ตอนที่ 86 สิ่งที่ฆ่าคุณไม่ตาย จะทำให้คุณแข็งแกร่งขึ้น

การแยกจิตสำนึกออกจากตัวฉัน

คือประเด็นความรู้แรกที่กู้หรันถ่ายทอดให้แก่ผู้ชมยี่สิบล้านคนในห้องไลฟ์

เมื่อดูจากข้อความบนบูลเล็ตคอมเมนต์

ประเด็นความรู้นี้ ดูเหมือนจะมีผู้ชมไม่น้อยที่ยอมรับและซึมซับเข้าใจได้แล้ว

กู้หรันวางแก้วน้ำลง แล้วเอ่ยด้วยน้ำเสียงสงบนิ่งว่า

"สำหรับตอนนี้ แม้แต่ผมเองก็ยากที่จะทำความเข้าใจได้อย่างแน่ชัดว่า จุดประสงค์ของจิตสำนึกคืออะไรกันแน่"

"แต่มีสิ่งหนึ่งที่แน่ใจได้ กลไกทั้งหมดของมันล้วนถือกำเนิดขึ้นมาจากวิวัฒนาการของกลุ่มประชากร"

"การสั่นพ้องของจิตสำนึกในเผ่าพันธุ์ ได้วิวัฒนาการความรักตัวกลัวตาย ดีชั่ว ชอบเกลียด ออกมา..."

"จากนั้นค่อยป้อนความรักตัวกลัวตาย ดีชั่ว ชอบเกลียด เหล่านี้ไปยังระดับปัจเจก..."

"ดังนั้น สิ่งที่ดูเหมือนเป็นจิตสำนึกของ 'ตัวฉัน' แท้จริงแล้วเป็นเพียงการแสดงออกในระดับปัจเจกของจิตสำนึกที่วิวัฒนาการมาจากกลุ่มเท่านั้น"

"เพียงแต่เพราะการมีอยู่ของจิตสำนึกอยู่เหนือปัจเจก จึงทำให้เราเข้าใจผิดไปว่าความชอบหรือเกลียดของจิตสำนึก ก็คือความชอบหรือเกลียดของ 'ตัวฉัน'"

กู้หรันเคาะโต๊ะเบา ๆ "แต่ทุกคนต้องเข้าใจเรื่องหนึ่ง มันเป็นเพียงกลไกธรรมดา ๆ อันหนึ่งเท่านั้น"

"เป็นเพียงกลไกเรียบง่ายที่ส่งข้อมูลจำเพาะออกมาภายใต้เงื่อนไขจำเพาะ"

"ถ้าจะพูดให้เห็นภาพเชิงนามธรรมขึ้นมาหน่อย มันก็เหมือนกับหมาจรจัดตัวหนึ่งที่ถูกล่ามไว้ข้างทาง"

"เวลาพวกเราเดินผ่าน หมาจรจัดก็จะวิ่งไล่เห่าไล่กัดเรา"

"เวลาพวกเราส่งน่องไก่ชิ้นโตหอมกรุ่นให้ มันก็จะกระดิกหางให้เรา"

"นี่เป็นเพียงกฎธรรมชาติอย่างหนึ่ง เป็นกลไกเรียบง่ายที่วิวัฒนาการผ่านกาลเวลาอันยาวนาน"

"ทว่าตอนที่หมาจรจัดเห่ากรรโชกใส่เรา เราไม่ควรต้องไปมัวคิดว่าตัวเราทำผิดอะไร"

"ตอนที่หมาจรจัดกระดิกหาง เราก็ไม่ควรมองว่าการที่เราเอาน่องไก่ให้มันกินคือเรื่องที่ถูกต้อง"

"จะเห่าหรือไม่เห่า จะกระดิกหรือไม่กระดิกหาง ล้วนเป็นเรื่องของหมาจรจัด ไม่เกี่ยวกับ 'ตัวฉัน'"

