ตอนที่ 59 ผู้ประเมินจากเกาะฮ่องกง

สำหรับผู้ประเมินที่มาจากเกาะฮ่องกง เควินอธิบายว่าเขามาเพื่อประเมินราคาเป็นหลัก

เพราะธนาคารเป็นธนาคารต่างชาติ จึงให้ความไว้วางใจในการประเมินราคาโบราณวัตถุกับสำนักประมูลของเกาะฮ่องกงมากกว่า

ส่วนสำนักประมูลในแผ่นดินใหญ่นั้นพวกเขาไม่ค่อยไว้ใจนัก ซึ่งเรื่องนี้ผมเข้าใจได้จริงๆ

เพราะถ้าให้พูดกันตามตรง สำนักประมูลในประเทศเหล่านี้น่ะ เล่นตุกติกกันเกินไป!

ก่อนเริ่มการประเมิน เควินได้แนะนำตัวสั้นๆ

หลักๆ คือแนะนำผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ประเมินทั้งสามท่านให้พวกเรารู้จัก

หลินเจิ้งชิงดูหนุ่มกว่าที่ผมจินตนาการไว้เล็กน้อย

เดิมทีผมนึกว่าเขาจะเป็นคนแก่วัยหกสิบกว่า ไม่นึกเลยว่าเขาจะดูเหมือนเพิ่งอายุราวๆ ห้าสิบเท่านั้น

วัยขนาดนี้ ไม่ว่าจะในวงการสะสมของเก่าหรือในแวดวงวิชาการ ล้วนถือเป็นช่วงเวลาทองทั้งสิ้น

เห็นได้ชัดว่าการประเมินในวันนี้มีเขาเป็นหลัก

ทว่าเขาเป็นคนท้องถิ่นจินหลิง ฝ่ายนำของมาตรวจสอบอย่างพวกเราก็เป็นคนท้องถิ่นเช่นกัน

ดังนั้น ธนาคารจึงจงใจเชิญผู้ประเมินมืออาชีพจากจงไห่และเกาะฮ่องกงมาโดยเฉพาะ

อันที่จริงผมรู้สึกว่ามันไม่ได้เป็นแค่การทำตามขั้นตอนเพื่อออกใบรับรองอย่างที่ซูโม่พูดไว้หรอก

แต่เป็นการจงใจออกแบบการประเมินจากสามฝ่ายขึ้นมาต่างหาก

ผมวางโบราณวัตถุทั้งสามชิ้นลงบนโต๊ะทีละชิ้น เรียงตามลำดับคือ แจกันทรงเทียนฉิวผิงลายฝิ่นฉ่ายยุคเฉียนหลงราชวงศ์ชิง ห่วงหยกมังกรยุคจ้านกั๋ว และ "ชิวหลินสิงเชอถู"

ลำดับการตรวจสอบของผู้ประเมินทั้งสามคนคือ ศาสตราจารย์หลินเจิ้งชิงแห่งมหาวิทยาลัยจินหลิง โจวเจิ้งผู้ประเมินระดับหนึ่งจากศูนย์ประเมินโบราณวัตถุจงไห่ และม่ายเวยเหลียนหัวหน้าผู้ประเมินและผู้ตีราคาจากสำนักประมูลเจียฝูแห่งเกาะฮ่องกง

ผู้ประเมินทั้งสามไม่ได้หยิบโบราณวัตถุขึ้นมาดูคนละชิ้นแยกกัน แต่เป็นการร่วมกันดูทีละชิ้น

ดูเสร็จหนึ่งชิ้น สรุปผลเรียบร้อย แล้วค่อยดูชิ้นถัดไป

หลินเจิ้งชิงเป็นคนลงมือดูก่อน เมื่อเขาดูเสร็จจึงส่งต่อให้โจวเจิ้ง จากนั้นจึงเป็นม่ายเวยเหลียน

