ตอนที่ 82 ชักกระบี่ครั้งแรกในที่ประชุมเสวนา

พูดกันตามตรง โจวหยางไม่ได้เตรียมใจรับมือกับคำถามที่โผล่มาอย่างกะทันหันนี้จริง ๆ แต่การไม่ได้เตรียมตัวก็ไม่ได้หมายความว่าเขาจะต้องยอมจำนนรอให้คนมาเชือดคอแต่โดยดี

ยิ่งไปกว่านั้น สหายเสี่ยวอันยังมองดูเขาอยู่ด้วย หากถูกใครสักคนชี้หน้าเล่นงานเอาโต้ง ๆ แบบนี้ พอกลับบ้านไปจะเอาหน้าไปไว้ที่ไหน

ดังนั้น พองานพูดของคนก่อนหน้าจบลง โจวหยางจึงไม่ได้รีบเปิดปากทันที แต่ยังคงก้มหน้าก้มตาจดบันทึกเนื้อหาที่พูดลงในสมุดโน้ตตรงหน้าต่อไป

เมื่อเห็นท่าทีสงบนิ่งดั่งขุนเขาไม่สะทกสะท้านของโจวหยาง อธิการบดีหลี่ซงหลินกับซุนไห่อิง ผู้อำนวยการสำนักงานอธิการบดี ต่างก็แอบพยักหน้าในใจ

ไม่ต้องพูดถึงเรื่องอื่น แค่ความสุขุมเยือกเย็นนี้ของโจวหยาง ก็เหนือกว่าข้าราชการระดับบริหารระดับเคอส่วนใหญ่ หรือแม้แต่ผู้บริหารระดับชู่บางคนด้วยซ้ำ

แน่นอนว่า ยังมีความเป็นไปได้อีกทางคือ โจวหยางอาจเป็นคนหนุ่มประเภทใจเย็นประนีประนอม และไม่อยากมีเรื่องขัดแย้งกับใครในประเด็นแบบนี้

แต่ไม่ว่าอย่างไร เห็นได้ชัดว่าแทบทุกคนในห้องประชุมต่างก็อยากรู้ว่าต่อไปโจวหยางจะทำอย่างไร จะเปิดปากโต้เถียงกลับไปตรง ๆ หรือจะหลบเลี่ยงคมหอกคมดาบเพื่อรักษาความสงบ

"อืม ความเห็นที่อาจารย์หวังเสนอขึ้นมานี้ ไม่ว่าข้อเท็จจริงในรายละเอียดจะเป็นอย่างไร แต่อย่างน้อยก็แสดงให้เห็นว่ามีปัญหานี้อยู่จริง"

"หลังจากนี้ไห่อิง คุณให้ทางสำนักงานลองหารือกันดู หากปัญหานี้ส่งผลกระทบค่อนข้างมากจริง ๆ ทางคณะผู้บริหารของเราค่อยนำมาศึกษาพิจารณากันอีกที"

พอหลี่ซงหลินพูดจบ ซุนไห่อิง ผู้อำนวยการสำนักงานอธิการบดีก็พยักหน้ารับ แล้วหันมามองโจวหยางพลางเอ่ยขึ้น "งั้นต่อไปอาจารย์โจวลองพูดดูหน่อยค่ะ แบ่งปันความคิดเห็นของคุณสักนิด"

ภายในห้องประชุม

สิ้นเสียงของซุนไห่อิง ทุกคนก็หันขวับไปมองโจวหยางพร้อมกัน บนใบหน้าเต็มไปด้วยความอยากรู้อยากเห็น

แม้หลายคนจะไม่คุ้นหน้าค่าตาอันดูอ่อนเยาว์ของโจวหยางผู้นี้ แต่ชื่อของโจวหยางนั้นดังกระฉ่อนเข้าหูพวกเขามานานแล้วอย่างไม่ต้องสงสัย

