ตอนที่ 80 ผู้ชนะรางวัลโนเบลมาก็ยังต้องคารวะเหล้า

เวลาของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียต่างจากเซี่ยงไฮ้เกือบสิบเอ็ดชั่วโมง

แสงแดดเจิดจ้าในยามนี้ทำให้จิตใจของจอร์จกระเจิดกระเจิงอยู่บ้าง

"ไวแอตต์ นายต้องฟังคำขอโทษอย่างจริงใจของฉันก่อน ฉันอยากบอกนายมานานแล้ว แต่ก็ละอายใจเกินกว่าจะสู้หน้านาย ขอบคุณที่นายยอมติดต่อมา..."

"ฉันไม่มีเวลามาฟังเรื่องไร้สาระของนาย" ไวแอตต์กล่าว "ถ้าอยากจะช่วยฉันจริง ก็รวบรวมข้อมูลในตอนนั้นให้เรียบร้อย แล้วมาหาฉันที่หัวเซี่ย"

จอร์จเอ่ยถามด้วยความตื่นเต้น "นายยังยอมให้ฉันเข้าร่วมงานวิจัยของนายอยู่อีกเหรอ"

ภายในห้องทดลอง ไวแอตต์ส่ายหน้าอย่างจนใจขณะก้มมองจานเพาะเชื้อ

บุคลากรระดับหัวกะทิด้านชีววิทยาศาสตร์ของหัวเซี่ยยังคงเป็นจุดอ่อน

การอยู่ที่ม.เจียวทงแห่งเซี่ยงไฮ้มาหลายปี ทำให้เขานับเป็นผู้เชี่ยวชาญเรื่องหัวเซี่ยไปครึ่งตัวแล้ว

ในแวดวงชีววิทยาศาสตร์ จำนวนนักวิทยาศาสตร์ของหัวเซี่ยมีไม่น้อยเลยจริงๆ

ทว่าหากตีกรอบให้แคบลงและยกระดับไปถึงขั้นนักวิทยาศาสตร์ชั้นเลิศ ช่องว่างระหว่างพวกเขากับชาติตะวันตกจะถูกถ่างกว้างขึ้นมาทันที

พูดง่ายๆ ก็คือ สาขาวิชาที่เป็นจุดแข็งของหัวเซี่ย หากมองผ่านสายตาของคนนอกอย่างเขา จะมีลักษณะเด่นอยู่สามประการ ได้แก่ เน้นหนักไปทางเทคโนโลยี ทางวิศวกรรม และยิ่งเน้นหนักไปทางการประยุกต์ใช้งาน

การสำรวจและพัฒนาวิทยาศาสตร์พื้นฐานยังคงเป็นจุดอ่อนเสมอมา

ส่วนสิ่งที่เขาต้องการศึกษาวิจัย คือสมมติฐานที่เคยเสนอไว้ตั้งแต่ตอนอยู่สหรัฐฯ นั่นคือเรื่องกลไกการทำงานของประสาทสมอง พลังงานอิสระต่ำสุด และสิ่งเร้าที่ก่อให้เกิดจิตสำนึก

ในการทำงานด้านนี้ เขาแทบหาผู้ช่วยที่รู้ใจและเข้าขากันไม่ได้เลย ไม่ว่าจะในม.เจียวทงแห่งเซี่ยงไฮ้หรือแม้กระทั่งคลังบุคลากรของทั้งหัวเซี่ย

ดังนั้นต่อให้ไม่อยากทำเพียงใด เขาก็ไม่มีทางเลือกอื่น

ส่วนเรื่องที่ว่าจอร์จจะกลับตัวกลับใจและสำนึกตนเองได้จริงหรือไม่นั้น เขาไม่อาจแน่ใจได้

แต่ในตอนที่เสนอสมมติฐานนี้และทำการตรวจสอบยืนยัน จอร์จก็คือผู้ช่วยของเขา

ย่อมเข้าใจโครงการนี้อยู่บ้างไม่มากก็น้อย

นี่นับเป็นข่าวดีที่มีอยู่น้อยนิด

"จะรอนะ"

วางสายไป

จอร์จมองภาพการไลฟ์สดของกู้หรันบนหน้าจอไอแพด สีหน้าแปรเปลี่ยนกลับเป็นความเหลือเชื่ออีกครั้ง

