ตอนที่ 56 ประเภทของนิยายสืบสวนสอบสวน

พัฒนาการของนิยายสืบสวนสอบสวนนั้นค่อนข้างน่าสนใจทีเดียว

เริ่มตั้งแต่ช่วงกลางศตวรรษที่สิบเก้า โดยมีเอ็ดการ์ อัลลัน โพ นักเขียนชาวอเมริกันเป็นผู้บุกเบิก

จนกระทั่งเข้าสู่ช่วงทศวรรษ 1920 ถึงสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง แนวดังกล่าวได้เติบโตและเฟื่องฟูอย่างมากในเกาะอังกฤษ ซึ่งช่วงเวลานี้ถูกขนานนามว่าเป็นยุคทองของนิยายสืบสวนสอบสวน

ในยุคหลังยุคทอง นิยายสืบสวนได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในญี่ปุ่น และเป็นช่วงเวลานี้เองที่คำว่า "นิยายนักสืบ" ถูกเปลี่ยนมาเรียกว่า "นิยายสืบสวน" อย่างเป็นทางการ

ในประเทศของเรานั้น จริง ๆ แล้วมีผู้อ่านแนวนี้อยู่เป็นจำนวนมาก แต่น่าเสียดายที่นักเขียนนิยายสืบสวนฝีมือดีมีน้อยมาก

สาเหตุมีอยู่หลายประการ เช่น นิยายแนวนี้เริ่มพัฒนาในประเทศค่อนข้างช้า

หรืออาจเป็นเพราะบ้านเมืองปลอดภัยเกินไป ไม่เหมือนแถบยุโรป อเมริกา หรือญี่ปุ่น ที่มีคดีประหลาดเกิดขึ้นบ่อยครั้งจนพิลึกพิลั่นยิ่งกว่าในนิยาย ทำให้มีวัตถุดิบในการเขียนอย่างล้นเหลือ

สรุปก็คือ ในประเทศไม่เคยขาดคอนิยายสืบสวน แต่ขาดผลงานชั้นดี คนส่วนใหญ่จึงหันไปติดตามผลงานจากต่างประเทศกันหมด

นิยายสืบสวนพัฒนามาจนถึงปัจจุบัน สามารถสรุปและจำแนกออกได้เป็นห้าประเภทหลัก ๆ

สายดั้งเดิม ซึ่งเป็นแนวคลาสสิกและดั้งเดิมที่สุด เน้นตรรกะเหตุผลเป็นหัวใจสำคัญ

สายสังคม เริ่มเฟื่องฟูขึ้นจากประเทศญี่ปุ่น คดีความมักผูกโยงกับเบื้องหลังอันซับซ้อนของสังคมและสะท้อนความเป็นจริง

สายว่าความในศาล เน้นการรวบรวมพยานหลักฐานและการสืบหาเหตุผลในชั้นศาล ตัวเอกมักเป็นอัยการหรือทนายความ

สายระทึกขวัญ แนวนี้จะเน้นการสร้างบรรยากาศเป็นหลัก การบรรยายรายละเอียดเพื่อคลี่คลายคดีก่อนหน้าจะมีค่อนข้างน้อย

สายฮาร์ดบอยล์ หรือที่รู้จักกันในชื่อสายเดนตาย การบรรยายการไขคดีจะมีน้อย แต่จะเน้นฉากแอ็กชันเสียมากกว่า

จากห้าประเภทนี้ ยังสามารถแบ่งย่อยลงไปได้อีก

ทว่าเมื่อนิยายสืบสวนถูกเขียนต่อ ๆ กันมากว่าหนึ่งศตวรรษ พล็อตเรื่องที่พอจะเขียนได้ก็เริ่มร่อยหรอ การจะเขียนให้เกิดความแปลกใหม่จึงยิ่งยากเข้าไปใหญ่

โดยเฉพาะอย่างยิ่งสืบสวนสายดั้งเดิม ในฐานะที่เป็นต้นตำรับและเป็นสำนักแรกสุดที่ถือกำเนิดขึ้น ผ่านการขัดเกลาจากผลงานชิ้นเอกมานับไม่ถ้วน จนรสนิยมและความคาดหวังของผู้อ่านถูกยกระดับขึ้นไปสูงอย่างเหลือเชื่อ