ตอนที่ทั้งสามคนดูโบราณวัตถุไม่มีใครพูดอะไรเลย ดูเสร็จก็ส่งต่อให้คนถัดไป

เมื่อทั้งสามคนดูครบแล้ว จึงค่อยบอกข้อสรุปของตนเองออกมาพร้อมกัน

หากข้อสรุปของทั้งสามคนตรงกันว่าเป็นของแท้ โบราณวัตถุชิ้นนั้นก็จะผ่านและถูกระบุว่าเป็นของแท้

หากมีคนใดคนหนึ่งในสามคนสรุปว่าเป็นของปลอม โบราณวัตถุชิ้นนั้นจะไม่ผ่านการประเมิน แต่ก็จะไม่ถูกระบุว่าเป็นของปลอม เพียงแค่ธนาคารจะไม่รับไว้เท่านั้น

บอกตามตรง มาตรฐานการประเมินนี้ถือว่าเข้มงวดมากทีเดียว

หากเกิดมีใครคนหนึ่งฝีมือด้อยกว่า แล้วเจอโบราณวัตถุที่มีข้อถกเถียงเข้า ก็แทบจะไม่มีโอกาสผ่านได้เลย

ยังดีที่แจกันทรงเทียนฉิวผิงลายฝิ่นฉ่ายและห่วงหยกมังกรผ่านการประเมินไปได้อย่างราบรื่น

ความจริงแล้วผมไม่ได้ใส่ใจโบราณวัตถุสองชิ้นนี้เท่าไรนัก การเลือกพวกมันมาไม่ได้เพื่อจะเอามาค้ำประกันตีเป็นเงิน แต่ใช้เป็นเพียงอาหารจานเรียกน้ำย่อยสำหรับการประเมินเท่านั้น

ทั้งสองชิ้นนี้มีสภาพความสมบูรณ์และด้านอื่นๆ ที่ดี การจัดไว้ข้างหน้าก็เพื่อสร้างความประทับใจที่ดีให้แก่ผู้ประเมินทั้งสามท่าน

อย่าได้เอาโบราณวัตถุที่สภาพแย่หรือมีข้อถกเถียงออกมาตั้งแต่แรกเชียว เพราะนั่นจะทำให้ผู้ประเมินเกิดความระแวดระวังขึ้นมา

ต้องให้ผู้ประเมินคลายความระแวงลงก่อน แล้วค่อยนำภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ออกมา

ทันทีที่คลี่ภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ออก หลินเจิ้งชิงก็อดไม่ได้ที่จะยิ้มบางๆ

"งานศิลปะร่วมสมัย ชิ้นนี้ไม่ใช่ความถนัดของผม"

แม้งานเขียนอักษรและภาพวาด โดยเฉพาะงานศิลปะสมัยใหม่และร่วมสมัยจะไม่ใช่ความถนัดของเขา แต่วิธีการประเมินโบราณวัตถุหลายๆ อย่างล้วนมีจุดที่เชื่อมโยงถึงกันได้

อย่างเช่นการดูว่าเส้นเวลาพื้นฐานที่สุดของโบราณวัตถุมีปัญหาหรือไม่ ดูว่ามีร่องรอยการทำให้ดูเก่าอย่างชัดเจนหรือไม่ เป็นต้น

หลินเจิ้งชิงพิจารณาดูจากด้านการเข้ากรอบและเนื้อกระดาษอย่างละเอียด ใช้เวลาเพียงสามถึงห้านาที ก็ส่งภาพวาดต่อให้โจวเจิ้ง

โจวเจิ้งดูละเอียดกว่าหลินเจิ้งชิงมาก ใช้เวลานานกว่ากันเยอะ อย่างน้อยก็สิบนาที

แต่ผมก็ยังมองออกว่า เขายังคงดูภาพนี้จากมิติดั้งเดิมทั่วไปของการประเมินงานเขียนอักษรและภาพวาดอยู่ดี

จากสีหน้าของโจวเจิ้งดูออกได้ไม่ยากว่า เขาคงไม่เห็นจุดพิรุธใดๆ

พอถึงคราวของม่ายเวยเหลียน ผมก็พบว่าหมอนี่แอบจ้องภาพวาดนี้มานานแล้ว

ในขณะที่ผู้ประเมินสองคนก่อนหน้ากำลังประเมินอยู่ เขาก็มองดูภาพวาดอย่างละเอียดถี่ถ้วนไปก่อนแล้ว