เขาไม่เพียงประหลาดใจกับความคิดอันพิสดารและจินตนาการอันน่าทึ่งของเด็กหนุ่มคนนี้

แต่ยังอยากรู้อย่างยิ่งว่า ระบบการบ่มเพาะบุคลากรของหัวเซี่ยจะให้กำเนิดอัจฉริยะแบบนี้ออกมาได้อย่างไร

จอร์จดูไลฟ์สดไปพลางเปิดกล่องจดหมายแล้วร่างอีเมลเชิญอันเปี่ยมไปด้วยความจริงใจขึ้นมาหนึ่งฉบับ

และส่งไปยังผู้รับผิดชอบของคณะกรรมาธิการอุตสาหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับผู้รับผิดชอบของสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีนคนละหนึ่งฉบับ

......

ทางด้านสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน

ขณะที่หวังซูหางยังคงตัดพ้อถึงการที่สถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีนมองข้ามแวดวงชีววิทยาศาสตร์อยู่นั้น

เสียงแจ้งเตือนสองสายก็ดังขึ้นพร้อมกันจากโทรศัพท์มือถือของหูอันและติงอี

หูอันเอ่ยแทรกการตัดพ้อด้วยความประหลาดใจ "พูดถึงก็มาพอดี เป็นอีเมลจากศาสตราจารย์ไวแอตต์"

ได้ยินดังนั้น ติงอีก็เงยหน้าขึ้นสบตากับหูอัน "ของฉันก็ด้วยเหมือนกัน"

เพียงแค่ได้ยินชื่อของไวแอตต์ หวังซูหางก็รู้สึกเลื่อมใสขึ้นมาในใจทันที

ผู้ขับเคลื่อนคนสำคัญแห่งวงการชีววิทยาศาสตร์ ผู้ก่อตั้งประสาทวิทยาศาสตร์สมองยุคใหม่ ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ อดีตหัวหน้าห้องปฏิบัติการชีววิทยาศาสตร์บาวเออร์แห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดอันเลื่องชื่อ...

ตำแหน่งและเกียรติประวัติอันนับไม่ถ้วนเหล่านี้แทบจะเป็นสิ่งการันตีสถานะอันสูงส่งของไวแอตต์ในแวดวงชีววิทยาศาสตร์

หากจะนำตัวเธอไปเปรียบเทียบกับศาสตราจารย์ไวแอตต์...

เอาเป็นว่า ความรู้ความสามารถจำนวนมากในด้านชีววิทยาศาสตร์ของเธอ ล้วนได้มาจากหนังสือและวิทยานิพนธ์ที่ไวแอตต์เป็นบรรณาธิการทั้งสิ้น

ทว่าน่าเสียดายที่หลังจากไวแอตต์ออกจากสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ มา เขาก็ไม่ได้เปลี่ยนสัญชาติ อีกทั้งยังปฏิเสธการเข้าสังกัดสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีนอย่างชัดเจน

ไม่อย่างนั้น หากมีปรมาจารย์ด้านชีววิทยาผู้นี้อยู่ ระดับการพัฒนาด้านชีววิทยาศาสตร์ของหัวเซี่ยในปัจจุบันคงลดช่องว่างห่างจากชาติตะวันตกได้มากโข

"ตอนนี้ศาสตราจารย์ไวแอตต์ทำงานวิจัยด้านประสาทสมองอยู่ที่ห้องปฏิบัติการร่วมชีววิทยาของม.เจียวทงแห่งเซี่ยงไฮ้ค่ะ" หวังซูหางทอดถอนใจ "แต่สิทธิบัตรของผลงานยังคงเป็นกรรมสิทธิ์ร่วมระหว่างม.เจียวทงแห่งเซี่ยงไฮ้กับฮาร์วาร์ด ถ้าเขามาสถาบันวิทยาศาสตร์ของเราได้ก็คงดี"

