บทที่ 45 แม่นางเซี่ยโปรดรักษามารยาทด้วย!

หรือว่านางสงสัยสถานะของข้าแล้ว? วันนี้มาเพื่อตรวจสอบข้า!!!

เขียนบทกวีให้คนอื่นก็ไม่เป็นไร อย่างมากก็แค่ถูกหาว่าลวนลามคุณหนูในห้องหอแต่การแอบอ้างเป็นชนชั้นสูง นี่เป็นโทษหนักนะ! ทะเบียนบ้านอยู่ที่ไหน จะตอบอย่างไรดี? ถ้าหากแต่งเรื่องขึ้นมามั่วๆ ก็แค่ตรวจสอบนิดหน่อยก็สามารถยืนยันความจริงเท็จได้แล้ว ถึงกับว่าน้องสาวคนนี้อาจจะเตรียมตัวมาแล้ว!

ตั้งแต่สมัยราชวงศ์จิ้นตะวันออกเป็นต้นมา สกุลหวังและสกุลเซี่ยก็ถูกกล่าวถึงคู่กันเสมอ มีการแต่งงานข้ามตระกูลกันอยู่บ่อยครั้ง ความเข้าใจที่นางมีต่อสกุลหวังแห่งหลางหยา ไม่แน่อาจจะมากกว่าที่ตนเองจินตนาการไว้เสียอีก! แต่ถ้าหากนิ่งเงียบไม่พูดอะไร ก็ดูจะแสดงความร้อนตัวอย่างชัดเจน ทำอย่างไรดี?

เขาต้องรีบหาทางรับมือ! หวังหยางมองไปนอกหน้าต่าง ถอนหายใจอย่างท้อแท้: “ริมฝั่งทะเลตะวันออก ดินแดนศักดินาหลางหยา สถานที่ที่โกวเจี้ยนสร้างความเป็นใหญ่ ที่ที่จิ๋นซีฮ่องเต้สลักศิลา ปิตุภูมิพันปี พินาศในชั่วข้ามคืน เงยหน้าเห็นตะวัน ไม่เห็นหลางหยา”

หลางหยาอยู่ในเขตมณฑลซานตงในปัจจุบัน มีประวัติศาสตร์ยาวนาน มีรากฐานที่ลึกซึ้ง แต่น่าเสียดายที่ตอนนี้ถูกราชวงศ์เว่ยเหนือยึดครองไปแล้ว หวังหยางรำลึกถึงอดีต สีหน้าเศร้าโศก สองตาถูกแสงแดดส่องจนหรี่ลงเล็กน้อย มีทีท่าว่าจะร่ำไห้ออกมาด้วยความรันทดใจ

หลิวเจาถูกภาพตรงหน้ากระทบใจอย่างลึกซึ้ง ทอดถอนใจอย่างยิ่ง: “ไม่คาดคิดว่า ความรู้สึกรักบ้านเกิดของจือเหยียนจะลึกซึ้งถึงเพียงนี้ บุตรหลานแซ่อพยพในปัจจุบัน ส่วนใหญ่อาศัยอยู่อย่างสงบสุขในเจียงจั่ว ไม่ได้หันกลับไปมองทางเหนืออีกแล้ว! คิดถึงสกุลหลิวแห่งเนี่ยหยางของข้าก็อพยพมาจากหนานหยางมาอยู่ที่นี่เมื่อร้อยปีก่อน แต่ตอนนี้ทั่วทั้งตระกูลรวมทั้งข้าด้วย ต่างก็ถือตนเป็นชนชั้นสูงในดินแดนจิง ช่างเป็นการลืมรากเหง้าของตนเองจริงๆ”

