ตอนที่ 95 เตรียมทำการค้า

"ตอนนี้ถนนรถวิ่งของหมู่บ้านเราตัดผ่านเรียบร้อยแล้ว ไปถึงคอมมูนเฮยถู่ใช้เวลาแค่สองชั่วโมงครึ่ง เร็วกว่าเวลาที่หมู่บ้านเหอกัวไปถึงคอมมูนเฮยถู่ตั้งครึ่งชั่วโมง! ถ้าขับรถบรรทุกใหญ่ละก็ กะดูแล้วคงใช้เวลาแค่ชั่วโมงเดียวก็ถึง"

เถียนกั๋วจงเอ่ยอย่างใจเย็น "ถึงการเดินทางจะยังไม่ค่อยสะดวกนัก แต่เทียบกับเมื่อก่อนแล้ว ก็นับว่าก้าวหน้าขึ้นมามาก"

"นอกจากนี้ ในหนังสือแจ้งที่คอมมูนส่งลงมา นอกจากเรื่องจัดสรรผลผลิตถึงครัวเรือนแล้ว ยังอนุญาตให้มีการหมุนเวียนแลกเปลี่ยนสินค้าได้ ไม่ได้บังคับผูกขาดการซื้อขายรวมศูนย์เหมือนเมื่อก่อน พูดอีกอย่างก็คือ อนุญาตให้ชาวบ้านตาดำๆ อย่างพวกเราทำมาค้าขายได้แล้ว"

"แน่นอนว่าการกวาดล้างพวกค้ากำไรเกินควรจะยังดำเนินต่อไปอีกสักพัก แต่ไม่ได้เข้มงวดขนาดเมื่อก่อนแล้ว"

"ถ้าเป็นเมื่อก่อน แอบขายยาเบื่อหนูแค่นิดเดียวก็อาจโดนจับได้ แต่ตอนนี้ต้องมีขนาดและยอดเงินถึงระดับหนึ่ง อีกทั้งสินค้าที่คุณค้าขายจะต้องเข้าข่ายหาช่องโหว่ หรือเล่นตุกติกหมิ่นเหม่ข้อกฎหมาย หรือไม่ก็ทำลายระเบียบของระบบเศรษฐกิจตลาด ถึงจะถูกจับ..."

เมื่อกวาดสายตามองทุกคนรอบหนึ่งแล้วพบว่าทุกคนต่างฟังอย่างงุนงงสับสน เถียนกั๋วจงก็รู้ทันทีว่าตัวเองพูดเรื่องลึกเกินไป พวกเขา... ฟังไม่เข้าใจกันเลยสักคน

เขายิ้มบางๆ ทันที ก่อนจะเอ่ยปากอีกครั้ง "พูดง่ายๆ ก็คือ ผมเตรียมจะพาพวกคุณทำมาค้าขาย"

"หา?"

"ทำมาค้าขายเนี่ยนะ?"

"พวกเราไม่เคยค้าขายกันมาก่อนเลย จะขาดทุนไหมล่ะเนี่ย?"

"ตอนนี้ค้าขายมันปลอดภัยเหรอ เกิดถูกมองว่าเป็นพวกค้ากำไรเกินควรแล้วโดนจับไปดัดสันดานด้วยแรงงานจะทำยังไง?"

พลอยได้ยินคำพูดของเถียนกั๋วจง สีหน้าของทุกคนก็เต็มไปด้วยความตระหนกตกใจและหวาดผวา

ก็เพราะการถูกจับในข้อหาพวกค้ากำไรเกินควรแล้วส่งไปดัดสันดานด้วยแรงงานมันทรมานเกินไป ไม่ใช่แค่ทรมานร่างกาย แต่ยังทรมานจิตใจ ยิ่งไปกว่านั้นยังพลอยทำให้คนในครอบครัวเดือดร้อนไปด้วย

