บทที่ 97 พวกบ้างานกับพวกนอนชิล

เมื่อมองดูภาพตรงหน้าด้วยสายตาเย็นชา คำสี่คำก็ผุดขึ้นมาในใจของคาร์เตอร์อย่างเงียบๆ

'ฤดูหนาวกำลังมา!'

แอตแลนตาในตอนนี้ แทบจะไม่ต่างอะไรกับคิงส์แลนดิงในซีรีส์มหาศึกชิงบัลลังก์ในอนาคตเลย ภายนอกยังคงดูสวยงามตระการตา ผู้คนที่แต่งตัวหรูหราก็ยังคงใช้ชีวิตอย่างสนุกสนานรื่นเริง

แต่ในมุมมืดทางทิศเหนือที่ผู้คนแทบไม่เคยสังเกตเห็น ความมืดมิดกำลังคืบคลานเข้ามาอย่างเงียบๆ ฤดูหนาวทางเศรษฐกิจที่เกิดจากการหดตัวของปริมาณเงิน กำลังก้าวเข้ามาใกล้เมืองที่ยังคงคึกคักแห่งนี้ทีละก้าว

จำนวนคนไร้บ้านที่เพิ่มขึ้น ทำให้คาร์เตอร์รู้สึกอึดอัดใจ ไม่ใช่ว่าเขาสงสารหรือเห็นใจคนไร้บ้านชาวอเมริกันหรอกนะ แต่เขากำลังสัมผัสได้ถึงความกดดันที่ยากจะอธิบาย

อย่างที่จูเลียนเคยบอกเขาไว้ก่อนหน้านี้ การหดตัวของปริมาณเงินเพิ่งจะเริ่มต้นขึ้นเท่านั้น หรือจะพูดให้ถูกคือมันเพิ่งจะเริ่มขยับตัวเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ราวกับเกล็ดหิมะเล็กๆ ที่เพิ่งร่วงหล่นลงมา เพียงแค่มีหน่วยพิทักษ์ราตรีสักคนสองคนวิ่งเข้ามาในคิงส์แลนดิงพร้อมกับข่าวคราวการคืนชีพของกองทัพคนตาย ก็ทำให้เกิดสถานการณ์อย่างที่เห็นอยู่ตรงหน้าแล้ว

คาร์เตอร์แทบไม่อยากจะคิดเลยว่า เมื่อฤดูหนาวที่แท้จริงมาเยือน ที่นี่จะมีสภาพเป็นอย่างไร...

"คาร์เตอร์? คาร์เตอร์?! นายคิดอะไรอยู่เนี่ย? เหม่อเชียว เรียกตั้งหลายรอบแล้วก็ไม่ได้ยิน"

"ห๊ะ? มีอะไรเหรอ?"

แรงกระตุกที่แขนเสื้อจากลิโคริส ทำให้คาร์เตอร์หลุดออกจากภวังค์ คิ้วที่ขมวดมุ่นคลายออก และใบหน้าก็กลับมาเรียบเฉยดังเดิมอย่างรวดเร็ว

"พวกเราอยากจะถามความเห็นนายน่ะ ว่าเรียนจบแล้วพวกเราควรจะทำงานอะไรดี นายคิดว่าพวกเราควรจะมาหางานทำที่แอตแลนตาไหม? หรือไปให้ไกลกว่านี้ อย่างนิวยอร์ก หรือลอสแอนเจลิสดี?"

แม้ในใจจะแอบหงุดหงิดที่คาร์เตอร์ไม่ได้ฟังที่พวกเธอคุยกันเลย แต่ลิโคริสก็ยังคงส่งยิ้มหวาน ราวกับไม่รู้เรื่องรู้ราวอะไร และเอ่ยถามด้วยน้ำเสียงจริงจัง

"ที่ไหนก็เหมือนกันนั่นแหละ..."

