ตอนที่ 93 เยี่ยมชมห้องปฏิบัติการวิจัยระดับชาติ

ช่วงบ่าย ข้อสอบที่เพิ่งทำเสร็จก็ได้รับการตรวจเรียบร้อยแล้ว ช่องว่างคะแนนห่างกันค่อนข้างมาก

ดูท่าคนที่มีความหวังจะคว้าเหรียญทองในการแข่งขันระดับประเทศได้มีแนวโน้มสูงว่าจะมีแค่ลู่สือเซี่ยนคนเดียว เพื่อไม่ให้คนอื่นแบกรับความกดดันทางจิตใจมากเกินไป คะแนนชุดนี้...

ดังนั้น หลิวเซี่ยนหัวจึงเดินเข้าห้องเรียนด้วยสีหน้าที่อ่านไม่ออก

"ทุกคน คะแนนการสอบปิดค่ายเมื่อเช้าออกมาแล้วนะ เนื่องจากเป็นการสอบภายใน ผมก็เลยจะไม่ประกาศคะแนน เดี๋ยวตอนที่ผมเฉลยข้อสอบ พวกนายก็คงพอจะรู้คะแนนตัวเองในใจแล้ว"

"อีกอย่าง ตามผลการสอบ ลู่สือเซี่ยนจะได้เป็นหัวหน้าทีมตัวแทนมณฑล ทุกคนคิดว่ายังไง"

พอคำนี้เอ่ยออกมา ทุกคนก็เข้าใจในใจทันที นั่นหมายความว่าลู่สือเซี่ยนทำคะแนนได้ดีที่สุด

หลายวันมานี้ พวกเขายิ่งยอมรับนับถือลู่สือเซี่ยนจากใจจริงมากขึ้นเรื่อย ๆ จึงไม่มีความเห็นคัดค้านใด ๆ อยู่แล้ว

ดังนั้น ภายใต้สีหน้าหมดคำจะพูดของลู่สือเซี่ยน เขาจึงได้กลายเป็นหัวหน้าทีมตัวแทนมณฑลซูชุดเข้าร่วมการแข่งขันระดับประเทศ ของการแข่งขันชีววิทยาโอลิมปิกครั้งที่ 16

......

วันที่ 8 กรกฎาคม ถึงเวลาเรียน ทุกคนมารวมตัวเข้าแถวอยู่หน้าห้องเรียน

ภายใต้การนำของหลิวเซี่ยนหัว คนทั้งสิบเอ็ดคนสวมเสื้อกาวน์สีขาวที่ผ่านการฆ่าเชื้อ แล้วเดินเข้าไปในอาคารสูงตระหง่านโอ่อ่าหลังหนึ่ง

เมื่อเดินมาถึงที่นี่ หลิวเซี่ยนหัวก็แนะนำประวัติความเป็นมาของที่นี่ด้วยความภาคภูมิใจ

"ห้องปฏิบัติการวิจัยชีวเทคโนโลยีทางการแพทย์ระดับชาติก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 1989 ทิศทางการวิจัยหลักอยู่ที่การวิจัยพื้นฐานทางชีววิทยาของโรค การคัดกรองเป้าหมายยา และงานวิจัยด้านชีวเภสัชภัณฑ์..."

"ตอนนี้ในห้องปฏิบัติการวิจัยมีนักวิชาการทำงานวิจัยอยู่มากมาย ในจำนวนนั้นมีทั้งกลุ่ม 'นักวิชาการฉางเจียง' 'นักวิจัยรุ่นเยาว์ดีเด่น' และบุคลากรโครงการร้อยพันหมื่นคนอยู่เป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ห้องปฏิบัติการวิจัยยังรองรับโครงการ 973 โครงการ 863 และโครงการสำคัญระดับชาติอื่น ๆ อีกมหาศาล"

"บอกตามตรง ครูหลิวของพวกนายคนนี้ก็กำลังเรียนปริญญาเอกอยู่ที่นี่เหมือนกัน ต่อไปผมจะพาไปดูการทดลองที่กลุ่มวิจัยของผมกำลังทำอยู่"

