บทที่ 23 ชนชั้นสูงตัวปลอมสวมแบรนด์เนมปลอม

“เสื้อผ้าประเภทนี้โดยทั่วไปแล้วจะสั่งตัด ไม่ค่อยมีที่เป็นเสื้อผ้าสำเร็จรูปเท่าไหร่ แต่ว่ามีเสื้อไหมซู่จิ่นอยู่ตัวหนึ่งที่ทำเสร็จแล้ว—”

หวังหยางรีบขัดจังหวะการแนะนำของเจ้าของร้าน: “ไหมซู่จิ่นไม่ต้องแล้ว คุณชายบ้านเราชอบแบบเรียบง่ายหน่อย—” เพื่อความสะดวกในการดำเนินการ เขากับเฮยฮั่นต่างก็แสร้งทำเป็นบ่าวรับใช้ที่มาซื้อเสื้อผ้าให้เจ้านาย ทั้งสองคนเดินดูร้านขายเสื้อผ้าสำเร็จรูปมาหลายร้านแล้ว แต่กลับไม่สามารถซื้อเสื้อผ้าที่บัณฑิตขุนนางสวมใส่ได้แม้แต่ตัวเดียว ราคาของเสื้อผ้าประเภทนี้สูงจนน่าตกใจ โดยเฉพาะไหมซู่จิ่น ซึ่งเป็นสินค้าฟุ่มเฟือยขั้นสุดยอดในสมัยโบราณ!

อีกทั้งปีนี้ที่จิงโจวไม่รู้เป็นอะไร ผ้าไหมแพรพรรณขาดแคลนอย่างประหลาด นี่ก็ยิ่งทำให้ราคาเสื้อผ้าที่สูงอยู่แล้วพุ่งทะยานขึ้นไปอีก และก็ทำให้ชนชั้นสูงตัวปลอมอย่างหวังหยางได้แต่ถอนหายใจอย่างสิ้นหวัง

เจ้าของร้านกล่าว: “แบบเรียบง่ายหน่อยก็มีเสื้อสี่เหลี่ยมผ้าหลิง กางเกงผ้าฉี่ลาย—”

“หลิง” และ “ฉี่” เป็นผ้าไหมชั้นสูงรองลงมาจากผ้าจิ่น หวังหยางก็ยังคงซื้อไม่ไหว ทำได้เพียงอธิบายให้ชัดเจนขึ้นอีกหน่อย: “เจ้านายบ้านเราค่อนข้างจะชอบเสื้อผ้าที่ดูเรียบง่ายสง่างามหน่อย”

“เรียบง่ายสง่างามรึ? ก็คือผ้า ‘หลัว’ หรือ ‘ซา’ สีพื้น?”

หวังหยางถาม: “เป็นใยไหมรึ?”

“แน่นอน”

“ขอเรียบกว่านี้อีก”

เจ้าของร้านมองสำรวจหวังหยางแวบหนึ่ง: “ถ้างั้นก็มีแต่ผ้าป่านแล้ว”

“ผ้าป่านคุณภาพดีก็ได้” หวังหยางกัดฟันพูด

เจ้าของร้านขมวดคิ้วเล็กน้อย: “ถ้าเป็นผ้าป่านก็มีเสื้อชั้นเดียวผ้าซู่อยู่ตัวหนึ่ง แต่ว่านั่นเป็นชุดที่ใส่ในฤดูร้อน ตอนนี้ใส่ยังเร็วไปหน่อย ดูตัวนี้ไหม? ผ้าตัวนี้ก็ดีมาก เป็นผ้าฝ้ายเนื้อละเอียดสีเหลืองนวลของแท้ เพิ่งจะขนส่งมาจากแคว้นสู่เมื่อเดือนที่แล้ว รูปแบบเรียบง่าย”

หวังหยางมองเสื้อผ้าบนชั้นวาง พยักหน้า แล้วถามว่า: “ราคาเท่าไหร่?”

