ตอนที่ 64 มุมมองบางประการ

"ท้องเสียวันละสามถึงห้าครั้งหรือครับ"

ฟางเยี่ยนเอ่ยถามพลางจับชีพจรไปด้วย

"ค่ะ" คนไข้พยักหน้า น้ำเสียงแผ่วเบามาก เพราะอย่างไรก็ถูกคนมองมากมายขนาดนี้ อีกทั้งตนยังเป็นผู้หญิงด้วย

"เริ่มเป็นตั้งแต่ช่วงเช้าใช่ไหมครับ" ฟางเยี่ยนถามอีก

"ค่ะ" หญิงสาวพยักหน้าอีกครั้ง

"ตอนท้องเสีย มีอาการปวดท้องร่วมด้วยไหมครับ" ฟางเยี่ยนถามต่อ

"ไม่มีค่ะ ไม่ปวดท้อง" หญิงสาวส่ายหน้า

"ปากแห้งไหมครับ" ฟางเยี่ยนยังคงถามต่อไป

"ปากแห้งค่ะ"

"การดื่มน้ำเป็นอย่างไรบ้างครับ" ฟางเยี่ยนถามต่อ

"ไม่ค่อยอยากดื่มน้ำเท่าไหร่ค่ะ" หญิงสาวตอบ

"อืม ปากแห้งแต่ไม่อยากดื่มน้ำ คลื่นไส้ไหมครับ" ฟางเยี่ยนพยักหน้าแล้วถามต่อ

"คลื่นไส้ค่ะ แต่ไม่อาเจียน" หญิงสาวกล่าว

"มีเหงื่อออกไหมครับ"

"มีเหงื่อออกค่ะ โดยเฉพาะช่วงบนของร่างกาย บนศีรษะเหงื่อออกหนักที่สุด" หญิงสาวตอบ

ขณะที่ฟางเยี่ยนซักถาม ทั่วทั้งห้องบรรยายอเนกประสงค์ต่างเงียบสงบลง ทั้งห้องเรียนมีเพียงเสียงของฟางเยี่ยนกับคนไข้หญิงเท่านั้น

ไม่ว่าคนอื่นจะมีความคิดเห็นอย่างไร ในเวลานี้ที่ฟางเยี่ยนจับชีพจรไปพลางซักถามไปพลาง รายละเอียดนี้ไม่มีใครอยากพลาดไปแม้แต่น้อย

วิธีการตรวจวินิจฉัยของแพทย์จีนคือ มอง ฟังและดม ถาม จับชีพจร การ 'มอง' นั้นครอบคลุมอยู่ตลอดกระบวนการรักษา นับตั้งแต่แรกเห็นหน้าคนไข้ไปจนกระทั่งคนไข้จากไป ทว่าในเวลานี้ การ 'ถาม' ของฟางเยี่ยนคือสิ่งที่ทุกคนให้ความสนใจมากที่สุด

"ชีพจรขวาจมลึกแผ่วละเอียด ชีพจรซ้ายค่อนไปทางละเอียดลื่น"

ฟางเยี่ยนปล่อยข้อมือของคนไข้ เอ่ยลักษณะชีพจรที่ตนสัมผัสได้ออกมา จากนั้นจึงตรวจดูฝ้าบนลิ้นของคนไข้หญิง "ฝ้าบนลิ้นขาวลื่น"

หลังจับชีพจรและตรวจดูฝ้าบนลิ้นของคนไข้หญิงแล้ว ฟางเยี่ยนก็หยิบประวัติการรักษาที่คนไข้หญิงวางไว้ตรงหน้าโต๊ะขึ้นมาเปิดดูรอบหนึ่งแล้วถามว่า "มีลูกหรือยังครับ"

"มีแล้วค่ะ"

คนไข้หญิงตอบ "มีลูกสาวคนหนึ่ง อายุสามขวบครึ่งแล้วค่ะ"

