บทที่ 371 มิอาจเทียบเทียมรัศมี

เฉินฉี่หมิงไม่เชื่อเด็ดขาด! ต่อให้เจ้าจะเป็นคุณชายอัจฉริยะ แต่จะเป็นขงเบ้งกลับชาติมาเกิดได้จริงๆ หรือ?! ตอนนี้ทุกคนพลาดท่าเสียที นี่คือวิกฤต แต่ก็เป็นโอกาส! ในเมื่อคนผู้นี้เชี่ยวชาญเรื่องการทหารขนาดนี้ เรื่องการบริหารบ้านเมืองคงไม่รู้เรื่องหรอกกระมัง? งั้นก็ถามเรื่องการบริหารบ้านเมืองนี่แหละ! เฉินฉี่หมิงคิ้วขมวด สายตาคมกริบดั่งเข็ม: "คุณชายสามารถอธิบายความเปลี่ยนแปลงของภาษีที่ดินและภาษีครัวเรือนตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันได้หรือไม่?" หวังหยางยิ้ม: "ทำไมจะไม่ได้เล่า? ภาษีที่ดินเก็บจากไร่นา ภาษีครัวเรือนเก็บจากครัวเรือน สมัยฮั่นมีแต่ภาษีที่ดินไม่มีภาษีครัวเรือน สมัยพระเจ้าฮั่นโกโจ ภาษีที่ดินเก็บหนึ่งในสิบห้า ถึงสมัยพระเจ้าจิงตี้ เก็บหนึ่งในสามสิบ สมัยฮั่นตะวันออกก็ยังคงเดิม นี่คือภาษีที่จ่ายเป็นผลผลิต นอกจากผลผลิตแล้ว ยังมีภาษีปาก ซึ่งเก็บตามจำนวนคน สมัยพระเจ้าฮั่นอู่ตี้ทำสงคราม ประชาชนอายุเจ็ดถึงสิบสี่ปี ต้องจ่ายคนละยี่สิบสามอีแปะ ต่อมากลายเป็นกฎหมาย อายุสิบห้าปีขึ้นไปต้องจ่ายภาษีรายหัว ปีละครั้ง จำนวนเงินอาจเพิ่มหรือลด แต่โดยทั่วไปอยู่ที่ร้อยยี่สิบอีแปะ ดังนั้นครอบครัวห้าคน สามีภรรยาบวกเด็กสามคน ก็ต้องจ่ายภาษีรายหัวสองคน ภาษีปากสามคน ปีหนึ่งจ่ายสามร้อยเก้าอีแปะ ถ้าข้าวสารหนึ่งโต่วราคา 10 อีแปะ ก็เท่ากับข้าวสารสามสือ (หน่วยตวงข้าวโบราณ) ภาษีที่ดินครอบครัวทั่วไปมีที่ดินเจ็ดสิบไร่ เก็บหนึ่งในสามสิบ ปีหนึ่งจ่ายเจ็ดสือ มากกว่าภาษีปากและภาษีรายหัวหนึ่งเท่า สรุปคือรายได้หลักมาจากภาษีที่ดิน ภาษีประชากรเป็นรอง ถึงสมัยโจโฉรวบรวมเหอเป่ย ยกเลิกภาษีปากและภาษีรายหัว เปลี่ยนเป็นเก็บผ้าไหมสองพับ นุ่นสองชั่งต่อครัวเรือน จึงเกิดภาษีครัวเรือนขึ้น เรียกว่า 'ฮู่เตี้ยว' เปลี่ยนจากการเก็บภาษีตามจำนวนคนเป็นตามครัวเรือน และเปลี่ยนจากเก็บเงินสดเป็นสิ่งของ ส่วนภาษีที่ดินก็เปลี่ยนจากแบ่งส่วนแบ่งเป็นเก็บแบบเหมาจ่าย ไม่แบ่งปีอุดมสมบูรณ์หรือปีขัดสน ไม่แบ่งนาดีนาเลว เก็บภาษีไร่ละสี่เซิงเท่ากันหมด นาสมัยฮั่นผลผลิตเฉลี่ยปีละสามหู เก็บหนึ่งในสามสิบก็เท่ากับหนึ่งโต่ว สมัยวุยก๊กเก็บแค่สี่เซิง ภาษีที่ดินลดลงครึ่งหนึ่ง เพราะสมัยวุยก๊กมีการทำนาทหารกันอย่างกว้างขวาง ผลประโยชน์จากการทำนาทหารแบ่งกันระหว่างประชาชนกับรัฐ (ห้าสิบห้าสิบ) เพิ่มส่วนนี้ลดส่วนนั้นได้ ดังนั้นภาษีที่ดินทั่วไป จึงลดลงครึ่งหนึ่ง..."