แค่คิดขึ้นมานิดเดียว พวกเขาก็รู้สึกกลัวจนขนลุกแล้ว

"วางใจเถอะ ของที่เราจะขายคือผลิตผลทางการเกษตร แถมยังเป็นของที่หมู่บ้านเราปลูกเอง มีหลักแหล่งที่มาที่ไปชัดเจน ไม่มีทางโดนจับแน่นอน" เถียนกั๋วจงยิ้มพลางกล่าว "นอกจากจะไม่โดนจับแล้ว ยังอาจจะได้รับเลือกจากทางคอมมูนและทางอำเภอให้เป็นแบบอย่าง เป็นตัวอย่างเผยแพร่ออกไป ให้คนอื่นเอาอย่างพวกเราด้วยซ้ำ"

"เหมือนกับการเรียนรู้การเกษตรจากต้าไจ้ในตอนนั้นนั่นแหละ"

เถียนเม่าหลินกล่าว "นาขั้นบันไดของหมู่บ้านเราก็สร้างขึ้นมาตอนนั้นแหละ ตอนนั้นทุกคนกระตือรือร้นและมีไฟในการทำงานกันมาก แต่นั่นเป็นเพราะประเทศชาติส่งเสริม ทว่าตอนนี้เรื่องค้าขาย..."

เถียนกั๋วจงกล่าวปลอบ "สบายใจได้ การค้าขายก็เป็นสิ่งที่ประเทศชาติส่งเสริมเหมือนกัน ความจริงตั้งแต่ปีเจ็ดแปด ทางการก็ออกนโยบายชนบทที่เกี่ยวข้องมาแล้ว ในนั้นมีทั้งการคืนที่ดินส่วนตัวและต้นไม้ส่วนตัวให้แก่เกษตรกร เปิดตลาดนัดค้าขาย อนุญาตให้เกษตรกรเลี้ยงหมู เลี้ยงไก่ และทำอาชีพเสริมในครัวเรือนได้"

"เพียงแต่พื้นที่แถบเรามันห่างไกลความเจริญเกินไป พอนโยบายส่งมาถึงฝั่งนี้ เวลาก็ล่วงเลยไปตั้งสองปีแล้ว!"

เถียนจวิ้นฮุยหัวหน้าหน่วยสองกล่าวขึ้น "พวกคุณจะกลัวอะไรกัน? กั๋วจงเป็นผู้ใหญ่บ้าน เขายังไม่กลัวเลย พวกคุณจะไปกลัวอะไรกันนักหนา?"

เถียนจวิ้นฮุยกับเถียนจวิ้นฉายเป็นลูกพี่ลูกน้องกัน ทว่าบ้านของเขาอยู่ในสังกัดหน่วยสอง ส่วนบ้านของเถียนจวิ้นฉายนั้นสังกัดหน่วยสาม

เถียนจวิ้นฮุยเป็นคนประเภทภายนอกดูหยาบกระด้างแต่ภายในละเอียดรอบคอบ ทำงานก็ทุ่มเทแรงกายเต็มที่ไม่เคยออมแรง ดังนั้นการที่เถียนกั๋วจงเลือกเขามาเป็นหัวหน้าหน่วยสอง นอกจากเถียนเกาจิ้นอดีตหัวหน้าหน่วยสองที่ไม่ค่อยพอใจอยู่บ้างแล้ว ชาวบ้านคนอื่นๆ ในหน่วยสองก็ไม่มีใครคัดค้านอะไร

"จริงด้วย ผู้ใหญ่บ้านยังไม่กลัวเลย แล้วพวกเราจะกลัวอะไรล่ะคะ?" หยางไช่ฮวาเป็นเจ้าหน้าที่หญิงเพียงคนเดียว

การที่ตัวเองได้กลายมาเป็นเจ้าหน้าที่หมู่บ้าน หยางไช่ฮวาไม่เคยคิดฝันมาก่อนเลย แม้กระทั่งตอนนี้ เธอยังรู้สึกเหมือนไม่ใช่เรื่องจริง

ในใจจึงยิ่งยอมรับและนับถือเถียนกั๋วจงมากขึ้นไปอีก เธอเคยแอบสาบานไว้ในใจว่าจะต้องตามรอยเท้าของเถียนกั๋วจงให้ทัน และจะไม่เป็นตัวถ่วงให้เขาอย่างเด็ดขาด

"จวิ้นฮุย พี่ไช่ฮวา ทุกคนจะกังวลก็เป็นเรื่องธรรมดาครับ ยังไงเรื่องทำมาค้าขายแบบนี้ ทุกคนก็เหมือนเจ้าสาวขึ้นเกี้ยวเป็นครั้งแรกกันทั้งนั้น"

เถียนกั๋วจงพอใจกับท่าทีของเถียนจวิ้นฮุยและหยางไช่ฮวามาก จึงเอ่ยด้วยรอยยิ้มตาหยีทันที "แต่ผมรับประกันกับทุกคนได้เลยว่า ต่อให้เกิดเรื่องขึ้นมา ผมจะขอแบกรับไว้ก่อนเอง!"

