ตอนที่ 95 วิ่งเป็นเส้นตรง สบายตลอดทาง

มณฑลซูอยู่ห่างจากมณฑลฮุยไม่ไกล ลู่สือเซี่ยนย่อมเข้าใจความหมายของเขาเป็นธรรมดา

ถ้าจะว่าไปแล้ว เรื่องนี้ยังมีประวัติศาสตร์อันคดเคี้ยวซับซ้อนอยู่เรื่องหนึ่ง

ในช่วงทศวรรษ 1960 ประเทศได้จัดผังมหาวิทยาลัยในเยียนจิงใหม่ มหาวิทยาลัยจำนวนมากถูกย้ายออกจากเยียนจิง โดยคงเหลือไว้เพียงส่วนน้อยเท่านั้น และมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนก็มีชื่อเด่นหราอยู่ในรายชื่อที่ต้องอพยพย้ายออก

มหาวิทยาลัยที่ถูกย้ายออกเหล่านี้ส่วนใหญ่กระจายไปยังตงซาน เป่ยเหอ เป่ยเอ้อ หนานหู มณฑลฮุย และที่อื่น ๆ ทว่าสำหรับการย้ายของมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนนั้น นอกจากมณฑลฮุยแล้ว กลับไม่มีพื้นที่ไหนยอมรับเลยแม้แต่แห่งเดียว

มีเพียงมณฑลฮุยที่แสดงความจริงใจอย่างยิ่งยวด มีคำพูดประโยคหนึ่งที่ยังคงดังกึกก้องสะเทือนใจมาจนถึงทุกวันนี้

"ต่อให้ลำบากยากแค้นเพียงใด ประชาชนชาวมณฑลฮุยจะยอมอดมื้อกินมื้อ ก็ต้องรักษาต้นกล้าทางวิทยาศาสตร์ของประเทศจีนไว้ให้ได้"

ต่อมาเมื่อสถานการณ์คลี่คลายไปในทางที่ดีขึ้น มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนก็คิดจะย้ายกลับเยียนจิงมาโดยตลอด อย่างไรเสียเยียนจิงก็เป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมและการศึกษาของจีน อีกทั้งบัณฑิตยสภาวิทยาศาสตร์แห่งประเทศจีนซึ่งเป็นหน่วยงานต้นสังกัดก็อยู่ที่นั่นด้วย

เพื่อที่จะรั้งมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนไว้ เมืองเหอเฝยที่ตามสภาพภูมิศาสตร์ไม่มีระบบทำความร้อนส่วนกลาง จึงฝ่าฟันอุปสรรคสารพัดเพื่อติดตั้งระบบทำความร้อนให้แก่มหาวิทยาลัย ซึ่งเรื่องนี้ไม่เคยมีแบบแผนมาก่อนในเหอเฝย นอกจากนี้ยังเปิดเส้นทางเดินรถสายตรงเหอเฝย-เยียนจิง เพื่ออำนวยความสะดวกให้คณาจารย์และบุคลากรของมหาวิทยาลัยเดินทางกลับไปเยี่ยมญาติอีกด้วย

จากการพิจารณาปัจจัยหลาย ๆ ด้าน ในที่สุดมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนก็ล้มเลิกความคิดที่จะกลับปักกิ่ง และตั้งหน้าตั้งตาจัดการศึกษาอยู่ที่เมืองเหอเฝยต่อไป

ปัจจุบันบางพื้นที่มักบ่นว่าไม่มีมหาวิทยาลัยชั้นนำ ทรัพยากรการศึกษาระดับอุดมศึกษาในภูมิภาคไม่สมดุล

ทว่ามณฑลฮุยกลับคว้าโอกาสอันบังเอิญนี้ไว้ ทำให้มณฑลฮุยมีมหาวิทยาลัยระดับสูงที่มีชื่อเสียงในระดับโลกได้ ในบรรดาห้องปฏิบัติการระดับชาติชั้นนำมากมายที่ประเทศก่อตั้งขึ้นนั้น มณฑลอันฮุยมีอยู่หลายแห่ง เป็นรองแค่เยียนจิงเท่านั้น

พูดก็พูดเถอะ ในต่างประเทศ ชื่อเสียงของมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนอาจจะดังกว่ามหาวิทยาลัยเยียนจิงและมหาวิทยาลัยสุ่ยหมู่เสียด้วยซ้ำ