"อาการท้องเสียเริ่มเป็นตั้งแต่หลังคลอดใช่ไหมครับ" ฟางเยี่ยนถาม

สีหน้าของคนไข้หญิงเผยความตกตะลึงออกมา "ใช่ค่ะ"

ทันทีที่คนไข้หญิงตอบ บรรดานักศึกษาในห้องบรรยายอเนกประสงค์เกือบทุกคนที่ได้ยินบทสนทนาระหว่างฟางเยี่ยนกับคนไข้หญิง ต่างก็เผยสีหน้าตกตะลึงออกมาเช่นกัน

"เกิดอะไรขึ้นเหรอ" มีนักศึกษาที่ไม่ได้ตั้งใจฟังกระซิบถามคนข้างๆ

"ลูกสาวของคนไข้อายุสามขวบครึ่ง แล้วรุ่นพี่ฟางเยี่ยนวินิจฉัยว่าอาการท้องเสียของคนไข้หญิงเริ่มเป็นหลังคลอด นั่นหมายความว่ารุ่นพี่ฟางเยี่ยนสามารถบอกสภาพร่างกายของคนไข้หญิงเมื่อสามปีครึ่งก่อนได้จากการจับชีพจรและการซักถามเพียงเท่านั้นน่ะสิ"

"ซี๊ด!"

นักศึกษาที่ถามถึงกับสูดหายใจเข้าลึกด้วยความหนาวเหน็บ นี่มันไม่น่ากลัวเกินไปหน่อยหรือ

ในทางคลินิก โรคเรื้อรังที่ยืดเยื้อยาวนานเช่นนี้ คนไข้ผ่านการตรวจจากหมอมานับไม่ถ้วน ไปโรงพยาบาลมาหลายแห่ง ยิ่งเวลาผ่านไป รายละเอียดในระยะแรกเริ่มทั้งคนไข้และหมอมักจะมองข้ามไปโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจก็ตาม

นี่ไม่ใช่ความสะเพร่า แต่เพราะเวลามันยาวนานเกินไปจริงๆ

เวลาล่วงเลยมาสามปีครึ่ง หมอบางคนก็บอกคนไข้หญิงว่าเป็นอย่างนี้ หมอบางคนก็บอกว่าเป็นอย่างนั้น ประกอบกับในห้องมีคนเยอะ คนไข้หญิงจึงตื่นเต้น ดังนั้นเมื่อครู่ที่คนไข้หญิงลืมพูดถึงเรื่องหลังคลอดจึงไม่ใช่การจงใจปิดบังแต่อย่างใด

"รุ่นพี่ฟางเยี่ยนไม่ได้เข้าโรงพยาบาลระดับสามขั้นเอกไม่ใช่เหรอ เก่งขนาดนี้เลยเหรอเนี่ย"

"ไม่รู้สิ ดูต่อเถอะ"

ความสนใจของเหล่านักศึกษาถูกกระตุ้นขึ้นมาในทันที

"สีหน้าซีดเซียวไร้เลือดฝาด ร่างกายซูบผอม บวมน้ำ อ่อนเพลีย เซื่องซึม หายใจสั้น เหงื่อออกเอง ฝ้าบนลิ้นขาวลื่น........"

ฟางเยี่ยนดึงใบสั่งยาใบหนึ่งออกจากแฟ้มประวัติการรักษาของคนไข้ "ดูผิวเผินเหมือนชี่ม้ามพร่องเย็นจริงๆ ประกอบกับคนไข้ท้องร่วงเรื้อรัง การที่ท้องร่วงเรื้อรังจนอินสลายหยางหลุดพ้นก็มีความเป็นไปได้เช่นกัน"

"ตำรับลิ่วจวินจื่อทังดัดแปลงงั้นหรือ"

ฟางเยี่ยนถามคนไข้ "ยานี้กินมานานแค่ไหนแล้วครับ"