ในยามนี้

เมื่อได้ยินเสียงของซุนไห่อิง โจวหยางย่อมรู้ดีว่าถึงคราวที่ตนต้องพูดแล้ว เขาค่อย ๆ วางปากกาเซ็นชื่อในมือลงอย่างไม่รีบร้อน จากนั้นใช้มือขวารีดสมุดโน้ตตรงหน้าให้เรียบ ทุกท่วงท่าเชื่องช้าทว่าหนักแน่น ขณะเดียวกัน โจวหยางก็เงยหน้ามองไปยังบรรดาผู้บริหารระดับมหาวิทยาลัย สีหน้าแฝงความนอบน้อมควบคู่ไปกับความสุขุมมั่นคง

จากนั้น ทุกคนก็ได้ยินน้ำเสียงสุขุมเนิบช้าของโจวหยางดังขึ้นข้างหู

"ก่อนอื่นผมต้องขอขอบคุณท่านผู้บริหารมหาวิทยาลัยทุกท่านที่ให้โอกาสเจ้าหน้าที่ระดับรากหญ้าอย่างพวกเราได้เข้าร่วมการประชุมสัมมนาในวันนี้ เมื่อครู่นี้ผมได้รับฟังความคิดเห็นของอาจารย์ทุกท่านอย่างตั้งใจ จึงมีความรู้สึกและข้อคิดเห็นอยู่สองสามประการครับ"

"ประการแรก งานในสำนักงานนั้นไม่ง่ายเลยจริง ๆ ข้างบนร้อยสาย ข้างล่างเข็มเล่มเดียว การจะทำงานออกมาให้ดี โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่ต้องเผชิญกับกำลังคนไม่เพียงพอ เงื่อนไขไม่พร้อม หรือแม้กระทั่งระบบและกลไกยังไม่สมบูรณ์นั้น ย่อมยากเย็นแสนเข็ญยิ่งขึ้นไปอีก"

"ประการที่สอง งานนั้นยาก แต่น้อยคนนักที่จะคิดหาวิธีแก้ไข ทำไมผมถึงพูดเช่นนี้ เพราะผมคิดว่าการจะทำสิ่งใดให้สำเร็จ ย่อมไม่ใช่แค่ตีฆ้องร้องป่าวปรบมือเปาะแปะแล้วจะทำได้สำเร็จ หากงานสำนักงานมันง่ายดายถึงขนาดใคร ๆ ก็ทำได้ วันนี้พวกเราก็คงไม่จำเป็นต้องมานั่งเสนอแนะความเห็นกันที่นี่ครับ"

"ประการที่สาม ผมมองว่าสำหรับงานสำนักงาน การใช้คนให้ตรงกับความสามารถ ใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุดนั้นสำคัญอย่างยิ่ง เรามีคำโบราณกล่าวไว้ว่า ผู้มีความสามารถย่อมรับภาระมาก คนไร้ความสามารถพึงสำเหนียกตน ในเมื่องานสำนักงานมีปัญหาเรื่องคนไม่พอตามที่อาจารย์บางท่านได้กล่าวไปก่อนหน้านี้ เช่นนั้นแล้ว นอกจากการคอยแต่จะเพิ่มคนและขยายกรอบอัตรากำลัง เรายังมีหนทางอื่นอีกหรือไม่"

"โดยส่วนตัวผมเห็นว่ามีครับ ตัวอย่างเช่น หากอาจารย์บางท่านมีความสามารถสูง เขาจะสามารถรับผิดชอบงานเพิ่มขึ้นอีกสักหน่อยได้หรือไม่ ซึ่งแน่นอนว่า การรับภาระงานมากขึ้นก็ควรได้รับผลตอบแทนและสวัสดิการที่สอดคล้องกับงานที่แบกรับ ส่วนหากอาจารย์บางท่านมีความสามารถด้อยกว่า เขาก็รับภาระงานน้อยลงได้ และวิธีที่ดีที่สุดคือให้เขาทำงานที่ตนเองถนัดครับ"

