ตอนที่ 73 ดีเอ็นเอขยะ กับตัวฉันที่เป็นขยะ

หากเปรียบวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นต้นกล้าและผลิดอกออกผล

การพัฒนาฟิสิกส์ทฤษฎีก็คือกระบวนการบุกเบิกผืนดินรกร้าง

ยิ่งบุกเบิกดินอันอุดมสมบูรณ์ได้มากเท่าไร ก็ยิ่งปลูกต้นกล้าได้มากขึ้น และผลิดอกออกผลได้มหาศาลเท่านั้น

ทว่าในความเป็นจริง

นับตั้งแต่ศตวรรษที่ยี่สิบเอ็ดเป็นต้นมา ท่ามกลางกระแสการพัฒนาทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างก้าวกระโดดของหัวเซี่ย

คลังองค์ความรู้ด้านฟิสิกส์ทฤษฎีกลับกำลังเผชิญวิกฤตขั้นรุนแรง

ติงอีเคยเป็นผู้อำนวยการสถาบันวิจัยหลักด้านฟิสิกส์ดาราศาสตร์ สถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน และยังเป็นราชบัณฑิตที่มีตำแหน่งสูงสุดในบรรดาผู้ที่ถูกโอนย้ายมาในครั้งนี้

หน้าที่ของเขาหากจะอธิบายแบบเรียบง่าย ก็คือการคิดหาสารพัดวิธีเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาฟิสิกส์ทฤษฎี

นอกเหนือจากการทุ่มเทแรงกายแรงใจของเหล่าราชบัณฑิตอย่างพวกเขาแล้ว ยังจำเป็นต้องดำเนินมาตรการหลากหลายรูปแบบ เพื่อสร้างเลือดใหม่ป้อนเข้าสู่งานบุกเบิกฟิสิกส์ทฤษฎีอย่างไม่ขาดสาย

มาตรการรูปธรรมครอบคลุมไปถึงการปฏิรูปการศึกษา การบ่มเพาะบุคลากร การเฟ้นหาผู้มีพรสวรรค์...

ทว่าหลังจากรับภารกิจนี้มา เขากลับพบว่ามันยากเย็นแสนเข็ญเพียงใด

เพราะการศึกษาฟิสิกส์ในประเทศเดินขาเดียวมาโดยตลอด

สำหรับฟิสิกส์ทฤษฎีที่ไม่ทำเงิน ไร้มูลค่าทางเศรษฐกิจ และไม่ก่อให้เกิดผลประโยชน์มหาศาลนั้น จะบอกว่าถูกมองข้ามก็คงไม่ได้ เรียกได้ว่าเกือบจะถูกละทิ้งไปเลยเสียมากกว่า

ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ติงอีซึ่งแบกรับภารกิจพัฒนาฟิสิกส์ทฤษฎี เป็นเหมือนแมลงวันหัวขาดที่บินชนกล่องมืดมิดจนเจ็บตัวสะบักสะบอม

และในตอนนี้

เขามองกู้หรันบนหน้าจอ ราวกับได้มองเห็นแสงสว่างอันริบหรี่ประกายหนึ่งท่ามกลางความมืดมิดอันไร้ก้นบึ้ง

สีหน้าเคร่งขรึมและจริงจังของทุกคน เป็นเครื่องบ่งบอกว่าพวกเขาตระหนักดีถึงภาระอันหนักอึ้งบนบ่าของกระทรวงอุตสาหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งหัวเซี่ย ตลอดจนความร้ายแรงของภาระนี้

ดังนั้นติงอีจึงไม่พูดจาอ้อมค้อมอีกต่อไป เขาแสดงจุดยืนของตนเองออกมาตรงๆ "กู้หรัน ทางกระทรวงอุตสาหกรรมวิทย์ฯ ของเราจะเอาตัว"

ระดับความรู้เหรอ?

เขาไม่รู้จริงๆ ว่าความรู้ของกู้หรันอยู่ระดับไหน

แต่กลับไม่ได้กังวลแม้แต่น้อย

บรรดาราชบัณฑิตแห่งสถาบันวิทยาศาสตร์นี่แหละคือครูสอนพิเศษที่ดีที่สุด

หากเทียบกับวิธีคิดที่ไม่เหมือนใครแล้ว การเติมเต็มองค์ความรู้นั้นง่ายดายเกินไปเสียด้วยซ้ำ

จ้าวเหิงที่เดิมทียังกระหยิ่มยิ้มย่อง พลันชะงักงันเมื่อได้ยินคำพูดของติงอี

"เหล่าติง นายหมายความว่ายังไง?"

