ตอนที่ 81 กู้หรันคว่ำกระดานวงการชีววิทยาศาสตร์ทั้งวงการ

ก่อนที่วิชาชีววิทยาสมัยใหม่จะถือกำเนิดขึ้น

ปัญหาเรื่องสติสัมปชัญญะก็เป็นสุดยอดคำถามที่เหล่านักปรัชญาจำนวนนับไม่ถ้วนใช้เวลาทั้งชีวิตขบคิดแล้ว

ด้วยเหตุนี้ เมื่อหลายพันปีก่อน

ยามที่ชนชั้นสูงกลุ่มหนึ่งกินอิ่มดื่มหนำจนว่างจัด และเริ่มขบคิดถึงคำว่า "ตัวฉัน"

พวกเขาก็ได้แตกคำถามใหญ่ในเชิงปรัชญาออกมาเป็นคำถามย่อยสามข้อ นั่นคือ—

ฉันคือใคร?

ฉันมาจากไหน?

ฉันจะไปที่ใด?

ทว่าหลังจากนั้น แม้นักปรัชญารุ่นแล้วรุ่นเล่าจะก้าวเข้ามาไม่ขาดสาย แต่ก็ไม่มีใครให้คำตอบได้เลย

นักปรัชญามีหน้าที่อธิบายปัญหา ส่วนการแก้ปัญหานั้นต้องพึ่งพาคนอีกกลุ่ม

ในที่สุด ไม้ผลัดแห่งการไขปริศนาสติสัมปชัญญะก็ถูกส่งต่อมาถึงมือของวงการชีววิทยาศาสตร์

ตลอดเวลากว่าหนึ่งร้อยปีที่ผ่านมา นักชีววิทยาจำนวนนับไม่ถ้วนได้พยายามบุกตะลุยโจมตีปัญหานี้มานับครั้งไม่ถ้วน

แต่เมื่อควันปืนจางหาย ท้องฟ้ากลับมากระจ่างใส ทุกคนถึงได้พบด้วยความตื่นตระหนกว่า ปัญหานี้ยังคงตั้งตระหง่านอยู่ตรงนั้นโดยไม่ขยับเขยื้อนเลยแม้แต่น้อย

สำหรับหวังซูหางและสถาบันวิจัยชีวเวชศาสตร์แล้ว ปัญหานี้เกินขอบเขตความสามารถไปมากอย่างไม่ต้องสงสัย

ดังนั้นเธอจึงหวังว่าจะหาเงื่อนงำอะไรบางอย่างได้จากไลฟ์สดของกู้หรัน

หรือกระทั่งได้รับแรงบันดาลใจเพื่อเริ่มตั้งโครงการและดำเนินงานวิจัย

ส่วนไวแอตต์นั้น

ในฐานะผู้นำแห่งวงการชีววิทยาศาสตร์สมัยใหม่ การวิจัยเรื่องสติสัมปชัญญะของเขานั้นทิ้งห่างคนอื่นไปไกลลิบตั้งนานแล้ว

แต่โชคร้ายที่ในขอบเขตการวิจัยเรื่องสติสัมปชัญญะนั้น ถอยห้าสิบก้าวกับถอยหนึ่งร้อยก้าวแทบไม่ต่างกันเลย

เขาเคยลองคิดหาแนวทางมานับไม่ถ้วน

ทั้งเปิดอ่านเอกสารทางชีววิทยาทั้งหมดเพื่อคัดกรองสมมติฐานสารพัดรูปแบบมาทำการพิสูจน์

ทว่าท้ายที่สุดล้วนจบลงด้วยความล้มเหลว

ไม่ว่าเขาจะทุ่มเทความพยายามมากเพียงใด

ภูเขาสูงใหญ่ที่ยากจะข้ามพ้นลูกนั้นก็ยังคงตั้งตระหง่านอยู่ที่เดิม

รางวัลโนเบลอาจสรุปตัวตนของเขาได้หลายอย่าง เช่น ความพยายาม การค้นพบ หรือผลงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ของเขา...