พูดจบ หลิวเซี่ยนหัวก็นำทางไปข้างหน้า แล้วพาพวกเขาไปที่ห้องแล็บห้องหนึ่งบนชั้นสาม

ทันทีที่เข้าไป ก็เห็นนักศึกษาปริญญาโทเอกที่อายุดูไม่มากนักสองสามคนกำลังดูแลรับใช้หนูทดลองสีขาวอย่างน่าเวทนา

เมื่อเห็นคนเข้ามามากมายขนาดนี้ พวกเขาก็วางหนูขาวในมือลง บนใบหน้าไม่ได้มีสีหน้าประหลาดใจแต่อย่างใด ดูเหมือนจะได้รับแจ้งล่วงหน้าไว้แล้ว

พวกเขาถอดถุงมือออก พลางทักทายหลิวเซี่ยนหัวและโอดครวญไปด้วย "ศิษย์พี่หลิว จะกลับมาเมื่อไหร่ครับเนี่ย! ตอนนี้บอสใหญ่เร่งให้พวกเราเร่งสปีดปั่นงานทุกวันเลย ถ้าไม่มีพี่มารับผิดชอบการทดลองส่วนการจำเพาะของเซลล์ประสาท พวกผมก็ขาดเสาหลักเลยนะคร้าบ"

หลิวเซี่ยนหัวหัวเราะฮ่า ๆ พลางปลอบว่า "พรุ่งนี้ก็น่าจะเสร็จแล้วล่ะ ผมเองก็ช่วยไม่ได้นี่นา ตอนนี้ที่ทำอยู่ก็เป็นภารกิจที่บอสสั่งมาเหมือนกัน แถมยังน่าสนใจดีออก ฮ่า ๆๆ!"

พูดจบ หลิวเซี่ยนหัวก็เริ่มแนะนำสถานการณ์ของกลุ่มวิจัยของพวกเขาในตอนนี้

"ปัจจุบันพวกเรากำลังทำการวิจัยและพัฒนายาโปรตีนต้านลิ่มเลือดประสิทธิภาพสูงแบบมุ่งเป้า เริ่มอนุมัติโครงการมาตั้งแต่ปี 2006 ตอนนี้ใกล้จะถึงกำหนดส่งปิดโครงการแล้ว คณบดีซูถึงได้เร่งพวกเราอยู่เนี่ยแหละ"

เมื่อเห็นสีหน้างุนงงบนใบหน้าของพวกเด็ก ๆ หลิวเซี่ยนหัวก็พูดแค่พอหอมปากหอมคอ ไม่ได้คิดจะอธิบายลงลึก

การพาพวกเขามาที่นี่ในครั้งนี้ก็เพียงเพื่อให้พวกเขามาเปิดหูเปิดตา และถือโอกาสโปรโมตห้องปฏิบัติการวิจัยไปในตัวด้วย

อย่างไรเสียก็เป็นนักเรียนที่ยอดเยี่ยมที่สุดในการแข่งขันชีววิทยาโอลิมปิกรุ่นนี้ของมณฑลซู การได้ผูกสัมพันธ์และทำความคุ้นเคยกันไว้ไม่มีข้อเสียอยู่แล้ว

ทว่าสิ่งที่ทำให้เขาประหลาดใจก็คือ กลับมีนักเรียนเอ่ยถามขึ้นมาจริง ๆ

"โปรตีนต้านลิ่มเลือดเหรอครับ เท่าที่ผมรู้มา โปรตีนต้านลิ่มเลือดลูกผสมของมนุษย์แบบมุ่งเป้าสามารถนำมาใช้รักษาโรคหลอดเลือดหัวใจและสมองได้สินะครับ!"

"ตอนนี้ดูเหมือนทั้งในและต่างประเทศจะยังไม่มียาที่เกี่ยวข้องวางจำหน่ายในตลาดเลยไม่ใช่เหรอครับ ครูหลิวกับทีมกำลังพัฒนายาตัวใหม่อยู่จริง ๆ หรือเนี่ย ไม่ธรรมดาเลยนะครับ ถ้ายาประเภทนี้ผลิตออกมาได้สำเร็จ มันจะต้องเป็นข่าวดีอย่างยิ่งสำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจและสมองแน่นอน!"

