บทที่ 210 จะผูกญาติหรือจะผูกเวร?

สาเหตุที่บ้านพักรวมถูกเรียกว่า "บ้านพักรวม" (ต้าจ๋าย่วน) ก็เพราะว่าในลานบ้านมีคนอยู่อาศัยมากหน้าหลายตา และผังบ้านก็แสนจะยุ่งเหยิง ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์และปัญหาที่อยู่อาศัย ทำให้แทบทุกครัวเรือนมีการต่อเติมครัวเล็ก ห้องเก็บถ่าน และเพิงกันแผ่นดินไหวขึ้นเองที่ด้านซ้ายขวาของประตูบ้าน ลานบ้านที่ควรจะกว้างขวางสว่างไสว กลับกลายเป็นทางเดินแคบๆ ที่คดเคี้ยวไปมา ในบางบ้านที่ยึดพื้นที่ส่วนกลางไปเป็นของส่วนตัวอย่างหนัก ทางเดินอาจแคบจนต้องเดินตะแคงตัวเข็นจักรยานตั้งแต่ประตูรั้วจนถึงประตูบ้านตัวเองเลยทีเดียว บ้านพักรวมของเซี่ยงหลินก็มีสภาพไม่ต่างกันเท่าไหร่ เพิงกันแผ่นดินไหวของบ้านเขาและของเพื่อนบ้านเรือนปีกตะวันตก ห่างกันไม่ถึงสองเมตร ตอนกลางคืนถ้าใครเผลอตดเสียงดัง อีกบ้านคงได้ยินกันชัดแจ๋ว และด้วยเหตุนี้เอง ทำให้เวลาและประสิทธิภาพในการทำงานล่าช้าลงอย่างมาก เพิงกันแผ่นดินไหวขนาดไม่ถึง 20 ตารางเมตร ใช้คนสิบกว่าคนช่วยกันเก็บกวาด ตามหลักแล้วน่าจะเสร็จเร็ว แต่ความเป็นจริงคือทุกคนต่างตั้งใจทำงาน ไม่มีใครอู้งาน แต่ความเร็วกลับไม่เพิ่มขึ้น เพราะคานไม้ ประตูหน้าต่าง และอิฐที่รื้อออกมา จำเป็นต้องหาที่เก็บ จะเอาไปวางที่ไหน? วางนอกตรอกไม่ได้ ต่อให้ได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการชุมชน ก็ต้องมีคนเฝ้าตลอดวัน ไม่งั้นตื่นมาอาจไม่เหลืออะไรเลย ดังนั้นจึงทำได้แค่วางในลานบ้าน แต่ทางเดินกว้างไม่ถึงสองเมตร ของที่รื้อออกมาเลยต้องวางชิดกำแพง และต้องเรียงให้เป็นระเบียบเรียบร้อย เพราะไม่ใช่แค่คนในบ้านต้องเดินผ่านไปมา แต่ยังมีเด็กๆ วิ่งเล่นในลานบ้านทั้งวัน ขืนล้มทับใครเข้า เรื่องจะยิ่งบานปลาย เวลาส่วนใหญ่จึงหมดไปกับเรื่องนี้นั่นแหละ

โป๊ก โป๊ก โป๊ก โป๊ก โป๊ก โป๊ก หลี่เซี่ยงตงนั่งบนก้อนอิฐสองก้อน มือถือเกรียงเคาะเศษดินออกจากก้อนอิฐไม่หยุด ปูนซีเมนต์เป็นวัสดุควบคุม ตอนนี้ผลผลิตไม่เพียงพอ ชาวบ้านตาดำๆ ไม่มีทางหามาได้ง่ายๆ เพิงกันแผ่นดินไหวของบ้านเซี่ยงหลิน ตอนก่อผนังก็ใช้ดินเหนียวนี่แหละ จางเซินที่นั่งยองๆ สูบบุหรี่รอขนอิฐอยู่ข้างๆ หยิบอิฐก้อนที่หลี่เซี่ยงตงยังไม่ได้เคาะขึ้นมาพิจารณา เขาเอ่ยปากถาม “ตงจื่อ นายรู้ไหมว่าทำไมบ้านเจ้าหลินถึงถล่ม?” หลี่เซี่ยงตงก้มหน้าทำงานตอบโดยไม่เงยหน้า “ก็ผนังมันร้าว บวกกับฝนตกหนัก เลยโดนน้ำซัดจนพังไง” จางเซินถามต่อ “แล้วนายรู้ไหมว่าทำไมผนังถึงร้าว?” หลี่เซี่ยงตงได้ยินดังนั้นจึงหันมามองด้วยความสงสัย “ทำไมล่ะ?”