แต่มันไม่อาจสรุปความคืบหน้าในการไล่ตามความฝันของเขาได้เลย

หากพูดโดยไม่เกินจริงเลยคือ ขอเพียงมีประกายความคิดแวบหนึ่งที่ทำให้เขาเข้าใจได้ในทันทีว่าสติสัมปชัญญะคืออะไร

ต่อให้ต้องแลกด้วยการสละชื่อเสียงเกียรติยศทั้งหมดที่เคยมีมา เขาก็ยินยอมพร้อมใจ

ในเวลานี้ ไวแอตต์จ้องมองไอแพดตรงหน้าด้วยความตื่นเต้นอย่างยิ่ง มองดูกู้หรันที่กำลังพูดคุยอย่างสบายอารมณ์บนหน้าจอ

สำหรับคำถามขั้นสูงสุดเรื่องสติสัมปชัญญะ วันนี้เขาอาจจะยังไม่ได้คำตอบที่แม่นยำ

แต่เขารู้สึกได้ว่า กองไฟที่เคยมอดดับไร้ประกายแสงไปนานแล้ว ดูเหมือนกำลังจะลุกโชนขึ้นมาใหม่อีกครั้ง

......

กู้หรันที่มักจะง่วงนอนตามเวลาปรับสภาพตัวเองสั้นๆ ลุกขึ้นไปรินน้ำมาแก้วหนึ่ง จากนั้นจึงกลับเข้าสู่บรรยากาศการไลฟ์สดอีกครั้ง

"ผมลองดูกลุ่มสมมติฐานและผลการวิจัยทั้งหมดเกี่ยวกับสติสัมปชัญญะในแวดวงชีววิทยาปัจจุบันมาคร่าวๆ แล้ว แต่ดูเหมือนผลลัพธ์จะไม่ค่อยน่าพอใจเท่าไหร่ครับ"

"งานวิจัยทั้งหมดที่ทำกับเรื่องสติสัมปชัญญะนั้นสร้างขึ้นบนสมมติฐาน และนักชีววิทยาส่วนใหญ่ก็มุ่งเป้าหมายหลักไปที่เรื่องระบบประสาทสมองและกลุ่มจุลินทรีย์"

กู้หรันส่ายหน้า พลางเอ่ยเรียบๆ ว่า "แต่น่าเสียดาย ทิศทางมันผิดหมดเลย"

"ความหมายของผม ไม่ได้บอกว่าพวกเขาเลือกประเภทของระบบประสาทสมองหรือกลุ่มจุลินทรีย์ผิดพลาดนะครับ"

"แต่หมายถึงว่าถ้ายังคงวิจัยบนพื้นฐานของระบบประสาทสมองและกลุ่มจุลินทรีย์ต่อไป ต่อให้ผ่านไปอีกร้อยปี ก็ไม่มีทางได้ผลลัพธ์ออกมาอยู่ดี"

"และทิศทางนี้ก็ไม่ใช่ทิศทางย่อยๆ แต่เป็นทิศทางหลักที่วงการชีววิทยาศาสตร์ทั้งวงการใช้ศึกษาเรื่องสติสัมปชัญญะ ซึ่งมันผิดทั้งหมด!"

ในพริบตานั้น

หน้าจอทั้งจอก็พลันเงียบสงัด แทบไม่มีบูลเล็ตคอมเมนต์ลอยผ่าน

สามวินาทีต่อมา

การถกเถียงอันดุเดือดเลือดพล่านก็ระเบิดขึ้นบนหน้าจอ

ทุกคนแทบจินตนาการไม่ออกเลยว่า ปากที่มีอุณหภูมิร่างกายสามสิบหกจุดห้าองศาของกู้หรัน พ่นคำพูดที่เย็นชาขนาดนี้ออกมาได้อย่างไร

คำพูดราบเรียบเพียงไม่กี่คำนี้ แทบจะปฏิเสธหยาดเหงื่อแรงกายทั้งหมดที่นักชีววิทยาจำนวนนับไม่ถ้วนทุ่มเทค้นคว้ามาหลายสิบปีจนหมดสิ้น

