดยอดไปเลย!"

ทั้งกลุ่มหันมองหน้ากันไปมาด้วยแววตาอิจฉา มีเพียงเด็กซื่อไร้เล่ห์เหลี่ยมคนนั้นที่ยกนิ้วโป้งให้เขาอย่างชื่นชม

หลังจากนั้นอีกสองวันก็เป็นช่วงเวลาของการยื่นเลือกอันดับมหาวิทยาลัยอย่างเป็นทางการ

การยื่นอันดับในยุคนี้กับยุคหลังนั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง กฎเกณฑ์คือต้องประเมินคะแนนแล้วยื่นเลือกอันดับเลย ไม่ใช่รอให้คะแนนจริงประกาศออกมาก่อนแล้วค่อยยื่น

ผู้ปกครองของนักเรียนบางคนสามารถช่วยวางแผนและตัดสินใจให้ลูกได้ เช่น เถียนชุนซิ่วหรือเจียงเหว่ย แต่นักเรียนอีกไม่น้อยกลับต้องพึ่งพาการตัดสินใจของตัวเองเท่านั้น เช่น เซียวไป๋กับหลิวเสี่ยวหลิง

เซียวไป๋นั้นเป็นเพราะพ่อแม่อยู่ไกล จึงสามารถตัดสินใจได้เองอย่างเต็มที่ ส่วนหลิวเสี่ยวหลิงเป็นเพราะแม่ของเธอไม่มีความรู้เรื่องพวกนี้ คิดไปคิดมาจึงทำได้เพียงมาปรึกษาเซียวไป๋

"เธอคิดจะเลือกมหาวิทยาลัยเซียงหนานจริง ๆ เหรอ คะแนนประเมินของเธอสูงมากนะ มหาวิทยาลัยสำคัญระดับประเทศยังมีให้เลือกอีกตั้งเยอะ ไม่จำเป็นต้องเลือกเรียนในเมืองเอกของมณฑลเลยนี่"

เซียวไป๋ยื่นเลือกสถาบันเทคโนโลยีเซียงหนานไปตรง ๆ จากนั้นก็เลือกมหาวิทยาลัยทั่วไปกับวิทยาลัยอาชีวะอีกแห่งตามสบาย เขามีเหตุผลพิเศษเฉพาะตัวจึงเลือกที่จะอยู่ต่อในเมืองเอก แต่หลิวเสี่ยวหลิงไม่มีความจำเป็นต้องยื่นแบบเพลย์เซฟขนาดนี้นี่นา?

เธอยังสามารถเลือกมหาวิทยาลัยสำคัญระดับประเทศที่ดีกว่านี้ได้สบาย ๆ แท้ ๆ

คำว่า "มหาวิทยาลัยสำคัญระดับประเทศ" เป็นคำเรียกที่เกิดขึ้นหลังการสถาปนาประเทศจีนใหม่ ระหว่างนั้นเคยถูกระงับไประยะหนึ่ง ก่อนจะได้รับการฟื้นฟูกลับมาอีกครั้งในปี 1978 ทั้งยังทยอยเพิ่มสถาบันการศึกษาแห่งใหม่ๆ เข้ามาเรื่อยๆ จนมีเกือบร้อยแห่ง จนกระทั่งเข้าสู่ทศวรรษ 1990 ที่เริ่มมีการปฏิรูปการศึกษาระดับอุดมศึกษา คำเรียกนี้จึงถูกยกเลิกไป แล้วถูกแทนที่ด้วยคำว่า "985" และ "211" ในเวลาต่อมา