หูอัน ประธานสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน ถึงกับตบโต๊ะฉาด "ติงอี นายอย่าให้มันเกินไปนักนะ"

ติงอีกระแอมไอเคลียร์คอ ก่อนจะเอ่ยเน้นทีละคำ "ฉันบอกว่า—กู้หรัน ฉันจะเอาตัวไป"

คณะกรรมาธิการอุตสาหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ขึ้นตรงต่อส่วนกลาง

มีอำนาจลงมือก่อนรายงานทีหลัง อำนาจการตัดสินใจอยู่เหนือกว่าสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน

เวลาเอ่ยปากจึงทรงพลังและเด็ดขาดอย่างยิ่ง

จ้าวเหิงขมวดคิ้วมุ่น ร้อนรนจนแทบเต้น "เดี๋ยวสิ งานวิจัยเศษแฟรนเซียมตอนนี้ก็จวนตัวเหมือนกันนะ คนที่เข้าใจเรื่องเศษแฟรนเซียมตอนนี้มีแค่กู้หรันคนเดียว ถ้านายเอาตัวเขาไป แล้วฉันจะทำยังไงล่ะ?"

"ฉันให้ยืมตัวได้"

"ติงอี ฉันว่านายชักจะไม่เห็นหัวสถาบันวิทยาศาสตร์ของเราแล้วสิ"

หูอันเอ่ยอย่างมีน้ำโห "เรื่องนี้ต้องคุยด้วยเหตุผล นายอย่ามาใช้อำนาจบาตรใหญ่ กู้หรันเนี่ย สถาบันวิทยาศาสตร์ของเราเอาแน่"

……

ขณะที่ทางสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีนกำลังถกเถียงกันจนหน้าดำหน้าแดง

กู้หรันที่ถูกห้อมล้อมด้วยของขวัญและบูลเล็ตคอมเมนต์นับไม่ถ้วน ก็ยังคงพูดคุยในหัวข้อก่อนหน้านี้ต่อไป

ไม่ว่าจะเป็นผู้ชมหน้าเก่าหรือหน้าใหม่ ต่างก็ยอมรับสมมติฐานของเขาได้เป็นอย่างดี

จุดแตกต่างเพียงอย่างเดียวคือ ผู้ชมใหม่ที่ยังไม่เคยดูไลฟ์รอบก่อนๆ จะยังคงสับสนกับความเชื่อมโยงระหว่าง น้ำ ดีเอ็นเอ และข้อมูล อยู่บ้าง

ดังนั้น ก่อนจะเล่าเรื่องราวตั้งแต่สิ่งมีชีวิตชั้นสูงไปจนถึงมนุษย์ กู้หรันจึงอธิบายสรุปคร่าวๆ ก่อน

"ทุกคนคงจะค่อนข้างสงสัยกันสินะครับว่า ทำไมจากดีเอ็นเอเดียวกันของสัตว์ดึกดำบรรพ์ ถึงได้วิวัฒนาการแยกย่อยออกมาเป็นหมวดหมู่สายพันธุ์ที่หลากหลายขนาดนี้ได้"

"แต่จริงๆ แล้วสิ่งที่ผมอยากจะบอกทุกคนก็คือ ศักยภาพของดีเอ็นเอไปไกลกว่านั้นมาก ความหลากหลายของสายพันธุ์ในปัจจุบัน เป็นเพียงผลลัพธ์จากการที่ข้อมูลซึ่งบรรจุอยู่ในดีเอ็นเอเพิ่งได้ลองแสดงฝีมือเล่นๆ เท่านั้นครับ"

"ไม่รู้ว่าทุกคนเคยได้ยินคำว่า ดีเอ็นเอไร้ประโยชน์ หรือ ดีเอ็นเอขยะ กันมาบ้างหรือเปล่าครับ?"