ลู่สือเซี่ยนยกนิ้วโป้งขึ้นพลางชื่นชม "สุดยอดจริง ๆ ครับ พอศึกษาไปถึงระดับลึก นักวิจัยทางวิทยาศาสตร์ก็สามารถรักษาโรคและช่วยชีวิตคนได้เหมือนกัน"

คราวนี้ คนในห้องปฏิบัติการวิจัยต่างหันมามองหน้ากันไปมา และเริ่มตระหนักได้ว่านักเรียนคนนี้ดูท่าจะไม่ธรรมดาเสียแล้ว

นักศึกษาปริญญาโทคนหนึ่งที่สวมแว่นตาหนาเตอะ ถึงกับถอดแว่นตาออกมาเช็ดอย่างแรง

ความจริงแล้ว ตอนที่เขาได้รับแจ้งเมื่อเช้าว่าจะมียี่สิบกว่าคนในทีมตัวแทนมณฑลของการแข่งขันชีววิทยาโอลิมปิกมาเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการวิจัย ในใจเขายังรู้สึกไม่เห็นด้วยอยู่บ้าง ถึงขั้นรู้สึกต่อต้านนิด ๆ เสียด้วยซ้ำ

เพราะตัวเขาเองผ่านการสอบเกาเข่าแล้วค่อย ๆ ก้าวหน้าทีละขั้นจนมาถึงจุดนี้ได้ จึงค่อนข้างดูถูกดูแคลนพวกนักเรียนที่ใช้เส้นทางลัดอย่างการแข่งโอลิมปิกเพื่อเข้ามาเยี่ยมชมแบบนี้

เพียงแต่เห็นแก่หน้าตาทางสังคม จึงไม่ได้แสดงสีหน้าอะไรออกมา

ก็แค่นักเรียนมัธยมปลายที่ยังอยู่ในช่วงท่องจำตำราไปสอบ จะไปมองเห็นแก่นสารอะไรได้

คงเป็นแค่นักท่องเที่ยวที่มาเดินชมแล้วเช็กอินไปงั้น ๆ แหละ

ทว่า นักเรียนคนนี้กลับทำให้เขาประหลาดใจอย่างยิ่ง เพราะคำพูดเมื่อครู่นี้ หากไม่ใช่คนวงในจริง ๆ ย่อมไม่มีทางพูดออกมาได้อย่างแน่นอน

หลิวเซี่ยนหัวเองก็ประหลาดใจเป็นล้นพ้น จึงเอ่ยถามต่อทันที "เธอก็รู้เรื่องนี้ด้วยเหรอ"

ลู่สือเซี่ยนไม่นึกเลยว่าคำรำพึงรำพันที่เอ่ยออกไปโดยไม่ตั้งใจจะดึงดูดความสนใจได้มากขนาดนี้ จึงรีบส่ายหน้าพลางกล่าว "ผมก็รู้แค่งู ๆ ปลา ๆ เท่านั้นครับ สาขาวิชาข้ามศาสตร์อย่างชีวการแพทย์นี่แค่เรียนก็ยากมากแล้ว ยิ่งไม่ต้องพูดถึงการทำความเข้าใจทิศทางการวิจัยระดับแนวหน้าเลยครับ"

พูดก็พูดเถอะ เขายังรู้สึกนับถือคนที่ศึกษาวิจัยด้านชีวการแพทย์พวกนี้อยู่มาก แม้ว่าผลงานสำคัญในช่วงหลายปีมานี้แทบจะกระจุกตัวอยู่ในสาขาวิชาข้ามศาสตร์ ทว่าแค่ชีววิทยาก็เรียนยากพออยู่แล้ว พอบวกการแพทย์เข้าไปอีก บอกได้คำเดียวเลยว่าบันเทิงสุด ๆ

ช่วงเช้า ดูห้องปฏิบัติการวิจัยเสร็จสิ้น

ช่วงบ่าย คนกลุ่มหนึ่งก็ถูกพามายังห้องเอกสารเพื่อเยี่ยมชม

อันที่จริง การจะตรวจสอบว่าห้องปฏิบัติการวิจัยแห่งหนึ่งมีอนาคตหรือไม่ มีศักยภาพแค่ไหน