เพราะมีเพื่อนร่วมทาง การพูดคุยสัพเพเหระตลอดทางจึงทำให้ทั้งสองคนไม่รู้สึกเบื่อหน่ายเลย

การเดินทางโดยรถยนต์กว่าสามชั่วโมง ลู่สือเซี่ยนก็มาถึงจุดหมายอย่างรวดเร็ว

ทั้งสองคนไม่เคยมามหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนมาก่อน จึงต้องตระเวนถามทางจากผู้คนรอบ ๆ

ยังดีที่มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนถือเป็นแลนด์มาร์กสำคัญของที่นี่ แค่ถามสุ่ม ๆ ก็มีคนช่วยชี้ทางให้แล้ว

ทั้งสองสะพายสัมภาระเดินไปยังสถานีรถประจำทาง แล้วขึ้นรถที่มุ่งตรงไปยังหน้าประตูมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน

ยี่สิบกว่านาทีต่อมา พวกเขาก็มาถึงหน้าประตูใหญ่ของมหาวิทยาลัยได้สำเร็จ

เมื่อมองดูประตูใหญ่ธรรมดาสามัญตรงหน้า ซึ่งกระทั่งยังเทียบกับมหาวิทยาลัยธรรมดาที่เขาเคยเรียนในชาติก่อนไม่ได้ด้วยซ้ำ ลู่สือเซี่ยนกลับรู้สึกสะท้อนใจอยู่บ้าง

"ประตูทิศเหนือเก่า" บานนี้ แท้จริงแล้วไม่ได้เป็นเพียงแค่ประตูใหญ่บานหนึ่งเท่านั้น มันได้เป็นประจักษ์พยานถึงความยากลำบากนานัปการที่มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนเผชิญระหว่างการย้ายมายังมณฑลฮุย และประสบการณ์ในการฟันฝ่าอุปสรรคขวากหนามจนผงาดขึ้นมาได้อย่างต่อเนื่อง

ประตูทิศเหนือเก่าแบกรับความทรงจำร่วมกันของชาวมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน เป็นสัญลักษณ์สะท้อนถึงจิตวิญญาณของชาวมหาวิทยาลัยที่ไม่หวั่นเกรงความยากลำบากและมุ่งมั่นสู่ความเป็นเลิศ

ดั่งเช่นที่นักการศึกษาเหมยอี๋ฉีเคยกล่าวไว้ประโยคหนึ่งว่า "สิ่งที่เรียกว่ามหาวิทยาลัยที่ยิ่งใหญ่ มิได้หมายถึงการมีตึกรามใหญ่โต หากแต่หมายถึงการมีปรมาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่"

บางครั้ง มหาวิทยาลัยที่ดีก็ไม่จำเป็นต้องมีอาคารเรียนที่หรูหราอลังการ หรือประตูใหญ่ที่ดูโอ่อ่าเลิศหรูเสมอไป!

เวลานี้ใกล้จะพลบค่ำแล้ว เจียงอวิ๋นคุนพาลู่สือเซี่ยนไปหาโรงแรมแถวนั้น ช่วงเวลานี้ราคาห้องพักค่อนข้างแพง พวกเขาจึงเปิดห้องเพียงห้องเดียว

แม้จะเป็นการเดินทางโดยใช้งบราชการ แต่เรื่องที่ประหยัดได้ก็ต้องประหยัด

ผู้ชายตัวโต ๆ ด้วยกันทั้งคู่ มีอะไรต้องกลัวเล่า

เพื่อที่จะได้ดูแลลู่สือเซี่ยนอย่างใกล้ชิด เจียงอวิ๋นคุนเองก็ต้องการแบบนี้อยู่พอดี

และแล้ว ทั้งสองคนก็พักผ่อนอยู่ที่นี่หนึ่งคืน

วันที่ 11 กรกฎาคม

ลู่สือเซี่ยนอาศัยเวลาที่ยังเหลืออยู่อีกหนึ่งวัน ทบทวนจุดความรู้ทางคณิตศาสตร์และฟิสิกส์ที่น่าจะออกสอบอีกรอบหนึ่ง

ในเวลาที่มีความมั่นใจเขาสามารถผ่อนคลายได้ หรือกระทั่งฉวยโอกาสช่วงนี้ออกไปท่องเที่ยวชมวิวก็ยังได้