ส่วนเซี่ยซิงหานกลับไม่ถูกเบี่ยงเบนไปเลยแม้แต่น้อย กล่าวอย่างเย็นชา: “คุณชายหวังมีถิ่นกำเนิดที่หลางหยา พวกเรารับทราบแล้ว เมื่อครู่ถามถึงทะเบียนบ้าน ไม่ใช่ถิ่นกำเนิด ทะเบียนบ้านของคุณชายหวังอยู่ที่ไหน? คือเจี้ยนคังรึ? สกุลหวังแห่งหลางหยาส่วนใหญ่ล้วนอาศัยอยู่ที่เจี้ยนคังมาหลายชั่วอายุคน สาขาย่อยต่างๆ ในตระกูลข้าถึงแม้จะไม่สามารถจดจำได้ทั้งหมด แต่ก็พอจะมีความเข้าใจอยู่บ้าง คุณชายเป็นสาขาไหน? อาศัยอยู่ที่ไหนในเจี้ยนคัง? ซอยอูอี? ซอยหม่าเฟิ่น? หรือว่าจะเป็นที่ตันถูหลินอี๋?”

ให้ตายสิ! ความเศร้าโศกของบ้านเมืองเจ้าก็ไม่สะทกสะท้านรึ? สกุลเซี่ยแห่งเฉินจวิ้นของเจ้าก็เป็นแซ่อพยพนะ! น้องสาวเจ้าไม่มีหัวใจรึไง?!

เมื่อเห็นเซี่ยซิงหานบีบคั้นไม่หยุดหย่อน ถามไถ่ไม่เลิกรา หวังหยางคิดในใจ: ในเมื่อเป็นเช่นนี้ งั้นเจ้าก็อย่ามาโทษข้าแล้วกัน... หวังหยางทำหน้าจริงจังกล่าว: “แม่นางเซี่ย ท่านทั้งมีความสามารถทั้งงดงาม ข้าน้อยชื่นชมอย่างยิ่ง แต่เรื่องใหญ่หลวงของการแต่งงาน แต่ไหนแต่ไรมาล้วนให้บิดามารดาและแม่สื่อเป็นผู้จัดการ ท่านหากต้องการจะรู้เรื่องวงศ์ตระกูลของข้าจริงๆ ก็ควรจะให้คนมาสู่ขอถามไถ่ ที่ไหนมีมาถามไถ่ตรงๆ เช่นนี้?”

เซี่ยซิงหาน: ??? หลิวเจา: (+﹏+)

หวังหยางลุกขึ้นยืน ประสานมือคารวะเซี่ยซิงหาน: “ข้าน้อยซาบซึ้งอย่างยิ่งที่แม่นางเซี่ยโปรดปราน! แต่ตอนนี้ข้ายังไม่ต้องการจะพิจารณาเรื่องการแต่งงานจริงๆ ขออภัยด้วย” พูดจบก็เดินออกไปนอกประตู

รอยแดงจางๆ ผุดขึ้นมาจากลำคอขาวผ่องของเซี่ยซิงหาน ลามขึ้นไปบนแก้มที่ใสราวดั่งหยกอย่างรวดเร็ว หลิวเจารีบอธิบาย: “จือเหยียน เจ้าเข้าใจผิด—”

หวังหยางชิงพูดก่อน: “ท่านอาจารย์ ข้ารู้ว่าท่านหวังดี แต่อย่างน้อยข้าก็เป็นคู่กรณี ท่านก็ควรจะถามความเห็นของข้าบ้างสิ! อีกอย่างเรื่องใหญ่อย่างวิชาความรู้ ไม่สำคัญกว่าการเป็นแม่สื่อรึ? หาคนอื่นให้แม่นางเซี่ยเถอะ ข้าขอตัวก่อน”

“เจ้าหยุดนะ!” เซี่ยซิงหานลุกขึ้นยืน โกรธจนเสียงสั่น: “ข้า...ข้าไม่—”

“แม่นางเซี่ยโปรดรักษามารยาทด้วย! พวกเราไม่เหมาะสมกันจริงๆ!” หวังหยางจงใจพูดเสียงดัง ประสานหมัดอย่างหนักหน่วง

