ตอนที่ 67 บางที ชีวิตอาจไม่ได้เรียบง่ายขนาดนั้น

จำนวนคนในห้องไลฟ์ หลังเปิดไลฟ์มาได้สามสิบนาที ก็ทะลุสองล้านคนไปแล้ว

ในบรรดาคนที่เข้ามาดูไลฟ์ แทบไม่มีใครเคยขบคิดถึงปัญหานี้มาก่อนเลย

ดังนั้น ต่อให้รู้สึกถึงความผิดปกติ ก็ยากที่จะอธิบายออกมาเป็นคำพูดได้

โดยไม่ต้องรอให้ผู้ชมเร่งเร้า กู้หรันก็ไขปริศนาในใจพวกเขาออกมาตรงๆ "จุดกำเนิดของชีวิตมีปัญหาหนึ่งที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ นั่นคือการที่เหล่านักวิทยาศาสตร์ยอมรับว่า สิ่งมีชีวิตกำเนิดขึ้นมาจากสิ่งไม่มีชีวิต"

"แต่พอถึงตอนนิยามสิ่งมีชีวิต กลับสรรหาคำศัพท์ทั้งหมดมาตัดขาดสิ่งมีชีวิตออกจากสิ่งไม่มีชีวิตอย่างสิ้นเชิง"

กู้หรันพูดจบก็วางฝ่ามือลงบนฝาแก้วเบาๆ "เพราะพวกเขาตระหนักถึงปัญหาร้ายแรงข้อหนึ่ง นั่นคือระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งไม่มีชีวิต ไม่มีคุณสมบัติที่สามดำรงอยู่"

คุณสมบัติที่สาม พูดให้เข้าใจง่ายก็คือแนวคิดเชิงสมมติฐานที่ว่า มันไม่ใช่ทั้งสิ่งไม่มีชีวิต และก็ไม่ใช่ทั้งสิ่งมีชีวิต

แต่เห็นได้ชัดว่า ไอ้สิ่งที่ไม่ใช่ทั้งสองอย่างนี้ดูเหมือนจะไม่มีอยู่จริง หรือหากพูดแบบสงวนท่าทีก็คือ จนถึงทุกวันนี้ยังไม่เคยค้นพบ

จากนั้น บูลเล็ตคอมเมนต์ในห้องไลฟ์ก็ดูจะบางตาลงไปถนัดใจ

ดูเหมือนทุกคนกำลังใช้ความคิดกันอยู่

ทว่าในห้องไลฟ์ที่มีคนกว่าสองล้านคนกลับเงียบกริบ ไม่มีใครกล้าตอบคำถามสักคน

กู้หรันจึงรู้ได้ทันทีว่า ผู้ชมของเขาดูเหมือนจะยังไม่ตระหนักว่าเรื่องนี้หมายความว่าอย่างไร

เขาจึงเอ่ยเตือน "ในสมมติฐานที่ว่าสสารไม่มีชีวิตก่อกำเนิดสิ่งมีชีวิตขึ้นมานั้น นักวิทยาศาสตร์ได้โยนกระบวนการกำเนิดทั้งหมดไปให้ความสุ่มที่เลื่อนลอยไร้ตัวตน"

"ความสุ่มนี้มันเลื่อนลอยขนาดไหนน่ะหรือ ก็เหมือนกับสมมติว่าตอนนี้ในมือคุณมีธาตุอย่างซิลิคอน สารหนู พลวง ทองแดง ทองคำ กองหนึ่ง แล้วคุณก็ชูธาตุพวกนี้ขึ้นสูงๆ จากนั้นก็โปรยมันลงพื้น"

"ให้เวลาคุณไม่จำกัด และให้จำนวนครั้งนับไม่ถ้วน ไม่ช้าก็เร็ว จะต้องมีสักครั้งที่คุณโปรยกองธาตุพวกนี้แล้วบังเอิญเกิดเป็นชิปซีพียูขึ้นมาอันหนึ่ง"