“สี่พันสองร้อยเหรียญ”

หวังหยางรีบเบือนสายตาหนีทันที สายตาไปหยุดอยู่ที่เสื้อสีขาวตัวหนึ่งที่อยู่ไม่ไกลนัก มีลักษณะที่โดดเด่น เบาบางราวกับสายน้ำ สองตาเป็นประกาย ถามอย่างระมัดระวัง: “ตัวนี้ไม่ใช่ใยไหมใช่หรือไม่”

“เจ้าตาถึงไม่เบา ตัวนี้ดูเหมือนจะใช่ แต่จริงๆ แล้วไม่ใช่ มันก็ทอจากป่านเหมือนกัน แต่มันเป็นผ้าบางที่ทอจากปอป่านชั้นดีของไคว่จี หรือที่เรียกว่าผ้าเยว่ คุณภาพไม่ด้อยไปกว่าผ้าฝ้ายสีเหลืองนวลเลย แต่ราคาถูกกว่ามาก ขอแค่สามพันเหรียญเท่านั้น”

หวังหยางอยากจะร้องไห้แต่ไม่มีน้ำตา กัดฟันกล่าวว่า: “เจ้านายคงจะไม่ชอบตัวนี้”

เป็นเจ้านายที่ไม่ชอบ หรือเป็นเจ้าที่ไม่ชอบ? ไม่ชอบ หรือว่าซื้อไม่ไหว?

เจ้าของร้านมองหวังหยาง สายตาแฝงความขบขัน: “หรือว่าเจ้าจะพูดมาตรงๆ เลยดีกว่า ว่า ‘เจ้านาย’ ของเจ้าต้องการเสื้อผ้าแบบไหนกันแน่?” เขาเน้นเสียงคำว่าเจ้านายสองคำอย่างหนักหน่วง ท่าทางเหมือนจะมองทะลุทุกสิ่ง เขาดูออกนานแล้วว่าสองคนที่มาซื้อเสื้อผ้าถึงแม้จะแต่งตัวไม่ค่อยดี แต่กลับดูเหมือนเป็นนายบ่าวกัน

หวังหยางหน้าแดงเล็กน้อย: “ขอแบบที่ถูกที่สุด” หวังหยางไม่อยากจะเดินดูอีกต่อไปแล้ว เขาสงสัยว่าตนเองคงจะไม่สามารถซื้อเสื้อผ้าที่ชนชั้นสูงใส่ได้แม้แต่ตัวเดียว

เจ้าของร้านพูดไม่ออก: “จะถูกแค่ไหนก็คงจะไม่ใส่ผ้าป่านหยาบกระมัง อย่างไรเสียก็เป็นชนชั้นสูงนะ!”

หวังหยางกัดฟัน: “ใช่ ต้องเหมาะกับชนชั้นสูง ที่ถูกที่สุดราคาเท่าไหร่?” เจ้าของร้านแน่ใจโดยสิ้นเชิงแล้ว อะไรเรียบง่ายสง่างามอะไรเรียบง่าย ที่แท้ก็คือไม่มีเงิน!

คนผู้นี้ไม่เป็นขุนนางตกอับ ก็เป็นบุตรหลานตระกูลสามัญ “ตระกูลสามัญ” ไม่ใช่ความหมายของครอบครัวยากจนในสมัยใหม่ แต่เป็นชนชั้นที่อยู่ระหว่างตระกูลขุนนางสูงศักดิ์กับประชาชนชั้นล่าง ในยุคนั้นเรียกว่า “ตระกูลรอง” ที่เรียกว่าตระกูลรองก็คือความหมายของ “รองลงมาจากตระกูลขุนนางสูงศักดิ์” แต่หากพูดถึงภูมิหลังของตระกูล ก็ยังคงสูงกว่าประชาชนทั่วไปมากนัก หลายคนเป็นตระกูลใหญ่ที่มีอิทธิพลในท้องถิ่น พวกเขาขณะหนึ่งก็พยายามเลียนแบบชนชั้นสูง อีกขณะหนึ่งก็ถูกระบบชนชั้นที่เข้มงวดกีดกันอยู่นอกวงของชนชั้นสูง เจ้าของร้านรู้สึกว่าคนผู้นี้น่าจะจัดอยู่ในประเภทที่ฐานะทางการเงินฝืดเคืองอย่างยิ่งในบรรดาตระกูลสามัญ

