ตอนที่ 71 ซ้อมครั้งแรกของปีใหม่

บ่ายวันนั้นเขาก็กลับมาถึงโรงเรียนมัธยมจินหลิงอันดับหนึ่งอีกครั้ง

แม้วันหยุดจะสิ้นสุดลงแล้ว แต่ด้านนอกรั้วโรงเรียนในยามนี้ยังคงอบอวลไปด้วยบรรยากาศอันเปี่ยมสุขของเทศกาลตรุษจีน

ทว่าภายในโรงเรียน นักเรียนชั้นมัธยมหกต่างก้าวเท้าอันหนักอึ้งกลับเข้ามา ทั่วทั้งโรงเรียนมองเห็นได้เพียงความเร่งรีบและความวิตกกังวล

กำแพงบางๆ ราวกับแบ่งแยกโลกสองใบที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิง

แม้จะได้หยุดพักเพียงสั้นๆ แค่เจ็ดวัน แต่ลู่สือเซี่ยนกลับไม่มีความรู้สึกเช่นนั้นเลยสักนิด

เนื่องจากการกลับมาก่อนเวลาของนักเรียนชั้นมัธยมหก เจ้าหน้าที่โรงอาหาร หอพัก และห้องพิมพ์เอกสาร รวมถึงครูผู้สอนของแต่ละห้องจึงต้องสิ้นสุดวันหยุดปีใหม่ล่วงหน้าเพื่อมาคอยให้บริการพวกเขาเช่นกัน

ดังนั้นจึงอย่าคิดว่าตนเองเหนื่อยยากอะไรนักหนา มักมีคนที่คอยทุ่มเทอย่างเงียบๆ อยู่ในมุมที่มองไม่เห็นเพื่อพวกเขาเสมอ

เมื่อเทียบกันแล้ว การได้นั่งอ่านหนังสืออยู่ในห้องเรียนอันกว้างขวางและสว่างไสว นับว่าเป็นความสุขมากเพียงใดแล้ว

หลังจากลู่สือเซี่ยนกลับมาถึงห้องพัก เขาก็เปลี่ยนผ้าปูที่นอนและปลอกผ้านวมของตัวเอง

ตกค่ำ บนชั้นสามของอาคารเรียนมีแสงไฟสว่างไสวไปทั่ว ทว่าบนชั้นสามของอาคารอเนกประสงค์ที่คั่นด้วยทางเดินสองสามสายทางขวามือ กลับมีแสงไฟเพียงดวงเดียวส่องประกายอยู่อย่างโดดเดี่ยว

นั่นคือลู่สือเซี่ยนที่กำลังนั่งอ่านหนังสือเล่มสุดท้ายที่เหมยถิงแนะนำให้อยู่ตามลำพังในห้องฝึกซ้อมทีมแข่งขันชีววิทยาโอลิมปิก

Fundamentals of Biostatistics หรือหลักสถิติชีววิทยา

นี่เป็นตำราปูพื้นฐานวิชาชีวสถิติที่คลาสสิกอย่างยิ่ง เขียนโดยศาสตราจารย์เบอร์นาร์ด รอสเนอร์ (Bernard Rosner) จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด

แม้ในประเทศจะมีการตีพิมพ์ฉบับแปลภาษาจีนออกมาเมื่อเดือนเมษายนปี 2004 แต่ช่วงนี้ลู่สือเซี่ยนเริ่มติดการอ่านตำราเฉพาะทางฉบับภาษาอังกฤษอยู่บ้างแล้ว

ที่นี่ไม่ได้มีความหมายในเชิงดูถูกแต่อย่างใด เพียงแต่หลังจากอ่านเข้าใจอย่างถ่องแท้แล้ว ถึงจะพบว่าฉบับแปลกับต้นฉบับดั้งเดิมยังคงมีความแตกต่างเล็กๆ น้อยๆ แฝงอยู่

หรือก็คือสิ่งที่เรียกว่าผลกระทบของการลดทอนในการส่งผ่านข้อมูล ไม่ว่าจะผ่านตัวกลางหรือสื่อรูปแบบใด ย่อมมีความสูญเสียเกิดขึ้นไม่มากก็น้อย