"เพิ่งกินไปได้วันเดียวค่ะ ทางโรงพยาบาลประจำมณฑลเพิ่งสั่งให้" คนไข้หญิงตอบ

"หลังจากกินยาแล้ว วันนี้ท้องเสียหนักขึ้น รุนแรงกว่าเมื่อวานใช่ไหมครับ" ฟางเยี่ยนถามอีก

"ฉันรู้สึกว่าตัวเองทรมานกว่าเมื่อวานจริงๆ ค่ะ จนถึงตอนนี้ก็ถ่ายไปห้าครั้งแล้ว" คนไข้หญิงไม่สนใจความเขินอายอีกต่อไป

หากฟางเยี่ยนไม่เคยรู้เรื่องมาก่อนจริงๆ ทุกสิ่งที่ฟางเยี่ยนพูดออกมาในเวลานี้ย่อมทำให้คนไข้หญิงต้องตกตะลึงอย่างยิ่ง

"ความพร่องของชี่แท้มีอยู่จริง แต่หากวินิจฉัยว่าเป็นภาวะอินและหยางหลุดพ้นเพียงเพราะดูจากอาการของคนไข้และอาการท้องเสียเรื้อรังเพียงอย่างเดียวนั้น ถือว่ายังไม่รัดกุมพอครับ"

ฟางเยี่ยนกล่าว "นอกจากคนไข้จะท้องเสียเรื้อรังแล้ว ยังมีเสียงลำไส้ร้องโครกคราก ปากแห้งแต่ไม่อยากดื่มน้ำ ชีพจรมีลักษณะลื่น จากจุดนี้สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเพราะพิษน้ำตกค้างก่อกวนครับ"

พูดถึงตรงนี้ฟางเยี่ยนก็ชะงักไปครู่หนึ่ง "หากถึงตรงนี้แล้วยังวินิจฉัยไม่ได้ ก็ให้นำเรื่องที่คนไข้เริ่มท้องเสียหลังคลอดมาพิจารณาร่วมด้วย โดยทั่วไปแล้ว จุดที่มักมองข้ามได้ง่ายหลังคลอดก็คืออาหารการกิน เพราะร่างกายหลังคลอดอ่อนแอ หลายคนจึงมีความคิดฝังหัวว่าจะต้องบำรุงหญิงหลังคลอด อาหารการกินจึงเลี่ยงพวกของหวานของมันได้ยาก"

พูดจบฟางเยี่ยนก็หันไปมองคนไข้หญิง

ตอนนี้คนไข้หญิงยิ่งประหลาดใจมากขึ้นไปอีก "คุณหมอพูดถูกเผงเลยค่ะ ฉันสุขภาพไม่ดี หลังคลอดแม่สามีเลยให้ฉันดื่มน้ำผึ้งทุกวัน แถมในกับข้าวยังใส่น้ำมันหมูด้วย หลังจากนั้นก็เริ่มท้องเสียเลยค่ะ"

"......."

ทั่วทั้งบริเวณเงียบกริบ สายตาของเหล่านักศึกษาในห้องเรียนเป็นประกายวาววับ

แม้แต่พวกโจวเยี่ยนที่ยืนอยู่บนเวทีสูงพร้อมกับฟางเยี่ยน ในเวลานี้มองดูฟางเยี่ยนก็ยังรู้สึกเหลือเชื่ออยู่บ้าง

เคสนี้ฟางเยี่ยนเป็นคนตรวจก่อน ไม่ได้ให้คนอื่นตรวจเลย และตั้งแต่ที่ฟางเยี่ยนเริ่มลงมือ ตลอดทั้งกระบวนการ เขาได้ใช้วิธีมอง ฟัง ถาม และจับชีพจรเพื่อทำความเข้าใจอาการของคนไข้ก่อน จากนั้นจึงนำใบสั่งยาที่ทางโรงพยาบาลประจำมณฑลจ่ายออกมาวิเคราะห์เจาะลึกทีละชั้น