เซี่ยซิงหานจะมีความรู้ฉลาดหลักแหลมแค่ไหนก็ยังเป็นคุณหนูตระกูลสูงที่บริสุทธิ์ผุดผ่อง ตั้งแต่เด็กก็ได้รับการอบรมสั่งสอนอย่างเข้มงวด มีแต่คนเอาอกเอาใจ ที่ไหนจะเคยเจอสถานการณ์แบบนี้? พอถูกหวังหยางพูดแบบนี้เข้าไป ราวกับว่านางเป็นคนไร้ยางอายมาขอร้องให้เขาแต่งงานกับตนเอง แล้วผลคือกลับถูกปฏิเสธต่อหน้าสาธารณชน! นางทั้งอับอายทั้งโกรธ รู้สึกเพียงว่าถูกใส่ร้ายป้ายสีอย่างมหันต์ รีบร้อนจนเกือบจะร้องไห้ออกมา! ในความโกรธจัดก็อธิบายไม่ออก ได้แต่เค้นคำพูดออกมาได้ไม่กี่คำ: “เจ้าพูดจาเหลวไหล! ข้าไม่มี...ข้าไม่มี...”

หวังหยางเห็นดังนั้นก็ค่อนข้างใจอ่อน การรังแกเด็กสาวไม่ใช่เรื่องที่น่าภาคภูมิใจอะไรเลย แต่ถ้าไม่รังแกก็จะถูกตรวจสอบทะเบียนบ้าน พี่ชายเป็นคนเถื่อน ตรวจสอบไม่ได้! ดังนั้นอย่ามาโทษข้าที่ไม่เมตตาปรานีแล้วกัน

“แม่นางเซี่ยท่านอย่าร้องไห้เลย ข้าไม่ได้บอกว่าท่านไม่ดี เพียงแต่ใต้หล้ายังมีชายหนุ่มดีๆ อีกมากมาย เหตุใดต้องมาหลงรัก—” เดิมทีเซี่ยซิงหานยังไม่ได้ร้องไห้ แต่พอถูกหวังหยางพูดแบบนี้ น้ำตาก็ไหลทะลักออกมาทันที กระทืบรองเท้าปักลาย แล้วก็วิ่งออกไปนอกประตู

“หลานหญิง! หลานหญิง!” หลิวเจารีบตามไป หวังหยางถอนหายใจโล่งอก ขอเพียงแค่เซี่ยซิงหานไม่อยู่ก็จัดการได้ง่ายแล้ว หลิวเจามุ่งมั่นในการศึกษา เป็นคนใจกว้างอย่างยิ่ง ต่อให้เขาจะตรวจสอบทะเบียนบ้าน ก็ยังบ่ายเบี่ยงได้ง่ายกว่าเซี่ยซิงหาน

...

“จือเหยียนเอ๋ย ไม่ใช่ว่าข้าจะว่าเจ้านะ ทำไมเจ้าถึงได้หุนหันพลันแล่นเช่นนี้! นางเป็นคุณหนูบ้านท่านเซี่ยลิ่ง จะเป็นไปได้อย่างไร...จะเป็นไปได้อย่างไรที่จะมาที่ประตูด้วยตนเอง เพื่อขอแต่งงานกันเล่า!” หลิวเจาบ่น

“ข้าก็เหมือนกัน ช่างเลอะเลือนไปแล้วจริงๆ! ข้าเห็นนางสนใจเรื่องของข้าขนาดนั้น และท่านก็แนะนำสถานะของนาง ข้าก็นึกว่า...เฮ้อ ท่านไปบอกแม่นางเซี่ยว่า ข้าเป็นแค่หนอนหนังสือคนหนึ่ง ให้นางอย่าได้ถือสาข้าเลย!” หลิวเจาเห็นสีหน้าที่ “สำนึกผิด” ของหวังหยาง ก็เปลี่ยนมาปลอบใจว่า: “เรื่องนี้เจ้าไม่ต้องกังวลมากเกินไปหรอก เซี่ยหลานหญิงไม่ใช่คนใจแคบ น่าจะไม่เก็บมาใส่ใจ”

หวังหยางคิดในใจ: งั้นก็ขอยืมคำพูดที่เป็นมงคลของท่านแล้วกัน “อันที่จริงแล้วเซี่ยหลานหญิงไม่ได้สนใจเรื่องของเจ้า แต่ต้องการจะถามว่าทะเบียนบ้านของเจ้าอยู่ที่ไหน เคยเข้าเรียนในโรงเรียนประจำเมืองท้องถิ่นหรือไม่ ถ้าหากไม่มี จะสะดวกหรือไม่ที่จะลงทะเบียน เข้าเรียนในโรงเรียนประจำเมืองจิงโจว?”