"กั๋วจง นายเป็นคนพาพวกเราทำมาค้าขาย ถ้าเกิดเรื่องขึ้นมาก็ต้องช่วยกันแบกรับสิ จะปล่อยให้นายแบกรับคนเดียวได้ยังไงกัน? ไม่อย่างนั้นพวกเราจะกลายเป็นคนแบบไหนกันล่ะ?" เถียนหลินไห่กล่าว

"ใช่แล้ว ถ้าเกิดเรื่องขึ้นมาพวกเราก็ช่วยกันแบกรับ!" เถียนจวิ้นฮุยกล่าวเสียงดัง

"ช่วยกันแบกรับ!"

คนอื่น ๆ ก็พากันแสดงจุดยืนตาม

"ถ้าอย่างนั้น ทุกคนก็เห็นพ้องต้องกันแล้วใช่ไหมครับ" เถียนกั๋วจงยิ้มถาม

"เห็นพ้อง!"

ทุกคนพยักหน้าตอบเป็นเสียงเดียวกัน จากนั้นก็พากันหัวเราะออกมา

"ถ้าอย่างนั้นก็ดีครับ ผมจะบอกแผนการของผมก่อนแล้วกัน"

เถียนกั๋วจงรู้อยู่แต่แรกแล้วว่าทุกคนที่อยู่ที่นี่จะเห็นพ้องกับความคิดของตน อย่างไรเสีย คนเหล่านี้ก็ล้วนผ่านการคัดสรรอย่างรอบคอบมาแล้วทั้งสิ้น

พูดอีกอย่างก็คือ คนกลุ่มนี้ล้วนเป็นคนที่เชื่อฟังเขาทั้งนั้น

ที่ต้องเกลี้ยกล่อมอีกยกหนึ่ง ก็แค่อยากแสดงความเป็นประชาธิปไตย ไม่อยากทำตัวผูกขาดความคิดเกินไป

เมื่อเห็นทุกคนเงี่ยหูฟังอย่างตั้งใจ

เถียนกั๋วจงยิ้มบาง ๆ ก่อนกล่าวต่อ "ขั้นแรก ที่ดินระดับสามกับระดับสี่ของพวกเราทุกคน ให้ปลูกกระเทียมทั้งหมด ส่วนที่ดินระดับหนึ่งกับระดับสองส่วนน้อยที่เหลือ ให้ปลูกผักกาดขาวทั้งหมดครับ"

"พวกเราต่างบ้านต่างปลูกของตัวเองไปก่อน ถ้าบ้านไหนต้องการความช่วยเหลือ พวกเราค่อยไปช่วยกัน"

"พอกระเทียมกับผักกาดขาวโตได้ที่แล้ว ผมจะรับซื้อกระเทียมกับผักกาดขาวของพวกคุณในราคากลางเดียวกัน รับรองว่าจะไม่ปล่อยให้พวกคุณขาดทุนเด็ดขาดครับ"

"นี่คือรูปแบบแรก"

"แน่นอนว่ายังมีอีกรูปแบบหนึ่ง นั่นคือพวกคุณร่วมมือกับผม รวมตัวกันเอาออกไปขายด้วยกัน"

"พอขายได้เงินแล้วค่อยกลับมาแบ่งเงินกัน"

"เพียงแต่รูปแบบนี้ไม่แน่นอน อาจจะขาดทุน หรืออาจจะได้กำไรเป็นกอบเป็นกำ ก็ขึ้นอยู่กับว่าพวกคุณจะเลือกแบบไหนครับ"