"แต่คุณต้องรู้นะว่า ชีวิตนั้นซับซ้อนกว่าซีพียูมากนัก"

"แล้วการที่ไม่มีคุณสมบัติที่สามดำรงอยู่ มันหมายความว่าอย่างไร"

"มันก็หมายความว่า ตั้งแต่วินาทีที่สิ่งมีชีวิตถือกำเนิดขึ้นมา มันก็เป็นสิ่งมีชีวิตไปแล้วโดยสมบูรณ์"

"ฟังดูเหมือนประโยคไร้สาระ แต่ทุกคนลองคิดดูสิครับ ตอนที่คุณโปรยกองธาตุพวกนั้น ก่อนจะโปรยได้ชิปออกมาสักอัน ตามหลักแล้วมันก็ควรจะต้องมีรูปแบบช่วงเปลี่ยนผ่านโผล่มาเป็นจำนวนมากไม่ใช่หรือ"

"อย่างเช่น อาจจะโปรยได้ชิปมาครึ่งอัน หรือโปรยได้ชิปที่ทำงานไม่ได้ออกมาอันหนึ่ง"

"และถ้าเปรียบเทียบกับสิ่งมีชีวิต มันก็คือโปรแคริโอตที่ยังก่อร่างไม่สมบูรณ์ หรือตัวอย่างยูแคริโอตที่กำลังอยู่ในขั้นตอนการก่อตัว"

"แต่น่าเสียดาย สิ่งพวกนี้ไม่ได้มีอยู่จริง"

"หรือต่อให้ถอยไปอีกหมื่นก้าว สมมติว่าด่านแรกมันง่ายมากจนผ่านพ้นมาได้แบบนั้น พอมาถึงขั้นตอนการก่อกำเนิดสิ่งมีชีวิต"

"ในกระบวนการก่อตัวนี้ มันก็น่าจะต้องมีสิ่งมีชีวิตบางจำพวกที่ไม่สามารถสืบพันธุ์ หรือไม่มีฟังก์ชันทางพันธุกรรม หรือไม่สามารถดำรงชีวิตอยู่รอดได้ โผล่ออกมาบ้างไม่ใช่หรือ"

"แต่ในความเป็นจริงก็ไม่มีเลย"

กู้หรันส่ายหน้าอย่างสงบ "สิ่งมีชีวิตตั้งแต่วินาทีที่ถือกำเนิดขึ้นมา ก็สมบูรณ์แบบอย่างเหลือเชื่อแล้ว"

หลังจากได้รับการชี้แนะ บูลเล็ตคอมเมนต์ก็พลันพรั่งพรูเต็มหน้าจอทันที

"ใช่ ใช่ๆๆ!"

"ฉันก็คิดแบบนี้แหละ"

"ตามหลักแล้วฟังก์ชันสืบพันธุ์ ย่อยอาหาร ขับถ่าย ก็น่าจะค่อยๆ พัฒนาแตกแขนงออกมาสิถึงจะถูก"

"ไม่มีเหตุผลเลยที่สิ่งมีชีวิตโผล่มาปุ๊บจะสมบูรณ์แบบขนาดนี้"

ในคอมเมนต์เริ่มถกเถียงกันอย่างดุเดือด

กู้หรันจิบน้ำคำหนึ่ง ก่อนจะปิดฝาแก้ว "คิดกันต่อครับ พักสมมติฐานการกำเนิดสิ่งมีชีวิตไว้ก่อน จุดเริ่มต้นของสิ่งมีชีวิตคืออะไร"

"ยังไม่ต้องนึกถึงไวรัส ไวรัสเดี๋ยวค่อยอธิบายทีหลัง"

สิ้นเสียงลง คอมเมนต์ก็เงียบสงัดลงอีกครา

"ตอนที่เผาสมองที่สุดแล้ว"