สิ้นเสียงของกู้หรัน

บนหน้าจอบูลเล็ตคอมเมนต์ก็พลันคึกคักขึ้นมาทันที

"มีคนแหลกสลายเงียบๆ ไปคนนึงแล้ว"

"สตรีมเมอร์อย่ามาแทงใจดำกันแบบนี้สิ"

"รู้สึกเหมือนกำลังพูดถึงกูเลย"

"ดีเอ็นเอขยะสร้างตัวฉันที่เป็นขยะขึ้นมาสินะ"

"ขำจัด มีเพื่อนกูคนนึงจิตหลุดไปละ"

……

บูลเล็ตคอมเมนต์ที่ลอยพรึ่บพรั่บเต็มหน้าจอ ส่วนใหญ่ล้วนเล่นมุกกันทั้งนั้น

มีคอมเมนต์ที่อธิบายเรื่องดีเอ็นเอขยะได้อย่างถูกต้องจริงๆ อยู่น้อยนิดจนแทบนับนิ้วได้

ส่วนหวังซูหางที่กำลังดูไลฟ์อยู่ เมื่อได้รับการสะกิดจากกู้หรัน เธอก็พลันตระหนักถึงบางสิ่งขึ้นมาได้ จึงเอ่ยพึมพำเสียงเบา "ฉันเข้าใจแล้ว... พอลองคิดแบบนี้ ข้อสมมติฐานของเขาก็มีหลักฐานสนับสนุนแน่นหนาขึ้นเยอะเลย..."

ขณะที่ราชบัณฑิตคนอื่นๆ ยังไม่ทันนึกอะไรออก และกำลังจะอ้าปากถามหวังซูหางว่าพบอะไรเข้า กู้หรันก็เริ่มอธิบายต่อแล้ว

"จีโนมของมนุษย์เรามีคู่เบสอยู่ประมาณ 3,160 ล้านคู่ แต่จำนวนคู่เบสที่ประกอบขึ้นมาเป็นยีนจริงๆ นั้น มีไม่ถึงร้อยละสองของทั้งหมดด้วยซ้ำครับ"

"และถ้าหักคู่เบสอีกราวๆ ร้อยละสามที่ทำหน้าที่ควบคุมยีนถอดรหัสสร้างโปรตีนออกไป คู่เบสส่วนที่เหลืออีกร้อยละเก้าสิบห้าก็ไม่ได้มีฟังก์ชันในการถอดรหัสสร้างโปรตีนเลย เราจึงเรียกพวกมันว่าดีเอ็นเอไร้ประโยชน์ครับ"

"ทีนี้คำถามก็ตามมาว่า ในเมื่อการมีอยู่ของดีเอ็นเอไร้ประโยชน์พวกนี้ไม่มีผลต่อการเจริญพัฒนาของสิ่งมีชีวิตเลย แล้วทำไมเราถึงต้องคัดลอกและส่งต่อพวกมันจากรุ่นสู่รุ่นเรื่อยมาล่ะครับ?"

พอกู้หรันอธิบายจบ บูลเล็ตคอมเมนต์ก็เต็มไปด้วยความตกตะลึง

"แปลว่ามนุษย์เราขุดค้นข้อมูลในดีเอ็นเอ... ได้แค่ 2% เองเหรอ?"

"แล้วอีกเก้าสิบห้าเปอร์เซ็นต์ที่เหลือนั่นมันซ่อนอะไรเอาไว้วะ?"

"ทำไมกูรู้สึกหลอนๆ วะเนี่ย?"

"พอฟังสตรีมเมอร์พูดแบบนี้แล้ว ทุกคนรู้สึกเหมือนกันไหม..."

"มนุษย์นี่โคตรเหมือนภาชนะบรรจุเลยว่ะ"

"ภาชนะสำหรับเก็บข้อมูล..."

ภายใต้คำอธิบายและการชี้นำของกู้หรัน

บรรยากาศประหลาดพิกลอันเข้มข้นค่อยๆ แผ่กระจายไปทั่วบูลเล็ตคอมเมนต์

เรื่องพวกนี้ เมื่อก่อนพวกเขาไม่เคยรู้มาก่อนจริงๆ

ยิ่งไปกว่านั้น พวกเขาแทบไม่กล้าจินตนาการเลยว่า มนุษย์ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตที่ซับซ้อนและชาญฉลาดขนาดนี้ จะมีดีเอ็นเอที่ทำงานจริงๆ เพียงแค่ 2% เท่านั้น