"ในเมื่อวันนี้ท่านผู้บังคับบัญชาให้โอกาสผมพูด เช่นนั้นผมขออนุญาตพูดอย่างตรงไปตรงมาสักคำครับ สภาพความเป็นจริงของเราในตอนนี้คือ อาจารย์บางท่านความสามารถด้อยยังพอทำเนา แต่ยังนั่งทับตำแหน่งไม่ยอมทำงาน พอเกิดปัญหากลับไม่มองหาข้อบกพร่องของตัวเอง แต่ไปหาข้ออ้างจากสภาพแวดล้อมใหญ่มาเป็นฉากบังหน้า ผมเห็นว่าหากคุณไม่มีความสามารถถึงขั้นรองผู้อำนวยการ ก็ก้มหน้าก้มตาทำงานในระดับเคอเหยวียนไปเถอะครับ มุ่งมั่นกับงานสักอย่าง อย่างน้อยก็ยังทำงานให้ออกมาดีได้ ไม่ใช่เอาแต่ตัดพ้อต่อว่าฟ้าดิน"

"นอกจากนี้ผมขอเสริมอีกสักข้อ เมื่อครู่เป็นผมเองที่ไม่รู้กาลเทศะจนเสียมารยาทต่อหน้าท่านผู้บังคับบัญชา แต่งานของสำนักงานนั้น ผมเห็นว่าสิ่งที่สำคัญที่สุดคือต้องมีวิสัยทัศน์ที่มองการณ์ไกล ตัวอย่างเช่นช่วงปิดเทอมฤดูร้อนที่ผมจัดแจงตรวจนับทรัพย์สินของคณะ นั่นก็เพราะผมคิดว่าแม้งานตรวจนับทรัพย์สินจะดูไม่โดดเด่นในยามปกติ ทว่ายิ่งเป็นงานที่ไม่สะดุดตาแบบนี้ ก็ยิ่งเกิดข้อผิดพลาดได้ง่ายครับ"

"หากหน่วยงานบังคับบัญชาระดับเหนือกว่าเกิดมาตรวจกะทันหันขึ้นมา ผมคิดว่ามีโอกาสสูงมากที่จะพบปัญหา แต่หากเราทำงานให้เรียบร้อยตั้งแต่ในยามปกติ ไม่ว่าจะเป็นการดูแลรักษาประจำวัน หรือการเตรียมรับมือการตรวจสอบ ก็จะรับมือได้อย่างราบรื่นและผ่อนคลายกว่ากันมากครับ"

"ทั้งหมดนี้คือความคิดเห็นของผมครับ!"

ภายในห้องประชุม พอเสียงของโจวหยางเงียบลง บรรยากาศก็พลันตกอยู่ในความเงียบกริบ

แม้โจวหยางจะไม่ได้หันไปมองรองผู้อำนวยการคณะปรัชญาท่านนั้นที่นั่งอยู่ไม่ไกล แต่ในใจก็เดาได้ว่าอีกฝ่ายคงสีหน้าดูไม่จืดเป็นแน่ และความจริงก็เป็นเช่นนั้นจริง ๆ

แน่นอนว่าการที่โจวหยางกล้าทำเช่นนี้ย่อมมีเหตุผล ประการแรกเป็นเพราะนี่คือการประชุมสัมมนาที่เปิดกว้างอยู่แล้ว ดูได้จากท่าทีของอธิการบดีหลี่ซงหลินตอนที่มีคนหยิบยกประเด็นแหลมคมขึ้นมาก่อนหน้านี้ อย่างน้อยอธิการบดีหลี่ท่านนี้ก็ใจกว้างและเปิดรับฟังอย่างยิ่ง ไม่อย่างนั้นต่อให้เขามีความกล้าเพิ่มอีกสองเท่าก็คงไม่กล้าทำแบบนี้

อีกประการหนึ่ง แท้จริงแล้วโจวหยางจำต้องทำเช่นนี้ พูดง่าย ๆ ก็คือ ช่วงนี้เขาทำตัวโดดเด่นและเป็นจุดสนใจมากเกินไป ซึ่งนี่ไม่ใช่สัญญาณที่ดีเลยสักนิด