"มึนตึ้บ เลิกคิดแล้ว ขอดูหน่อยว่าปาเก้อเหอเถาส่งของหรือยัง"

"กูแดกไปสิบขวดแล้ว สมองยังไม่พอใช้อยู่ดีเนี่ย"

……

กู้หรันตอบว่า "คือยูแคริโอตและโปรแคริโอตยุคดึกดำบรรพ์ที่สุดครับ"

"สัตว์ พืช เชื้อรา แบคทีเรีย ล้วนมีจุดเริ่มต้นมาจากตรงนี้แล้วเริ่มวิวัฒนาการ"

"ต่อไป มาสรุปเรื่องที่เพิ่งพูดไปเมื่อครู่กันครับ"

"อันดับแรกพวกเราปฏิเสธสมมติฐานที่ว่าอนินทรียสารให้กำเนิดสิ่งมีชีวิตผ่านกระบวนการสุ่มง่ายๆ ไปแล้ว จากนั้นจึงได้รู้ว่าจุดเริ่มต้นวิวัฒนาการของพืชและสัตว์ทั้งหมดคือยูแคริโอตและโปรแคริโอต"

"ข้อมูลพวกนี้ทุกคนรับทันกันใช่ไหมครับ"

ถ้าถามคำถาม ในคอมเมนต์นี่ถามคำไหนเงียบกริบคำนั้น

แต่ถ้าถามว่ารู้เรื่องไหม ทุกคนตอบเป็นเสียงเดียวกันว่ารู้หมดแล้ว

กู้หรันส่ายหน้าอย่างขำไม่ออกบอกไม่ถูก ก่อนจะพูดต่อ "เอาละครับ ถ้างั้นต่อไปผมจะพาทุกคนซิ่งแล้วนะ เกาะกันแน่นๆ นั่งให้ดี อย่าหลุดขบวนล่ะ"

"ไลฟ์ครั้งก่อนๆ ผมเคยบอกว่าในน้ำอาจแฝงข้อมูลบางอย่างเอาไว้"

"และเคยบอกไปด้วยว่า น้ำก็ตายเป็น"

"นั่นหมายความว่า เมื่ออารยธรรมในมิติที่สูงกว่าเหล่านั้นนำข้อมูลมาเก็บไว้บนโลก ก็จำเป็นต้องพิจารณาคำถามข้อหนึ่ง ทำอย่างไรไม่ให้น้ำต้องตาย"

"อย่างแรก ต้องแก้ปัญหาน้ำบนโลกถูกลมสุริยะพัดจนเหือดแห้ง"

"อย่างที่สอง ต้องรับประกันว่าจะไม่กลายเป็นน้ำแข็งเกาะตัวแน่นจนกลายเป็นน้ำตายเหมือนกับเทหวัตถุที่มีน้ำดวงอื่น"

"และสุดท้าย ต้องรับประกันการหมุนเวียนของวัฏจักรน้ำให้ได้มากที่สุด เพื่อหลีกเลี่ยงการซึมหายจนแห้งขอด"

"ดังนั้น พวกเขาเหล่านั้นจึงคำนวณดู จะต้องมีชั้นบรรยากาศ จะต้องมีระบบที่ทำให้น้ำไหลเวียนได้อย่างต่อเนื่อง และยังต้องมีสิ่งที่คอยปรับเพิ่มอุณหภูมิให้โลกโดยอัตโนมัติ"

"ลองทายดูสิครับว่า สุดท้ายพวกเขาคิดวิธีไหนออกมา"

พอช่วงเวลาที่ต้องเผาสมองก่อนหน้านี้สิ้นสุดลง ถึงเวลาที่จะเริ่มจินตนาการแบบหลุดโลก