อย่างที่ฟางเยี่ยนบอกว่าคนไข้สีหน้าไร้สง่าราศี ร่างกายผ่ายผอม มีอาการบวมน้ำ สิ่งเหล่านี้ก็เปรียบเสมือนโจทย์ เมื่อโจทย์ออกมาแล้ว คนอื่นๆ ก็จะคิดตามสิ่งเหล่านี้

บางคนยังจับต้นชนปลายไม่ถูกอย่างเช่นเหอเจีย หลี่เส้าเผิง และคนอื่นๆ บางคนเริ่มจับทิศทางได้บ้างอย่างเช่นไป๋ฮ่าวเซวียน โจวเยี่ยน ฟู่หย่งเย่ รวมถึงเหมียวคังผิง

ทว่าพวกเขากลับพบด้วยความประหลาดใจว่า ความคิดแวบแรกของตัวเองก็คิดว่าคนไข้ท้องเสียเรื้อรังจนอินและหยางหลุดพ้นเช่นกัน หากให้พวกเขาเป็นคนสั่งยา พวกเขาก็คงจะสั่งตำรับลิ่วจวินจื่อทังเพิ่มตัวยาเหมือนกัน

ทว่าตำรับยานี้ได้ถูกฟางเยี่ยนปฏิเสธไปแล้ว หรือพูดให้ถูกต้องก็คือถูกคนไข้ปฏิเสธ เพราะเมื่อวานกินยาไปหนึ่งเทียบ วันนี้อาการท้องเสียของคนไข้กลับไม่ทุเลาลงเลย ซ้ำร้ายยังหนักขึ้นด้วยซ้ำ ก่อนหน้านี้ท้องเสียวันละสามถึงห้าครั้ง ตอนนี้เพิ่งจะบ่ายสองโมงก็ปาเข้าไปห้าครั้งแล้ว

"หลังคลอดร่างกายอ่อนแอ กินของหวานของมันมากเกินไป ม้ามติดขัดสะสมความชื้นจนกลายเป็นท้องเสีย"

ฟางเยี่ยนกล่าว "บวมน้ำ ปากแห้งแต่ไม่อยากดื่มน้ำ สิ่งนี้แสดงให้เห็นว่าในร่างกายของคนไข้ไม่ได้ขาดน้ำ ไม่ขาดน้ำแต่ปากแห้ง นั่นก็แสดงว่ามีพิษความชื้นสะสมคั่งค้าง......."

"ในตำรา 'ตานซีโส่วจิ้ง' ยังกล่าวไว้อีกว่า 'ผู้มีเสมหะและน้ำตกค้าง เดิมทีสมบูรณ์แต่บัดนี้ผ่ายผอม ในลำไส้มีเสียงร้องโครกคราก' 'ผู้มีน้ำตกค้างคั่งค้าง แผ่นหลังเย็นเฉียบดั่งมือจับ หรือหายใจสั้นกระชั้นและกระหายน้ำ........"

"เชี่ย รุ่นพี่ฟางเยี่ยนจะเก่งเกินไปแล้วมั้งเนี่ย"

เหล่านักศึกษาในห้องเรียนต่างฟังกันจนเคลิบเคลิ้มหลงใหล

ฟางเยี่ยนในเวลานี้เปรียบเสมือนกำลังผ่าวิเคราะห์โรคออกมาทั้งกระบวนการ ช่วงที่ควรจะอธิบายก็อธิบาย ช่วงที่ควรอ้างอิงคัมภีร์โบราณก็อ้างอิงตำรา........