หากเขียนอะไรใหม่ ๆ ออกมาไม่ได้ ก็ไม่มีทางดึงดูดใจพวกเขาได้เลย

เหตุผลที่จ้าวถานถานสนใจเรื่อง "X ล่องหน" เรื่องนี้ เป็นเพราะเนื้อเรื่องมีความเรียลและกลมกลืนกับชีวิตประจำวันมากพอ

รวมถึงการบรรยายด้วยตัวอักษรที่ทำให้รู้สึกราวกับว่าตัวเองกำลังสวมบทบาทในมุมมองของตัวเอก และกำลังเผชิญกับทุกสิ่งทุกอย่างตรงหน้าด้วยตัวเองจริง ๆ

ที่เกิดความรู้สึกเช่นนี้ได้ เป็นเพราะมุมมองการเขียนใช้สรรพนามบุรุษที่หนึ่ง

การเขียนแบบนี้ความจริงแล้วเขียนยากมาก หากผู้เขียนไม่มีฝีไม้ลายมือที่แข็งแกร่งพอ ผู้อ่านก็อาจจะทิ้งหนังสือไปตั้งแต่ต้นเรื่องแล้ว

แต่ความจริงก็พิสูจน์แล้วว่า คนที่ชื่อลู่ชิงเฟิงคนนี้มีของอยู่ไม่น้อย

อย่างน้อยเมื่อจ้าวถานถานอ่านมาถึงตรงนี้ เขาก็อินกับเรื่องราวได้อย่างเต็มที่

เขาจึงอ่านต่อไปเรื่อย ๆ

นี่เป็นเรื่องสั้นแนวสืบสวน ตัวบทความไม่ได้เสียเวลาบรรยายเรื่องอื่นให้ยืดเยื้อ ดำเนินเนื้อเรื่องไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว

เนื่องจากมีนักศึกษามาเข้าเรียนวิชาเลือกคาบนี้เพียงไม่กี่คน ศาสตราจารย์จึงตัดสินใจเปลี่ยนเนื้อหาการสอนกะทันหัน โดยจะเล่นเกมสืบสวนกับนักศึกษาทั้งเจ็ดคนที่อยู่ในห้อง

ชื่อของเกมนี้ก็คือ "X ล่องหน"

ตรงกับชื่อเรื่องพอดี

ศาสตราจารย์บอกว่าในบรรดาพวกเขามีคนร้ายอยู่หนึ่งคน ซึ่งใช้โค้ดเนมว่า X ส่วนคนอื่น ๆ จะต้องใช้การสืบสวนหาเหตุผลเพื่อลากตัว X คนนี้ออกมา

พอดีกับที่ข้างนอกฝนกำลังตกหนัก ศาสตราจารย์จึงให้ทุกคนจินตนาการว่าตนเองกำลังติดอยู่ในคฤหาสน์กลางหุบเขาแห่งหนึ่ง

คฤหาสน์ปิดตายกลางพายุหิมะในจินตนาการงั้นสิ

ยิ่งอ่านก็ยิ่งน่าสนใจขึ้นเรื่อย ๆ

จ้าวถานถานยกแก้วเหล้าขึ้นจิบไปหนึ่งอึก แล้วเริ่มใช้ความคิดตามไปด้วย

สิ่งที่เรียกว่าคฤหาสน์กลางพายุหิมะ หรือที่เรียกอีกอย่างว่า "รูปแบบเกาะปิดตาย" นับเป็นองค์ประกอบสุดคลาสสิกของนิยายสืบสวนสอบสวน

หมายถึงการเกิดคดีฆาตกรรมขึ้นในสภาพแวดล้อมที่ปิดตายและตัดขาดจากโลกภายนอก โดยที่ตัวเอกต้องอาศัยเพียงการสืบสวนด้วยตรรกะเพื่อไขปริศนา โดยปราศจากการแทรกแซงจากภายนอกหรือเทคโนโลยีอย่างการตรวจลายนิ้วมือ

