ตอนที่ 74 ผมไม่อยากโชว์เหนือตบหน้าใครจริง ๆ นะ

พอคนเยอะขึ้น การแข่งขันก็พลอยดุเดือดตามไปด้วย จนทำให้เขารู้สึกกดดันขึ้นมาบ้างไม่ได้

อาศัยป้ายบอกทางที่แขวนไว้ตามต้นไม้ริมทาง ลู่สือเซี่ยนก็หาที่นั่งสอบของตัวเองพบอย่างรวดเร็ว

และเมื่อได้ยินผู้เข้าสอบข้าง ๆ คุยเล่นกัน ลู่สือเซี่ยนก็โล่งอกในทันที

เพราะเด็กคนนั้นมาจากอำเภอและเมืองอื่น

เมื่ออนุมานตามนี้ ผู้เข้าสอบรอบคัดเลือกปี 2008 ทั้งหมดของมณฑลซูก็คงมารวมอยู่ที่นี่กันหมดแล้ว

คราวนี้ ลู่สือเซี่ยนทั้งรู้สึกดีใจและเสียดายไปพร้อมกัน

ที่ดีใจก็คือความกดดันในการแข่งขันลดลง ส่วนที่เสียดายก็คือ ทั้งที่เป็นการแข่งขันวิชาการเหมือนกัน แต่เมื่อเทียบกับคณิตศาสตร์ที่มีสนามสอบแทบจะทุกเมืองระดับจังหวัดแล้ว ชีววิทยากลับซบเซาเหลือเกิน ไม่ได้รับความสำคัญเอาเสียเลยจริง ๆ

ทว่าเขาก็ทำได้เพียงทอดถอนใจ ตัวเขาในตอนนี้ยังไม่อาจเปลี่ยนแปลงสิ่งใดได้

ความสนใจของลู่สือเซี่ยนถูกดึงดูดไปอย่างรวดเร็วด้วยเสียงกรรมการคุมสอบที่กำลังอ่านกฎระเบียบห้องสอบ

ในที่สุด ข้อสอบการแข่งขันชีววิทยาโอลิมปิกก็ถูกแจกจ่ายมาถึงมือเขา

ลู่สือเซี่ยนเริ่มมีสมาธิจดจ่ออยู่กับการจัดการข้อสอบตรงหน้า

ทว่าเพียงแค่กวาดสายตามองแวบเดียว ลู่สือเซี่ยนก็ตัดสินชะตากรรมของข้อสอบชุดนี้ได้ทันที

ดูเหมือนระดับจะไม่ได้สูงเท่าไรนัก

ข้อแรก: เฮเทอโรโครมาตินแบบแฟคัลเททีฟ (facultative heterochromatin) มีลักษณะอย่างไร

เรื่องนี้ยังต้องคิดอีกหรือ เด็กมัธยมปลายทุกคนก็น่าจะรู้กันทั้งนั้น

ชัดเจนอยู่แล้วว่าตอบข้อ B สามารถถอดรหัสได้เมื่อโครงสร้างโครมาตินคลายตัว

ไม่นานเขาก็มองไปยังส่วนที่สอง ข้อแรกถามว่าเกสรเพศเมียที่เจริญไปเป็นผลแบบแคปซูล (capsule) มีการจัดเรียงของพลาเซนตา (placentation) แบบใด

ถ้าไม่เคยเรียนเรื่องพลาเซนตามาก่อนคงมีมึนตึ้บอยู่บ้าง แต่ขอแค่เคยอ่านตำรา "พฤกษศาสตร์" มา เรื่องพวกนี้จะไปนับเป็นอะไรได้

ก็พลาเซนตาตามแนวแกน (axile placentation) พลาเซนตารอบแกนร่วมอิสระ (free-central placentation) กับพลาเซนตาตามแนวผนังรังไข่ (parietal placentation) ไงล่ะ

คงไม่มีใครทำไม่ได้หรอกมั้ง

ลู่สือเซี่ยนทำข้อสอบราวกับเดินเล่นสบายอารมณ์ อยู่ในสภาวะที่สับสนระหว่างสงสัยในตัวเองกับสงสัยคนออกข้อสอบตลอดเวลา

ง่ายเกินไปหรือเปล่า นี่คือรอบคัดเลือกจริง ๆ หรือ หรือว่าปีนี้จะปล่อยน้ำให้กันนะ

พอดูจนทำเสร็จ ลู่สือเซี่ยนก็อดไม่ได้ที่จะเงยหน้ากวาดตามองไปรอบตัว ทุกคนยังคงก้มหน้าก้มตาทำกันอย่างเอาเป็นเอาตาย