สำหรับการแยกแยะกลุ่มอาการของการแพทย์แผนจีนนั้น การจะทำให้คนอื่นรู้ว่าสิ่งที่คุณพูดถูกต้อง ย่อมต้องอ้างอิงจากคัมภีร์โบราณ สอดคล้องกับสิ่งที่คัมภีร์บรรยายไว้ไม่ผิดเพี้ยน หรือไม่คุณก็ต้องอธิบายให้กระจ่างแจ้ง นั่นถึงจะพิสูจน์ได้ว่าถูกต้อง ไม่ใช่พูดขึ้นมาลอยๆ

"ในทางคลินิก อาการของโรคมีทั้งแกร่งทั้งพร่อง มีทั้งแกร่งพร่องปะปน และมีทั้งชีพจรกับอาการขัดแย้งกัน ยามเผชิญหน้ากับโรคนั้น อาการแสดงทางคลินิกกับชีพจรจะต้องนำมาพิจารณาประกอบกัน ถึงจะหลีกเลี่ยงความผิดพลาดได้ครับ"

ฟางเยี่ยนในเวลานี้เริ่มอินกับบทบาทเข้าให้แล้ว ให้ความรู้สึกเหมือนตอนกำลังบรรยายวิชาให้เหล่าศิษย์ฟังในห้วงความฝันอยู่บ้าง

"หากเกิดภาวะแกร่งพร่องปะปน ชีพจรกับอาการขัดแย้งกัน หรือกลุ่มอาการภายนอกเด่นชัด อย่าเพิ่งรีบด่วนสรุป สามารถคิดให้รอบด้านยิ่งขึ้น สาวหาต้นตอให้ลึกซึ้ง และทำความเข้าใจที่มาที่ไปของการเจ็บป่วยของคนไข้ให้ชัดเจน ถึงจะสั่งยาได้อย่างแม่นยำครับ"

"คนไข้อยู่ในภาวะหลังคลอดร่างกายอ่อนแอ กินของหวานของมันมากเกินไป ม้ามติดขัดสะสมความชื้น ในเวลานี้การใช้ตำรับลิ่วจวินจื่อทังปรับเพิ่มลดตัวยา มีแต่จะทำให้อาการของคนไข้หนักขึ้น แล้วสถานการณ์เช่นนี้ควรจะใช้ยาอย่างไร"

"อาการป่วยของคนไข้เรื้อรังมายาวนาน ย่อมเคยผ่านการรักษามาหลายวิธี วิธีการทั่วไปอย่างการบำรุงม้าม พยุงชี่ อบอุ่นหยาง หรือขับแยกความชื้น เห็นได้ชัดว่าล้วนยากจะเห็นผล........"

หวงเจิ้งเหลียงฟังไปพลางเหลือบมองฟู่หย่งเย่ไปพลางโดยไม่รู้ตัว ฟู่หย่งเย่ในเวลานี้ไร้ความรู้สึกบนใบหน้า ทว่ากำหมัดทั้งสองแน่น พยายามสะกดกลั้นอารมณ์อย่างสุดความสามารถ

วันนี้เขามาเพื่อดูฟางเยี่ยนขายหน้า ไม่ใช่มาดูฟางเยี่ยนเฉิดฉาย ทว่าเพิ่งเริ่มต้น ฟางเยี่ยนก็แย่งความโดดเด่นไปหมดแล้ว

ฟู่หย่งเย่ใจแคบและเสแสร้งไปบ้างก็จริง แต่เขายังฟังออกว่าสิ่งที่ฟางเยี่ยนพูดนั้นถูกต้องหรือไม่ อาการป่วยนี้ ฟางเยี่ยนวิเคราะห์ได้อย่างแม่นยำไร้ที่ติ

กระทั่งในเวลานี้ฟางเยี่ยนไม่ได้กำลังแยกแยะกลุ่มอาการแล้ว แต่กำลังยกเคสอาการป่วยจริงมาบรรยายสอนต่างหาก

เหมียวคังผิงเองก็พยายามสะกดอารมณ์ในใจไว้เช่นกัน

ไม่เจอกันไม่กี่ปี ฟางเยี่ยนมีฝีมือระดับนี้แล้วหรือ

อาการป่วยนี้ ในบรรดาคนที่อยู่ในห้อง ไป๋ฮ่าวเซวียน สวีซิ่นหรง และฟู่หย่งเย่น่าจะพอเข้าใจได้บ้าง ส่วนฝีมือของเหมียวคังผิงพอๆ กับโจวเยี่ยน และเหอเจียถือว่าอยู่รั้งท้ายสุด

