ตอนที่ 58 ทำให้เก่า

ความจริงแล้ว ภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ม้วนนี้ทำเลียนแบบได้ดีมากพออยู่แล้ว

อย่างน้อย แม้แต่ซูซีถิงก็ยังมองหาจุดพิรุธไม่เจอ

แต่ผมก็ยังอดกังวลไม่ได้ว่าจะเกิดปัญหาขึ้น

เพราะผมคิดว่าถึงธนาคารต่างชาติจะมีความยืดหยุ่นกว่าธนาคารของรัฐมาก แต่ในแง่ของการหลีกเลี่ยงความเสี่ยง ย่อมต้องเข้มงวดยิ่งกว่าไม่ใช่หรือ

ดังนั้นถ้าทำให้ดีกว่านี้ได้ ก็ต้องมุ่งสู่ความสมบูรณ์แบบที่สุดอย่างแน่นอน

ผมอยากให้ภาพวาดม้วนนี้ดูเก่าอย่างเป็นธรรมชาติกว่าเดิมอีกสักหน่อย

จึงใช้รังสีอัลตราไวโอเลตความเข้มข้นสูงฉายเพื่อเร่งกระบวนการทำให้เก่า

นี่เป็นความเก่าที่ค่อนข้างสมจริง ไม่ใช่ความเก่าระดับพื้นผิวแบบที่จงใจปรุงแต่งขึ้นมา

การทำให้โบราณวัตถุดูเก่า ความเป็นธรรมชาติของความเก่าย่อมเป็นหัวใจสำคัญที่สุด เพราะนี่คือจุดที่คนจะมองเห็นพิรุธได้ง่ายที่สุด

แม้แต่คนนอกวงการก็ยังเอ่ยปากทักได้ว่า ของชิ้นนี้ดูไม่น่าจะเก่า ของใหม่หรือเปล่า

แล้วถ้าเทียบกับโบราณวัตถุประเภทอื่น งานเขียนอักษรและภาพวาดยิ่งทำให้ดูเก่ายากกว่า

แต่ต่อให้ยากแค่ไหน ก็ยากเกินความสามารถของคนที่ทำของปลอมไปไม่ได้

งานเขียนอักษรและภาพวาดจำนวนมากใช้วิธีรมควันเพื่อทำให้ดูเก่า

เผาฟืน เผาฟางข้าว หรือกระทั่งเอาไปแขวนไว้สูงๆ ในครัวตามบ้านนอกเป็นเวลานาน เพื่อให้ควันน้ำมันรมจนดูเก่า

วิธีนี้ตรงไปตรงมามาก และเห็นผลลัพธ์ค่อนข้างดีได้ในเวลาอันสั้นที่สุด

ทว่าจุดบกพร่องที่ใหญ่หลวงที่สุดของวิธีนี้ก็คือกลิ่น มันจะมีกลิ่นรมควันติดอยู่

แม้จะมีสารพัดวิธีกำจัดกลิ่น แต่ก็เหมือนกับเนื้อรมควันนั่นแหละ ไม่ว่าคุณจะกำจัดอย่างไร กลิ่นก็ยังคงหลงเหลืออยู่ดี

เพราะกลิ่นนี้ได้แทรกซึมลึกเข้าไปในทุกอณูของภาพวาด ทั้งบนผืนกระดาษ น้ำหมึก และสีที่ใช้วาด

งานเขียนอักษรและภาพวาดที่ทำขึ้นด้วยวิธีเช่นนี้ ย่อมไม่มีทางรอดพ้นจมูกของผู้ประเมินมากประสบการณ์ไปได้

ด้วยเหตุนี้ ปรมาจารย์ช่างทำของเก่าตัวจริงจึงไม่ลดตัวลงไปใช้วิธีการพรรค์นี้

แต่จะว่าไป ในแวดวงโบราณวัตถุและตามท้องตลาด งานเขียนอักษรและภาพวาดที่ใช้วิธีทำให้ดูเก่าแบบนี้กลับมีให้เห็นมากที่สุด

คนที่ถูกหลอกไม่ใช่นักสะสมรายใหญ่หรือนักสะสมรุ่นเก๋า แต่เป็นพวกที่หวังจะเก็บตกของดี หวังจะรวยทางลัดในชั่วข้ามคืน