ที่น่าตกใจยิ่งกว่าคือ คนที่พูดประโยคนี้ไม่ใช่ปรมาจารย์ด้านชีววิทยา ไม่ใช่ศาสตราจารย์ด้านชีววิทยา หรือกระทั่งไม่ใช่นักศึกษาชีววิทยาด้วยซ้ำ แต่เป็นแค่สตรีมเมอร์คนหนึ่ง

บูลเล็ตคอมเมนต์แตกออกเป็นสองฝั่งอย่างรวดเร็ว

ฝั่งหนึ่งรู้สึกว่ากู้หรันพูดเกินไปหน่อย แต่อยากฟังต่อว่าเขาจะพูดอะไรต่อไป

อีกฝั่งก็รู้สึกว่ากู้หรันพูดเกินไป แล้วเริ่มเปิดฉากตำหนิวิพากษ์วิจารณ์

แต่ความคิดหลักของคนทั้งสองกลุ่มกลับตรงกันเป๊ะ

นั่นก็คือคำพูดแบบนี้ หากหลุดออกมาจากปากของกู้หรัน มันไม่เหมาะสมอย่างยิ่ง

ในสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน หวังซูหางได้ยินประโยคนี้แล้วทั้งตัวพลอยเกร็งขึ้นมาทันที

ตัวเธอเองน่ะไม่เท่าไรหรอก

แต่ประเด็นสำคัญคือศาสตราจารย์ไวแอตต์ก็กำลังดูกู้หรันไลฟ์สดอยู่ด้วยในตอนนี้

เขาเป็นถึงผู้เชี่ยวชาญในสาขานี้ ทั้งยังทุ่มเทให้กับการศึกษาวิจัยเรื่องจิตสำนึกมาโดยตลอด

ถ้าเขาได้ยินเข้า... มันจะฟังดูก้าวร้าวและเสียมารยาทขนาดไหนกัน

ทว่า

ในความเป็นจริง ตัวไวแอตต์เองกลับไม่ได้รู้สึกเคืองอะไรเลย

เขาถึงขั้นเห็นด้วยกับคำพูดของกู้หรันอยู่นิดหน่อยด้วยซ้ำ

เพราะเขาได้ลงมือพิสูจน์สมมติฐานของนักชีววิทยาทั้งหมดดูจริง ๆ แล้วรอบหนึ่ง ผลลัพธ์คือยังคงไม่สามารถไขปัญหาเรื่องจิตสำนึกได้เลยสักครั้ง

ดังนั้น แม้แต่ตัวเขาเองก็เคยคิดทบทวนว่า เป็นไปได้ไหมที่ทิศทางที่ผ่านมาทั้งหมดมันผิดมาตั้งแต่ต้น?

เพียงแต่ในฐานะผู้ได้รับรางวัลโนเบลและเสาหลักแห่งวงการชีววิทยา จุดที่เขายืนอยู่มันสูงเกินไป และอิทธิพลก็ยิ่งใหญ่เกินไป เขาจึงไม่กล้าพูดคำแบบนี้ออกมาง่าย ๆ

ไม่อย่างนั้น กู้หรันคงไม่ใช่คนแรกที่พูดประโยคนี้ออกมา

ขณะนี้

ในห้องไลฟ์สดคาเฟ่คุยรอบดึก กู้หรันไม่ได้สนใจการถกเถียงบนบูลเล็ตคอมเมนต์เลยแม้แต่น้อย

"ขอนอกเรื่องสักนิดนะครับ"

กู้หรันถามขึ้น "ทุกคนเคยมีประสบการณ์กับภาวะแบบนี้ตอนนอนหลับกันบ้างไหมครับ"

"คือพอนอน ๆ หลับอยู่ จู่ ๆ ก็รู้สึกเหมือนตัวเองกำลังร่วงหล่นลงไป แล้วก็สะดุ้งตื่นขึ้นมาอย่างแรง"

บูลเล็ตคอมเมนต์ต่างตอบรับเป็นเสียงเดียวกันโดยไม่มีข้อยกเว้น

"เป็นบ่อยมาก"

"เหมือนเคยได้ยินว่าเพราะร่างกายกำลังจะสูงขึ้นนะ"

"ประสบการณ์ตรงยืนยันได้เลยว่าข่าวลือมั่ว เพราะกูอายุสี่ห้าสิบแล้วยังรู้สึกแบบนี้อยู่เลย แต่ก็ไม่เห็นจะสูงขึ้นสักเซนต์"

"แบบนี้เจอบ่อยจริง"

......