ทว่าการสอบรอบสองของห้องเรียนเด็กอัจฉริยะ มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน ดันเป็นการทดสอบวิชาฟิสิกส์ที่เขาไม่ถนัด กับคณิตศาสตร์ที่เขารู้แค่งู ๆ ปลา ๆ

เวลาแบบนี้หากยังร่อนออกไปเที่ยวเล่นข้างนอก ก็คงสมองพังเต็มทีแล้ว

วันที่ 12 กรกฎาคม

ตรงกับวันเสาร์ ซึ่งเป็นวันหยุดสุดสัปดาห์พอดี

เมื่อเดินไปตามทางก็สามารถพบเห็นนักศึกษาของมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีนเดินขวักไขว่อยู่บนท้องถนนได้ทั่วไป

"ยินดีต้อนรับนักเรียนทุกท่านเข้าร่วมการสอบคัดเลือกรอบสอง ประจำปี 2008 ของห้องเรียนเด็กอัจฉริยะ มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน" แถบป้ายผ้าสีแดงกำลังโบกสะบัดอยู่ท่ามกลางต้นไม้ริมทาง

ลู่สือเซี่ยนตรวจดูสิ่งของจำเป็นคร่าว ๆ จากนั้นจึงสะพายกระเป๋าหนังสือเดินมาถึงหน้าประตูโรงเรียน

หลังลงทะเบียนข้อมูลส่วนตัวด้วยบัตรนักเรียนและบัตรประจำตัวประชาชน ในที่สุดเขาก็ก้าวเข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีฮวาจง

ส่วนเจียงอวิ๋นคุนรออยู่ข้างนอก

ยังไม่ทันได้ชื่นชมทัศนียภาพภายในมหาวิทยาลัย ภายใต้การนำทางของเจ้าหน้าที่ ลู่สือเซี่ยนก็มาถึงห้องสอบรอบสองอย่างรวดเร็ว

บรรดาคู่แข่งของเขาดูอายุน้อยมาก ทำให้ในใจเขารู้สึกไม่ค่อยคุ้นชินอยู่บ้าง

ต้องรู้ก่อนว่าเขาใกล้จะถึงเกณฑ์อายุจำกัดแล้ว พอมองแบบนี้ เขาจึงนับเป็นผู้เข้าสอบรุ่นใหญ่เลยทีเดียว

ความรู้สึกแตกต่างเช่นนี้เกือบทำให้ลู่สือเซี่ยนคิดว่าตนเองเกิดใหม่อีกรอบ และได้กลับไปอยู่ชั้นมัธยมต้นอีกครั้งอยู่หลายหน

ลู่สือเซี่ยนกวาดตามอง ดูแล้วมีไม่น้อยเลย น่าจะราว ๆ ร้อยยี่สิบกว่าคน

ทว่าต้องเข้าใจด้วยว่า นี่คือการคัดเลือกคนร้อยกว่าคนนี้มาจากนักเรียนหลายแสนหลายล้านคนทั่วประเทศ

สัดส่วนนี้จัดว่าต่ำจนน่ากลัวเลยทีเดียว

ตอนนี้ลู่สือเซี่ยนเข้าใจแล้วว่า ทำไมถึงมีคนบอกว่าการสอบติดห้องเรียนเด็กอัจฉริยะของมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน ถึงยากยิ่งกว่าการสอบเกาเข่าเข้ามหาวิทยาลัยเยียนจิงหรือมหาวิทยาลัยสุ่ยหมู่เสียอีก

คนร้อยกว่าคนยืนรวมกันอยู่ในพื้นที่รอสอบกลับไม่รู้สึกแออัด เพียงแต่บรรยากาศค่อนข้างตึงเครียดอยู่บ้าง

เวลาแปดโมงครึ่งตอนเช้า การทดสอบวิชาคณิตศาสตร์เริ่มต้นขึ้นอย่างเป็นทางการ

ลู่สือเซี่ยนได้รับข้อสอบ พอกวาดตามองแวบเดียว ก็ต้องทอดถอนใจว่าการคัดเลือกของห้องเรียนเด็กอัจฉริยะสมคำร่ำลือจริง ๆ

ไม่มีข้อสอบแบบเลือกตอบแม้แต่ข้อเดียว บนแผ่นกระดาษข้อสอบขาวสะอาดมีพิมพ์ไว้ทั้งหมดเพียงสิบข้อเท่านั้น