ลู่สือเซี่ยนต้องทอดถอนใจในใจว่า ชีววิทยาไม่เหมือนคณิตศาสตร์จริง ๆ ข้อสอบคณิตศาสตร์ถ้าทำไม่ได้ก็คือทำไม่ได้จริง ๆ จึงยอมแพ้ได้อย่างเด็ดขาด

แต่ชีววิทยามีแต่ข้อสอบปรนัย ก็แค่กาเลือก ABCD ไม่ใช่หรือไง

ต่อให้เดามั่ว ๆ ก็ยังมีโอกาสถูกไม่ใช่หรือ

เผื่อฟลุกเดาถูกแล้วทะลุเข้าไปถึงรอบลีกได้ก็ไม่แน่

เมื่อทุกคนต่างกอดความหวังลม ๆ แล้ง ๆ แบบนี้ไว้ ใครเล่าจะยอมถอดใจง่าย ๆ

ลู่สือเซี่ยนส่ายหน้า เมื่อเห็นว่าเวลาใกล้เคียงแล้ว จึงส่งสัญญาณขอกรรมการคุมสอบเพื่อส่งกระดาษคำตอบก่อนเวลา

เขาเก็บอุปกรณ์สอบเข้าที่ แล้วเดินไปหากระเป๋าหนังสือของตัวเองตรงจุดวางสัมภาระรวม

ลู่สือเซี่ยนสะพายกระเป๋าใบเล็กแล้วเดินจากไปอย่างผ่อนคลาย ท่ามกลางสายตาอิจฉาของผู้เข้าสอบคนอื่น ๆ

ขามามาคนเดียว ขากลับก็กลับคนเดียวเช่นกัน

เขาเป็นตัวแทนกำลังรบทั้งหมดด้านการแข่งขันชีววิทยาของโรงเรียนมัธยมจินหลิงอันดับหนึ่งเพียงลำพัง

ระหว่างทางกลับ รถโดยสารประจำทางทั้งคันแทบจะเต็มไปด้วยเด็กนักเรียนที่มาสอบแข่งขันชีววิทยาในครั้งนี้

บนรถคุยกันอย่างออกรสออกชาติ ราวกับเปลี่ยนเป็นเวทีสัมมนาสดไปในพริบตา

ทันใดนั้น นักเรียนหญิงที่นั่งอยู่ตรงหน้าลู่สือเซี่ยนก็เอ่ยถามขึ้นมาว่า "นี่ ส่วนที่สองน่ะ วงชีวิตของสาหร่ายที่มีการสลับรุ่นแบบต่างสัณฐานโดยระยะสปอโรไฟต์เด่น คำตอบคือพอลิไซโฟเนีย (Polysiphonia) หรือเปล่า"

"ฉันดูช้อยส์อีกสามข้อไม่มีคำว่าสาหร่ายเลย มันต้องเป็นพอลิไซโฟเนียชัด ๆ ข้อสอบแบบนี้พวกเขาก็ยังจะเอามาออกเนี่ยนะ ไม่เสียเวลาหรือไง"

สิ้นเสียงนั้น ลู่สือเซี่ยนก็เอามือกุมหน้าจนไม่รู้จะพูดอะไรดี

นี่มองคนออกข้อสอบเป็นคนโง่ไปแล้วหรือ

ทว่าสิ่งที่อยู่นอกเหนือความคาดหมายของเขาก็คือ ดันมีคนเออออเห็นด้วยอีกตั้งหลายคน

ช่างหลุดโลกไปกันใหญ่แล้ว

แต่สิ่งที่ทำให้ลู่สือเซี่ยนรู้สึกโล่งใจก็คือ ยังดีที่มีคนเอ่ยปากคัดค้านขึ้นมา

"เธอคิดผิดแล้วล่ะ เธอคิดว่าอาจารย์ผู้ออกข้อสอบจะออกง่ายขนาดนั้นจริง ๆ เหรอ"

"ไม่รู้เธอเคยได้ยินคำพูดนี้ไหม ที่ที่อันตรายที่สุดคือที่ที่ปลอดภัยที่สุด ก่อนหน้านี้ฉันเคยอ่านหนังสือวิทยาศาสตร์ชีวภาพทั่วไป ในนั้นบอกว่าเอคโตคาร์ปัส (Ectocarpus) กับสาหร่ายผักกาดทะเล (Ulva) ก็เป็นสาหร่ายเหมือนกัน เพราะฉะนั้นคำตอบสุดท้ายถ้าไม่ใช่ข้อ A เอคโตคาร์ปัส ก็ต้องเป็นข้อ D สาหร่ายผักกาดทะเลนั่นแหละ"