กำลังคิดเรื่องคลื่นคนตกงานที่อาจจะเกิดขึ้นในปีหน้า พอได้ยินคำถามเรื่องงาน คาร์เตอร์ก็ตอบออกไปตามสัญชาตญาณ

แนวโน้มเศรษฐกิจที่เกิดจากการหดตัวของปริมาณเงินไม่ได้เจาะจงเป้าหมายแค่ที่แอตแลนตาหรือจอร์เจียหรอกนะ อย่างที่เคยบอกไป มันคือการทิ้งระเบิดปูพรมวงกว้าง! ในสถานการณ์แบบนี้ ต่อให้คุณจะหนีไปนิวยอร์ก หรือลอสแอนเจลิส มันก็ไม่ได้ช่วยอะไรเลย

แอตแลนตาลดการจ้างงาน แล้วคิดว่านิวยอร์กหรือลอสแอนเจลิสจะไม่ลดเหรอ? และไม่ใช่ว่าคาร์เตอร์จะดูถูกพวกเขาหรอกนะ แค่วุฒิมัธยมปลาย ลำพังในแอตแลนตาก็ยังหางานยากเลย นับประสาอะไรกับนิวยอร์ก

ปัญหาเรื่องวุฒิการศึกษา ไม่ได้มีแค่ในประเทศจีนในอนาคตหรอกนะ ในอเมริกาก็มีเหมือนกัน ในยุคนี้ ใครๆ ก็บอกว่านิวยอร์กดี ใครๆ ก็อยากจะไปขุดทองที่นิวยอร์ก...

พอคนไปกระจุกตัวอยู่ที่นิวยอร์กกันเยอะๆ การแข่งขันมันก็ต้องดุเดือดขึ้นเป็นธรรมดา ขนาดคนที่ประสบความสำเร็จและมีรายได้สูงอย่างจูเลียน ตอนนี้ยังต้องทำงานหนักตัวเป็นเกลียว วันหยุดก็ยังต้องไปทำงาน แล้วพวกเธอล่ะ?

พวกเธอคิดว่าตัวเองสู้งานหนัก ขยันขันแข็ง หรือมีความรู้ความสามารถสู้พวกบ้างานพวกนั้นได้งั้นเหรอ?

"เอ่อ นายหมายความว่าไง ที่ว่าพวกเราควรจะอยู่ดักลาสต่อไปน่ะเหรอ?"

ลิโคริสได้ยินแล้วก็แอบสงสัย ตามหลักแล้ว ยิ่งเมืองไหนเศรษฐกิจดี เป็นเมืองใหญ่ โอกาสในการหางานก็น่าจะมีเยอะกว่า และเป็นผลดีต่ออนาคตของตัวเองมากกว่าไม่ใช่เหรอ? ทำไมถึงบอกว่าที่ไหนก็เหมือนกันล่ะ...

"ฉันไม่เคยพูดแบบนั้นนะ อนาคตจะไปที่ไหนมันก็เป็นการตัดสินใจของพวกเธอเอง ชีวิตพวกเธอ พวกเธอมีสิทธิ์ตัดสินใจเอง ฉันก็แค่จะบอกว่า... โชคพวกเธอไม่ค่อยดีเท่าไหร่ ปีหน้าน่าจะหางานยาก ถ้าเป็นไปได้ ฉันแนะนำให้พวกเธอเรียนต่อมหาวิทยาลัยนะ ต่อให้ต้องกู้เงินเรียน มันก็ยังดีกว่าไม่เรียน!"

คาร์เตอร์ยักไหล่ หลังจากคิดอยู่ครู่หนึ่ง เขาก็ตัดสินใจบอกใบ้สถานการณ์ให้พวกคนหนุ่มสาวที่กำลังจะก้าวออกจากรั้วโรงเรียนเหล่านี้ฟัง

ถึงจะเป็นแค่คนรู้จักกันผิวเผิน แต่คาร์เตอร์ก็ไม่ได้มีความคิดร้ายอะไร ประกอบกับพวกเขาเองก็โชคร้ายจริงๆ...

ถ้าเรียนจบเร็วกว่านี้สักปี เหมือนกับแอนนาที่จบไปตอนช่วงซัมเมอร์ปี 79 ก็คงไม่ต้องมาเผชิญหน้ากับช่วงเริ่มต้นของคลื่นคนตกงานแบบนี้หรอก

"เรียนต่อมหาวิทยาลัยเหรอ... ต่อให้เป็นมหาวิทยาลัยดีๆ ที่ค่าเทอมถูกหน่อย เฉพาะค่าเทอมก็ปีละห้าพันกว่าดอลลาร์แล้ว มันแพงเกินไปนะ!"