เถียนกั๋วอี้คอยฟังอยู่ตลอดโดยไม่พูดอะไร แม้เขาจะรู้สึกว่าการที่พี่ใหญ่รับซื้อไว้เองดูเสี่ยงไปสักหน่อย แต่ก็เพียงแค่คิดในใจ ไม่ได้เอ่ยปากออกมา

พวกเถียนหลินไห่ต่างจมสู่ห้วงความคิด

พวกเขาอยากร่วมมือกับเถียนกั๋วจงใจแทบขาด แต่ก็รู้ดีว่าตอนนี้เถียนกั๋วจงอยู่ในสภาพคนเดียวกินอิ่มก็ไม่ห่วงใครหิวทั้งบ้าน ทว่าพวกเขาไม่เหมือนกัน ยังมีคนในครอบครัวกลุ่มใหญ่ต้องคอยเลี้ยงดู

ที่สำคัญที่สุดคือ พวกเขาไม่เคยทำมาค้าขายมาก่อน ไม่รู้สถานการณ์ตลาดข้างหน้า ในใจจึงมีความหวาดกลัวอยู่ตามธรรมชาติ

"กั๋วจง ฉันขอเลือกแบบแรก ให้นายรับซื้อไป แต่สบายใจได้ นายสั่งให้ฉันทำอะไร ฉันไม่มีคำว่าปฏิเสธแน่นอน"

เถียนไหลฝูผู้มีอายุมากที่สุดกล่าวขึ้น

"ฉันก็เลือกแบบแรก" เถียนเม่าหลินคิดแล้วเอ่ยขึ้น

"ไม่เป็นไรครับ พวกคุณจะเลือกแบบไหน ผมก็ยินดีทั้งนั้น"

เถียนกั๋วจงยิ้มพลางกล่าว "ถ้าอย่างนั้นก็เอาตามแบบแรกกันหมดก่อน รอให้ปีหน้าเห็นกำไรแล้วค่อยมาเลือกกันใหม่ ดีไหมครับ"

"ตกลง"

ทุกคนได้ยินดังนั้นก็พึงพอใจอย่างยิ่ง พากันเอ่ยปากชมว่าเถียนกั๋วจงใจกว้าง

"เอาละครับ พวกคุณอย่าเพิ่งชมกันเลย ผมจะพูดถึงขั้นที่สองต่อ"

เถียนกั๋วจงยิ้มพลางกล่าว "ขั้นที่สองนี้ก็คือต้องรับประกันผลผลิต ที่ดินของพวกเราหลายครอบครัวรวมกันแล้วมีตั้งสามร้อยกว่าหมู่ (หนึ่งหมู่เท่ากับราวสองงานครึ่ง)"

"ไม่ต้องพูดถึงว่าหนึ่งหมู่จะได้ผลผลิตแปดร้อยจิน (หนึ่งจินเท่ากับครึ่งกิโลกรัม) หรอก แต่อย่างน้อยก็ต้องได้สักห้าร้อยจินใช่ไหมครับ"

เถียนเม่าหลินส่ายหน้ากล่าว "กั๋วจง ตัวเลขที่นายพูดมานี้สูงเกินไป ถ้าเป็นที่ดินระดับหนึ่งระดับสองทั้งหมด ฉันยังพอรับประกันผลผลิตเท่านี้ได้ แต่ที่ดินส่วนใหญ่ของพวกเราเป็นที่ดินปนหินระดับสามระดับสี่ ตัวเลขนี้มันสูงเกินไปจริง ๆ"

"ต่อให้ได้ผลผลิตสามร้อยจินต่อหมู่ ก็ถือว่าเป็นปาฏิหาริย์แล้ว"

เถียนไหลฝูก็พยักหน้าเช่นกัน "เม่าหลินพูดถูก ที่ดินของพวกเราแห้งแล้งเกินไป ได้ผลผลิตสามร้อยจินต่อหมู่ก็เต็มกลืนแล้ว"

คนอื่น ๆ ล้วนเป็นชาวไร่ชาวนา จึงพากันพยักหน้าเห็นพ้อง

เถียนกั๋วจงยิ้มบาง ๆ "ไม่มีวิธีเพิ่มผลผลิตจริง ๆ หรือครับ"