"เราแค่เดินผ่าน ในตัวเรื่องการเดินผ่านนี้เอง ไม่มีถูกหรือผิด"

"มีเพียงจิตสำนึกที่เข้ามายุ่งไม่เข้าเรื่อง คอยตัดสินและตีค่า 'ตัวฉัน' เท่านั้น"

ผู้ชมต่างใช้สมองอันน้อยนิดของตน ขบคิดตรรกะที่เป็นนามธรรมขั้นสุดนี้

ยังไม่ทันจะคิดหาข้อสรุปออกมาได้ กู้หรันก็เอ่ยต่อทันทีว่า

"ไม่ว่าจะสำหรับหมาจรจัดหรือจิตสำนึก ล้วนเหมือนกันทั้งนั้น"

"เราไม่ควรจะเชื่อฟังมันทั้งหมด แต่ควรสงสัยและตั้งคำถามไว้เสมอ"

"ยกตัวอย่างเช่น ในช่วงเวลาหนึ่งที่เรากลับรู้สึกว่าตัวเองไร้ค่า เป็นภาระ มีชีวิตอยู่ไปก็ไร้ความหมาย"

"คุณต้องรู้นะว่า ร่างกายของคุณ สมองของคุณ เซลล์ของคุณ จุลินทรีย์ของคุณ พวกมันไม่ได้มีความคิดเช่นนี้ผุดขึ้นมาเลย"

"พวกมันไม่เคยทอดทิ้งคุณ และไม่มีวันทอดทิ้งคุณ พวกมันทุ่มเททำกิจกรรมทางชีวภาพอันซับซ้อนและละเอียดประณีตเพื่อคุณมาโดยตลอดตั้งแต่ต้นจนจบ"

"ส่วนการที่ความคิดอยากปลิดชีพตัวเองผุดขึ้นมาได้นั้น เพียงเพราะคุณเดินผ่านถนนสายหนึ่ง แล้วหมาจรจัดข้างทางตรงนั้นมันเห่าขึ้นมาก็เท่านั้น"

"สิ่งที่ควรทำในเวลานี้ คือเดินหน้าต่อไป หรือหาวิธีทำให้หมาจรจัดหุบปากซะ ไม่ใช่ตื่นตระหนกหวาดผวาแล้วมานั่งทบทวนตัวเองว่าทำไมหมาถึงเห่า"

ในเวลานี้ ห้องไลฟ์สดอาจเป็นเพราะดึกดื่นค่อนคืน หรืออาจเป็นเพราะเนื้อหานั้นชวนให้ขบคิด

จึงเงียบสงบลงอย่างยิ่ง

"แต่จะเอาชนะจิตสำนึกได้อย่างไรล่ะ"

กู้หรันไม่เปิดโอกาสให้ทุกคนได้มีเวลาถกเถียง เขาเอ่ยต่อทันทีว่า

"เท่าที่ทราบในตอนนี้คือ ทุกครั้งที่เราเดินผ่านถนนช่วงนั้น หมาจรจัดย่อมต้องเลือกระหว่างการไล่กัดกับการกระดิกหางอย่างใดอย่างหนึ่งแน่นอน"

"เราก็ทำให้มันกระดิกหางอยู่เรื่อย ๆ ให้ได้มากที่สุด"

"นั่นก็คือสิ่งที่ผมกำลังจะพูดถึงต่อไป 'การหลอกลวง'"

กู้หรันลุกขึ้นไปรินน้ำ พร้อมกับเปิดเวลาให้ผู้ชมในห้องไลฟ์สดได้คิดและตกผลึกไปในตัว

……

ภายในหอประชุมรายงานของสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีน

สายตาของเหล่าราชบัณฑิตทุกคนล้วนเต็มไปด้วยความซับซ้อน เนื้อหาที่กู้หรันกำลังบรรยายอยู่ในขณะนี้ ดูเหมือนจะก้าวข้ามขอบเขตของฟิสิกส์หรือชีววิทยาไปแล้ว

