บทที่ 44 เรื่องวิชาการพันปี จะตัดสินด้วยการโต้แย้งได้อย่างไร?

ถ้าหากไม่รู้ว่าอะไรทำได้ อะไรทำไม่ได้ การกระทำก็จะไม่มีหลักฐาน พฤติกรรมก็จะไม่มีที่มา ไม่แน่ว่าเมื่อไหร่ก็จะไปเหยียบโดนกับดัก สุดท้ายอาจจะไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตายอย่างไร

พื้นฐานของกฎหมายราชวงศ์ฉีใต้คือ “กฎหมายไท่สื่อ” ที่เรียกว่า “กฎหมายไท่สื่อ” ก็คือกฎหมายที่ประกาศใช้ในปีไท่สื่อที่สี่ของราชวงศ์จิ้นตะวันตก (ค.ศ. 267) หลังจากนั้นก็ถูกนำมาใช้โดยคนรุ่นหลังมาโดยตลอด ตั้งแต่ปีที่แล้ว ราชสำนักก็ได้เริ่มแก้ไขกฎหมายใหม่ เพียงแต่หวังหยางในตอนนี้ยังไม่รู้เท่านั้นเอง หวังหยางยิ่งไม่รู้ไปกว่านั้นว่า ในขณะที่เขากำลังก้มหน้าก้มตาศึกษากฎหมายอยู่ ในห้องที่ไม่ไกลนักกำลังมีการสนทนาเกิดขึ้น และการสนทนานี้ในไม่ช้าก็จะส่งผลกระทบถึงหวังหยาง.....

...

“อะไรนะ!” หลิวเจาทั้งตกใจทั้งโกรธ “เรื่องวิชาการพันปี จะตัดสินด้วยการโต้แย้งได้อย่างไร? นี่ไม่ใช่การสนทนาเชิงปรัชญา! ข้าจะไปเข้าเฝ้าท่านอ๋อง!”

เซี่ยซิงหานกล่าวอย่างเศร้าสร้อย: “ไม่มีประโยชน์เพคะ ท่านอ๋องตัดสินพระทัยแล้ว ได้ยินมาว่าราชโองการก็เขียนเสร็จแล้ว บ่ายวันนี้ก็จะประกาศออกมาแล้ว อีกอย่างการโต้แย้งทางวิชาการขงจื๊อ ก็มีแบบอย่างมาแต่เนิ่นนานแล้ว ในสมัยจักรพรรดิฮั่นจางตี้ เหล่าบัณฑิตขงจื๊อได้ประชุมกันที่หอปฏิบัติธรรมไป๋หู่ บรรยายถึงความเหมือนและความต่างของ ‘ห้าคัมภีร์’ ท่านอ๋องกำหนดสถานที่โต้แย้งไว้ที่ลานปฏิบัติธรรมไป๋หู่ เห็นได้ชัดว่ามีความหมายที่จะเจริญรอยตามปราชญ์ในอดีต”

หลิวเจาโกรธจัด: “การประชุมที่ไป๋หู่ในครั้งนั้น จักรพรรดิฮั่นจางตี้ทรงตัดสินแพ้ชนะด้วยพระองค์เอง ทุกคนต่างก็ชื่นชม นั่นเป็นเพราะจักรพรรดิจางตี้ไม่มีความลำเอียง! ดังนั้นการสนทนาวิชาการก็สนทนากันได้อย่างราบรื่น! แต่ตอนนี้ท่านอ๋องแสดงออกอย่างชัดเจนว่าเอนเอียงไปทางวิทยาลัยหวังก่วน แพ้ชนะก็ไม่ใช่ว่าขึ้นอยู่กับคำพูดของพระองค์เพียงคำเดียวรึ?”

เซี่ยซิงหานขมวดคิ้ว: “จะลำเอียงแค่ไหนก็ต้องให้คนยอมรับ ในเมื่อเป็นการโต้แย้งอย่างเปิดเผย คนที่มาต้องมีมากอย่างแน่นอน ขอเพียงแค่สามารถโต้แย้งหลิ่วต้านในทางวิชาการได้จริงๆ คิดว่าท่านอ๋องก็คงจะไม่ทุจริตอย่างเปิดเผย”