แม้ตอนเรียนมหาวิทยาลัยฟางเยี่ยนจะไม่ค่อยตั้งใจเรียนเท่าไร แต่ก็ยังมีพื้นฐานเดิมอยู่ ส่วนเหอเจียนั้นไม่มีฝีมือเลยจริงๆ การที่เข้าโรงพยาบาลการแพทย์แผนจีนประจำมณฑลได้ ก็อาศัยบารมีของตระกูลฟู่ล้วนๆ

นอกหน้าต่าง ลวี่เฟิงหมินหัวหน้าภาควิชาของมหาวิทยาลัยการแพทย์แผนจีนยืนฟังไปพลาง หยิบโทรศัพท์ต่อสายหาอธิการบดีซือกวงถงไปพลาง

"ท่านอธิการบดี ตอนนี้ท่านว่างอยู่ไหมครับ"

"มีอะไรหรือ"

ซือกวงถงกล่าว "เวลานี้เสี่ยวหวงกำลังเชิญพวกศิษย์เก่ามาแลกเปลี่ยนตรวจรักษาร่วมกันไม่ใช่หรือ"

"ใช่ครับ ผมยืนอยู่ข้างนอกนี่เอง"

ลวี่เฟิงหมินกล่าว "ถ้าท่านว่าง ลองมาฟังดูสิครับ"

ซือกวงถงไม่ค่อยเข้าใจ "ให้ฉันไปน่ะหรือ"

"ผมอยากให้ท่านมาจริงๆ ครับ"

ลวี่เฟิงหมินกล่าว "ผมพูดทางโทรศัพท์ไม่ละเอียด ท่านมาฟังด้วยตัวเองดีกว่าครับ ผมรับรองว่าไม่เสียเที่ยวแน่นอน"

"ได้ เดี๋ยวฉันไปเดี๋ยวนี้"

ซือกวงถงวางสายแล้วเดินออกจากห้องทำงาน ใช้เวลาราวสิบนาทีก็มาถึงด้านนอกห้องเรียนอเนกประสงค์ และเห็นลวี่เฟิงหมินกำลังเกาะหน้าต่างชะเง้อมองเข้าไปข้างใน

"ท่านอธิการบดี"

ลวี่เฟิงหมินทักทายซือกวงถง แล้วไม่ยืนดูริมหน้าต่างอีกต่อไป แต่ย้ายมาที่ประตูด้านข้างของห้องเรียนและยืนอยู่ตรงนั้น ซึ่งในเวลานี้ฟางเยี่ยนยังคงบรรยายอยู่

"ตำรับกานซุ่ยป้านเซี่ยทังช่วยละลายเสมหะขับน้ำคั่ง ในหมวดน้ำคั่งของคัมภีร์ "เชียนจิน" ต้มป้านเซี่ยกับกานซุ่ยด้วยกัน ต้มสาวเย่ากับกานเฉ่า (ชะเอมเทศ) ด้วยกัน แล้วใช้น้ำผึ้งผสมน้ำยาทั้งสองส่วนต้มต่อ... ด้วยเหตุนี้เวลาใช้ยา สามารถต้มป้านเซี่ย ไป๋สาว และกานเฉ่าก่อน ผสมน้ำผึ้ง บดกานซุ่ยเป็นผงชงละลายลงไป จากนั้นใช้ไฟอ่อนต้มให้เดือด ดื่มรวดเดียวตอนท้องว่าง..."

พูดจบ ฟางเยี่ยนก็กล่าว "ครับ นี่คือความเห็นเล็กๆ น้อยๆ ของผมเกี่ยวกับอาการป่วยนี้"

พูดจบ ฟางเยี่ยนก็ไม่ส่งเสียงอีก

หลายคนถึงกับพูดไม่ออกไปชั่วขณะ 'นี่หรือคือความเห็นเล็กๆ น้อยๆ ของนาย'