เรื่องภาษีอากรเป็นเรื่องสำคัญที่สุดของบ้านเมือง หากไม่รู้อดีตก็ไม่อาจตัดสินปัจจุบัน หากไม่รู้ปัจจุบันก็ไม่อาจพิสูจน์อดีต ดังนั้นขุนนางที่มีชื่อเสียงด้านการบริหารจัดการภาษีในประวัติศาสตร์ล้วนเป็นผู้รอบรู้ อย่างเถาหรูสี กัวเหวินหยวน ที่เข้าใจหลักการภาษี ฟังแล้วก็รู้สึกตาสว่าง! ราวกับเดินในที่มืดมานาน จู่ๆ ก็เห็นแสงสว่าง! ส่วนคนอย่างข่งฉางอวี๋ เซวียเซ่า ที่พอรู้บ้างแต่ไม่ได้ศึกษาลึกซึ้ง ก็ฟังอย่างตั้งใจ รู้สึกว่าเรื่องที่เคยสงสัยมานานได้รับการไขกระจ่าง! เฉินฉี่หมิงใจหายวาบไปกว่าครึ่ง พอนึกถึงว่าเดี๋ยวหวังหยางต้องถามกลับแน่ ก็รู้สึกปวดหัว! ส่วนอ๋องแห่งปาตงนั้น—— สรุปคือ เปิ่นหวังได้ขงเบ้งแล้ว???? ไม่สิ เจิ้นได้ขงเบ้งแล้วต่างหาก!!!!!!! โฮะๆๆๆๆๆๆๆ!!!!!!!!!!! มุมปากของอ๋องแห่งปาตงแทบจะฉีกถึงหู! แต่ไม่อยากเสียฟอร์ม จึงฝืนกลั้นไว้ ไม่หัวเราะออกมา แต่ถึงปากจะไม่ส่งเสียง แต่ท่าทางกลับดูลุกลี้ลุกลน ดวงตาพยัคฆ์เป็นประกายวิบวับ ตัวสั่นระริกเหมือนกระรอกหางใหญ่ที่เพิ่งเก็บลูกสนยักษ์ได้แต่พยายามทำตัวนิ่งเฉย โชคดีที่ทุกคนจดจ่ออยู่กับหวังหยาง จึงไม่ได้สังเกตว่าพยัคฆ์แห่งปาตงกลายเป็นกระรอกแห่งปาตงไปแล้ว...

"......หลังจากราชวงศ์จิ้นปราบง่อก๊ก รวมแผ่นดินเป็นหนึ่งเดียว อนุญาตให้ผู้ชายครอบครองที่ดินแปดสิบไร่ ผู้หญิงสามสิบไร่ กำหนดให้ห้าสิบไร่เก็บภาษีสี่หู เก็บแบบเหมาจ่ายไม่แบ่งส่วนแบ่ง เหมือนกับสมัยโจโฉ แต่ภาษีต่อไร่รวมแปดเซิง มากกว่าสมัยโจโฉเท่าตัว แต่สมัยโจโฉมีที่ดินมากก็เก็บมาก สมัยจิ้นกลับไม่ใช่ เก็บภาษีที่ดินตามจำนวนคน ไม่ใช่ตามจำนวนจริง ผู้ชายวัยแรงงานเก็บแค่ห้าสิบไร่ เกินกว่านี้ไม่เก็บ ผู้ชายวัยรองแรงงานยี่สิบห้าไร่ ผู้หญิงวัยแรงงานยี่สิบไร่ ผู้หญิงวัยรองแรงงานไม่เก็บ (อายุสิบสามถึงสิบห้า อายุหกสิบเอ็ดถึงหกสิบห้าคือวัยรองแรงงาน ต่ำกว่าสิบสาม สูงกว่าหกสิบห้า คือเด็กและคนชรา) เจตนาคือให้ประชาชนทั่วหล้า มีที่ดินเท่ากัน จ่ายภาษีเท่ากัน แต่เดิมภาษีที่ดินเก็บตามที่ดิน มาถึงตอนนี้กลายเป็นภาษีประชากร คนที่มีที่ดินมากไม่ต้องจ่ายเพิ่ม คนที่มีที่ดินน้อยกลับต้องจ่ายเต็มจำนวน ประชาชนที่แบกรับภาระไม่ไหวไม่หนีออกจากทะเบียนราษฎร์ ก็ขายตัวเป็นทาส เป็นแรงงาน หรือเป็นบริวารของตระกูลใหญ่ ผู้ลี้ภัยแย่งกันไปพึ่งพาเอกชนไม่กลับเข้าระบบรัฐ ทะเบียนราษฎร์ของรัฐลดลงทุกวัน แต่บริวารของตระกูลใหญ่กลับเพิ่มขึ้นทุกวัน