พอได้ยินคำแนะนำของคาร์เตอร์ เด็กหนุ่มคนหนึ่งก็รีบส่ายหัวดิก โบกมือปฏิเสธพัลวัน

"นอกจากค่าเทอมแล้ว ก็ยังมีค่าใช้จ่ายอื่นๆ อีกจิปาถะ รวมค่ากินค่าอยู่ด้วย อย่างน้อยก็ปีละแปดพันกว่าดอลลาร์แล้ว มากกว่ารายได้ทั้งปีของพ่อฉันอีก พวกเขาส่งฉันเรียนไม่ไหวหรอก แถมฉันยังมีน้องชายกับน้องสาวอีก ถ้ากู้เงินเรียน พอจบมาทำงานได้เงินเดือนหกร้อยกว่าดอลลาร์ อย่างมากก็เจียดเงินมาจ่ายหนี้ได้ไม่ถึงสองร้อยดอลลาร์ เงินแค่นี้ลำพังแค่จ่ายดอกเบี้ยยังไม่รู้จะพอหรือเปล่าเลย น่ากลัวจะตายไป!"

"ใช่ๆ การเรียนมหาวิทยาลัยมันไม่คุ้มเลย จ่ายเงินตั้งมากมายไปเรียน แต่พอเรียนจบมา เงินเดือนที่ได้ก็ไม่ต่างจากพวกที่ไม่ได้เรียน แล้วจะไปเสียเงินก้อนนั้นทำไม หางานยากก็ค่อยๆ หาไปสิ พวกเรารอสักสองสามเดือนได้สบายอยู่แล้ว"

คำพูดของเด็กหนุ่มได้รับการสนับสนุนจากคนอื่นๆ ในกลุ่มทันที ซึ่งคาร์เตอร์เองก็เข้าใจจุดนี้ดี อย่าว่าแต่อเมริกาเลย ในประเทศจีนเองก็เคยมีวัยรุ่นบางกลุ่มที่เชื่อในแนวคิดที่ว่า 'เรียนมหาวิทยาลัยไปก็เปล่าประโยชน์' ไม่ใช่หรือ

แต่มหาวิทยาลัยในประเทศจีนยังมีรัฐบาลคอยอุดหนุน ครอบครัวทั่วไปก็พอจะส่งลูกเรียนไหว แต่ในอเมริกา การเรียนมหาวิทยาลัยมันคือความฟุ่มเฟือย หรืออาจจะเรียกว่าเป็นการพนันเลยก็ว่าได้ เป็นการเดิมพันครั้งใหญ่กับอนาคต!

นอกจากพวกบ้าเรียนที่สามารถคว้าทุนการศึกษาเต็มจำนวน หรือทุนช่วยเหลือได้แล้ว ครอบครัวทั่วไปไม่มีทางแบกรับค่าใช้จ่ายในการเรียนมหาวิทยาลัยของลูกได้เลย ยกตัวอย่างเช่นมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ในปี 1840 ฮาร์วาร์ดมีค่าเทอมปีละ 75 ดอลลาร์ ฟังดูเหมือนไม่เยอะใช่ไหม? แต่รายได้เฉลี่ยต่อปีของคนในยุคนั้นอยู่ที่ 90 ดอลลาร์เองนะ! การจะส่งลูกเรียนสักคน หมายความว่าคนเป็นพ่อต้องเจียดเงิน 83% ของรายได้ทั้งปีไปจ่ายค่าเทอม และสัดส่วนนี้ก็เพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ ทุกปี จนถึงตอนนี้ สัดส่วนค่าเทอมต่อรายได้ก็ทะลุ 90% หรืออาจจะ 95% ไปแล้ว

สังเกตดีๆ นะ นี่คือรายได้รวมต่อปี ไม่ใช่รายได้สุทธิที่สามารถนำไปใช้จ่ายได้ และที่สำคัญที่สุดคือ ตัวเลขนี้ต้องเป็นของครอบครัวระดับชนชั้นกลางขึ้นไปเท่านั้น คำว่า 'เฉลี่ย' นี่แหละ... น่ากลัวที่สุด ไม่ว่าเรื่องอะไรก็กลัวการถูกนำไปหาค่าเฉลี่ยนี่แหละ