นับตั้งแต่อากาธา คริสตี ได้ริเริ่มรูปแบบนี้ขึ้นในนิยายเรื่อง "และแล้วก็ไม่เหลือใคร" องค์ประกอบดังกล่าวก็มักจะปรากฏให้เห็นอยู่บ่อยครั้งในนิยายและภาพยนตร์แนวนี้

เมื่ออ่านต่อไป ศาสตราจารย์ก็บอกทุกคนว่า X จะรับบทโดยผู้ช่วยสอน และเพื่อป้องกันไม่ให้คนร้ายโกหก เขาจึงให้ทุกคนหยิบกระดาษไปคนละหนึ่งแผ่น

X จะต้องเขียนสถานะตัวตนของตัวเองลงบนกระดาษ

ทว่าในระหว่างนั้น กลับมีนักศึกษาอีกคนหนึ่งเดินเข้ามาในห้อง

ด้วยเหตุนี้ ตัวเกมทั้งหมดจึงมีตัวแปรที่คาดไม่ถึงเพิ่มเข้ามา

จากนั้นเกมจึงเริ่มต้นขึ้น

คนทั้งแปดเพิ่งเปิดเทอมใหม่ยังไม่มีใครรู้จักใคร ศาสตราจารย์จึงให้ทุกคนเรียกกันด้วยโค้ดเนม

อย่างคนอ้วนก็เรียกว่าไจแอนท์ คนหัวโล้นก็เรียกว่าหลวงพี่ และ "ผม" ที่ถือแก้วกาแฟเข้ามา ก็ถูกเรียกว่ากาแฟ

คนในเรื่องจึงเริ่มต้นเล่นเกมแวร์วูล์ฟกันขึ้นมา

จ้าวถานถานยิ่งอ่านก็ยิ่งรู้สึกสนุก

กระทั่งถึงช่วงท้าย ตอนที่ "ผม" เฉลยปริศนาทั้งหมด รวมถึงการเปิดเผยตัวตนที่แท้จริงของ "ผม" ก็ทำให้เขาถึงกับเบิกตากว้าง

"เชี่ย เล่นงี้เลยเหรอวะ"

เพื่อนตัวแสบหันมามองเขาด้วยความสงสัย

"มึงเป็นบ้าอะไรของมึงวะเนี่ย"

จ้าวถานถานขี้เกียจจะสนใจเขา บาดแผลในใจจากเรื่องอกหักพลันมลายหายไปจนหมดสิ้น

เขานึกย้อนถึงรายละเอียดทั้งหมดในเรื่อง ตั้งแต่ต้นจนจบ ที่แท้คนเขียนก็ได้ทิ้งเบาะแสเอาไว้มากมายขนาดนี้

ถ้าไม่อ่านจนถึงตอนจบ ก็ไม่มีทางดูออกเลยสักนิด

มีเพียงการเชื่อมโยงกับตอนจบและร้อยเรียงรายละเอียดเข้าด้วยกัน ถึงจะเข้าใจได้ว่าผู้เขียนวางกับดักซ่อนปมไว้ได้ลึกซึ้งขนาดไหน

เจ๋งว่ะ โคตรเจ๋งเลย

นี่คือนิยายกลลวงการเล่าเรื่องที่ใช้การชี้นำเรื่องอาชีพให้เข้าใจผิดแบบคลาสสิกชัด ๆ

ชั้นเชิงการเล่าเรื่องที่เก๋าเกมขนาดนี้ ไม่ใช่สิ่งที่มือใหม่พึงมีเลยสักนิด

หรือว่าจะเป็นนามปากกาใหม่ของปรมาจารย์นิยายสืบสวนคนไหนกันนะ

เขาคิดในใจเงียบ ๆ พลางเปิดอ่านเรื่องถัดไป

"แอบมองสีน้ำเงินของบลู"

เพื่อนทนไม่ได้ที่เขาเอาแต่ก้มหน้าก้มตาจ้องโทรศัพท์ จึงพูดขึ้นอย่างไม่สบอารมณ์

"มึงจะดื่มต่อไหม ไม่ดื่มจะได้กลับ"

"หา?"

