ตอนที่ 57 ปรับแก้

ผมเลือกเครื่องกระเบื้องชิ้นหนึ่งกับเครื่องหยกโบราณอีกชิ้นหนึ่งมาจากร้านซูกู่หย่าจี๋

สองชิ้นนี้รวมกันน่าจะมีมูลค่าราวสี่ล้าน

เหตุผลที่เลือกสองชิ้นนี้ ข้อแรกคือเพราะสภาพสวยสมบูรณ์ ข้อสองคือสองชิ้นนี้นับเป็นโบราณวัตถุที่มีมูลค่าสูงที่สุดในร้านซูกู่หย่าจี๋แล้ว

ส่วนอีกเหตุผลหนึ่งก็คือ เพื่อเอาใจหลินเจิ้งชิงโดยเฉพาะ

ความเชี่ยวชาญของหลินเจิ้งชิงอยู่ที่เครื่องปั้นดินเผาและจารึกศิลาโลหะ

ดังนั้นผมจึงเลือกเครื่องกระเบื้องกับเครื่องหยก บวกกับภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ของฟู่เป้าสือ เพื่อส่งไปให้ทางธนาคารประเมิน

แม้ภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ภาพนี้จะเลียนแบบได้ไม่เลว จัดว่าเป็นของชั้นยอด

แต่ในเมื่อผมมองเห็นจุดบกพร่อง ก็ไม่อาจตัดความเป็นไปได้ว่าจะมีผู้เชี่ยวชาญคนอื่นมองเห็นจุดบกพร่องเช่นกัน

ถึงซูโม่จะบอกว่าผู้ประเมินจากสถาบันประเมินที่ธนาคารจ้างมาเป็นพิเศษมักจะทำแค่ตามน้ำเพื่อออกใบรับรอง แต่ถ้าเกิดมีอะไรผิดพลาดขึ้นมาล่ะ!

หากจับพลัดจับผลูมียอดฝีมือมาสักคน ที่ลงแรงไปทั้งหมดมิเหนื่อยเปล่าหรือ

ด้วยเหตุนี้ ผมจึงต้องนำภาพวาดนี้มาดัดแปลงเพิ่มเติม

ตามปกติแล้ว โบราณวัตถุที่ผ่านการทำเก่ามาแล้วแทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะนำมาแก้งานซ้ำ

เพราะฝีมือ กรรมวิธี และวัตถุดิบของช่างทำของเก่าแต่ละคนล้วนต่างกัน สิ่งที่ซ่อนอยู่ใต้ผิวงานจำนวนมากมีเพียงช่างทำของเก่าคนเดิมเท่านั้นที่รู้

หากเปลี่ยนให้คนอื่นมาแก้ ร้อยทั้งร้อยคงกลายเป็นการวาดงูเติมขา

ทว่าหากเป็นปรมาจารย์ ย่อมต่างออกไป เขาสามารถมองทะลุปรุโปร่งได้ในพริบตา

รวมถึงจุดที่ทำได้ดี และจุดที่ยังทำได้ไม่ดี

ตัวผมเป็นปรมาจารย์ด้านการทำของเก่าหรือไม่ ผมไม่กล้าอวดอ้าง

แต่ในยามนี้ ผมทำได้เพียงมองว่าตัวเองเป็นปรมาจารย์ด้านการทำของเก่าไปก่อน

เนื่องจากเวลาบีบคั้น ตั้งแต่วันรุ่งขึ้นผมจึงขังตัวเองอยู่บนชั้นสอง

ในสายตาผม จุดบกพร่องที่ใหญ่ที่สุดของภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ภาพนี้ อยู่ที่ความเร็วในการตวัดพู่กันช้าเกินไป ส่งผลให้เอกลักษณ์ของเป้าสือชุนไม่เด่นชัดพอ

แน่นอนว่าความไม่เด่นชัดนี้เป็นการเทียบกับผลงานต้นฉบับฝีมือของฟู่เป้าสือตัวจริง ในแง่ของจิตวิญญาณยังขาดความดุดันทรงพลังไป

ตัวอย่างเช่น เวลาฟู่เป้าสือวาดภาพ แต่ละฝีแปรงล้วนเป็นไปตามใจนึก ตวัดพู่กันรวดเร็วอย่างยิ่ง เส้นสายจึงเฉียบคมและพลิ้วไหวสง่างาม