ผู้ชมทุกคนก็เริ่มใจกล้าขึ้นมาทันที

แน่นอนว่า เหตุผลหลักคือเพราะกู้หรันแทบจะเอาคำตอบมาแปะไว้ตรงหน้าพวกเขาอยู่แล้ว

กู้หรันยิ้ม "พวกเราในยุคปัจจุบันรู้คำตอบกันหมดแล้ว ระบบนิเวศอย่างป่าไม้ พื้นที่ชุ่มน้ำ ทุ่งหญ้า แบคทีเรีย สัตว์ ล้วนมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในระบบวัฏจักรน้ำของโลก"

"และภาพความมีชีวิตชีวาที่สรรพสิ่งแก่งแย่งแข่งขันกันในปัจจุบันนี้ ล้วนต้องย้อนจุดเริ่มต้นกลับไปเมื่อสามพันล้านปีก่อน"

"เมื่อสามพันล้านปีก่อน พวกเขาหย่อนสิ่งมีชีวิตยูแคริโอตยุคดึกดำบรรพ์ลงมาบนโลกสองตัว พร้อมกับกำหนดตรรกะที่เรียบง่ายที่สุดไว้ให้ นั่นคือการสืบพันธุ์"

"หนึ่งในนั้นมีชื่อว่าไซยาโนแบคทีเรียหรือที่เรียกว่าสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน ส่วนอีกตัวมีชื่อว่าแบคทีเรียสังเคราะห์แสง ความแตกต่างคือการสังเคราะห์ด้วยแสงของสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินจะผลิตออกซิเจน ส่วนแบคทีเรียสังเคราะห์แสงจะทำการสังเคราะห์ด้วยแสงในสภาวะแอนแอโรบิกแบบไม่ปล่อยออกซิเจน ซึ่งก็คือปฏิกิริยาโฟโตฟอสโฟรีเลชันยุคดั้งเดิมที่สุด"

"หลายคนอาจเคยได้ยินชื่อสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน แต่แบคทีเรียสังเคราะห์แสงอาจไม่ค่อยดัง คนเลยรู้จักน้อยกว่าหน่อย"

"แต่ต้องรู้นะครับว่า การร่วมมือกันของสิ่งมีชีวิตยูแคริโอตทั้งสองตัวนี้แหละที่สร้างโลกอันแสนสมบูรณ์แบบในปัจจุบันขึ้นมา ขาดตัวใดตัวหนึ่งไปไม่ได้เด็ดขาด"

"นับตั้งแต่วินาทีที่สองพี่น้องคู่นี้ปรากฏตัวขึ้นบนโลก ก็มีความคิดเพียงอย่างเดียว นั่นคือ ขยายพันธุ์!"

"เพื่อการสืบพันธุ์ จึงเริ่มสังเคราะห์ด้วยแสงเพื่อดูดซับพลังงาน"

"จากนั้นสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินกับแบคทีเรียสังเคราะห์แสงที่ขยายพันธุ์ออกมา ก็สังเคราะห์ด้วยแสงต่อไป ขยายพันธุ์ต่อไป"

"วนเวียนไปซ้ำแล้วซ้ำเล่า"

"และในไม่ช้า สาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงินกับแบคทีเรียสังเคราะห์แสงก็แพร่กระจายไปทั่วทั้งโลก"

"สองตระกูลใหญ่ร่วมมือกัน จนก่อให้เกิดเหตุการณ์มหาออกซิเดชันของโลก"

"ทว่าเรื่องนี้มีทั้งข้อดีและข้อเสีย"

"ข้อดีคือพวกมันสร้างสภาพแวดล้อมอันยิ่งใหญ่เพื่อให้คงสภาพของน้ำไว้ได้"

"ข้อเสียคือท่ามกลางการแพร่พันธุ์อย่างมหาศาล ดันให้กำเนิดไอ้ลูกทรพีออกมาสองสามตัว"

"และลำดับถัดไป ก็คือการมาถึงของยุคการระเบิดของสิ่งมีชีวิตครั้งแรก"