พอกล่าวจบ เด็กหนุ่มคนนั้นก็ได้รับสายตาชื่นชมปลาบปลื้มจากเด็กสาวในทันที

เมื่อเห็นภาพนี้ ลู่สือเซี่ยนก็พูดไม่ออกบอกไม่ถูกในใจอย่างถึงที่สุด

ให้ตายสิ เจ้าพวกนี้มันเครื่องตัดช้อยส์ที่ถูกต้องทิ้งชัด ๆ

เดิมทีลู่สือเซี่ยนไม่ได้คิดจะเข้าไปยุ่งเรื่องนี้ แต่เพื่อช่วยเหลือเด็กสาวผู้ไร้เดียงสา และโค่นล้มตัวร้ายตัวใหญ่ลงให้ได้

ลู่สือเซี่ยนทนดูต่อไปไม่ไหวจริง ๆ จึงเปิดคอร์สบรรยายให้ความรู้ที่ถูกต้องแก่พวกเขาเสียยกใหญ่

"วงชีวิตของสาหร่ายสีน้ำตาลส่วนใหญ่มีปรากฏการณ์สลับรุ่นที่เด่นชัดมาก ซึ่งมีทั้งการสลับรุ่นแบบต่างกัน (heteromorphic alternation of generations) และการสลับรุ่นแบบเหมือนกัน (isomorphic alternation of generations)"

"การสลับรุ่นแบบเหมือนกันหมายถึงสปอโรไฟต์กับแกมีโทไฟต์มีรูปร่างและขนาดใกล้เคียงกัน เช่น สาหร่ายสกุลเอคโตคาร์ปัส ส่วนการสลับรุ่นแบบต่างกันก็คือ สปอโรไฟต์กับแกมีโทไฟต์จะมีรูปร่างและขนาดแตกต่างกันมาก โดยชนิดส่วนใหญ่จะมีสปอโรไฟต์ที่เจริญกว่า ตัวอย่างเช่นคำตอบข้อ C สาหร่ายเคลป์"

"ส่วนสาหร่ายพอลีไซโฟเนียที่พวกนายพูดถึงจัดเป็นสาหร่ายสีแดง และสาหร่ายผักกาดทะเลจัดเป็นสาหร่ายสีเขียว ทั้งสองชนิดนี้ต่างก็เป็นการสลับรุ่นแบบเหมือนกันทั้งคู่"

คราวนี้เด็กหนุ่มคนนั้นพลันมีสีหน้ากระอักกระอ่วนใจขึ้นมาทันที ในขณะที่เด็กสาวกลับหันมามองลู่สือเซี่ยนด้วยสายตาชื่นชมระคนเลื่อมใส

"นายเก่งจังเลย! ฉันรู้สึกว่าตัวเองมั่วคำตอบไปตั้งหลายข้อ ถ้าฉันเก่งเหมือนนายก็คงดีสิ!"

ทันใดนั้นภายในรถก็มีเสียงครวญครางของเหล่าคนที่เดาข้อสอบผิดดังระงมขึ้นมา ลู่สือเซี่ยนเองก็รู้สึกกระดากใจอยู่บ้าง เขาสาบานได้เลยว่าไม่ได้จงใจขัดจังหวะการวางมาดเท่ของเจ้าหนุ่มนั่นจริง ๆ

เพียงแต่วิธีการหาคำตอบของพวกนั้นมันหลุดโลกเกินไป ด้วยจิตวิญญาณแห่งการเผยแพร่ความจริง ลู่สือเซี่ยนจึงรู้สึกว่าตนไม่ควรปล่อยให้พวกเขาจมปลักอยู่ในปลักโคลนแห่งคำลวง

ทว่าคิดไม่ถึงเลยว่าเด็กหนุ่มคนเมื่อครู่กลับยังไม่ยอมจำนน

"ดูท่าว่านายก็พออ่านหนังสือมาบ้างนี่ แต่ถ้านายบอกคำตอบที่ถูกต้องของข้อนี้ได้ ฉัน เฉินเฉิน จากโรงเรียนมัธยมสองจะยอมนับถือนายเลย"

ลู่สือเซี่ยนยิ้มเจื่อนอย่างจนใจ เขาไม่ได้คิดอยากจะสร้างฉากอวดเก่งตบหน้าใครเลยจริง ๆ ด้วยระดับความรู้ของเขาในตอนนี้ การต้องมานั่งเถียงเอาแพ้เอาชนะกับคนอื่นในการสอบคัดเลือกรอบแรกแบบนี้ มันชวนให้เสียศักดิ์ศรีเสียเปล่า ๆ