“สองสำนักจินกู่เหวินโต้แย้งกันมานานแล้ว จะโต้แย้งในทางวิชาการให้ล้มลงแทบจะเป็นไปไม่ได้! ถ้าหากเป็นการเอาชนะหลิ่วต้านด้วยความรู้ ก็อาจจะพอมีความหวังอยู่บ้าง เพียงแต่ด้วยความสามารถในการโต้แย้งของหลิ่วต้าน ความรู้ที่ลึกซึ้ง แม้แต่ท่านเหวินเซี่ยนกงหวังเจี่ยนผู้ล่วงลับก็ยังชื่นชมเขาไม่ขาดปาก กล่าวว่า ‘มังกรสองตัวสกุลหลิ่ว กล่าวได้ว่าเป็นหนึ่งวันพันลี้’ ข้าไม่มีความมั่นใจว่าจะชนะเขาได้จริงๆ อันที่จริงแล้วถ้าหากเป็นการทดสอบพื้นฐานความรู้ ข้าก็ไม่กลัว แต่การโต้แย้งด้วยวาทศิลป์ต่อหน้าสาธารณชน และยังอยู่ภายใต้สถานการณ์ที่การตัดสินไม่เป็นธรรม...” หลิวเจาถอนหายใจ: “เว้นเสียแต่ว่าจะได้เปรียบอย่างท่วมท้น โต้แย้งเขาจนพูดไม่ออก แต่ด้วยความสามารถของหลิ่วต้าน นี่แทบจะเป็นไปไม่ได้...” เขาพูดไปได้ครึ่งหนึ่ง ตาก็เป็นประกายขึ้นมา หลุดปากร้องออกมาว่า: “จะเป็นไปไม่ได้ได้อย่างไร?!”

“ท่านอาคิดวิธีออกแล้วรึเพคะ?” เซี่ยซิงหานกล่าวอย่างดีใจ สองตาของหลิวเจาเป็นประกาย: “ข้ามีตัวเลือกอยู่คนหนึ่ง ตอนนี้ก็อยู่ในโรงเรียนประจำเมือง ขอเพียงแค่เขายอมออกโรง โอกาสชนะก็ไม่น้อยเลย!”

เซี่ยซิงหานรีบถาม: “คือใครเพคะ?”

“หวังหยาง เจ้าเคยเห็นแล้ว ก็คือเมื่อวานซืนตอนบ่าย...” เซี่ยซิงหานพอได้ยินคำว่าหวังหยางสองคำ ก็เหมือนกับแมวขาวตัวน้อยที่ขนพองฟู เกือบจะกระโดดขึ้นมาจากที่นั่ง: “เขายังไม่ไปอีกรึ?! เขาอยู่ที่ไหน!”

หลิวเจาเห็นเซี่ยซิงหานที่ปกติแล้วสงบนิ่งดั่งสายน้ำกลับตื่นเต้นขึ้นมากะทันหัน ก็ไม่เข้าใจ: “หลานหญิง เจ้าเป็นอะไรไป...” เซี่ยซิงหานรู้ตัวว่าตนเองเสียกิริยา ค่อยๆ ผ่อนคลายกระดูกสะบัก ยืดเอวระหงตรง แล้วก็กลับมาสู่ท่าทางการนั่งที่สง่างามตามมาตรฐานที่สุดในวันวาน กล่าวด้วยน้ำเสียงแน่วแน่: “คนผู้นี้ใช้ไม่ได้!”

“ทำไม?” หลิวเจาตะลึงงัน “เขา...เขาเหลาะแหละไร้ความรู้!” เซี่ยซิงหานกล่าวอย่างเคียดแค้น

“พูดมาจากไหนกัน? ถ้าหากว่าเขาเหลาะแหละไร้ความรู้ งั้นทั่วทั้งใต้หล้าจะมีกี่คนที่นับว่ามีความรู้ความสามารถที่แท้จริง? หลานหญิง เจ้ามีความเข้าใจผิดอะไรกับเขารึไม่?” เซี่ยซิงหานพอนึกถึงหวังหยางก็โกรธจนเข่นเขี้ยวเคี้ยวฟัน

ตอนที่นางอ่านบทกวีนั้นก็รู้สึกว่ามีอะไรผิดปกติแล้ว สี่ประโยคแรก “พเนจรท่องยุทธภพพร้อมสุรา เอวบางร่างน้อยเบาดั่งฝ่ามือ เขาตงซานลุกขึ้นสู้เพื่อปวงประชา ได้มาซึ่งนามเสนาบดีผู้มีชื่อเสียง” ดูเหมือนจะกำลังพูดถึงเซี่ยอานที่สละชีวิตที่สุขสบายมีนางโลมที่เขาตงซาน ลุกขึ้นมาอย่างเด็ดเดี่ยว ช่วยเหลือปวงประชาราษฎร์ ไม่มีปัญหาอะไร