และนี่คือเหตุผลที่ว่าทำไมอาจารย์มหาวิทยาลัยในยุคนี้จึงแนะนำตำราเฉพาะทางระดับสากล และสนับสนุนให้อ่านฉบับดั้งเดิมเพื่อเข้าถึงแก่นแท้ของทฤษฎี

ลู่สือเซี่ยนเปิดปกสีเขียวอมฟ้าอันเรียบง่าย แล้วเริ่มลงมือศึกษา

พูดให้เข้าใจง่าย ชีวสถิติก็คือการนำสถิติเชิงคณิตศาสตร์มาประยุกต์ใช้ในการศึกษาวิจัยทางชีววิทยา ซึ่งเป็นการนำหลักการของสถิติเชิงคณิตศาสตร์มาใช้ โดยอาศัย

วิธีการทางสถิติเพื่อทำความเข้าใจ วิเคราะห์ อนุมาน และอธิบายปรากฏการณ์ต่างๆ รวมถึงข้อมูลการสำรวจจากการทดลองในกระบวนการของสิ่งมีชีวิต นับเป็นสาขาวิชาที่คาบเกี่ยวกันระหว่างชีววิทยากับคณิตศาสตร์

เดิมทีสถิติของเขาไม่ค่อยดีนัก ค่อนข้างเป็นจุดอ่อน สถิติหลักๆ แล้วคือการใช้เครื่องมือทางทฤษฎีความน่าจะเป็นมาสร้างแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ รวบรวมข้อมูลของกลุ่มตัวอย่างที่สังเกตการณ์ นำมาวิเคราะห์และสรุปผลเชิงปริมาณ จากนั้นจึงทำการอนุมานและพยากรณ์

ตั้งแต่วิทยาศาสตร์ธรรมชาติไปจนถึงสังคมศาสตร์ และลามไปถึงมนุษยศาสตร์ แทบทุกสาขาวิชาล้วนมีการนำไปประยุกต์ใช้ทั้งสิ้น

ส่วนหนังสือเล่มนี้ครอบคลุมถึงสถิติเชิงพรรณนาทั่วไปทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นการแจกแจงแบบปกติ การแจกแจงแบบปัวซง การแจกแจงแบบทวินาม การอนุมานทางสถิติ การอนุมานกลุ่มตัวอย่างเดี่ยว การอนุมานกลุ่มตัวอย่างสองกลุ่ม (การทดสอบแบบพารามิเตอร์) และการทดสอบแบบไม่ใช่พารามิเตอร์

ตลอดจนข้อมูลเชิงกลุ่ม การทดสอบอนุกรมเวลา เช่น การทดสอบของฟิชเชอร์ (Fisher's exact test) การทดสอบล็อกแรงก์ (log-rank test) วิธีการทางสถิติด้านชีวสถิติล้วนมีอธิบายไว้ในหนังสือเล่มนี้ทั้งหมด

ความรู้ทางสถิติที่นำไปใช้ในบทความวิจัยระดับ SCI แทบจะรวบรวมอยู่ในเล่มนี้แล้ว พอดีช่วยให้เขาอุดช่องโหว่ด้านสถิติไปพร้อมๆ กัน

เนื่องจากพรุ่งนี้เป็นวันที่เหมยถิงจะมาตรวจดูผลการเรียนรู้ขั้นสุดท้าย ลู่สือเซี่ยนจึงอ่านหนังสือดึกเป็นพิเศษอย่างที่ไม่ค่อยได้ทำบ่อยนัก

ห้าทุ่ม แสงไฟทั้งหมดในห้องเรียนดับลงแล้ว มองผ่านหน้าต่างออกไปเห็นเพียงความมืดมิด ลู่สือเซี่ยนบิดขี้เกียจไล่ความเมื่อยล้า พลางก้มมองเนื้อหาที่ยังเหลืออยู่อีกราวหนึ่งในสี่

ไม่มีทางเลือกอื่นแล้ว มีความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จก็อยู่ที่นั่น

