ตอนที่ 79 บัณฑิตจับดาบไม่อาจดูเบา

โจวหยางย่อมไม่รู้ว่าชื่อของตัวเองถูกหูจวินเอ่ยถึงอีกครั้ง และสถานการณ์ก็แทบจะเหมือนคราวก่อนไม่มีผิด ราวกับว่าแม้แต่หูจวินเองก็กำลังล้อเขาเล่นอย่างไรอย่างนั้น

เมื่อช่วงเช้าตอนที่จางเจี้ยนฉี่เรียกเขาไปคุยในห้องทำงาน ได้ให้ข้อเสนอแนะเชิงสร้างสรรค์เกี่ยวกับแผนการดำเนินงานระบบอาจารย์ประจำชั้นไว้หลายข้อ ซึ่งแม้แต่ตัวโจวหยางเองก็ยังมองข้ามผลได้ผลเสียเหล่านี้ไป

อย่างเช่น งบประมาณที่จัดสรรให้บุคลากรฝ่ายบริหารที่รับหน้าที่อาจารย์ประจำชั้น สรุปแล้วนับรวมอยู่ในก้อนเงินโบนัสปลายปีของคณะหรือไม่ ในแผนการดำเนินงานควรระบุให้ชัดเจนหรือเปล่า

หรืออีกตัวอย่างหนึ่ง หากบุคลากรได้รับการโยกย้ายตำแหน่งจนต้องพ้นจากตำแหน่งเดิมในคณะศึกษาศาสตร์ไป งานที่ต้องส่งต่อรับช่วงควรจะจัดสรรอย่างไร เป็นต้น

หากมองจากความเป็นไปได้ในการปฏิบัติจริง ข้อคิดเห็นที่จางเจี้ยนฉี่คำนึงถึงล้วนมีความหมายเชิงยุทธศาสตร์ในระยะยาว โจวหยางจึงต้องทุ่มเทสมาธิเต็มร้อยเพื่อออกแบบภาพรวมให้ออกมาดีที่สุด

ในขณะเดียวกัน ความมั่นใจในก้นบึ้งหัวใจที่มีมาจากการใช้ชีวิตในชาติก่อนก็ลดทอนลงไปไม่น้อย บางครั้งคนเราก็ไม่อาจดูแคลนผู้คนในใต้หล้าได้จริง ๆ

"พูดตามตรงนะ ถ้าให้ฉันดู ระบบอาจารย์ประจำชั้นนี้หากผลักดันในระดับมหาวิทยาลัย ผลลัพธ์น่าจะดีกว่านี้มาก แต่ถ้าทำแค่ในคณะเดียว ยังไงก็ต้องเจอปัญหาโน่นปัญหานี่แน่นอน"

"เรื่องที่ง่ายที่สุดเลย เธอจะรับประกันได้ยังไงว่าจำนวนบุคลากรที่จะมาเป็นอาจารย์ประจำชั้นจะพอดีกับจำนวนห้องเรียน ถ้าคนเกินยังพอว่า แต่ถ้าคนขาดล่ะ? จริงไหม"

"แต่ถ้าเป็นทั้งมหาวิทยาลัยมันก็ไม่เหมือนกัน ฝ่ายบริหารในสำนักงานมีคนตั้งเยอะแยะ รวมกันทั้งหมดยังไงก็มากกว่าจำนวนห้องเรียน ถึงเวลานั้นไม่ว่าจะเปิดคัดเลือกหรือจะหมุนเวียนสับเปลี่ยน ก็มีทางออกเสมอ แต่ถ้ามีแค่คณะเราคณะเดียว บอกตามตรงว่ามันประคองต่อไปได้ยาก"

ภายในห้องทำงาน

หลิวเหมยเดาะลิ้นเบา ๆ รู้สึกว่าเรื่องนี้มีความยากในการนำไปปฏิบัติจริงอยู่มาก โจวหยางไม่ได้พูดอะไร แน่นอนว่าเขารู้ดีว่าแก่นแท้ของระบบอาจารย์ประจำชั้นคือการผลักดันใช้งานทั่วทั้งมหาวิทยาลัย

ทว่าสถานะของจางเจี้ยนฉี่ในปัจจุบันยังไม่อาจทำถึงขั้นนั้นได้ ตัวเขาเองรู้ว่าอย่างช้าที่สุดอีกสองปีข้างหน้าจะมีการนำไปใช้ทั่วทั้งมหาวิทยาลัย แต่คนอื่นไม่รู้ด้วยนี่นา