แต่ถ้านี่เป็นบทกวีรำลึกอดีตที่เขาเขียนขึ้นเองก็แล้วไป แต่นี่บทกวีนี้ส่งให้เซี่ยซิงหาน! ขึ้นมาก็พูดถึงว่าเอวบางของสตรีเป็นอย่างไร พูดจาเหลาะแหละ ดูเหมือนจะมีความหมายแฝงอยู่ ตอนนั้นเซี่ยซิงหานก็ค่อนข้างโกรธแล้ว รู้สึกว่าคนผู้นี้ใช้คำพูดไม่เหมาะสม เดิมทีอยากจะจับเขามาสั่งสอนสักหน่อย แต่กลับถูกเขาใช้กลอุบายหนีไปได้

ต่อมาได้พบกันที่โรงเรียนประจำเมือง เกรงใจหน้าหลิวเจา ถึงได้ยังไม่ได้อาละวาดชั่วคราว แต่ใครจะรู้ว่าเพียงแค่เวลาสั้นๆ หนึ่งสองวัน บทกวีนี้กลับแพร่หลายออกไปอย่างไม่มีสาเหตุ ถึงกับมีนักร้องนำไปแต่งเป็นเพลง! และพวกเด็กหนุ่มเสเพล ก็แย่งกันท่อง ไม่สนใจแก่นเรื่องเดิมของบทกวีที่รำลึกถึงเซี่ยอานเลยแม้แต่น้อย ตีความไปเรื่อยเปื่อย แถมยังพูดอย่างมั่นใจ ไม่ยอมรับว่าบทกวีประโยคที่สองนี้ก็คือเขียนตามแบบของนางเซี่ยซิงหาน! ถึงกับมีคนตั้งฉายาให้นางว่า “เซี่ยฉู่เยา”!

ที่ร้ายแรงกว่านั้นคือ ยังมีการเจาะลึกเสริมแต่ง พูดว่าสองประโยคนี้กล่าวถึงความรักอันลึกซึ้งระหว่างเซี่ยซิงหานกับผู้ที่เขียนบทกวีนี้! แถมยังมีคำอธิบายอย่างละเอียด! ประโยคแรก “พเนจรท่องยุทธภพ” คือการเขียนถึงความไม่ยึดติดของกวี ประโยคที่สองเขียนถึงเซี่ยซิงหานเอวบางร่างน้อย รูปร่างบอบบาง ที่เรียกว่า “เบาดั่งฝ่ามือ” ภายนอกใช้เกร็ดประวัติศาสตร์ แต่จริงๆ แล้วคือการเขียนตามความเป็นจริง ก็คือความหมายของการได้สัมผัสด้วยมือของตนเอง หากไม่ใช่ “ประสบการณ์ด้วยมือของตนเอง” จะมีความรู้สึกที่ลึกซึ้งเช่นนี้ได้อย่างไร! เซี่ยซิงหานครั้งแรกที่ได้ยินก็แทบจะโกรธจนระเบิด ในใจทั้งอับอายทั้งขุ่นเคือง เกลียดหวังหยางเข้ากระดูก แต่เรื่องแบบนี้ก็ไม่สะดวกที่จะพูดกับหลิวเจาตรงๆ ทำได้เพียงพูดอ้อมแอ้ม ว่านางรู้สึกว่าหวังหยางพูดเกินจริง และยังเด็กเกินไป ความรู้และสายตา จะไปเทียบกับหลิ่วต้านได้อย่างไร?

หลิวเจาหยิบต้นฉบับหนังสือออกมา ยื่นให้เซี่ยซิงหาน: “นี่คือที่เขาบอกเล่า ข้าเป็นคนจดบันทึก ยังไม่ได้จัดระเบียบเสร็จ” เซี่ยซิงหานอ่านตัวอักษรบนกระดาษ ดวงตาสีดำสุกใสเบิกกว้างขึ้นเรื่อยๆ

หลิวเจากล่าว: “ไม่ต้องพูดถึงเรื่องอื่น แค่เรื่อง ‘ซ่างซู’ คนผู้นี้สามารถก่อตั้งสำนักของตนเองได้เลย! บางครั้งข้าก็คิดว่า ในยุคสมัยนี้ ปรัชญาเสวียนและพุทธศาสนารุ่งเรือง ลัทธิขงจื๊อไม่เฟื่องฟู เมื่อปีที่แล้วหวังเจี่ยนและหลิวหวนสองปรมาจารย์ใหญ่ก็สิ้นชีวิตไปพร้อมกัน หรือว่าจะเป็นเพราะสวรรค์ทำลายวัฒนธรรม ชะตาชีวิตไม่เอื้ออำนวย? แต่ตอนนี้ได้พบกับเขา ข้ากลับรู้สึกว่าการฟื้นฟูลัทธิขงจื๊อมีความหวัง เด็กคนนี้ในอนาคตอาจจะกลายเป็นปรมาจารย์แห่งยุค มีชื่อเสียงจารึกไว้ชั่วกาลนาน! ส่วนข้ากับหลิ่วต้าน เกรงว่าร้อยปีให้หลัง ก็คงจะไม่มีใครจำได้แล้ว”