ลู่สือเซี่ยนกัดฟัน จะทำได้สำเร็จหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับคืนนี้แหละ

จนกระทั่งตีหนึ่งครึ่ง ลู่สือเซี่ยนถึงได้นวดดวงตาที่ปวดระบมอย่างหนัก ปิดไฟแล้วเดินออกจากห้องไป

เขาปลุกผู้ดูแลหอพักที่เกือบจะหลับไปแล้วด้วยความรู้สึกเกรงใจ ยามเดินไปตามระเบียงทางเดินในหอพัก เขายังคงมองเห็นแสงไฟเล็ดลอดออกมาจากใต้ซอกประตูห้องหลายบาน

ดูเหมือนว่ายามดึกสงัดจะไม่ใช่เวทีของเขาเพียงคนเดียว ยังมีผู้คนอีกมากมายที่กำลังร่ำเรียนหามรุ่งหามค่ำเช่นกัน

แต่ลู่สือเซี่ยนฝืนทนต่อไปไม่ไหวแล้ว พอกลับถึงห้องพัก เขาก็ทิ้งตัวลงนอนหลับไปทันที

วันศุกร์ที่ 8 กุมภาพันธ์ ปี 2008

นาฬิกาชีวภาพของเขาใช้การไม่ได้เป็นครั้งแรก ตื่นขึ้นมาดูเวลาก็พบว่าแปดโมงเช้าเข้าไปแล้ว

หากยังเหลือเวลาอีกสิบกว่านาที เขาอาจจะยังพะวงรีบร้อนอยู่บ้าง

ทว่าในเมื่อตอนนี้สายไปเรียบร้อยแล้ว เขากลับไม่ลนลานเสียอย่างนั้น

เขาเดินทอดน่องอย่างไม่รีบร้อนไปดูที่โรงอาหารว่ายังพอมีหมั่นโถวหรือซาลาเปาเหลือให้กินประทังความหิวบ้างไหม

จากนั้นก็อบอุ่นร่างกายสั้น ๆ ที่สนามออกกำลัง เพื่อยืดเส้นยืดสาย

สุดท้ายก็มาถึงห้องเรียน เดินเข้าทางประตูด้านหลังแล้วหย่อนก้นลงนั่งประจำที่ ทั้งหมดดำเนินไปอย่างราบรื่นรวดเดียวจบ

อาจารย์บนโพเดียมเพียงแค่ปรายตามองเขาแวบหนึ่ง แล้วจึงหันกลับไปทอดสายตามองทิวทัศน์นอกหน้าต่างต่อ

ไม่มีใครสนใจหรือคิดจะเอาความเรื่องที่เขามาสายเลยสักคน

ตลอดทั้งวันนี้ เขาไม่ได้ฟังอาจารย์สอน และไม่ได้ทบทวนเนื้อหาระดับมัธยมปลายเลย

เขาสรุปและรวบรวมความรู้ที่เคยศึกษามาก่อนหน้านี้ จัดระเบียบและลำดับความคิดในสมองใหม่ เพื่อสร้างระบบโครงสร้างความรู้ที่ละเอียดถี่ถ้วนขึ้นมา

การทำเช่นนี้ช่วยให้สามารถนึกออกและดึงออกมาใช้งานได้อย่างรวดเร็วในยามที่ต้องการ

การแข่งขันชีววิทยาโอลิมปิกแตกต่างจากการแข่งขันวิชาอื่นจริง ๆ หากเทียบกับคณิตศาสตร์ ฟิสิกส์ และเคมีแล้ว เนื้อหาที่ต้องท่องจำมันมีมากจนเกินไป

เมื่อเปรียบเทียบกันแล้ว เนื้อหาที่ทดสอบด้านตรรกะความคิดจึงไม่ได้มากมายขนาดนั้น

นี่คือสาเหตุที่ผู้คนจำนวนมากมักเข้าใจผิดว่าวิชาอย่างชีววิทยาหรือเศรษฐศาสตร์จัดอยู่ในสายศิลป์