ผมรู้สึกว่า ม่ายเวยเหลียนคนนี้ดูเหมือนจะสนใจภาพวาดชิ้นนี้เป็นพิเศษ

ผมกับซูโม่นั่งมองอยู่ข้างๆ ตลอดเวลาโดยไม่ได้เอ่ยปากแม้แต่คำเดียว

ขอพูดตรงนี้เพิ่มอีกสักสองสามประโยค

นักสะสมจำนวนมากเวลานำโบราณวัตถุไปให้ผู้เชี่ยวชาญประเมิน มักจะเป็นพวกพูดมากเหลือเกิน

ชอบบรรยายสรรพคุณของโบราณวัตถุ เล่าว่าของชิ้นนี้ดีอย่างนั้นอย่างนี้ มีที่มาที่ไปอย่างไร

ความจริงการพูดมากขนาดนั้นก็แค่อยากชี้นำให้ผู้ประเมินคล้อยตามสิ่งที่ตัวเองพูด

ในความเป็นจริงผู้ประเมินเกลียดพฤติกรรมแบบนี้มาก ยิ่งคุณพูดมากก็ยิ่งทำให้เขารู้สึกต่อต้าน

วิธีที่ดีที่สุดคือ ถ้าผู้ประเมินไม่ถามก็ไม่ต้องพูด ถามอะไรก็ตอบอย่างนั้น ไม่พูดเกินความจำเป็น

ยิ่งไปกว่านั้น ตอนนี้เรากำลังทำการประเมินที่เป็นทางการและเป็นมืออาชีพเป็นพิเศษ ย่อมไม่ควรพูดอะไรสุ่มสี่สุ่มห้าเข้าไปใหญ่

อันที่จริง ผมสัมผัสได้ถึงความตึงเครียดของซูโม่

โดยเฉพาะตอนที่ภาพ "ชิวหลินสิงเชอถู" ถูกส่งไปถึงมือม่ายเวยเหลียน

"วางใจเถอะครับ วิลเลียมเชี่ยวชาญการประเมินงานเขียนอักษรและภาพวาดที่สุด โดยเฉพาะงานศิลปะยุคปัจจุบันและร่วมสมัย"

เควินเห็นว่าซูโม่ดูกระวนกระวายอย่างเห็นได้ชัด จึงอดไม่ได้ที่จะยิ้มบางๆ ปลอบใจเธอไปประโยคหนึ่ง

แต่คำปลอบใจนี้ไม่ได้ช่วยให้สบายใจขึ้นเลย มันแทบจะส่งซูโม่ขึ้นเก้าอี้ไฟฟ้าอยู่แล้ว

ซูโม่ไม่ได้พูดอะไร เพียงแต่มองเควินแล้วยิ้มแห้งๆ ก่อนจะอดไม่ได้ที่จะเหลือบมองผมแวบหนึ่ง

ม่ายเวยเหลียนรับภาพวาดไป แน่นอนว่าเขาก็เริ่มประเมินจากจุดพื้นฐานและจุดที่เห็นชัดที่สุดก่อนเช่นกัน

จากนั้นจึงค่อยเพ่งเล็งไปที่ภาพวาดว่าสอดคล้องกับสไตล์และจิตวิญญาณในการวาดภาพของจิตรกรหรือไม่

เวลาที่เขาใช้ประเมินนานกว่าสองคนแรกอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะความใส่ใจที่เขามีต่อตัวภาพวาดเอง

ผมมองไม่ออกถึงอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงบนใบหน้าของม่ายเวยเหลียน นี่ดูเหมือนจะเป็นการแสดงออกถึงความเป็นมืออาชีพของผู้ประเมินจากเกาะฮ่องกง

หากบทสรุปสุดท้ายยังไม่หลุดออกจากปากเขา คนอื่นก็ไม่มีทางและไม่สามารถมองออกล่วงหน้าได้เลย