กู้หรันกวาดสายตามองบูลเล็ตคอมเมนต์แล้วพยักหน้าเล็กน้อย "มีคอมเมนต์หนึ่งน่าสนใจมากครับ เขาบอกว่ามนุษย์เหมือนกับภาชนะบรรจุข้อมูล"

"ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว มันเป็นแบบนั้นจริงๆ ครับ"

"ดีเอ็นเอก็เหมือนกับฮาร์ดดิสก์ที่บันทึกข้อมูลไว้จนเต็ม จะดึงข้อมูลในฮาร์ดดิสก์ออกมาใช้ก็ต่อเมื่อสิ่งมีชีวิตต้องการทำกิจกรรมบางอย่างเท่านั้น"

"และข้อมูลที่มนุษย์เราดึงมาใช้ได้ ก็กินพื้นที่เพียงแค่ 2% ของฮาร์ดดิสก์ทั้งลูก"

"แน่นอนครับ ผมรู้ว่าทุกคนอาจจะแย้งว่านี่เป็นแค่ข้อสมมติฐานเกี่ยวกับดีเอ็นเอ ดีเอ็นเอไร้ประโยชน์พวกนั้นอาจจะไม่ได้มีความหมายอะไร และไม่ได้มีข้อมูลอะไรแฝงอยู่เลยก็ได้"

กู้หรันส่ายหน้า "แต่น่าเสียดายครับที่มันไม่ได้เป็นแบบนั้น"

"ในแบคทีเรียโบราณบางชนิด ร่างกายของพวกมันยังคงหลงเหลือดีเอ็นเอในยุคดึกดำบรรพ์อยู่"

"ตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1980 เป็นต้นมา มีนักวิทยาศาสตร์จำนวนไม่น้อยเริ่มศึกษาวิจัยดีเอ็นเอเหล่านี้"

"และการค้นพบในเวลาต่อมาก็พลิกความเข้าใจเดิมของมนุษยชาติไปอย่างสิ้นเชิง เมื่อดีเอ็นเอของแบคทีเรียโบราณพวกนี้กลับแสดงลำดับยีนที่พิลึกพิลั่นอย่างยิ่งออกมา"

"ในระหว่างคู่เบสคงที่ทุกๆ สองคู่ กลับมีคู่เบสไร้ระเบียบที่ไม่ซ้ำกันถูกแทรกคั่นเอาไว้"

เมื่อเห็นว่าคนดูเริ่มทำหน้างง เขาก็ยกตัวอย่างต่อ "ขอยกตัวอย่างง่ายๆ นะครับ เวลาพวกคุณทำข้อสอบการอ่านเพื่อความเข้าใจ แล้วมีบทสนทนาของตัวละคร คำพูดทั้งหมดของตัวละครนั้นจะอยู่ในเครื่องหมายคำพูดใช่ไหมครับ?"

"ไม่ว่าจะพูดอะไร รูปแบบของมันก็ต้องเริ่มจากเครื่องหมายเปิด ตามด้วยเนื้อหาที่ตัวละครพูด แล้วปิดท้ายด้วยเครื่องหมายปิดเสมอ"

"และเมื่อนำมาเทียบกับดีเอ็นเอของแบคทีเรียโบราณพวกนี้"

"เราก็สามารถมองได้ว่าเครื่องหมายคำพูดคือคู่เบสคงที่"

"ส่วนเนื้อหาคำพูดก็คือคู่เบสไร้ระเบียบที่แทรกอยู่ตรงกลางอย่างไร้กฎเกณฑ์"

กู้หรันยกแก้วน้ำขึ้นมา แล้วเอ่ยต่อด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล "เมื่ออิงตามข้อสมมติฐานที่ว่าดีเอ็นเอแฝงข้อมูลเอาไว้ คู่เบสไร้ระเบียบเหล่านี้ก็น่าจะเป็นข้อมูลที่ซ่อนอยู่ภายในดีเอ็นเออย่างแน่นอนครับ"

"แต่สิ่งที่ทุกคนคาดไม่ถึงอย่างแน่นอนก็คือ คู่เบสไร้ระเบียบพวกนี้ความจริงแล้วไม่ใช่การสุ่มจัดเรียงอย่างไร้ความหมาย"

"แต่มาจากร่างกายของสิ่งมีชีวิตที่เราจงใจข้ามไปในตอนเริ่มไลฟ์ต่างหาก—"

"ไวรัสครับ"