แต่นี่ก็ช่วยเตือนสติโจวหยางไปในตัว ดังนั้นในแผนงาน เขาจึงนำประเด็นนี้มาพิจารณาด้วย โดยการแบ่งแผนงานทั้งหมดออกเป็นสามระยะในการดำเนินการ

เมื่อทำเช่นนี้ นอกจากจะแก้ปัญหาความไม่สมดุลระหว่างจำนวนคนกับห้องเรียนอย่างที่หลิวเหมยกล่าวแล้ว ยังเปิดช่องว่างและโอกาสสำหรับการขยายขอบเขตการปฏิบัติงานในภายหลังอีกด้วย

โจวหยางถึงกับแอบคิดในใจว่า อีกสองปีข้างหน้าหากกองบริการการศึกษาและกองการเจ้าหน้าที่ของมหาวิทยาลัยตงต้าต้องการร่างแผนการดำเนินงานเพื่อผลักดันข้อคิดเห็นของทางนครให้เกิดผลเป็นรูปธรรม จะนำแผนงานในมือของเขาฉบับนี้ไปใช้เป็นพิมพ์เขียวในการปรับปรุงแก้ไขโดยตรงหรือไม่

"อาจารย์โจว ห้องทำงานพวกเราเคยซื้อคอมพิวเตอร์มาชุดหนึ่งตอนปี 01 ตอนนี้คอมพิวเตอร์ชุดนี้ยังไม่หมดอายุการใช้งาน แต่ว่ามันพังจนใช้ไม่ได้แล้ว จะขอตัดจำหน่ายได้ไหม"

ขณะที่ทั้งสองคนกำลังคุยกันอยู่ จู่ ๆ รองศาสตราจารย์จากภาควิชาประถมศึกษาคนหนึ่งก็ผลักประตูเดินเข้ามาหาโจวหยาง

ระยะนี้โจวหยางรู้สึกว่าตัวเองแทบจะกลายเป็นโดราเอมอนประจำสำนักงานคณะศึกษาศาสตร์ไปแล้ว ไม่ว่าจะเป็นหลิวเหมย หวังหลินหลิน หรือแม้กระทั่งอีกสองห้องทำงานที่อยู่ติดกัน มักจะมีคนโยนปัญหามาให้เขาเสมอ ราวกับว่าในสมองของเขามีของให้ล้วงออกมาตอบได้ทุกอย่าง

ในช่วงหลังมานี้ แนวโน้มดังกล่าวกลับยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ จนลามไปถึงอาจารย์สายวิชาการจำนวนไม่น้อยก็ยังแวะเวียนมาปรึกษาเรื่องที่แทบจะไม่เกี่ยวข้องกันเลยกับเขา

ทั้งหมดนี้มีจุดเริ่มต้นมาจากเมื่อครึ่งเดือนก่อน ที่จางเจี้ยนฉี่นำรายงานสรุปผลการตรวจสอบทรัพย์สินที่เขาเขียนไปแจ้งเวียนให้ทราบทั่วทั้งคณะ ทำให้ในช่วงเวลานี้ เขาจึงกลายเป็น 'ผู้รู้รอบด้าน' ประจำคณะไปโดยปริยาย

ยังดีที่การตรวจสอบทรัพย์สินในครั้งนี้ ทำให้เขาเข้าใจภาพรวมของคณะในช่วงห้าปีที่ผ่านมาได้อย่างลึกซึ้งและรอบด้านจริง ๆ

"อาจารย์เหอ หมายถึงคอมพิวเตอร์ที่ใช้ในห้องปฏิบัติการชุดนั้นใช่ไหมครับ ผมจำได้ว่าเมื่อปีก่อนทางห้องปฏิบัติการเคยทำเรื่องส่งไปรอบหนึ่งแล้ว ในระบบยังมีหนังสืออนุมัติของกองบริหารทรัพย์สินระบุไว้ว่าต้องรอให้หมดอายุการใช้งานก่อนถึงจะตัดจำหน่ายได้ครับ"

"ใช่ๆๆ ชุดนั้นแหละ ยังต้องรออีกเหรอ ปัญหาก็คือคอมพิวเตอร์มันใช้การไม่ได้แล้ว วางไว้ตรงนั้นก็เปลืองเนื้อที่ จะพอมีวิธีทำเรื่องตัดจำหน่ายล่วงหน้าได้ไหมครับ"

พอได้ยินปัญหานี้โจวหยางก็รู้สึกปวดหัวอยู่บ้าง แต่จะปล่อยให้ค้างคาไม่ได้ หลังจากครุ่นคิดครู่หนึ่งจึงกล่าวว่า "เอาแบบนี้แล้วกันครับอาจารย์เหอ อาจารย์ไปทำงานของตัวเองก่อน เดี๋ยวผมลองไปสอบถามทางกองบริหารทรัพย์สินให้ ได้เรื่องยังไงจะแจ้งให้ทราบ ถ้าก่อนเลิกงานผมยังไม่ได้ติดต่อไป อาจารย์ช่วยทักเตือนผมอีกทีนะครับ"

เมื่อมองส่งอาจารย์เหอเดินจากไป หวังหลินหลินก็ยกนิ้วโป้งให้เขาทันที

"สุดยอด!"