แต่ยังไม่ทันที่เขาจะได้ปฏิเสธ เด็กหนุ่มคนนั้นก็อ่านโจทย์ขึ้นมาแล้ว

"สายพันธุ์ที่มีการผสมพันธุ์แบบสุ่มสายพันธุ์หนึ่งมีค่าความแปรปรวนรวมเท่ากับ 1.461 ขณะที่สายพันธุ์แท้จากการผสมตัวเองมีความแปรปรวนเท่ากับ 0.867 อีกทั้งอัตราการถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบแคบ h2 มีค่าเท่ากับ 38% ข้อนี้นายรู้คำตอบไหมล่ะ"

ต้องยอมรับว่าเด็กหนุ่มคนนี้ยังมีสายตาที่แหลมคมอยู่บ้าง ข้อสอบข้อนี้ถือเป็นโจทย์ปราบเซียนประจำข้อสอบรอบคัดเลือกชุดนี้อย่างไม่ต้องสงสัย

ไม่เพียงแต่จะโผล่มาในส่วนที่สี่ซึ่งยากที่สุดเพื่อทดสอบความรู้ด้านพันธุศาสตร์เท่านั้น แต่ยังเป็นข้อสอบแบบหลายตัวเลือกอีกด้วย

เมื่อนำทั้งสองปัจจัยมารวมกัน ความยากจึงไม่ใช่เรื่องเล่น ๆ เลย

ทว่าน่าเสียดาย สำหรับลู่สือเซี่ยนแล้ว โจทย์ข้อนี้เทียบเท่ากับแค่ระดับพันธุศาสตร์ขั้นพื้นฐานเท่านั้น

หน้าที่ยื่นเข้ามาให้ตบถึงที่แบบนี้ ตกลงจะตบหรือไม่ตบดีล่ะ

จังหวะโชว์เหนือระดับอนุบาลแบบนี้ ตกลงจะเล่นด้วยดีหรือไม่

ลู่สือเซี่ยนคิดอยู่ครู่หนึ่ง สุดท้ายก็ยอมจำนนต่อความเป็นจริงจนได้ เพราะถึงอย่างไรของฟรีไม่คว้าไว้ก็เสียดาย มีโอกาสได้โชว์ทั้งทีจะไม่โชว์ก็ใช่ที่

"ถ้าผมจำไม่ผิด ความแปรปรวนรวม P คือ 1.461 ความแปรปรวนของสายพันธุ์แท้จากการผสมตัวเองคือ Q อัตราการถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบแคบคือ h2 ความแปรปรวนของสิ่งแวดล้อม E คือ 0.867 ความแปรปรวนของยีนแบบข่ม D ความแปรปรวนของยีนแบบบวกสะสม A อัตราการถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบกว้าง H2 คือ 38% และความแปรปรวนทางพันธุกรรมรวม G"

"ดังนั้นข้อเลือก A ร้อยละของความแปรปรวนสิ่งแวดล้อมต่อความแปรปรวนของฟีโนไทป์คือ Q/P = 0.867/1.461 ซึ่งได้ออกมาเท่ากับ 59.3% พอดี"

"ร้อยละของความแปรปรวนของยีนแบบข่มต่อความแปรปรวนของฟีโนไทป์ h2 = D/(D+E) พอแก้สมการออกมาก็รู้แล้วว่าคำตอบไม่ใช่ 38% ตามข้อ B"

"......"

"เพราะฉะนั้น คำตอบสุดท้ายจึงเป็นข้อ A C D"

อันที่จริงตั้งแต่ตอนที่ลู่สือเซี่ยนพูดถึงเหตุผลที่ข้อ B ผิด ความพยศทะนงตัวของเด็กหนุ่มคนนั้นก็ถูกปราบจนเชื่องไปเรียบร้อยแล้ว

นักเรียนที่สามารถมาลงแข่งชีววิทยาโอลิมปิกได้ อย่างน้อยก็ไม่ใช่พวกมือใหม่ที่ไม่รู้อะไรเลย เมื่อได้รับการอธิบายอย่างละเอียดลึกซึ้งขนาดนี้จากลู่สือเซี่ยน ย่อมเข้าใจได้ทันทีว่าสิ่งที่เขาพูดนั้นถูกต้องหรือไม่

กระทั่งพวกเขายังรู้สึกว่า ขั้นตอนการแก้โจทย์ข้อนี้ ลู่สือเซี่ยนอธิบายได้ละเอียดกว่าอาจารย์ผู้ฝึกสอนของพวกเขาเสียอีก