ไม่จำเป็นต้องไปสนใจระดับของนักวิจัย ขนาดของโครงการวิจัย หรืองบวิจัยมากนักหรอก

แค่ดูผลงานบทความวิจัยทางวิทยาศาสตร์ของพวกเขาในช่วงไม่กี่ปีมานี้ก็พอ

สิ่งแรกที่ต้องดูก็คือสถานะการตีพิมพ์บทความวิจัย

ตราบใดที่บทความวิจัยของคุณสามารถตีพิมพ์ลงใน CNS ได้ ทุกสิ่งทุกอย่างก็ไม่จำเป็นต้องพิสูจน์อะไรอีกแล้ว!

หืม?

คุณถามผมว่า CNS คืออะไรน่ะเหรอ

ปกติอาจจะเคยได้ยินผ่านหูกันมาบ้าง แต่พอเอามารวมกันก็อาจจะฟังดูแปลกหู

พวกมันคือ "Cell", "Nature" และ "Science" โดยอักษรย่อตัวแรกของทั้งสามวารสารนี้รวมกันก็คือ CNS

พูดได้โดยไม่เกินจริงเลยว่า ต่อหน้าสิ่งพิมพ์ระดับ CNS บทความวิจัยในวารสาร SCI โซนหนึ่งอื่น ๆ ล้วนต้องก้มหน้าเดินทั้งนั้น

มันคือจุดสูงสุดของวารสารวิชาการ หากบทความวิจัยสามารถตีพิมพ์ลงในวารสารทั้งสามฉบับนี้ได้ ก็บอกได้เลยว่าศักยภาพและระดับการวิจัยของเจ้าของบทความนั้นก้าวไปสู่ระดับแถวหน้าของโลกแล้ว

เรื่องนี้จึงไม่ต้องพิสูจน์ระดับของนักวิจัยอีกต่อไป

ในเวลาเดียวกัน ทั้งโครงการวิจัยระดับชาติสารพัดและงบวิจัยที่ใช้ไม่หมดก็จะถูกส่งมาถึงมือโดยอัตโนมัติ

ดูเหมือนจะพูดนอกเรื่องไปไกลแล้ว หลิวเซี่ยนหัวบอกให้พวกเขาเดินดูได้อย่างอิสระตามสบาย บทความวิจัยที่วางอยู่ด้านนอกเหล่านี้ล้วนเป็นฉบับพิมพ์ซ้ำ ต่อให้ชำรุดเสียหายก็ไม่ใช่เรื่องใหญ่อะไร

ตอนนี้ลู่สือเซี่ยนมองเห็นรวมเล่มบทความวิจัยที่ถูกจัดวางไว้อย่างเป็นระเบียบเรียบร้อยในห้องเอกสารแล้ว

ลู่สือเซี่ยนเปิดดูคร่าว ๆ สองสามเล่ม แล้วก็เป็นไปตามคาดจริง ๆ

ในวารสารช่วงหลัง ๆ นี้ไม่มีบทความที่ได้ขึ้นสิ่งพิมพ์ระดับ CNS เลย ทว่าบทความที่ติดวารสารโซนหนึ่งกลับมีอยู่ไม่น้อยจริง ๆ

ลู่สือเซี่ยนกวาดตามองไป ล้วนเป็นวารสารระดับนานาชาติเล่มยักษ์ใหญ่ที่ในอดีตตัวเขาได้แต่แหงนมองจนเอื้อมไม่ถึง

PANS—รายงานการประชุมของสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติสหรัฐอเมริกา (Proceedings of the National Academy of Sciences)

แม้ในเวลาต่อมาจะตกชั้นลงไปอยู่ในระดับเดียวกับวารสารใหม่อย่าง "Nature Communications" และ "Science Advances"

แต่นี่ก็ยังเป็นวารสาร SCI ที่มีค่าอิมแพกต์แฟกเตอร์ (IF) สูงเกิน 10 และเคยเป็นหนึ่งในสามหัวรถจักรแห่งวารสารแบบครอบคลุมในยุคก่อนหน้านี้