"สมกับเป็นสหายเหล่าโจว เรื่องเก่าขนาดนั้นยังจำได้ ดูท่าการตรวจสอบรอบนี้จะไม่เสียแรงเปล่าจริง ๆ"

โจวหยางยิ้มขำแต่ไม่ได้ตอบอะไร

จะเก๊กทั้งที... ก็ต้องมีระดับหน่อยสิ

ชาติก่อนตอนเป็นข้าราชการในหน่วยงานรัฐ เขาชื่นชมพวกข้าราชการรุ่นเก๋าที่นั่งทำงานในสำนักงานมาสิบกว่าปีเป็นที่สุด คนพวกนั้นจำเรื่องราวที่เกิดขึ้นเมื่อสิบกว่าปีก่อนได้แม่นยำราวกับฝ่ามือตัวเอง

แบบนี้เขาเรียกว่าอะไรน่ะหรือ

ก้าวขาไม่ออกนอกประตูก็รู้เรื่องใต้หล้า ดีดนิ้วคำนวณทีเดียวก็รู้ไปเสียหมด

ถ้าพูดให้ตรงกว่านั้นก็คือ นอกจากปากเก่งแล้วก็ไม่มีอะไรเลย แต่อย่างน้อยตัวเขาเองก็ยังโทรไปสอบถามกองบริหารทรัพย์สินให้จริง ๆ ละนะ

"จริงสิโจวหยาง นายว่าบทความที่พวกเราเขียนหลังตรวจนับทรัพย์สินเสร็จรอบก่อนจะได้ตีพิมพ์ไหมเนี่ย นี่ก็เกือบเดือนแล้วนะ ทำไมยังเงียบกริบอยู่เลย"

"จะรีบไปไหน ถ้าได้ตีพิมพ์ช้าเร็วก็ได้ลง ถ้าไม่ได้ลง เลขาธิการเหวินฟางก็ต้องบอกพวกเราอยู่แล้ว" โจวหยางเหลือบมองหวังหลินหลิน เขารู้ดีว่ายัยนี่ตั้งความหวังไว้กับบทความชิ้นนี้มากแค่ไหน

บทความคราวนี้ โจวหยางช่วยเหลือหวังหลินหลินจริง ๆ โดยใส่ชื่อเธอเป็นผู้เขียนร่วมอันดับหนึ่ง เพราะช่วงครึ่งปีหลังเธอจะสามารถยื่นขอประเมินตำแหน่งวิชาการระดับกลางได้แล้ว ตอนนี้ทุกอย่างพร้อมหมด ขาดแค่บทความระดับ A ตามเกณฑ์มหาวิทยาลัยเพียงเรื่องเดียว

ส่วนหลิวเหมยผู้อำนวยการสำนักงานนั้นได้ระดับกลางมานานแล้ว แต่ถ้าจะขยับไประดับสูงคงยากเต็มทน ด้านตัวเขาเองเพิ่งเข้ามาทำงานไม่ถึงปี ยังไม่มีสิทธิ์ยื่นขอด้วยซ้ำ

เดิมทีอุปสรรคใหญ่ที่สุดคือการลงชื่อของหลี่เหวินฟางกับถงหลินเซิง แต่ผลปรากฏว่าถงหลินเซิงเอ่ยปากเองว่าจะขอแค่ใส่ชื่อร่วม ส่วนหลี่เหวินฟางยิ่งเด็ดขาดกว่า หลังจากมีบทความที่ได้ตีพิมพ์ในวารสารชั้นนำอย่าง "การวิจัยทฤษฎีทางความคิด" ไปก่อนหน้านี้ เธอก็ยกให้โจวหยางเป็นคนตัดสินใจเองทั้งหมด

ดังนั้นการจัดลำดับชื่อผู้เขียนบทความชิ้นนี้ โจวหยางกับหวังหลินหลินจึงเป็นชื่อแรกคู่กัน ส่วนหลิวเหมยกับหยางเคอและคนอื่น ๆ เรียงต่อท้ายตามลำดับ

"ฮิ ๆ ก็ฉันรอให้มันมาช่วยสร้างผลงานใหญ่อยู่นี่นา"