นี่ไม่ใช่เจตนาเดิมของระบบภาษี แต่เป็นสถานการณ์บีบบังคับต่างหาก ส่วนระบบภาษีครัวเรือนก็มีการเปลี่ยนแปลง——" หวังหยางพูดถึงตรงนี้ก็หันไปมองเฉินฉี่หมิงพอดี เฉินฉี่หมิงตกใจแทบสิ้นสติ ระแวงไปหมด! เขากังวลมาตลอดว่าจะโดนถามจนใบ้กินเหมือนคนอื่น พอเห็นหวังหยางมองมา ก็คิดไปเองว่าหวังหยางจะถาม ไม่สนว่าจะถูกหรือผิด รีบชิงพูดก่อน: "คุณชายหวังมีความรู้กว้างขวาง ความสามารถล้ำเลิศ! ข้าพเจ้ายอมรับนับถือจากใจจริง! ข้าพเจ้ามีอีกคำถามอยากจะขอคำชี้แนะจากคุณชายหวัง: หากหนังสือราชการจากหน่วยงานในอำเภอส่งขึ้นไป (เสนอ) ที่ว่าการมณฑล ที่ว่าการมณฑลตอบกลับ อำเภอร่างหนังสือตอบกลับตามคำตอบของมณฑล แล้วส่งให้ฝ่ายตรวจสอบ (ที่ว่าการมณฑลในท้องถิ่นก็มีฝ่ายตรวจสอบ ดูหมายเหตุท้ายบทที่ 253 'ทำนายฝัน') ตรวจสอบลงนาม ในร่างหนังสือที่ส่งให้ฝ่ายตรวจสอบตรวจสอบ สามคำแรกของรูปแบบหนังสือราชการคืออะไร?" เฉินฉี่หมิงพูดเร็วปรื๋อ ตอนแรกทุกคนยังไม่เข้าใจความหมาย แต่พอฟังจบ ต่างก็คิดในใจว่าเฉินฉี่หมิงช่างไร้ยางอาย! จากที่ทุกคนโจมตีหวังหยางว่าไม่มีความสามารถในการปฏิบัติจริง จนถึงหวังหยางโต้กลับ เดิมพันตัดสินแพ้ชนะ ทุกคนรู้กันดีว่าล้วนเป็นเรื่องความรู้ในการกอบกู้บ้านเมืองและช่วยเหลือประชาชน จู่ๆ เจ้ามาถามเรื่องหยุมหยิมพวกนี้ ก็เหมือนกับปราชญ์สองคนกำลังถกเถียงเรื่องคัมภีร์ คนหนึ่งเห็นท่าจะแพ้ ก็ถามอีกฝ่ายกะทันหันว่า: ใน 'หลุนอวี่' กล่าวว่า 'ไม้ผุแกะสลักไม่ได้' งั้นขั้นตอนการแกะสลักไม้จริงๆ คืออะไร? ปราชญ์อีกฝ่าย: ??? เจ้าล้อข้าเล่นรึเปล่า??? ส่วนคนหัวไวมองออกทันทีว่าเฉินฉี่หมิงไม่เพียงแต่ไร้ยางอาย แต่ยังไร้ยางอายถึงที่สุด! เจ้านี่คิดว่าหวังหยางเป็นคนตระกูลหวังแห่งหลางหยา ความรู้กว้างขวาง กลัวว่าจะเคยเห็นหนังสือเสนอจากอำเภอถึงมณฑลจริงๆ! ดังนั้นหนึ่งเขาไม่ถามหนังสือเสนอตรงๆ แต่ถามหนังสือตอบกลับครั้งที่สอง (หนังสือราชการระหว่างหน่วยงานบนล่างเป็นแบบสองทาง ไปหนึ่งกลับหนึ่งนับเป็นหนึ่งการตอบกลับ หนังสือตอบกลับครั้งที่สองรูปแบบจะเปลี่ยนไป) สองไม่ถามรูปแบบหนังสือราชการของหนังสือตอบกลับจากอำเภอ แต่ถามร่างหนังสือ (ใช่แล้ว ร่างหนังสือราชการก็มีรูปแบบตายตัว) เรื่องนี้มีแต่ข้าราชการที่รับผิดชอบโดยตรงเท่านั้นถึงจะรู้ เจ้าเป็นคุณชายตระกูลสูงศักดิ์ ต่อให้มีความรู้กว้างขวางแค่ไหน ก็คงไม่เคยเห็นร่างหนังสือราชการหรอกนะ?!