ก่อนที่ผมจะเอาลังกระดาษครอบภาพวาดไว้แล้วเปิดหลอดไฟอัลตราไวโอเลต ผมใช้เครื่องพ่นไอน้ำเพิ่มความชื้นขนาดเล็กพ่นเข้าไปในลังกระดาษเป็นเวลาหกนาที

การเพิ่มความชื้นทำได้แค่ชั่วประเดี๋ยวเดียว จุดประสงค์หลักคือเพิ่มความชื้นในอากาศภายในลังกระดาษ

เพื่อไม่ให้ภาพวาดแห้งแล้งจนเกินไปในตอนที่เปิดไฟอัลตราไวโอเลตฉายเร่งกระบวนการทำให้เก่า

ทุกวันนี้การทำให้งานเขียนอักษรและภาพวาดดูเก่าจำนวนมากต่างก็เรียนรู้ที่จะใช้การฉายแสงเป็นเวลานาน หรือไม่ก็ฉายรังสีอัลตราไวโอเลตเข้มข้นสูงเหมือนอย่างที่ผมทำ

ทว่าข้อเสียของการทำเช่นนี้คือ เมื่อเทียบกับงานเขียนอักษรและภาพวาดที่เก่าตามธรรมชาติแล้ว มันจะแห้งผากจนเกินไป

ความแห้งผากที่มากเกินไปจะแสดงออกมาให้เห็นตรงที่ตัวภาพไร้ความเงางามและดูด้านกระด้าง

ภาพวาดงานเขียนของแท้ เมื่อผ่านการสืบทอดตกทอดมานานหลายสิบหรือหลายร้อยปี ตัวภาพอาจผุพังหรือถึงขั้นเปื่อยยุ่ย

แต่น้ำหมึกจะมีประกายเงางามอันเก่าแก่เปี่ยมมนตร์ขลัง ซึ่งก็เหมือนกับเปาเจียงบนผิวเครื่องสำริด ศิลา หรือเครื่องกระเบื้อง นี่คือร่องรอยจำเพาะที่กาลเวลาได้ทิ้งเอาไว้

วิธีการใช้เครื่องพ่นไอน้ำเพิ่มความชื้นในอากาศนี้ เป็นวิธีที่ผมคิดค้นขึ้นสมัยเรียนปริญญาโท โดยอิงจากสภาวะควบคุมอุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์ในการบูรณะโบราณวัตถุของพิพิธภัณฑ์

ยิ่งไปกว่านั้น ผมยังเคยทำการทดลองในห้องปฏิบัติการจนได้ข้อมูลตัวเลขที่เกี่ยวข้องออกมาได้สำเร็จ

อันที่จริงแล้วการทดลองนี้ ผมเคยเขียนวิทยานิพนธ์เสร็จเรียบร้อยแล้วด้วยซ้ำ เพียงแต่ยังไม่ทันได้ตีพิมพ์ ผมก็ลาออกจากมหาวิทยาลัยเสียก่อน

ในตอนที่ฉายรังสีอัลตราไวโอเลต ก็เพิ่มความชื้นในอากาศควบคู่ไปด้วย

เพื่อจำลองความเปลี่ยนแปลงของกาลเวลาและสภาพแวดล้อม

อากาศที่เดี๋ยวชื้นเดี๋ยวแห้งสลับกันไปเท่านั้น ถึงจะทำให้วัตถุหลงเหลือร่องรอยการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติได้

ทว่าการตั้งค่าความชื้นจำเป็นต้องควบคุมให้แม่นยำอย่างยิ่ง หากมากเกินไปจะทิ้งร่องรอยไว้บนภาพวาด หรือกระทั่งเกิดเป็นคราบน้ำ

ถ้าน้อยเกินไป ย่อมไม่เกิดผลลัพธ์ตามที่ต้องการ และภาพวาดก็จะแห้งกระด้างอยู่ดี

เครื่องพ่นไอน้ำเพิ่มความชื้นเป็นแบบตัวเล็กที่ตั้งเวลาได้

เริ่มต้นด้วยการพ่นเพิ่มความชื้นหกนาที จากนั้นทุกๆ ครึ่งชั่วโมงจะพ่นเพิ่มความชื้นหนึ่งนาที