หลิวเจาถอนหายใจหนึ่งครั้ง สีหน้าหม่นหมอง แต่ทันใดนั้นก็ดีใจขึ้นมาอีก: “ข้ามีส่วนร่วมในการเรียบเรียง ‘ซ่างซูจินกู่เหวินจื่อเสีย’ ขอเพียงแค่ ‘จื่อเสีย’ ยังอยู่ ชื่อของข้าก็ยังอยู่! อีกอย่างข้าก็ได้เป็นเพื่อนกับจือเหยียนแล้ว แลกเปลี่ยนวิชากันเช้าเย็น วิชาความรู้ย่อมต้องก้าวหน้าขึ้นทุกวัน ดังนั้นผู้ที่จะถูกประวัติศาสตร์ลบเลือนไปก็คือเขาหลิ่วต้านไม่ใช่ข้า ฮ่าๆๆๆ!”

เซี่ยซิงหานตกใจอย่างมาก นางไม่ว่าจะอย่างไรก็นึกไม่ถึงว่า ท่านอาหลิวจะประเมินเจ้าคนเสเพลคนนั้นไว้สูงถึงเพียงนี้! ถ้าหากคนผู้นี้มีความรู้ถึงเพียงนี้จริง งั้นใช้เขาเอาชนะหลิ่วต้าน ก็จะไม่เท่ากับเป็นการแก้ไขวิกฤตของโรงเรียนประจำเมืองพอดีรึ? เมื่อคิดถึงตรงนี้ เซี่ยซิงหานก็ทิ้งอคติส่วนตัวไปทันที เริ่มคิดถึงความเป็นไปได้ในการส่งหวังหยางออกรบ

“ท่านอา ถ้าหากเขาสามารถชนะได้จริงๆ นั่นก็ดี แต่ปัญหาคือเขาจะออกรบในฐานะอะไร?” รอยยิ้มของหลิวเจาหยุดลงทันที พึมพำกับตัวเอง: “ใช่แล้ว เขาจะออกรบในฐานะอะไร?”

...

หวังหยางอ่านกฎหมายฉีอย่างตั้งใจ ทันใดนั้นก็มีผู้รับใช้มารายงาน ว่าหลิวเจาเชิญเขาไปสนทนา หวังหยางคิดในใจว่าต้องเป็นเรื่องต้นฉบับหนังสือแน่ ใครจะรู้ว่าพอเข้าห้องไปก็เจอกับสายตาที่พินิจพิจารณาของเด็กสาวที่สงบนิ่ง ก็อดไม่ได้ที่จะตะลึงไป

ดวงตาดั่งดาวสุกสว่าง เอวบางร่างน้อย เสื้อผ้าเรียบง่ายสง่างาม ใบหน้างามดั่งหยก ไม่ใช่แม่นางสี่แห่งสกุลเซี่ยแล้วจะเป็นใคร? นางมาอยู่ที่นี่ได้อย่างไร? ไม่ได้มาหาเรื่องกระมัง!

หลิวเจากล่าว: “จือเหยียน พวกเจ้าก่อนหน้านี้เคยเจอกันแล้ว ตอนนั้นไม่ได้แนะนำอย่างละเอียด ท่านนี้คือบุตรสาวของท่านเซี่ยผู้ดำรงตำแหน่งจงซูลิ่งแห่งสกุลเซี่ยเฉินจวิ้น เป็นบุตรสาวคนที่สี่ในบ้าน ดังนั้นจึงถูกเรียกว่าแม่นางสี่แห่งสกุลเซี่ย” หวังหยางทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ ประสานมือคารวะ: “แม่นางสี่แห่งสกุลเซี่ย”

เซี่ยซิงหานลุกขึ้นยืน ย่อตัวทำความเคารพกลับอย่างไม่มีที่ติ: “คุณชายหวัง”

“ทั้งสองท่านล้วนเป็นผู้มีความสามารถหนุ่มสาว วันหน้าแลกเปลี่ยนกันให้มากๆ เชิญนั่ง” หลิวเจารอให้ทั้งสองคนนั่งลงเรียบร้อยแล้ว ก็ถามหวังหยางว่า: “จือเหยียน ทะเบียนบ้านของเจ้าอยู่ที่ไหนรึ?”

ดวงตาดั่งดาวคู่หนึ่งของเซี่ยซิงหานจ้องเขม็งมาที่หวังหยาง ราวกับมีพลังทะลุทะลวง มาแล้ว มาแล้ว หวังหยางในใจ พลันเกิดสัญญาณเตือนภัยครั้งใหญ่!