"วางใจเถอะ โอกาสได้ลงค่อนข้างสูง อยู่ที่ว่าจะได้ลงในส่วนรายงานความเคลื่อนไหวหรือฉบับภาคผนวก ถ้าเป็นฉบับภาคผนวกก็เพียงพอสำหรับเธอแล้ว แต่ถ้าได้ลงในรายงานความเคลื่อนไหว ตำแหน่งระดับกลางก็อยู่ในกำมือร้อยเปอร์เซ็นต์" หวังหลินหลินได้ยินแบบนั้นก็ฉีกยิ้มกว้างจนหุบไม่ลง ราวกับบทความนั้นได้รับการตีพิมพ์เรียบร้อยแล้ว

"เหล่าเจียง คนรุ่นใหม่สมัยนี้นี่เก่งจริง ๆ นะ ลูกเล่นแพรวพราว ขนาดแค่ตรวจนับทรัพย์สินยังโยงเข้ากับการสร้างพรรคและการศึกษาด้านการเมืองและอุดมการณ์ได้อีก"

ด้านนอกอาคารสำนักงานอธิการบดี การประชุมงานเพิ่งเสร็จสิ้น ผู้คนกลุ่มใหญ่พากันทยอยเดินออกมา หลายคนเริ่มจับกลุ่มพูดคุยสัพเพเหระกัน

พวกผู้บริหารที่ติดบุหรี่จัดต่างจับกลุ่มสามสี่คน รองเลขาธิการคณะกรรมการพรรคประจำคณะหนึ่งตบไหล่เจียงฝานพลางเอ่ยรำพึงขึ้นมา คนข้าง ๆ จึงรีบรับมุกทันที

"เลขาธิการหู คุณพูดแบบนี้ถือว่าไม่ถูกต้องตามหลักการเมืองนะ ทิศตะวันออก ตะวันตก ใต้ เหนือ หรือตรงกลาง พรรคต้องคุมทั้งหมด งานตรวจสอบทรัพย์สินจะไม่เกี่ยวกับการสร้างพรรคได้ยังไง"

"ไปๆๆ มีแต่คุณคนเดียวนี่แหละที่ช่างพูดช่างคุย"

"ฮ่าๆๆๆ ผมว่าพวกคุณเนี่ย เข้าตำรากินองุ่นไม่ได้ก็บ่นว่าเปรี้ยวแท้ ๆ"

ทุกคนต่างหัวเราะและไม่ได้พูดอะไรต่อ นี่เป็นเพียงการหยอกล้อกันขำ ๆ เพราะอย่างไรเสียโจวหยางก็เป็นแค่ระดับเคอเหยวียนตัวเล็ก ๆ ยังห่างชั้นจากพวกเขาถึงแปดหมื่นเก้าพันลี้

แต่ในใจของหลายคนต่างรู้ดีว่า โจวหยางคนนี้ได้รับการกล่าวถึงจากเลขาธิการหูจวินแห่งคณะกรรมการพรรคมหาวิทยาลัยถึงสองครั้งติดกัน เกรงว่าคงจะนั่งตำแหน่งเจ้าหน้าที่ฝ่ายองค์การและประชาสัมพันธ์อยู่ได้อีกไม่นานแล้ว

เพียงแต่ไม่รู้ว่าผู้บังคับบัญชาจะดึงตัวเขาเข้าไปเป็นนักเขียนคู่ใจในสำนักงานอธิการบดี หรือจะให้ไปทำงานด้านการเมืองและอุดมการณ์ในคณะกรรมการสันนิบาตเยาวชนหรือกองกิจการนักศึกษากันแน่

หากเพิ่งเข้ามาทำงานในมหาวิทยาลัยไม่ถึงครึ่งปีก็ได้ไปอยู่สำนักงานอธิการบดี ในอนาคตก็ไม่แน่ว่าอาจจะเป็นดาวรุ่งพุ่งแรงที่จะก้าวขึ้นเป็นผู้อำนวยการสำนักงานอธิการบดีอีกคน ยิ่งไปกว่านั้นยังได้ยินมาว่าหมอนี่เพิ่งเข้าทำงานแท้ ๆ แต่กลับเคยล้มความเห็นของคณะในที่ประชุมสำนักงานคณะมาแล้วตั้งหลายครั้ง แถมผลลัพธ์ดันออกมาประสบความสำเร็จจริง ๆ เสียด้วย

คำโบราณว่าไว้ บัณฑิตล้วนไร้ประโยชน์ แต่บัณฑิตที่เก่งทั้งบุ๋นทั้งบู๊เช่นนี้นับว่าไม่อาจดูแคลนได้เลยจริง ๆ