เมื่อตั้งค่าเครื่องพ่นความชื้นเสร็จแล้ว ก็เปิดไฟอัลตราไวโอเลตแล้วปิดฝาลังกระดาษให้มิดชิดเพื่อป้องกันไม่ให้แสงสีม่วงเล็ดลอดออกมา

จากนั้นก็เลิกงานกลับบ้านได้

พรุ่งนี้เช้าค่อยมารอดูผลลัพธ์ก็พอ

วันนี้เป็นวันที่ซูโม่นัดหมายกับทางธนาคารเพื่อนำโบราณวัตถุไปทำการประเมิน

เช้าตรู่ผมก็รีบเดินทางมายังร้านซูกู่หย่าจี๋ ผมอยากจะดูว่าหลังจากผ่านไปหนึ่งคืน ภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ม้วนนั้นจะเป็นอย่างไรบ้าง

ในความเป็นจริงแล้ว ผลลัพธ์ยังไม่ได้ถึงระดับที่ผมคาดหวังไว้ในอุดมคติ เพราะอย่างไรเสียเวลาก็ยังกระชั้นชิดเกินไปอยู่ดี

การจะทำให้สิ่งของชิ้นหนึ่งดูเก่าลงไปหลายสิบปีภายในเวลาเพียงคืนเดียวนั้น ย่อมแทบเป็นไปไม่ได้เลย

ทว่ายังนับว่าโชคดีที่ภาพวาดม้วนนี้มีพื้นฐานของการทำให้ดูเก่าอยู่แต่เดิมแล้ว

อีกทั้งภาพวาดของฟู่เป้าสือเองก็ไม่ได้ห่างจากยุคปัจจุบันมากนัก

หากเปลี่ยนเป็นภาพวาดยุคหมิงหรือชิง นั่นคงจะตึงมือไม่น้อยทีเดียว

เสี่ยวอู่อยู่เฝ้าร้าน ส่วนผมกับซูโม่นำโบราณวัตถุทั้งสามชิ้นมุ่งหน้าตรงไปยังธนาคาร

ในห้องรับรองแขกวีไอพีของธนาคาร คนอื่น ๆ มาถึงกันก่อนนานแล้ว กำลังรอเพียงแค่พวกเราสองคน

เมื่อเห็นพวกเรามาถึง เควินเพื่อนร่วมรุ่นของซูโม่ก็เชิญพวกเราไปยังห้องประชุมทันที

เขาบอกว่าการประเมินโบราณวัตถุจะจัดขึ้นในห้องประชุม

ทันทีที่ก้าวเข้าไปในห้องประชุม ผมก็อดไม่ได้ที่จะตกใจเล็กน้อย

การเตรียมการยิ่งใหญ่อลังการขนาดนี้ หากคนไม่รู้คงนึกว่ากำลังจะมาออกรายการโทรทัศน์เสียอีก!

ห้องประชุมไม่ได้ใหญ่นัก มีการติดตั้งกล้องวิดีโอไว้สองตัว ทั้งด้านหน้าและด้านหลัง

"อย่าเพิ่งเข้าใจผิดไปนะครับ!"

เควินเป็นฝ่ายเอ่ยปากอธิบายขึ้นมาเอง

"นี่เป็นขั้นตอนมาตรฐานของธนาคารเราในการประเมินสังหาริมทรัพย์ค้ำประกัน ณ สถานที่จริงครับ ประเมินตรงนั้น ออกเอกสารตรงนั้น ปิดผนึกตรงนั้น และทำเรื่องจำนำให้เสร็จสิ้นตรงนั้นเลย ดังนั้นจึงต้องมีการบันทึกวิดีโอตั้งแต่ต้นจนจบ นี่ไม่เพียงแต่เป็นข้อกำหนดด้านการปฏิบัติตามกฎระเบียบของพวกเราเท่านั้น แต่ยังเพื่อให้พวกคุณสบายใจด้วย หากเกิดปัญหาขึ้นกับของค้ำประกันชิ้นนี้ เราทั้งสองฝ่ายจะได้ไม่มีข้อคลุมเครือต่อกันครับ"