เขาเงยหน้าขึ้น ก่อนจะพูดอย่างเกรงใจ

"งานมีเรื่องด่วนนิดหน่อย วันนี้พอแค่นี้ก่อนละกัน ไว้วันหลังค่อยนัดกันใหม่นะ"

พูดจบเขาก็ไปเช็กบิล แล้วบอกลาตรงกลับบ้านทันที

พอกลับถึงบ้าน เขาก็รีบเปิดคอมพิวเตอร์อย่างใจจดใจจ่อ และแทบอดใจรอไม่ไหวที่จะอ่านเรื่องที่สอง

คราวนี้เป็นการเล่าเรื่องผ่านมุมมองบุคคลที่สาม

ตัวเอกของเรื่องชื่อหลานโย่วเหวย อาชีพโปรแกรมเมอร์ แต่กลับมีความชอบวิตถารอย่างการชอบแอบส่องชีวิตส่วนตัวของคนอื่น

เขาติดตามเด็กสาวคนหนึ่งที่ชื่อเสี่ยวหลานบนโลกออนไลน์มานานถึงสามปีเต็ม

จากนั้นเขาก็ทำตามคำแนะนำของเพื่อนในเว็บบอร์ด ได้กุญแจห้องของเด็กสาวคนนี้มาและแอบเข้าไปในบ้านของเธอ

กลางดึกคืนหนึ่ง มีผู้หญิงคนหนึ่งเปิดประตูเข้ามา เขาใช้มีดจี้ข่มขู่เธอ พาตัวไปยังริมทะเล จากนั้นก็จับกดน้ำจนตาย

เรื่องนี้ดูเหมือนจะเรียบง่าย โดยเปิดเผยตัวฆาตกรออกมาโต้ง ๆ ตั้งแต่แรก

ทว่าในช่วงครึ่งหลัง การหักมุมครั้งใหญ่กลับทำให้จ้าวถานถานถึงกับเหวอจนหลังแทบหัก

บทสรุปกลายเป็นว่า...

กลลวงการเล่าเรื่องอีกแล้ว!

การเล่าตามตรงในตอนต้น สลับกับการเล่าย้อนกลับในตอนกลางเรื่อง ดึงเรื่องราวให้พลิกผันจากหน้ามือเป็นหลังมืออย่างสิ้นเชิง

คนวิตถารสองคน กับผู้เคราะห์ร้ายที่ถูกคนวิตถารแอบส่อง

ให้ตีให้ตายเขาก็คิดไม่ถึงว่านิยายสืบสวนจะเขียนแบบนี้ได้ด้วย

เรื่องที่สาม "คดีฆาตกรรมนักเขียนเปิดตัว"

นักเขียนนิยายสืบสวนหน้าใหม่คนหนึ่งกำลังปรึกษาหารือเรื่องการตีพิมพ์ผลงานใหม่กับบรรณาธิการ

บรรณาธิการบอกนักเขียนว่า ผลงานของเขาขาดวิญญาณ ลองไปฆ่าคนดูสักคนสิ

ไม่เพียงแต่นักเขียนในเรื่องที่ตกตะลึง จ้าวถานถานเองก็อึ้งกิมกี่ไปเหมือนกัน

อะไรวะเนี่ย จะฆ่าคนเพื่อหาวัตถุดิบมาเขียนหนังสือเนี่ยนะ

แต่บรรณาธิการกลับบอกเขาว่า นักเขียนนิยายสืบสวนทุกคนล้วนเคยฆ่าคนมาแล้วทั้งนั้น โดยเฉพาะคุณ ซี. ที่กำลังดังเป็นพลุแตกในช่วงนี้

นักเขียนถูกเกลี้ยกล่อมจนคล้อยตาม และลงมือฆ่าคนด้วยกลเม็ดห้องปิดตายจริง ๆ

ผลงานที่เขียนขึ้นมาในครั้งนี้ได้รับการยอมรับจากบรรณาธิการ ทว่าไม่นานหลังจากนั้น นักเขียนคนดังกล่าวก็ถูกตำรวจจับ

แต่ผลงานของเขากลับได้รับการตีพิมพ์ออกมา

สาเหตุก็เพราะว่า...

จ้าวถานถานอ่านจนถึงตอนท้ายด้วยความอ้าปากค้าง

ใครมันจะไปคิดถึงกันวะ!