เขาหาเสื้อสีขาวตัวหนึ่งออกมาจากหีบ ถามหวังหยางว่า: “เจ้าดูสิว่าเสื้อเจียอีสีขาวตัวนี้เป็นอย่างไร?” เจียอีคือเสื้อสองชั้น หนาขึ้นมาชั้นหนึ่งจากเสื้อชั้นเดียวที่ใส่ในฤดูร้อน โดยทั่วไปแล้วจะสวมใส่ในฤดูใบไม้ผลิและใบไม้ร่วง เหมาะกับอากาศในตอนนี้พอดี

หวังหยางสงสัย: “นี่ไม่เหมือนกับผ้าบางเยว่ตัวก่อนหน้านี้รึ? เพียงแต่รูปแบบต่างกันเล็กน้อย ทำไม ตัวนี้ถึงถูกกว่าตัวนั้น?”

“คุณลูกค้า ท่านลองดูให้ดีๆ อีกครั้ง เสื้อสองตัวนี้ดูเหมือนผ้าจะเหมือนกัน แต่จริงๆ แล้วแตกต่างกันมาก!”

“จริงรึ?” หวังหยางลูบเนื้อผ้า รู้สึกว่าทั้งนุ่มทั้งเบา แต่กลับไม่พบความแตกต่างอะไรเลย

เจ้าของร้านกล่าวอย่างภาคภูมิใจ: “ถ้าไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญ ก็ดูไม่ออกหรอก! นี่คือผ้าเก๋อ (ผ้าปอ) ที่ทออย่างละเอียด” เฮยฮั่นส่งเสียงอืออา: “เป็นผ้าเก๋อเนื้อละเอียดรึ?” เขาเคยได้ยินมาว่าการทอผ้าเก๋อเนื้อละเอียดนั้นยากมาก และราคาก็แพงมากด้วย

เจ้าของร้านโบกมือไม่หยุด: “ผ้าเก๋อเนื้อละเอียดของแท้คือผ้าเก๋อจากอวี้หลิน ราคาสามารถเทียบกับผ้าฝ้ายสีเหลืองนวลจากสู่จงได้เลย! นี่เป็นช่างฝีมือทอเองที่บ้าน”

หวังหยางดูอย่างละเอียด พอใจกับเสื้อตัวนี้มาก แล้วก็ถามอีกว่า: “ชนชั้นสูงใส่ตัวนี้ไม่ถือว่าซอมซ่อใช่หรือไม่” อันที่จริงแล้วเขาก็ไม่ได้คิดจะใส่ให้หรูหราอะไรมากนัก ขอเพียงแค่อย่าให้เหมือนตอนนี้ ที่พอถูกคนมองสำรวจก็รู้สึกว่าไม่ใช่ชนชั้นสูงก็พอแล้ว

จะไม่ถือว่าซอมซ่อได้อย่างไร? เจ้าของร้านคิดในใจเช่นนี้ แต่ปากกลับพูดไปอีกอย่างหนึ่ง: “นี่จะถือว่าซอมซ่อได้อย่างไร? ดูฝีเข็มสิ! ดูเนื้อผ้านี่สิ! คนทั่วไปดูไม่ออกเลยว่าเป็นผ้าปอเก๋อ! ต่อให้ดูออก ท่านก็สามารถบอกได้ว่าเป็นผ้าอวี้หลิน หรือว่าเป็นผ้าเจียวเก๋อ ใครจะกล้าดูถูก?! เว้นเสียแต่ว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญที่รู้เรื่องผ้าเป็นอย่างดี มิเช่นนั้นก็แยกแยะไม่ออกหรอก” อันที่จริงแล้วชนชั้นสูงสวมผ้าอวี้หลินหรือเสื้อผ้าเจียวเก๋อนั้นนับได้แค่ว่า “ไม่น่าเกลียด” “พอไปได้” จะพูดว่า “ใครจะกล้าดูถูก” นั่นก็เกินไปหน่อยแล้ว