ข้อสอบเติมคำตอบห้าข้อ ข้อสอบอัตนัยแสดงวิธีทำห้าข้อ

ข้อสอบเติมคำตอบระดับการแข่งขันคณิตศาสตร์รอบคัดเลือก คงพอจะเข้าใจระดับความยากกันดีอยู่แล้ว

ลู่สือเซี่ยนใช้เวลายี่สิบนาทีก็จัดการพวกมันได้ทั้งหมด

ลู่สือเซี่ยนมองไปยังโจทย์ข้อแรกที่ให้หาผลคูณระหว่างค่าสูงสุดกับค่าต่ำสุดของนิพจน์ฟังก์ชันหนึ่ง

ก็ใช้ได้นี่! ข้อนี้นับเป็นข้อแจกแต้ม

ผลคูณอะไรกัน พูดย่อ ๆ ก็คือการคำนวณหาค่าสุดขีดไม่ใช่หรือไง

ลู่สือเซี่ยนเบนสายตาไปยังข้อที่สองอย่างรวดเร็ว ตัวโจทย์ต้องการให้อภิปรายกรณีของรากจริงของสมการ

คราวนี้ เขาวางใจลงได้อย่างสิ้นเชิง ดูท่าการสอบคณิตศาสตร์ครั้งนี้ไม่ได้ยากเป็นพิเศษ เพียงแค่แตะระดับความยากของการแข่งขันคณิตศาสตร์รอบลีกเท่านั้น เขายังรับมือไหว

อย่าเห็นว่าเลขชี้กำลังในโจทย์จะพุ่งไปถึง x กำลัง 2008

ทว่าโจทย์ทำนองนี้มักจะมีวิธีคิดคำนวณที่ง่ายดายและรัดกุมมาก ไม่มีทางปล่อยให้คุณไปนั่งคิดคำนวณจริง ๆ หรอกว่า x กำลัง 2008 มีค่าเท่าไร

ลู่สือเซี่ยนเห็นพ้องกับทฤษฎีหนึ่งเป็นอย่างยิ่ง

อาจารย์สอนคณิตศาสตร์ขั้นสูงตอนปริญญาตรีของเขาเคยกล่าวประโยคหนึ่งไว้ ซึ่งทำให้เขาจำฝังใจมาจนถึงตอนนี้

นั่นก็คือ สำหรับโจทย์ข้อเดียวกัน มันจะเป็นไปตามกฎการอนุรักษ์พลังงานสิ้นเปลือง

นี่คือทฤษฎีชุดหนึ่งที่อาจารย์ท่านนั้นคิดขึ้นมาเอง กล่าวคือสำหรับโจทย์ข้อเดียวกัน หากมีวิธีแก้หลายแบบ วิธีแก้เหล่านั้นย่อมสอดคล้องกับกฎการอนุรักษ์

ยกตัวอย่างเช่น ยิ่งวิธีของคุณนึกออกง่ายเท่าไร ก็หมายความว่าขั้นตอนการคำนวณของคุณยิ่งยากขึ้นเท่านั้น ทว่ากระบวนการคิดจะยิ่งเรียบง่าย

หากวิธีของคุณยิ่งนึกออกยากเท่าไร ก็หมายความว่าขั้นตอนการคำนวณของคุณจะง่ายมาก ทว่ากระบวนการคิดกลับยิ่งยากขึ้น

ก็เหมือนกับการปีนขึ้นเนินโค้งหรือลงหุบเขาเตี้ยที่มีรัศมีเท่ากัน ความจริงแล้วระยะทางที่คุณเดินผ่านไปนั้นเท่ากัน งานที่ทำก็ไม่ต่างกันเลย

สิ่งที่ไม่เหมือนกันคือ คุณอยากจะสบายในช่วงครึ่งแรก หรืออยากจะสบายในช่วงครึ่งหลัง

แน่นอนว่า ลู่สือเซี่ยนในตอนนี้เลือกที่จะสบายไปตลอดทั้งกระบวนการ

ทฤษฎีนี้ใช้ได้กับกรณีที่ระดับความสามารถกับโจทย์อยู่ในระนาบเดียวกัน ทว่าลู่สือเซี่ยนกระโดดข้ามพ้นวงโคจรนี้ไปแล้ว ดังนั้นเขาจึงเลือกเดินเป็นเส้นตรงไปเลย