ทว่าภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ภาพนี้ บางเส้นสายกลับยังคมไม่พอ เนื้อหมึกสม่ำเสมอเกินไป

นั่นเป็นเพราะความเร็วในการลากพู่กันช้าลง การกระจายของหมึกจึงสม่ำเสมอตามไปด้วย เส้นสายก็เลยเท่ากันไปหมด

แน่นอนว่า ทั้งหมดนี้เป็นการเทียบกับผลงานต้นฉบับ

ดังนั้น ผมจึงต้องดัดแปลงแก้ไข

นอกจากนี้ ตัวหมึกก็มีปัญหาอยู่นิดหน่อย

จุดนี้ซูซีถิงเป็นคนสังเกตเห็น

ในเมื่อเขาสังเกตเห็น คนอื่นก็ย่อมสังเกตเห็นได้เช่นกัน

ตรงนี้ ก็ต้องแก้

ยังดีที่ถนนสายของเก่าเป็นสถานที่ชั้นยอด ไม่ต้องพูดถึงเรื่องของแท้ของปลอม

ที่นี่มีทุกสิ่งทุกอย่าง โดยเฉพาะของกระจุกกระจิกจิปาถะ

ตัวอย่างเช่น แท่งหมึกเก่าเก็บ

ผมควักเงินหนึ่งร้อยหยวนซื้อหมึกเขม่ารักสมัยราชวงศ์ชิงมาได้ครึ่งแท่ง

เหตุผลที่เป็นครึ่งแท่ง เพราะนี่คือของมีตำหนิ

แต่โชคดีที่ผมไม่ได้ซื้อมาเพื่อสะสม หากแต่เอามาใช้งานโดยตรง

เมื่อคลี่ม้วนภาพออกบนโต๊ะทำงานตัวใหญ่บนชั้นสอง ผมก็กวาดสายตามองภาพวาดนี้อย่างละเอียดตั้งแต่บนจรดล่าง

ผมกำลังใคร่ครวญอย่างถี่ถ้วนว่าจะแก้อย่างไร และควรเริ่มจรดพู่กันจากตรงไหน

ผมคิดอยู่อย่างนั้นตลอดทั้งช่วงเช้า ทั้งยังขอยืมคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กของซูโม่มาใช้ด้วย

ผมสังเกตภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ภาพนี้อย่างละเอียดไปพลาง ค้นหาภาพวาดหลากหลายภาพของฟู่เป้าสือบนคอมพิวเตอร์ไปพลาง

ความสามารถในการสังเกตอันเฉียบคมเป็นเลิศของผมได้แสดงประโยชน์อย่างเต็มที่ในเวลานี้

หลังจากดูภาพวาดของฟู่เป้าสือไปหลายร้อยภาพ ผมก็สรุปเอกลักษณ์ในการวาดภาพของฟู่เป้าสือออกมาอย่างเป็นระบบ

เอกลักษณ์ที่ว่านี้ไม่ใช่วิธีพูดคลุมเครือแบบที่พวกผู้ประเมินงานเขียนอักษรและภาพวาดชอบพูดกัน อย่างเช่น ฝีพู่กันพลิ้วไหว ละเมียดละไมลึกซึ้ง ไร้ระเบียบทว่ามีแบบแผน อะไรทำนองนั้น

การสรุปของผมเป็นแบบที่ตรงไปตรงมาและละเอียดลึกซึ้งมาก ราวกับมุมมองของเด็กประถมที่มองสิ่งต่างๆ

อย่างเช่น เวลาใช้พู่กันแห้งหมุนตวัดขึ้นทำมุม 45 องศา มักจะแตกเป็นแฉก 4 ถึง 5 แฉก

อย่างเช่น เส้นสายที่ใช้วาดรองเท้าจะหนาประมาณ 0.3 เซนติเมตร

ผมมองสิ่งต่างๆ จากมุมมองของช่างทำของเก่า สิ่งที่สรุปออกมาจึงเป็นรายละเอียดที่เป็นรูปธรรมและจับต้องได้ ซึ่งสามารถนำมาลงมือทำได้ทันที