ผมคิดไว้แล้วเชียว แม้ธนาคารต่างชาติจะมีความยืดหยุ่น ทว่าเบื้องหลังความยืดหยุ่นนั้นกลับเป็นการควบคุมความเสี่ยงอย่างเข้มงวดกวดขัน

ในจุดนี้บอกตามตรงว่าแตกต่างจากธนาคารรัฐวิสาหกิจขนาดใหญ่ของพวกเรามากจริง ๆ

รัฐวิสาหกิจของพวกเรานั้นขึ้นชื่อเรื่องความตายตัว

ตายตัวจนถึงขั้นยอมไม่ทำธุรกิจ ดีกว่าจะยอมทำในสิ่งที่เรียกว่าผิดระเบียบ

แต่แน่นอนว่าในทางลับ หากถึงคราวจะผิดระเบียบก็ยังคงทำผิดกันอยู่ดี

มิเช่นนั้นคงไม่มีข่าวเรื่องเงินของผู้ฝากถูกยักยอกออกมามากมายขนาดนี้หรอก!

พอนั่งลงเรียบร้อย เควินก็เชิญคนอื่น ๆ เข้ามาในห้องอีก

ทันทีที่พวกเขาเข้ามา ผมก็ต้องตกใจอีกระลอกใหญ่

นอกจากเควินแล้ว มีคนเดินเข้ามาพร้อมกันถึง 6 คน

ในจำนวนนั้นเป็นผู้ประเมิน 3 คน ผู้จัดการฝ่ายควบคุมความเสี่ยง 1 คน และเจ้าหน้าที่รับรองเอกสารจากสำนักงานรับรองนิติกรรมอีก 2 คน

ให้ตายเถอะ ถึงขั้นเชิญเจ้าหน้าที่รับรองเอกสารมาด้วย จำเป็นต้องขนาดนี้เชียวหรือ?

แต่สิ่งที่ทำให้ผมตกใจที่สุดก็คือ ในบรรดาผู้ประเมินทั้ง 3 คนนั้น นอกจากหลินเจิ้งชิงแล้ว ยังมีผู้ประเมินมืออาชีพอีกสองคน

คนหนึ่งมาจากสถาบันประเมินโบราณวัตถุในจงไห่ ส่วนอีกคนเป็นทั้งผู้เชี่ยวชาญด้านการประเมินโบราณวัตถุและผู้ประเมินราคาจากสำนักประมูลระดับสากลชื่อดังในฮ่องกง

พอเควินแนะนำเสร็จ หัวใจของผมก็เต้นระรัวตึกตัก!

เรื่องผู้ประเมินที่มาจากฮ่องกงคนนี้เป็นสิ่งที่เราไม่เคยรู้ล่วงหน้ามาก่อน แต่ในเมื่อทางธนาคารเป็นฝ่ายจัดเตรียมไว้ เราก็ไม่อาจปฏิเสธได้อยู่ดี!

อีกทั้งวงการประมูลโบราณวัตถุและงานศิลปะของฮ่องกงนั้นเฟื่องฟูอย่างยิ่ง ติดอันดับแนวหน้าของโลกเลยทีเดียว

ดังนั้นระดับความสามารถในการประเมินของผู้ประเมินจากฮ่องกงจึงต้องสูงมากอย่างแน่นอน โดยเฉพาะในส่วนของผลงานศิลปะสมัยใหม่และร่วมสมัย

แล้วภาพวาดของฟู่เป้าสือ ก็ดันเป็นผลงานศิลปะสมัยใหม่และร่วมสมัยพอดิบพอดี!

ผลงานของเขาได้รับความนิยมสูงมากในตลาดประมูลฮ่องกง ผู้ประเมินที่นั่นย่อมต้องศึกษาวิจัยผลงานของเขามาอย่างลึกซึ้งถึงแก่นแน่นอน!

ยังดีที่ผมเตรียมตัวไว้ล่วงหน้า และได้ปรับแต่งภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ม้วนนี้ไปแล้ว

ทว่าถึงจะเป็นเช่นนั้น เมื่อต้องเผชิญหน้ากับผู้ประเมินจากฮ่องกง ผมก็ยังคงใจคอไม่ดีอยู่ดี

เพราะอย่างไรเสียนี่ก็เป็นครั้งแรกที่ผมต้องเผชิญหน้ากับการทดสอบจากตลาดของจริง