หูอันและติงอีเปิดอ่านอีเมลอย่างละเอียดโดยไม่ได้ตอบคำพูดของหวังซูหาง

ทว่ายิ่งอ่านต่อไป สีหน้าของทั้งสองคนก็เริ่มแปลกประหลาดขึ้นเรื่อยๆ

ภายในอีเมลฉบับนี้

ปรมาจารย์ด้านชีววิทยาผู้ซึ่งพูดจาตรงไปตรงมาและไม่ประนีประนอมมาโดยตลอด

กลับถึงขั้นเค้นสมองสรรหาถ้อยคำสำนวนโวหารต่างๆ นานามาใช้

ทั้งการพรรณนาเปรียบเปรย ทั้งคำยกย่องให้เกียรติ ทั้งคำทักทายตามมารยาท

เรียกได้ว่านำเอาธรรมเนียมมารยาทและมนุษยสัมพันธ์แบบหัวเซี่ยมาปรับใช้ได้อย่างลึกซึ้งถึงแก่น

ยิ่งไปกว่านั้น สิ่งที่พวกเขาคาดไม่ถึงคือ จดหมายจากปรมาจารย์แห่งวงการชีววิทยาผู้นี้ กลับส่งมาเพื่อเทียบเชิญกู้หรัน

ในอีเมลเทียบเชิญนั้น เขาไม่ได้เรียกกู้หรันว่า "ผู้ร่วมงาน" ด้วยซ้ำ

หากแต่ถ่อมตนเรียกขานว่า "อาจารย์"

"อาจารย์กู้หรัน"

ชักจะเก็บสีหน้าไม่อยู่แล้ว

เอาจริง ถ้าไม่ดูชื่อผู้ส่ง คงไม่มีใครกล้าคิดว่านี่คืออีเมลที่ส่งมาจากผู้ชนะรางวัลโนเบลสาขาชีววิทยา

ทว่าแม้ตอนนี้จะเห็นข้อมูลผู้ส่งแล้ว พวกเขาก็ยังต้องใช้เวลาตั้งสติตั้งนานสองนาน

แม่งเอ๊ย นี่คงไม่ได้ถูกแฮ็กบัญชีหรอกนะ

หูอันตอบอีเมลกลับไป สอบถามว่าศาสตราจารย์ไวแอตต์รู้จักกู้หรันได้อย่างไร ทั้งยังชิงบอกไปก่อนว่า กู้หรันเป็นคนของสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีนจริงๆ เพียงแต่ตอนนี้ยังไม่ได้เข้ามารับตำแหน่งอย่างเป็นทางการ

เนื้อหาในอีเมลตอบกลับทางฝั่งติงอีก็แทบจะเหมือนกันทุกประการ ต่างกันแค่เปลี่ยนจากกู้หรันเป็นคนของสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน มาเป็นกู้หรันคือคนของกระทรวงอุตสาหกรรมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ไม่นานนัก ทั้งสองคนก็ได้รับคำตอบกลับมาพร้อมๆ กัน

[ผมบังเอิญได้ดูไลฟ์สดของคุณกู้หรัน และได้รับประโยชน์อย่างมากจากข้อสมมติฐานของเขา]

หูอันเปิดอีเมลให้บรรดาราชบัณฑิตคนอื่นๆ ดู

เมื่อทุกคนได้เห็นเนื้อหาในอีเมล สีหน้าของแต่ละคนก็แปรเปลี่ยนเป็นความรู้สึกที่บอกไม่ถูกว่ายินดีหรือตกใจกันแน่

ยิ่งเป็นหวังซูหางก็ยิ่งแสดงออกชัดเจนกว่าใคร

มุกตลกบนอินเทอร์เน็ตที่ว่า "ต่อให้ผู้ชนะรางวัลโนเบลมาก็ยังต้องยกแก้วคารวะ"

คิดไม่ถึงเลยว่าเจ้าหนุ่มกู้หรันจะทำมันให้เกิดขึ้นจริงได้

......