เมื่อดูภาพต้นฉบับไปหลายร้อยภาพ แล้วย้อนกลับมามองภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ภาพนี้

ก็จะพบว่ามีจุดบกพร่องมากเกินไป ทว่าในขณะเดียวกันก็รู้สึกว่า ที่จริงแล้วภาพนี้เลียนแบบได้ไม่เลวเลยทีเดียว

แม้จิตวิญญาณจะด้อยไปบ้าง แต่ในเรื่องของรูปลักษณ์นับว่าทุ่มเทฝีมือไปไม่น้อย

ในความเป็นจริง ผมเติมพู่กันลงไปแค่หกครั้งเท่านั้น

โดยหลักๆ คือทำให้เส้นสายในจุดที่เห็นได้ชัดว่าลากพู่กันช้าเกินไป กลับมาคมกริบขึ้น

ช่วยให้เส้นสายหมึกมีความหนักเบาเข้มจาง แลดูพลิ้วไหวขึ้นมาทันตา

เติมได้แค่หกครั้งนี้เท่านั้น ห้ามมากไปกว่านี้

หากมากไปกว่านี้ จะยิ่งทิ้งร่องรอยพิรุธใหม่ขึ้นมาแทน

เมื่อเติมเสร็จ ผมก็ใช้ไดร์เป่าผมเป่าหมึกบนผืนภาพเบาๆ เล็กน้อย

เป่ามากเกินไปไม่ได้ เพราะลมร้อนจากไดร์เป่าผมหากเป่านานเกินไปจะทิ้งคราบร่องรอยไว้

ผมวางภาพพักไว้ด้านข้างเพื่อให้แห้งสักพัก

พอกินข้าวเที่ยงเสร็จ ผมก็บอกให้เสี่ยวอู่ไปซื้อของสองอย่าง

หลอดไฟอัลตราไวโอเลตความเข้มสูงกับธูป

ธูปแบบที่จุดตามวัดนั่นแหละ ผมกำชับเสี่ยวอู่เป็นพิเศษว่าให้ซื้อแบบที่ไม่มีกลิ่นหอมใดๆ

ตอนที่เสี่ยวอู่ซื้อของกลับมา ภาพก็ผึ่งจนแห้งได้ที่พอดี

จุดธูปขึ้น แต่ไม่ได้จุดบนชั้นสอง ไปจุดที่ห้องน้ำชั้นหนึ่ง

ผมกลัวว่าจะมีกลิ่นควันไฟติดบนภาพวาด

แม้กลิ่นธูปแค่ดอกสองดอกนี้แทบไม่มีทางที่ใครจะได้กลิ่น แต่ปรมาจารย์ช่างทำของเก่าตัวจริงย่อมต้องพิถีพิถันอย่างยิ่ง

ทุกรายละเอียดล้วนเรียกร้องความสมบูรณ์แบบอย่างเข้มงวดเฉกเช่นปู่ของผม

การจุดธูปไม่ใช่เพื่อทำพิธีกรรมอะไร แต่ต้องการขี้เถ้าธูป

พอได้ขี้เถ้าธูปแล้ว ผมก็ให้เสี่ยวอู่ไปเก็บฝุ่นริมถนนมาอีกจำนวนหนึ่ง

เอาฝุ่นชนิดที่ค่อนข้างสะอาด

บางคนคงแปลกใจ ฝุ่นยังมีแบบสะอาดด้วยหรือ

ย่อมมีแน่นอน

นั่นคือฝุ่นที่เป็นผงละเอียดเหมือนแป้งสาลี ไม่มีสิ่งเจือปนใดๆ และมีสีเทาอมขาว

ฝุ่นแบบนี้แหละคือฝุ่นสะอาด

อันที่จริงดูไปแล้วก็คล้ายกับขี้เถ้าธูปอยู่บ้าง

ฝุ่นแบบนี้พบได้ตามบ้านที่ไม่ได้ปัดกวาดเป็นเวลานาน หรือริมถนนที่มีรถราวิ่งผ่านไปมาขวักไขว่

ขอเพียงแค่นิดเดียวก็พอ

ผมผสมขี้เถ้าธูปกับฝุ่นที่กวาดมาจากริมถนนเข้าด้วยกัน จากนั้นทาลงบนผืนภาพอย่างสม่ำเสมอ