หวังหยางเคยเห็นจริงๆ แต่น่าเสียดาย เขาเห็นต้นฉบับหนังสือราชการสมัยฮั่นและถัง ไม่ใช่สมัยราชวงศ์ใต้ ในด้านประวัติศาสตร์ หวังหยางเชี่ยวชาญที่สุดคือสมัยฮั่นและถัง ถ้าเฉินฉี่หมิงถามหนังสือราชการสมัยฮั่นและถัง หวังหยางไม่เพียงแต่ตอบได้ ยังสามารถถามกลับด้วยหนังสือราชการระดับสูงกว่าได้อีก เฉินฉี่หมิงอยู่แต่ในท้องถิ่น รู้เรื่องหนังสือราชการระดับมณฑลและอำเภอ แต่กฎระเบียบหนังสือราชการระหว่างหน่วยงานส่วนกลาง อาจจะไม่รู้ละเอียดนัก ถ้าถามกลับแบบนี้ สถานะหลางหยาของเขาก็ยิ่งมั่นคง แต่สวรรค์ไม่เป็นใจ หวังหยางแม้จะขยันเรียนรู้ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น หลังทะลุมิติมา แต่ก็ไม่เคยเห็นร่างหนังสือตอบกลับครั้งที่สองจากอำเภอถึงมณฑลจริงๆ อย่าว่าแต่ร่างเลย ของจริงก็ไม่เคยเห็น! แต่ในเมื่อเฉินฉี่หมิงเล่นนอกกติกา หวังหยางก็ไม่กลัวที่จะเล่นลูกไม้กลับ หวังหยางมองเฉินฉี่หมิง ยิ้มกล่าว: "คำถามนี้ช่างแปลกใหม่ เหมือนกับร่วมกันแต่งบทกวีเกี่ยวกับมหาสมุทร คนอื่นเขียนถึงความกว้างใหญ่ไพศาลของลมและเมฆ ท่านกลับสนใจแต่ตะปูเรือสำปั้น; เปรียบเหมือนร่วมกันมองท้องฟ้าและทางช้างเผือก คนอื่นถกเถียงถึงความกว้างใหญ่ของจักรวาล ท่านกลับพูดถึงปีกหิ่งห้อย แปลกใหม่ก็แปลกใหม่อยู่หรอก แต่น่าเสียดายที่ไม่ถูกกาละเทศะ วันนี้ภายใต้บัลลังก์ท่านอ๋อง ในห้องโถงอันสูงส่ง สิ่งที่พูดคุยกันล้วนเป็นเรื่องสำคัญของบ้านเมืองและการทหาร ส่วนเรื่องสมุดบัญชีและงานเขียนเล็กๆ น้อยๆ ที่ท่านกล่าวถึง ใต้แสงตะเกียงของเสมียน หน้าโต๊ะผู้ช่วย ถึงจะเป็นที่ที่ท่านควรจะไปแสดงฝีปาก——" เฉินฉี่หมิงหน้าแดงก่ำ หวังหยางมองเฉินฉี่หมิง ทำหน้าจริงจังเสนอแนะ: "หากท่านสนใจเรื่องพวกนั้น ไม่ลองย้ายไปที่ระเบียงทางเดินดูล่ะ? คิดว่าด้วยความสามารถด้านงานเอกสารของท่าน หากไปถกเถียงที่นั่น คงจะเป็นที่หนึ่ง เป็นผู้นำกลุ่มได้แน่!" อ๋องแห่งปาตงได้ยินคำว่า "ความสามารถด้านงานเอกสาร" ก็พ่นเหล้าออกมาทันที! เถาหรูสีและเซวียเซ่าก็หัวเราะออกมา! คนอื่นๆ ก็กลั้นหัวเราะไม่อยู่ แม้แต่หลี่จิ้งเซวียนที่อารมณ์บูดบึ้ง พอได้ยินคำว่า "เป็นที่หนึ่ง", "เป็นผู้นำกลุ่ม" ก็กลั้นไม่อยู่เหมือนกัน! แสบ แสบจริงๆ! พอเทียบกันแล้ว ที่ตัวเองแพ้ดูเหมือนจะไม่เจ็บปวดเท่าไหร่แล้ว... เฉินฉี่หมิงสติแตก! รู้สึกเหมือนโดนตบหน้าอย่างแรง เลือดขึ้นหน้าจนแดงเหมือนหัวไชเท้า ชี้หน้าหวังหยาง