ขณะนั้น ในห้องไลฟ์สด

หลังจากทุกคนทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่าง "การมีชีวิตรอด" กับ "ความกลัวตาย" ได้อย่างถ่องแท้แล้ว

กู้หรันจึงเอ่ยต่อว่า "ก่อนที่จะอธิบายว่าทำไมถึงเกิดตรรกะ 'การเอาชีวิตรอด' จาก 'ความกลัวตาย' ขึ้นมาได้นั้น ผมอาจจะต้องขอให้ทุกคนร่วมทำการทดลองทางความคิดกันสักข้อหนึ่งก่อนครับ"

"สมมุติว่ามีคนคนหนึ่ง นับตั้งแต่ลืมตาดูโลกเขาก็ตกอยู่ในสภาวะหลับลึกมาโดยตลอด ไม่เคยตื่นขึ้นมาเลยแม้แต่ครั้งเดียว จนกระทั่งถึงแก่ความตายในวัยหนึ่งร้อยปี"

"ถ้าเช่นนั้น ทุกคนคิดว่าเราควรจะนิยามความตายของคนคนนี้อย่างไรดีครับ"

"นับว่าตายในวันที่อายุหนึ่งร้อยปีงั้นหรือ"

"หรือความจริงแล้วตายไปตั้งแต่ตอนเกิด เพียงแต่รอจนอายุร้อยปีถึงค่อยฝังกันแน่"

คำตอบบนบูลเล็ตคอมเมนต์พิลึกพิลั่นสารพัดสารพัน ครอบคลุมแทบจะทุกความเป็นไปได้

ถึงขั้นมีคนคิดค้นสถานะซ้อนทับระหว่างเป็นกับตายขึ้นมา เช่น สถานะกึ่งตาย

เมื่อเห็นว่าคอมเมนต์เริ่มออกทะเลไปกันใหญ่ กู้หรันจึงพูดขึ้นว่า "หากมองจากมุมมองของข้อสมมติฐานการสืบทอดข้อมูล ผมขออนุญาตเสนอข้อสรุปสุดโต่งสักข้อหนึ่งครับ—"

"การหลับลึกไปจนถึงอายุหนึ่งร้อยปีแล้วค่อยตาย กับการตายไปแล้วหนึ่งร้อยปี ไม่ได้มีอะไรแตกต่างกันเลย"

"เพราะในสภาวะหลับลึก จิตสำนึกและจิตไร้สำนึกจะดับสนิทลงอย่างสิ้นเชิง กิจกรรมทั้งหมดของชีวิตเป็นเพียงแค่การประคับประคองทางกายภาพเท่านั้น"

"ร่างกายมนุษย์ในเวลานี้ จึงไม่ต่างอะไรกับสิ่งมีชีวิตดึกดำบรรพ์"

"เซลล์และจุลินทรีย์ในร่างกายทำงานตามตรรกะ 'การสืบพันธุ์' และ 'การแข่งขัน' เท่านั้น"

"ส่วนตรรกะ 'การเอาชีวิตรอด' ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของสิ่งมีชีวิตชั้นสูง กลับไม่ได้ทำหน้าที่ใดๆ เลย"

คำตอบแฝงเร้นอยู่ในโจทย์ตั้งแต่แรกแล้ว

กู้หรันชะงักไปเล็กน้อย พลางกวาดตามองปฏิกิริยาบนบูลเล็ตคอมเมนต์

คอมเมนต์บางส่วนเริ่มทายคำตอบออกมาได้แล้ว

"คนหัวไวคงเดาได้แล้วสินะครับ"

"ความกลัวต่อความตาย ดำรงอยู่ร่วมกันกับสติสัมปชัญญะ"

"ถ้าอย่างนั้น ลำดับต่อไป ผมจะพาทุกคนไปทำความเข้าใจกับคำถามที่นักชีววิทยาจำนวนนับไม่ถ้วนยังคงหาคำตอบไม่ได้จนถึงทุกวันนี้"

"ว่าแท้จริงแล้ว สติสัมปชัญญะเกิดขึ้นมาได้อย่างไร"

สิ้นเสียงของกู้หรัน

ภายในหอประชุมรายงานของสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน แววตาของหวังซูหางก็เปลี่ยนเป็นจริงจังขึ้นมาอย่างยิ่งยวด

ณ ห้องปฏิบัติการร่วมด้านชีววิทยาแห่งซ่างเจียวต้า ไวแอตต์นั่งตัวตรงแน่ว

เขาหยิบสมุดบันทึกออกมาแล้ว และดึงปากกาหมึกซึมออกมาจากอกเสื้อเตรียมพร้อมไว้