“เข้าเรียนในโรงเรียนประจำเมืองรึ?” หวังหยางกล่าวอย่างสงสัย หลิวเจากล่าวอย่างเขินอาย: “ข้ารู้ ด้วยความรู้ของเจ้า ต่อให้ไปเป็นอาจารย์ในวิทยาลัยหลวง หรือไปเป็นบัณฑิตจวนตะวันตกในจวนจิ้งหลิงหวัง ก็มีความสามารถเพียงพอ อีกอย่างด้วยวงศ์ตระกูลและความสามารถของเจ้า ย่อมสามารถก้าวหน้าในราชการได้อย่างราบรื่น นั่งอยู่ในตำแหน่งสูงส่งได้ ไม่จำเป็นต้องเดินเส้นทางสอบคัดเลือกขุนนางเลยแม้แต่น้อย เพียงแต่ตอนนี้โรงเรียนประจำเมืองประสบปัญหาจริงๆ...”

แล้วหลิวเจาก็อธิบายที่มาที่ไปของวิทยาลัยหวังก่วน และความขัดแย้งระหว่างวิทยาลัยกับโรงเรียนประจำเมืองให้หวังหยางฟังอย่างละเอียด แล้วจึงกล่าวว่า: “อันที่จริงแล้วเกียรติยศส่วนตัวของข้านั้นไม่สำคัญอะไรเลย เพียงแต่โรงเรียนประจำเมืองสืบทอดสายธารแห่งการศึกษาของจิงโจว และสำนักวิชาการของจิงโจวก็ให้ความสำคัญกับ ‘ซ่างซูฉบับปัจจุบัน’ มากที่สุด แต่วิทยาลัยหวังก่วนกลับต้องการจะยกเลิก ‘ซ่างซูฉบับปัจจุบัน’ โดยสิ้นเชิง ให้มีเพียง ‘ซ่างซูฉบับโบราณ’ เท่านั้น! ถ้าหากปล่อยให้พวกเขาทำสำเร็จจริงๆ วิชา ‘ซ่างซูฉบับปัจจุบัน’ ที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานในจิงโจวก็จะขาดตอนลงในรุ่นของข้าอย่างสมบูรณ์! วิชาการสิ้นสูญหนทางเสื่อมถอย นี่คือมหันตภัยของนักปราชญ์ และยังเป็นบาปมหันต์ของนักปราชญ์อีกด้วย!”

หลิวเจาลุกขึ้นยืนจัดเสื้อผ้าให้เรียบร้อย ประสานมือคารวะหวังหยางจนถึงพื้น: “ดังนั้นข้าผู้ชราเพื่อสายธารแห่งการศึกษาของจิงโจว ขอให้จือเหยียนลงทะเบียนในโรงเรียนประจำเมือง เป็นตัวแทนของโรงเรียนประจำเมืองออกรบ! หากชนะก็เท่ากับสวรรค์ยังไม่ทอดทิ้งวัฒนธรรม! หากแพ้ก็เป็นเพราะชะตาฟ้าดิน ก็ยังคงซาบซึ้งในบุญคุณของจือเหยียน ไม่มีความแค้นเคืองเลยแม้แต่น้อย!”

‘ซ่างซู’ บันทึกคำพูดและการกระทำของจักรพรรดิในสมัยโบราณ เป็นหนึ่งในห้าคัมภีร์ของลัทธิขงจื๊อ การโต้แย้งระหว่าง ‘ซ่างซู’ ฉบับปัจจุบันและฉบับโบราณเป็นเหตุการณ์สำคัญในประวัติศาสตร์การศึกษา ‘ซ่างซู’ กระบวนการนั้นซับซ้อนและวกวนอย่างยิ่ง