เวลาอาหารเย็นมาถึงอย่างรวดเร็ว

ลู่สือเซี่ยนกินไปเพียงแค่เก้าส่วนอิ่ม เพื่อไม่ให้ส่งผลกระทบต่อสมาธิและสภาพร่างกายในอีกสักครู่

พอขึ้นมายังตึกอเนกประสงค์อีกครั้ง เขาก็ต้องแปลกใจเล็กน้อยเมื่อเห็นเหมยถิงสวมเสื้อขนเป็ดสีขาวราวกับหิมะนั่งอยู่ประจำที่แล้ว

นี่นับเป็นครั้งแรกในบรรดาหลาย ๆ ครั้งที่เธอมาถึงเร็วขนาดนี้

ลู่สือเซี่ยนเผยรอยยิ้มออกมาพลางก้าวเท้าเดินเข้าไปหาเธอ

"ครูเหมย สวัสดีปีใหม่ครับ!"

"มีอั่งเปาไหมครับเนี่ย"

เหมยถิงปรายตามองเขาอย่างเย็นชา รู้ทันทีว่าเด็กคนนี้เริ่มจะคันไม้คันมืออยากกวนประสาทอีกแล้ว

จากนั้นเธอก็หยิบปึกกระดาษปึกหนึ่งออกจากกระเป๋าแล้วโยนให้เขา

"เอาอั่งเปาไปสิ หวังว่าจะชอบนะ"

ลู่สือเซี่ยนรับมาดู และเป็นไปตามคาด มันคือชุดข้อสอบที่พิมพ์ออกมาเรียบร้อยแล้ว

สรุปว่านี่คือการฝึกประเดิมรับปีใหม่สินะ

"เริ่มได้แล้ว สองชั่วโมง ตอนนี้หกโมงครึ่ง เดี๋ยวสองทุ่มครึ่งฉันจะมาใหม่" เหมยถิงส่งสายตาเป็นสัญญาณเตือนให้เขา

"เอกสารภายใน อย่าเอาไปเผยแพร่ล่ะ ข้อสอบชุดนี้เพื่อนสนิทฉันที่มหาวิทยาลัยเยียนจิงหาข้อสอบจริงรอบลีกภาคทฤษฎีปีก่อน ๆ มาให้"

"ถึงตอนนี้จะยังคำนวณคะแนนแบบทีสกอร์ (T-score) ไม่ได้ แต่ถ้าเป็นคะแนนภาคทฤษฎีของคนที่ติดทีมตัวแทนมณฑลในแต่ละรุ่น แทบไม่มีใครได้ต่ำกว่า 120 เลย นายลองกะเกณฑ์ดูเอาเองก็แล้วกัน"

ลู่สือเซี่ยนพยักหน้ารับเพื่อแสดงว่าเข้าใจแล้ว

รอจนเหมยถิงเดินออกไปแล้ว เขาก็สูดหายใจเข้าลึก ๆ ไม่ได้รีบร้อนลงมือทำข้อสอบทันที หากแต่เริ่มเปิดกวาดสายตาดูโจทย์ทั้งหมดก่อน

ข้อสอบรอบลีกวิชาชีววิทยาแตกต่างจากคณิตศาสตร์โดยสิ้นเชิง ปริมาณโจทย์มากมายจนน่าตกใจ มีทั้งหมด 120 ข้อ คะแนนเต็ม 150 คะแนน

ปริมาณโจทย์เยอะยังพอว่า ที่สำคัญคือทั้งหมดล้วนเป็นข้อสอบแบบเลือกตอบชนิดตอบได้คำตอบเดียวและตอบได้หลายคำตอบ

ลู่สือเซี่ยนสะกดอารมณ์ที่กระเพื่อมไหวในใจให้สงบลง แล้วเริ่มกวาดตามองส่วนแรก หลักการชีวเคมี จุลชีววิทยา ชีวสารสนเทศศาสตร์ และชีววิทยาของเซลล์ ทั้งหมดมีสามสิบข้อ รวมสามสิบห้าคะแนน

โจทย์ข้อแรกช่วยให้เขารู้สึกผ่อนคลายลงได้บ้างเล็กน้อย