หูอันเอ่ยด้วยน้ำเสียงทุ้มต่ำ "ไม่รู้เลยว่าต่อไปเขาจะพูดอะไรอีก"

เวลานี้ติงอีก็รู้สึกไม่สบายใจเช่นเดียวกับหูอัน

เขาขมวดคิ้วแน่น ไม่เอ่ยปากแม้แต่คำเดียว

สำหรับเรื่องของจิตสำนึก ในเวลานี้แวดวงวิทยาศาสตร์ชีวภาพทั้งหมดยังคงอยู่ในความสับสนคลุมเครือ

ไม่มีใครรู้เลยว่าจิตสำนึกคืออะไร

นั่นหมายความว่าคำพูดต่อไปของกู้หรัน ไม่ว่าจะถูกหรือผิด ก็ล้วนยากที่จะตัดสินประเมินได้ทั้งสิ้น

และยังหมายความว่า ไม่มีใครสามารถประเมินได้เลยว่าคำพูดต่อไปของกู้หรันจะสร้างผลกระทบแบบไหนขึ้นมา

หูอันหันมองทุกคน "ยังจำงานวิจัยชิ้นนั้นของสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีนในยุคทศวรรษแปดสิบเก้าสิบได้ไหม"

ตอนนั้นงานวิจัยที่มุ่งเป้าไปที่วิทยาศาสตร์เพื่อชีวิตชิ้นนั้น แทบจะมีคนจากทั้งสถาบันเข้าร่วม

ผู้อำนวยการหลายท่านในที่นี้ ตอนนั้นก็มีส่วนร่วมด้วยเช่นกัน

ทุกคนพยักหน้าเบา ๆ

"พยายามนึกทบทวนเศษเสี้ยวที่แต่ละคนพอจะรู้ให้มากที่สุด แล้วค่อยเอามาต่อเข้าด้วยกัน" หูอันเอ่ยเสียงขรึม "หากสิ่งที่กู้หรันเล่ามีความเสี่ยงอะไรซ่อนอยู่ ต้องรีบปิดกั้นคำพูดต่อไปของเขาทั่วทั้งอินเทอร์เน็ตทันที ทำเหมือนว่าเขาไม่เคยพูดมันออกมาเลย"

งานวิจัยชิ้นนั้น ไม่มีการเก็บเอกสารข้อมูลใด ๆ ไว้ในสถาบันบัณฑิตวิทยาศาสตร์จีนเลย

ยิ่งไปกว่านั้น แต่ละคนยังได้เข้าร่วมเพียงโครงการย่อยที่เล็กมาก ๆ เท่านั้น

พวกเขาจึงทำได้เพียงอาศัยประสบการณ์ตรงในอดีต ค่อย ๆ ฟื้นความทรงจำถึงรายละเอียดและผลการวิจัยบางส่วนขึ้นมา

สุดท้ายก็ประกอบข้อสรุปที่กระจัดกระจายไม่ปะติดปะต่อขึ้นมาได้อย่างกระท่อนกระแท่น

......

ขณะนี้ กู้หรันนั่งกลับลงมาหน้ากล้อง หลังจากวางแก้วน้ำลง เขาก็พูดต่อว่า "การหลอกลวงมีอยู่สองประเภท"

"ที่ทุกคนพูดถึงในบูลเล็ตคอมเมนต์เมื่อครู่คือประเภทแรก นั่นคือการปลอบใจตัวเองกับการตบตา อืม... ผมค่อนข้างมองว่ามันจัดอยู่ในประเภทเดียวกัน"

"ถ้าเป็นการปลอบใจตัวเอง ผมขออธิบายแบบหยาบ ๆ ว่า เวลาที่พวกคุณเดินผ่านหมาข้างถนนตัวนั้น แล้วเลือกที่จะยอมให้มันวิ่งไล่กัด จากนั้นพอมันผ่านไปก็มองหมาตัวนั้นอยู่ไกล ๆ แล้วล้างสมองตัวเองว่ามันกำลังกระดิกหางให้"