ไม่เหมือนหลินเจิ้งชิงกับโจวเจิ้ง แม้ทั้งสองคนจะไม่ได้เอ่ยบทสรุปออกมา แต่ผมก็มองออกถึงข้อสรุปของพวกเขาจากสีหน้าแล้ว

แต่เมื่อม่ายเวยเหลียนถือแว่นขยายกำลังขยายสูงส่องค้างไว้ที่จุดหนึ่งบนภาพวาดโดยไม่ขยับ หัวใจผมก็แทบจะกระดอนออกมาทางคอหอย

เพราะตำแหน่งที่แว่นขยายส่องอยู่นั้น พอดีเป็นจุดที่ผมแต่งเติมไปหนึ่งฝีแปรงเมื่อวานนี้

ผมมั่นใจว่า หลังผ่านการทำให้ดูเก่าของผมแล้ว ม่ายเวยเหลียนไม่มีทางมองเห็นร่องรอยของการทำให้ดูเก่าได้แน่นอน

จุดอ่อนเพียงจุดเดียวที่จะมองออกได้ ก็มีแค่งานศิลปะมีสไตล์ที่ไม่สอดคล้องกันเท่านั้น

ถึงอย่างไร ผมก็แค่แต่งเติมไปไม่กี่ฝีแปรงบนภาพวาด ย่อมเป็นไปไม่ได้ที่จะเปลี่ยนสไตล์ของภาพทั้งหมดโดยสิ้นเชิง

แต่กับฝีแปรงที่เติมเข้าไปไม่กี่เส้นนั้น ผมยังคงมีความมั่นใจอย่างยิ่ง

น้ำหนักหมึกเข้มอ่อนชัดเจน ทั้งยังเฉียบคมและพลิ้วไหวอย่างเพียงพอ

ปกปิดจุดที่ไม่เข้ากันและค่อนข้างฉุดรั้งภาพวาดอย่างเห็นได้ชัดไปจนหมด

ในสายตาของผม ภาพวาดย่อมยังมีจุดตำหนิอยู่ แต่ถึงอย่างไรผมก็เป็นช่างทำของเก่า

สิ่งที่ผมมองเห็น คนทั่วไปย่อมมองไม่เห็น

เมื่อม่ายเวยเหลียนวางแว่นขยายลง หัวใจของผมกลับไม่ได้คลายความตึงเครียดตามไปด้วย

เพราะเขายังคงไม่มีสีหน้าใดๆ ทั้งสิ้น

ผู้ประเมินทั้งสามคนสบตากัน

หลินเจิ้งชิงพยักหน้า ยิ้มพลางกล่าวว่า "ถ้าดูแค่วัสดุของภาพและการเข้ากรอบ ไม่มีปัญหาครับ"

โจวเจิ้งไม่พูดพล่ามทำเพลง พยักหน้าให้คำตอบเพียงสองคำ

"ผ่านครับ"

ม่ายเวยเหลียนไม่ได้เอ่ยปากทันที แต่กลับขมวดคิ้วขึ้นมาเล็กน้อย

สีหน้าเล็กๆ ของเขาทำให้ใจผมกระตุกวูบลงทันที ชิบหายแล้ว!

ผมเคยบอกไปก่อนหน้านี้แล้วว่า เมื่อผู้ประเมินมืออาชีพประเมินเสร็จ ข้อสรุปมักจะมีอยู่สองแบบคือ ใช่ หรือไม่ใช่

ชัดเจนมาก ไม่ควรจะมีเรื่องที่ดูไม่ออกหรือไม่แน่ใจโผล่ออกมา

แต่ม่ายเวยเหลียนกลับขมวดคิ้วแบบนี้ แถมยังอดไม่ได้ที่จะก้มลงมองขอบภาพวาดอีกครั้ง

คุณอาจจะไม่ได้ยินเสียง แต่ถ้าคุณได้ยินเสียงล่ะก็

ตามการขมวดคิ้วและก้มหน้าลงของม่ายเวยเหลียน คุณจะได้ยินเสียง "เปรี๊ยะ" ดังขึ้นพร้อมกัน

หัวใจของผม แตกสลายแล้ว!