แน่นอนว่าหวังหยางรู้ดีว่าคำพูดของเจ้าของร้านเชื่อไม่ได้ทั้งหมด เพียงแต่เขาไม่มีทางเลือกอื่นแล้วจริงๆ ทำได้เพียงหัวเราะเยาะตัวเอง: ชนชั้นสูงตัวปลอมสวม “แบรนด์เนม” ปลอม ก็ดูจะเข้ากันดี แล้วก็ถามว่า: “ราคาเท่าไหร่?”

“สองพันสองร้อยเหรียญ”

“แพงเกินไป! หนึ่งพัน!” หวังหยางต่อราคาลงครึ่งหนึ่งทันที “เป็นไปไม่ได้! ถ้าคุณลูกค้าคิดว่าแพงก็เชิญไปดูร้านอื่นเถอะ!” เจ้าของร้านท่าทีแข็งกร้าว

ทั้งสองคนต่อรองกันอยู่พักหนึ่ง สุดท้ายหวังหยางก็บอกว่าจะซื้อรองเท้าที่นี่ด้วย เจ้าของร้านถึงได้ยอมลดราคาลงเหลือสองพันเหรียญอย่างไม่เต็มใจ หวังหยางเลือกซื้อรองเท้าฮู่โถวที่ทำจากผ้าธรรมดาที่สุดอีกคู่หนึ่ง ราคากลับตั้งห้าร้อยเหรียญ! คราวนี้เจ้าของร้านไม่ยอมลดแม้แต่เหรียญเดียว

อันที่จริงแล้วหวังหยางสามารถเลือกรองเท้าหัวสี่เหลี่ยมหรือรองเท้าหัวกลมที่ถูกกว่าได้ แต่รูปแบบของรองเท้าสองชนิดนี้ค่อนข้างเตี้ย ส่วนใหญ่แล้วจะเป็นบ่าวรับใช้ในบ้านของชนชั้นสูงสวมใส่ เพื่อไม่ให้ถูกจับได้ ก็ทำได้เพียงยอมเป็นผู้บริโภคที่โง่เขลาแล้ว

เงินสองพันห้าเขายังเอาออกมาไม่ได้ จะเลือกซื้อกระโปรงหรือกางเกงที่ใส่ท่อนล่างก็ยิ่งไม่กล้าเข้าไปใหญ่ โชคดีที่ชนชั้นสูงในสมัยหกราชวงศ์นิยมสวมเสื้อคลุมยาวแขนกว้าง ต้องการความรู้สึกที่พลิ้วไหวสง่างาม ก็เพราะเหตุผลนี้ ร้านค้าบางแห่งจึงกล้าที่จะไม่จำกัดขนาด วางขายเสื้อผ้าสำเร็จรูปออกมาเลย

หวังหยางลองวัดดู เสื้อเจียอีสีขาวตัวนั้นชายเสื้อค่อนข้างยาว ดังนั้นผ้าท่อนล่างของตนเองก็จะไม่เด่นชัดนัก มิเช่นนั้นเขาคงจะต้องเลือกซื้อกระโปรงหรือกางเกงอีก หรือไม่ก็เปลี่ยนไปซื้อเสื้อคลุมยาวที่ท่อนบนและท่อนล่างติดกัน

หวังหยางกับเจ้าของร้านบอกว่าเงินที่นำมาไม่พอ จะต้องกลับไปเอาเงิน แล้วก็กำชับเจ้าของร้านให้เก็บเสื้อผ้ากับรองเท้าที่เขาเลือกไว้ให้ดี แล้วก็เดินจากไปพร้อมกับเฮยฮั่น

เฮยฮั่นทำหน้าเศร้า: “คุณชาย สองพันห้าร้อยเหรียญ พวกเราขาดไปครึ่งหนึ่งกว่าๆ จะไปหาเงินมาจากไหนขอรับ?”