นิ้วสั่นระริก: "เจ้า เจ้า......" หวังหยางยิ้ม ไม่พูดอะไร มองเฉินฉี่หมิงนิ่งๆ นิ้วที่ชี้หน้าหวังหยางของเฉินฉี่หมิง ค้างอยู่อย่างนั้นท่ามกลางเสียงหัวเราะคิกคัก แล้วไม่รู้คิดอะไรขึ้นได้ ไม่นานก็ตกลงอย่างหมดแรง หวังหยางไม่สนใจเฉินฉี่หมิงอีก กวาดสายตามองไปรอบๆ: "ยังมีท่านใดอยากจะชี้แนะอีกหรือไม่?" ทุกคนหยุดหัวเราะ อ๋องแห่งปาตงเริ่มยิ้ม! เขาลุกขึ้น รับเสื้อคลุมลายสัตว์มงคลทอทองที่เตรียมไว้แล้วจากสาวใช้ ท่ามกลางสายตาตกตะลึงของทุกคน เดินไปตรงหน้าหวังหยาง หวังหยางก็รู้หน้าที่ลุกขึ้นยืนคารวะ อ๋องแห่งปาตงสะบัดเสื้อคลุมพื้นแดงลายดำทองคลุมลงบนไหล่ของหวังหยางด้วยมือตนเอง แรงลมจากเสื้อคลุมกดเปลวเทียนวูบลง คุณชายเลิกคิ้วเล็กน้อย งดงามดั่งภาพวาด—— อาภรณ์ล้ำค่าพลิ้วไหว แววตากล้าหาญดั่งคมดาบ เงาเทียนก้มหัว มิอาจเทียบเทียมรัศมี อ๋องแห่งปาตงผูกสายรัดเอวให้หวังหยางอย่างตั้งใจ จากนั้นถอยหลังมาชื่นชม เห็นหวังหยางสวมผ้าคลุมไหล่สีดำ องอาจสง่างาม ยืนตรงดั่งต้นหยก ท่าทางดั่งสายลมบริสุทธิ์ อดไม่ได้ที่จะร้องชม! เขาตบไหล่หวังหยาง แล้วพูดประโยคที่เตรียมไว้เนิ่นนาน คิดว่าวันหน้าอาจจะได้จารึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์—— "ข้าไม่ดีใจที่ได้จิงโจว แต่ดีใจที่ได้จือเหยียน!" ทุกคนหน้าถอดสี! ส่วนหวังหยางในใจก็ถอนหายใจอย่างโล่งอกในที่สุด เขารู้ว่า ชีวิตของเขา ปลอดภัยไปเปลาะหนึ่งแล้ว ที่เขาวันนี้จงใจแสดงความอวดดีและอวดความสามารถ หนึ่งเพื่อรักษาชีวิต สองเพื่อให้ได้รับความสำคัญ ส่วนเจตนาที่สาม ไม่ได้อยู่ที่ตอนนี้ ไว้ค่อยว่ากัน "เด็กๆ! ถ่ายทอดคำสั่งไปทั่วจวนอ๋อง! ต่อไปหวังหยางสวมเสื้อคลุมตัวนี้ ทหารยามต้องทำความเคารพ เข้าออกได้โดยไม่ต้องขออนุญาต! และเตรียมเงินสองแสน ส่งไปที่บ้านหวังหยาง!" หวังหยางฉวยโอกาส: "ข้าได้ยินว่าบ้านข้าถูกล็อค..." อ๋องแห่งปาตงโกรธจัดทันที! "มีเรื่องเช่นนี้ด้วยรึ? ใครทำ!" หวังหยาง: ...... ข่งฉางอวี๋รีบก้าวออกมา: "ข้าน้อยยุ่งวุ่นวายมาหลายวัน ไม่ได้ยินเรื่องนี้ ท่านอ๋องนำทัพอยู่ข้างนอก เพิ่งกลับเข้าเมือง ย่อมไม่ทราบ อาจจะเป็นคนข้างล่างถือวิสาสะทำไปเอง?" อ๋องแห่งปาตงชมข่งฉางอวี๋ในใจว่ารู้ใจ แต่ภายนอกยังคงทำท่าโกรธเคือง โบกมือด่าทอ: "เจ้าพวกโง่เง่า! บังอาจล็อคบ้านของจือเหยียน ตาบอดกันรึไง! รีบไปปลดล็อคเดี๋ยวนี้! แล้วจับคนที่ล็อคมามัดไว้! เปิ่นหวังจะลงโทษอย่างหนัก! อย่างหนัก!"