หลังจากเว้นจังหวะให้ผู้ชมได้พิมพ์ตอบอยู่สองสามวินาที กู้หรันก็พูดต่อ

"มีนักวิทยาศาสตร์คาดเดาว่า นี่เป็นเพราะบรรพบุรุษของเรานอนบนต้นไม้ ด้วยความห่วงใยจากบรรพบุรุษที่กลัวว่าพวกเราจะตกลงไป ร่างกายก็เลยปลุกเราให้ตื่นขึ้นมานอนใหม่ทั้งที่กำลังหลับสบาย"

"ฟังดูเหมือนจะมีเหตุผล แต่จริง ๆ แล้วมีช่องโหว่เยอะเสียจนไม่รู้จะเริ่มแย้งตรงไหน"

"ผมเองยังเคยสะดุ้งตื่นบ่อย ๆ เพราะฝันว่าไม่ได้ใส่เสื้อผ้าวิ่งไปตามถนนใหญ่เลย แต่บรรพบุรุษตอนไม่ใส่เสื้อผ้านี่ใช้ชีวิตกันชิลสุด ๆ ไปเลยนะ"

"ดังนั้น ภายใต้ข้อสมมติฐานเรื่อง 'ตรรกะ' สภาวะที่จู่ ๆ ก็สะดุ้งตื่นขึ้นมาระหว่างการหลับลึกนี้"

"น่าจะเป็นช่วงเวลาที่ทุกคนสัมผัสถึงตรรกะ 'การเอาชีวิตรอด' ได้อย่างตรงไปตรงมาที่สุด และเป็นช่วงเวลาที่สัมผัสถึง 'จิตสำนึก' ได้ชัดเจนที่สุดด้วย"

"นี่คือจิตสำนึกกำลังประเมินว่าคุณตายแล้วหรือยัง"

"และนี่ก็เป็นเหตุผลว่าทำไมในการทดลองทางความคิดเมื่อครู่ ผมถึงบอกว่าจริง ๆ แล้วคนคนนั้นตายไปตั้งแต่เกิดแล้วเพิ่งมาฝังตอนอายุร้อยปี"

"เพราะจิตสำนึกตัดสินไปแล้วว่าเขาตายแล้ว..."

"ถึงแม้ว่าในระหว่างการนอนหลับ เซลล์จะยังคงทำงาน ระบบการทำงานของสิ่งมีชีวิตยังคงดำเนินต่อไป หรือแม้กระทั่งระบบประสาทสมองก็ยังคงมีการตอบสนองอยู่"

"แต่เมื่อจิตสำนึกตัดสินว่าคนคนหนึ่งตายแล้ว ในแง่หนึ่งเขาก็ถือว่าได้ตายไปแล้วจริง ๆ"

กู้หรันพูดพลาง

สีหน้าค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นจริงจังขึ้นมา

"เนื้อหาหลังจากนี้ ทุกคนต้องตั้งใจฟังให้ดีแล้วนะครับ"

"เพราะมันไม่เพียงแต่อาจจะพลิกมุมมองการรับรู้ของทุกคน"

"แต่ยังจะกลายเป็นสิ่งล้ำค่าที่สุดที่เพื่อน ๆ บางคนจะได้รับจากการดูไลฟ์สดของผมมาตลอดหลายวันนี้ด้วย"

เมื่อผู้ชมในห้องไลฟ์สดได้ยินคำพูดของกู้หรัน

ต่างก็ให้ความร่วมมือด้วยการเงียบเสียงลงอย่างพร้อมเพรียง

บูลเล็ตคอมเมนต์ลดน้อยลงอย่างเห็นได้ชัดด้วยตาเปล่า