“ข้าขอคิดดูก่อน” หวังหยางก้มหน้าลง เดินไปข้างหน้าพลางครุ่นคิดถึงหนทางหาเงิน เดินผ่านหน้าร้านเหล้าร้านหนึ่ง กำลังจะเดินออกจากซอยนี้ แขนก็ถูกใครบางคนจับไว้ แล้วก็ถูกดึงเข้าไปในร้านเหล้า!

หวังหยางตกใจไปทีหนึ่ง กำลังจะสลัดตัวออก มือที่ดึงเขาก็ปล่อยออกทันที เห็นเพียงเด็กหนุ่มอ้วนคนหนึ่งอายุสิบแปดสิบเก้าปีสวมเสื้อผ้าหรูหราปักลายงดงาม ทำหน้าจริงจังกล่าวว่า: “ข้าทำไปก็เพื่อเจ้าดี!”

“คุณชาย!” เฮยฮั่นรีบร้อนวิ่งเข้าไปในร้านเหล้าเพื่อดูสถานการณ์

ในร้านเหล้ามีคนนั่งอยู่ยี่สิบกว่าคน ล้วนเป็นเด็กหนุ่มวัยเดียวกับเจ้าอ้วนน้อย ในจำนวนนั้นครึ่งหนึ่งแต่งกายหรูหราเป็นพิเศษ ส่วนที่เหลือก็แต่งกายได้เหมาะสมอย่างยิ่ง พวกเขาชำเลืองมองไปนอกหน้าต่างเป็นระยะๆ พอได้ยินเสียงเรียกของเฮยฮั่น ก็หันมาถลึงตาใส่เฮยฮั่นพร้อมกัน

“ชู่ว์!” เด็กหนุ่มอ้วนทำท่าจุ๊ปากให้เฮยฮั่น แล้วก็ชี้ให้หวังหยางไปนั่งที่นั่งตรงข้ามโต๊ะ: “ฟังข้าเถอะ นั่งดูอยู่ตรงนี้ก็พอแล้ว ไม่คุ้มหรอก”

————————

หมายเหตุ: คำว่าตระกูลสามัญในปัจจุบันถูกใช้อย่างไม่เป็นทางการ ความไม่เป็นทางการนี้ก็ขยายไปถึงวงการวิชาการด้วย ในบทความเกี่ยวกับหกราชวงศ์จำนวนไม่น้อยก็มักจะสับสนระหว่างแนวคิด “คนสามัญ” “ตระกูลสามัญ” เป็นต้น โดยใช้แทนความหมายของคนที่ไม่มีภูมิหลังทางครอบครัว อันที่จริงแล้วหากย้อนกลับไปในบริบททางประวัติศาสตร์แล้วไม่ได้เป็นเช่นนั้น คนรากหญ้าที่ไม่มีภูมิหลังทางครอบครัวเลยในยุคนั้นไม่สมควรถูกเรียกว่าตระกูลสามัญ เกี่ยวกับปัญหานี้ใน “การทดลองอภิปรายระบบตระกูลขุนนางในสมัยเว่ย จิ้น และราชวงศ์เหนือใต้” ของจูจงปิน และ “การศึกษาระบบเก้าขั้นของขุนนาง” ของมิยาซากิ อิจิซาดะ ล้วนมีการอภิปรายไว้แล้ว สามารถอ้างอิงได้