พูดง่ายๆ ก็คือตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่นเป็นต้นมา ‘ซ่างซู’ ปรากฏขึ้นมาสองฉบับ: ฉบับหนึ่งคือที่บัณฑิตขงจื๊อชราที่ผ่านสองราชวงศ์ฉินและฮั่นมาใช้ฉบับโบราณก่อนฉินเป็นต้นแบบ ถ่ายทอดด้วยวาจา แล้วจึงเขียนขึ้นด้วยอักษรลี่ที่แพร่หลายในสมัยราชวงศ์ฮั่น เรียกว่า ‘ซ่างซูฉบับปัจจุบัน’ อีกฉบับหนึ่งคือที่ค้นพบในกำแพงบ้านของขงจื๊อ เขียนด้วยอักษรโบราณก่อนฉินและฮั่น เรียกว่า ‘ซ่างซูฉบับโบราณ’ เกี่ยวกับว่าฉบับไหนเป็นฉบับที่น่าเชื่อถือ ปัญหานี้นักปราชญ์ในสองราชวงศ์ฮั่นโต้เถียงกันอย่างดุเดือด ด้วยเหตุนี้จึงเกิดวิธีการตีความและสำนักคิดที่แตกต่างกันขึ้นมา จนถึงปลายราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ถึงจะค่อยๆ มีแนวโน้มที่จะรวมกัน แต่ในสมัยราชวงศ์จิ้นตะวันออก มีคนได้ถวาย ‘ซ่างซูฉบับโบราณ’ อีกเล่มหนึ่ง และอ้างว่านี่คือฉบับโบราณที่แท้จริง! ทั้งเล่มมีทั้งหมดห้าสิบแปดบท! ในจำนวนนั้นยังมีอีกยี่สิบห้าบทที่ไม่เคยเห็นมาก่อน! ดังนั้นเมื่อหนังสือเล่มนี้ปรากฏขึ้นมา ก็กลายเป็นฉบับที่น่าเชื่อถือ ส่งเสริมให้การศึกษา ‘ซ่างซูฉบับโบราณ’ รุ่งเรืองอย่างยิ่ง นี่ก็คือความมั่นใจของวิทยาลัยหวังก่วนที่จะยุบโรงเรียนประจำเมือง กลายเป็นโรงเรียนหลวงเพียงแห่งเดียวของจิงโจว

หวังหยางในใจรู้ดีถึงความซับซ้อนนี้ และก็อยากจะช่วยหลิวเจามาก แต่ที่นี่ก็พัวพันกับปัญหาอยู่ไม่น้อย

————————

หมายเหตุ: ในแวดวงวิชาการมีความเห็นหนึ่งเชื่อว่า ‘ซ่างซูฉบับปัจจุบัน’ ได้สูญหายไปในระหว่างสองราชวงศ์จิ้นแล้ว อันที่จริงแล้วไม่จำเป็นเสมอไป ไม่ต้องพูดถึงความเห็นกระแสหลักที่ว่า ‘ซ่างซูฉบับปัจจุบัน’ อาศัย ‘ซ่างซูฉบับโบราณ’ ในการสืบทอด และก็ไม่ต้องพูดถึงการคาดเดาที่ไม่มีหลักฐานยืนยันที่แน่ชัดว่ามีการเก็บรักษาไว้ส่วนตัวในหมู่ประชาชน แค่พูดถึง ‘สุยซู·จิงจี๋จื้อ’ บันทึกไว้ว่ามี ‘อี้จื้อสือจิงซ่างซู’ หกม้วน ที่เรียกว่า “อี้จื้อสือจิง” ก็คือ “สือผิงสือจิง” ในสมัยจักรพรรดิฮั่นหลิงตี้ ในตอนนั้น ‘ซ่างซูฉบับปัจจุบัน’ เป็นวิชาการของทางการ ดังนั้นที่สลักไว้ก็คือ ‘ซ่างซูฉบับปัจจุบัน’ การที่ ‘สุยจื้อ’ ในสมัยถังบันทึกไว้ จะเห็นได้ว่าในห้องสมุดหลวง (คือมี่ฝู่) ในต้นราชวงศ์ถังยังคงสามารถเห็นสำเนาของซ่างซูฉบับปัจจุบันได้ ดังนั้นการกล่าวว่าสูญหายไปแล้วจึงเป็นการกล่าวที่เด็ดขาดเกินไป