คำโบราณว่าไว้ คุณธรรมไม่คู่ควรกับตำแหน่ง แต่ในทางกลับกันก็พูดได้เช่นกันว่า เกียรติยศไม่คู่ควรกับสถานะ

คุณเป็นแค่ระดับเคอเหยวียนตัวเล็ก ๆ วันนี้ถูกผู้บังคับบัญชาระดับสูงชมคำหนึ่ง พรุ่งนี้ก็ถูกผู้บังคับบัญชาระดับสูงชมอีกคำหนึ่ง นี่มันจะไม่มีปัญหาได้อย่างไร หรือว่าทั้งมหาวิทยาลัยนี้มีคุณเก่งอยู่แค่คนเดียว หัวหน้าแผนก หัวหน้ากองคนอื่น ๆ ล้วนสู้คุณไม่ได้งั้นหรือ

แน่นอนว่ายังมีอีกหนึ่งเหตุผลสำคัญ นั่นคืออายุของเขาเอง ต่อให้ผ่านวันเกิดเดือนสิงหาคมมาแล้ว เขาก็เพิ่งจะอายุครบยี่สิบเอ็ดปีเต็มเท่านั้นเอง!

หากเจอสถานการณ์อย่างเมื่อครู่ที่ถูกคนอื่นชี้หน้า เอ่ยชื่อวิพากษ์วิจารณ์ตรง ๆ ขนาดนั้นแล้วคุณยังไม่ตอบโต้ ผู้บังคับบัญชาจะคิดอย่างไร

สุขุมน่ะสุขุมแน่ แต่สุขุมเกินไปจนถึงขั้นทำให้ผู้บังคับบัญชารู้สึกระแวงและไม่วางใจแล้ว

ลองคิดดูว่า คุณเป็นแค่ระดับเคอเหยวียนแต่กลับมีเล่ห์เหลี่ยมชั้นเชิงลึกล้ำปานนี้ ผู้บังคับบัญชาคนไหนจะกล้าส่งเสริมเลื่อนตำแหน่งหรือเรียกใช้งานคุณ ใครจะอยากวางระเบิดเวลาที่ร้ายลึกและเจ้าเล่ห์ไว้ข้างกายตัวเองกันเล่า

ดังนั้นโจวหยางจึงประเมินอย่างอาจหาญว่า สิ่งที่เขาต้องทำในตอนนี้คือการแสดงความโอหัง ไม่เพียงแต่ต้องเปิดเผยตัวตน หากยังต้องแสดงความมุทะลุดั่งคนหนุ่ม แต่ถึงจะมุทะลุก็ต้องไม่ขาดสติ ซึ่งความพอดีในจุดนี้ควบคุมได้ยากจริง ๆ

ทว่าเห็นได้ชัดว่า

ครั้งนี้เขาคงเหมือนแมวตาบอดเจอหนูตาย เสี่ยงทายถูกทางเข้าแล้ว!

ในห้องประชุม โจวหยางสัมผัสได้ด้วยซ้ำว่ามีคนไม่น้อยลอบกลืนน้ำลายลงคอ ส่วนอันเสี่ยวเจี๋ยที่นั่งอยู่ข้างผู้อำนวยการสำนักงานอธิการบดีซุนไห่อิง ยิ่งมีสีหน้าตึงเครียดและกังวลใจพลางเงยหน้ามองเขาอยู่เป็นระยะ

เมื่อเห็นสีหน้าและนิ้วมือที่บิดประสานกันแน่นของอันเสี่ยวเจี๋ย โจวหยางก็แอบยิ้มขำในใจ

"ท่านผู้นำเอ๋ยท่านผู้นำ ปกติผมคงไม่ได้เลี้ยงข้าวคุณฟรีจริง ๆ ถึงเวลาคับขันยังรู้จักเป็นห่วงผมอยู่บ้าง!"