“ดูนี่สิ” จางเซินบิดดินเหนียวออกจากก้อนอิฐ ขยี้ให้แหลกคามือ แล้วยื่นมาตรงหน้าหลี่เซี่ยงตงให้ดูชัดๆ “ตงจื่อ เห็นไหม? ในดินไม่มีอะไรผสมอยู่เลย!” พูดจบเขาก็ลุกไปหยิบอิฐอีกสองก้อนจากตำแหน่งที่ต่างกันมา แล้วขยี้ดินให้ดูเหมือนเดิม “แล้วดูพวกนี้สิ ในดินมีฟางข้าวสาลีกับเศษหญ้าผสมอยู่ใช่ไหม? แต่ถ้าสังเกตดีๆ จะเห็นปัญหาอีกอย่าง คือดินสองก้อนนี้ ก้อนหนึ่งผสมฟางเยอะ อีกก้อนผสมน้อย” “ตอนฉันลงชนบท (เซี่ยเซียง) เคยช่วยชาวบ้านสร้างบ้าน การผสมฟางข้าวสาลีและเศษหญ้าในดินเหนียวสำหรับก่อผนังจะช่วยเพิ่มความเหนียวและแรงยึดเกาะ ตอนผสมดินต้องคลุกเคล้าให้เข้ากัน ไม่งั้นก็เหมือนทำแบบขอไปที เพิงกันแผ่นดินไหวบ้านเจ้าหลินเนี่ย คนผสมดินตอนสร้างต้องเป็นพวกมือสมัครเล่นแน่ๆ”

“ที่แท้ก็เป็นแบบนี้นี่เอง” หลี่เซี่ยงตงพยักหน้าอย่างครุ่นคิด ถ้าจางเซินไม่บอก เขาคงไม่ทันสังเกตเรื่องนี้จริงๆ ขนาดตอนเขาไปเกี่ยวหญ้าให้หมู งานเกษตรพื้นฐานยังทำไม่ค่อยจะเป็น นับประสาอะไรกับเรื่องสร้างบ้าน ตอนหมู่บ้านสร้างคอกหมูรวม ผู้ใหญ่บ้านกลัวเขาจะไปเกะกะ เลยไม่เรียกเขาไปช่วยด้วยซ้ำ! หลี่เซี่ยงตงมองไปรอบๆ เห็นว่าทุกคนกำลังง่วนอยู่กับงาน ไม่ได้สนใจเขากับจางเซิน เขาจึงพูดเสียงเบา “เรื่องนี้รอเจ้าหลินกลับมาค่อยแอบบอกมันคนเดียวก็พอ อย่าไปพูดให้คนอื่นฟัง” “ทำไมล่ะ?” จางเซินขยับเข้ามาใกล้หูหลี่เซี่ยงตง “ตงจื่อ หรือว่านายรู้ว่าใครเป็นคนผสมดินตอนสร้างบ้านหลังนี้?”

หลี่เซี่ยงตงผลักจางเซินออกห่าง แล้วกระซิบ “ปีนั้นเกิดแผ่นดินไหวใช่ไหมล่ะ ฉันเป็นห่วงความปลอดภัยที่บ้าน พอสถานการณ์ในเมืองเริ่มนิ่ง ฉันก็ขอลางานกับหมู่บ้านที่ไปประจำอยู่” พูดไปเขาก็อดขำไม่ได้ “พอกลับมาก็ทันช่วงบ้านเจ้าหลินสร้างเพิงกันแผ่นดินไหวพอดี ฉันยังไปช่วยงานอยู่ครึ่งค่อนวันเลย จำได้แม่นเลยว่า คนผสมดินคือพ่อตาเจ้าหลิน” “เชี่ย~!” จางเซินตาโต น้ำเสียงเต็มไปด้วยความเหลือเชื่อ “พ่อตาเจ้าหลินขึ้นชื่อเรื่องความไม่เอาไหน วันๆ ถือขวดเหล้า ไม่เคยเห็นแกสร่างเมาเลย ให้แกนอนกอดขวดเหล้าอยู่บ้านไปสิวะ! ให้มาวุ่นวายเรื่องสร้างบ้านทำไม?”