นอกเหนือจากตัวอย่างที่เป็นตัวเลขนี้แล้ว ลองดูโอบามาเป็นตัวอย่างสิ พี่มืดคนนี้กู้เงินเรียนมาตั้งแต่ตอนอายุ 22 จนกระทั่งอายุ 43 ปีถึงจะใช้หนี้หมด ผ่อนจ่ายมาถึงยี่สิบเอ็ดปีเต็มๆ นานพอๆ กับผ่อนบ้านเลยทีเดียว

ภายใต้ค่าเทอมที่แพงหูฉี่ขนาดนี้ นักเรียนในโรงเรียนมัธยมเอลมอนด์กว่าเก้าสิบเปอร์เซ็นต์ จึงไม่เคยวางแผนเรื่องการเรียนต่อมหาวิทยาลัยไว้ในหัวเลย ส่วนอีกสิบเปอร์เซ็นต์ที่เหลือ ถ้าไม่ใช่พวกบ้าเรียนที่หวังพึ่งทุนการศึกษา ก็ต้องเป็นพวกที่มีฐานะทางบ้านดีหน่อย แม้จะไม่มีปัญญาส่งลูกเรียนมหาวิทยาลัยชื่อดังที่มีค่าเทอมปีละห้าหกพันดอลลาร์ แต่ก็ยังพอกัดฟันส่งลูกเรียนมหาวิทยาลัยของรัฐที่ค่าเทอมถูกกว่าประมาณสองพันกว่าดอลลาร์ได้

นอกจากคนสองกลุ่มนี้แล้ว คนอื่นๆ พอเรียนจบมัธยมปลายปุ๊บ ก็พร้อมจะออกไปทำงานหาเงินปั๊บ จากนั้นก็มีความรัก แต่งงาน แล้วก็ปั๊มลูกหัวปีท้ายปี กลายเป็นส่วนหนึ่งของคนธรรมดาๆ ทั่วไป...

"ก็ตามใจพวกเธอแล้วกัน ฉันก็ยังยืนยันคำเดิมนะ ชีวิตของพวกเธอ พวกเธอต้องตัดสินใจเอาเอง"

คาร์เตอร์พยักหน้าอย่างเข้าใจ เขาไม่ได้คิดจะเล่นบทครูแนะแนวเวอร์ชันอเมริกาหรอกนะ ในเมื่อไม่ได้เผชิญความทุกข์ยากของคนอื่น ก็อย่าไปสั่งสอนให้เขาทำความดี คาร์เตอร์ไม่ใช่คนที่ 'ทำไมไม่กินหมูสับล่ะ' เสียหน่อย

ถ้าไม่เคยถูกความล้มเหลวจากการทำธุรกิจมาก่อน บางทีคาร์เตอร์อาจจะพยายามโน้มน้าวพวกเขามากกว่านี้ เช่น อธิบายว่าถึงแม้เงินเดือนเริ่มต้นของคนจบมหาวิทยาลัยอาจจะดูไม่ต่างจากคนที่ไม่ได้จบมหาวิทยาลัย แต่หลังจากเรียนจบ โอกาสก้าวหน้าในอนาคตจะมีมากกว่า โอกาสเลื่อนขั้นขึ้นเงินเดือนก็ไม่ใช่แค่ความฝันอะไรทำนองนั้น...

แต่ในตอนนี้ ไม่จำเป็นหรอก! ไม่ใช่ชีวิตของทุกคนจะต้องยิ่งใหญ่เสมอไปหรอก ความสำเร็จของพวกบ้างานอาจจะน่าอิจฉาและน่าหมั่นไส้ การได้ฟังประสบการณ์ในอดีตของพวกเขาอาจจะทำให้รู้สึกชื่นชมและใฝ่ฝัน แต่การเป็นพวกนอนชิลไปวันๆ มันก็ไม่ได้ผิดอะไรไม่ใช่เหรอ?

อีกอย่าง เป็นคนบ้างานก็ใช่ว่าจะประสบความสำเร็จเสมอไป แต่ตราบใดที่คุณนอนชิลได้แนบเนียนพอ ชีวิตก็ย่อมสบายแน่นอน...