ทำไมต้องทำขั้นตอนนี้ล่ะ

หนึ่งก็เพื่อทำให้รอยพู่กันไม่กี่เส้นที่ผมเพิ่งเติมลงไปดูเก่า

สองคือทำให้ภาพวาดทั้งผืนดูเก่าขึ้น

ความจริงภาพทั้งผืนถูกทำให้ดูเก่ามาแนบเนียนมากแล้ว แต่หมึกที่ใช้ในผลงานชิ้นนี้ยังดูไม่สมจริงพอ

ดังที่กล่าวไปก่อนหน้านี้ว่า ฟู่เป้าสือใช้หมึกเก่าสมัยราชวงศ์หมิงและชิง บนผืนภาพจึงมีประกายสีม่วงระเรื่อแฝงอยู่เล็กน้อย

ภาพนี้ลอกเลียนอย่างตั้งใจ จึงมีประกายสีม่วงเช่นเดียวกัน

ทว่าสีม่วงนี้เกิดจากการผสมสีลงไปในน้ำหมึก จึงค่อนข้างบาดตาและไม่เป็นธรรมชาติ

ดังนั้นการที่ผมใช้ขี้เถ้าธูปกับฝุ่นทาลงบนผืนภาพอย่างสม่ำเสมอ ก็เพื่อลดทอนสีม่วงที่ค่อนข้างบาดตานี้ให้อ่อนลง

แน่นอนว่าการทาเช่นนี้ต้องบางเบาอย่างยิ่ง

ใช้สำลีก้อนนุ่มๆ แตะผงฝุ่นแล้วตบลงไปเบาๆ ราวกับกำลังทาแป้งให้เด็กทารก

ต้องนุ่มนวล ห้ามทำลายผืนภาพ และห้ามทิ้งร่องรอย

พอตบผงทั่วแล้วก็เป่าทิ้งทันที

อีกทั้งต้องเป่าให้สะอาดสะอ้าน ห้ามมีคราบผงหลงเหลืออยู่

จากนั้นก็ตบผงซ้ำอีก ทำเช่นนี้สามรอบ สีม่วงที่เดิมค่อนข้างบาดตาก็แลดูนุ่มนวลเป็นธรรมชาติขึ้นมาก

อีกทั้งบนผืนภาพก็ไม่หลงเหลือเศษฝุ่นแม้แต่น้อย

เพราะฝุ่นส่วนน้อยถูกเส้นสายหมึกบนผืนภาพดูดซับเข้าไปแล้ว จึงกลมกลืนเป็นธรรมชาติ ราวกับเป็นฝุ่นที่ตกลงมาเกาะตามกาลเวลาที่ผ่านไปหลายสิบปี

พอทำทั้งหมดนี้เสร็จ ก็ถึงเวลาเลิกงานพอดี

ภาพยังคงวางอยู่บนโต๊ะทำงาน ผมหากล่องกระดาษใบใหญ่มาครอบภาพไว้

จากนั้นใส่หลอดไฟอัลตราไวโอเลตความเข้มสูงเข้าไปข้างใน ส่องทิ้งไว้ตลอดทั้งคืน

นี่ทำเพื่ออะไรน่ะหรือ

ทำให้ดูเก่ายังไงล่ะ!

มันคือการเร่งอายุให้เก่าลง!

ในการทดลองทางอุตสาหกรรมมีการทดสอบการเร่งอายุ ซึ่งก็คือการจำลองความเปลี่ยนแปลงของวัตถุในช่วงเวลายาวนานให้เกิดขึ้นภายในระยะเวลาสั้นๆ

ยกตัวอย่างเช่นการทดสอบการเร่งอายุของซีลยางกันรั่ว ก็คือการใช้เวลาสามเดือนพร้อมวิธีเร่งปฏิกิริยาต่างๆ เพื่อจำลองสภาพการใช้งานของซีลยางตลอดสามสิบปี

การทดลองแบบนี้ ความจริงตอนที่ผมเรียนปริญญาโทที่มหาวิทยาลัยจิงตูก็ทำอยู่บ่อยๆ

หลักๆ คือทดสอบความเปลี่ยนแปลงของวัสดุที่ใช้บูรณะโบราณวัตถุเมื่อผ่านเวลายาวนาน