"ส่วนการตบตา ผมอธิบายได้ว่าคือตอนที่คุณเดินผ่าน แล้วเลือกที่จะย่องเบา ๆ เพื่อหลบเลี่ยงความสนใจของหมาข้างถนนตัวนี้"

"สิ่งเหล่านี้แม้จะเป็นการหลอกลวง แต่แทบไม่มีความหมายอะไร เพราะหากพวกคุณทำแบบนี้ โดยเนื้อแท้แล้วก็ยังคงถูกจิตสำนึกรังแกอยู่ดี"

กู้หรันใช้มือข้างหนึ่งหยิบแก้วน้ำขึ้นมา จากนั้นก็หมุนฝาแก้วเบา ๆ

"ดังนั้น ผมจึงสนับสนุนการ 'หลอกลวง' แบบที่สองมากกว่า"

"การ 'หลอกลวง' แบบนี้ต้องการให้เราลุกขึ้นมาต่อสู้กับหมาข้างถนน"

"ในความเป็นจริง ในฐานะปัจเจกบุคคลที่อยู่ในกลุ่ม เราไม่มีทางเอาชนะจิตสำนึกที่วิวัฒนาการมาจากกลุ่มได้"

"แต่เราสามารถสร้างภาพลวงตาขึ้นมา เพื่อทำให้จิตสำนึกเข้าใจผิดไปว่าเราเอาชนะมันได้แล้ว"

"และบรรลุภารกิจการหลอกลวงได้สำเร็จ"

เมื่อเหล่าผู้ชมได้ยินการหลอกลวงแบบที่สองที่กู้หรันเสนอออกมา

บูลเล็ตคอมเมนต์ก็พลันพรั่งพรูขึ้นมาอย่างหนาแน่น

ต่างก็แทบอดใจรอไม่ไหวที่จะรู้ว่าต้องต่อสู้อย่างไร

กู้หรันให้คำตอบว่า "สร้าง 'ตัวฉัน' ที่แท้จริงขึ้นมา"

"ใช้ 'ตัวฉัน' ละทิ้งคำนิยามทั้งหมดของ 'จิตสำนึก'"

"ใช้ 'ตัวฉัน' ควบคุมสมอง เซลล์ และจุลินทรีย์"

"หลังจากจิตสำนึกส่งข้อมูลออกมา ให้ 'ตัวฉัน' เป็นผู้ตรวจสอบก่อน แล้วค่อยให้ 'ตัวฉัน' เลือกว่าจะอนุมัติให้ผ่านหรือไม่"

"ดึงจิตสำนึกให้มาอยู่ในระดับเดียวกับ 'ตัวฉัน' หรือกระทั่งให้อยู่ต่ำกว่า 'ตัวฉัน'"

"ทำให้ 'จิตสำนึก' เข้าใจผิดไปว่า เพราะมี 'ตัวฉัน' อยู่ มันจึงไม่เป็นที่ต้องการของปัจเจกบุคคลอีกต่อไป"

ในฐานะผู้ที่เคยผ่านการต่อสู้อันดุเดือดสะใจกับจิตสำนึกและคว้าชัยชนะกลับมาอย่างงดงาม กู้หรันเอ่ยขึ้นอย่างมีความหมายลึกซึ้งในเวลานี้ว่า

"และสิ่งที่น่าสนใจก็คือ กลไกพื้นฐานอย่างหนึ่งของจิตสำนึกก็คือ การดำรงอยู่ของมันจำเป็นต้องอยู่เหนือกว่าปัจเจกบุคคลอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้"

"ดังนั้น เมื่อกลไกบีบบังคับให้จิตสำนึกจำต้องหาทางกลับมาเป็นฝ่ายควบคุมให้ได้ อะไรที่ฆ่าคุณไม่ตาย ก็จะทำให้คุณแข็งแกร่งขึ้น"