บทที่ 46 การซื้อพัด

ไม่ต้องพูดถึงว่าผู้ก่อตั้งวิทยาลัยหวังก่วนคืออี้ว์จางหวังผู้มีชื่อเสียงโด่งดังคนนั้น และอาจารย์ใหญ่ที่ดูแลกิจการคือสกุลหลิ่วแห่งเหอตง ถ้าหากตนเองออกรบจริงๆ จะไปล่วงเกินผู้ยิ่งใหญ่เหล่านี้หรือไม่? แค่พูดว่าตนเองเป็นคนเถื่อน แถมยังแอบอ้างสถานะสกุลหวังแห่งหลางหยาอยู่ ก็ไม่ควรจะดึงดูดความสนใจ

หลิวเจาเห็นหวังหยางลำบากใจ ก็ถอนหายใจ: “ข้ารู้ว่าเรื่องนี้ทำได้ไม่ง่ายเลย อย่างไรเสียท่านอ๋องเดิมทีก็เอนเอียงไปทางวิทยาลัยหวังก่วนอยู่แล้ว ดังนั้นถึงแม้จะให้รางวัลหนึ่งแสนเหรียญแก่ผู้ชนะ อันที่จริงแล้วก็แค่—” หลิวเจาตอนที่พูดคำว่า “หนึ่งแสน” ก็จงใจหรือไม่จงใจพูดอย่างไม่ชัดเจน

“เงินเท่าไหร่?” หวังหยางพลันกระปรี้กระเปร่าขึ้นมาทันที

“หนึ่งแสน มอบให้แก่ผู้ชนะ ถ้าหากจือเหยียนชนะ เงินหนึ่งแสนนี้ก็จะเป็นของเจ้า!” หลิวเจาเกลี้ยกล่อม

หวังหยางรู้สึกหวั่นไหวอยู่บ้าง ตนเองทะลุมิติมา ยากจนข้นแค้น! แม้แต่เสื้อผ้าก็ยังยืมเงินมาซื้อ ตอนนี้รวมๆ แล้วติดหนี้หลิวเจาอยู่หนึ่งหมื่นหกพันสองร้อยเหรียญ! ต่อให้หลิวเจาไม่รีบร้อนให้ตนเองคืนเงิน ก็คงจะอยู่ที่บ้านคนอื่นกินฟรีอยู่ฟรีไปตลอดไม่ได้กระมัง เมื่อคิดถึงตรงนี้จึงถามว่า: “เมื่อครู่ท่านอาจารย์พูดว่าลงทะเบียนชั่วคราวหมายความว่าอย่างไร?”

หลิวเจาเห็นหวังหยางมีท่าทีสนใจ รีบอธิบาย: “ก็คือย้ายทะเบียนบ้านเดิมของเจ้ามาลงทะเบียนชั่วคราวที่จิงโจวก่อน แล้วถึงจะสามารถเข้าเรียนในโรงเรียนประจำเมืองได้” ขณะเดียวกันก็คิดในใจ: จือเหยียนแม้แต่การลงทะเบียนชั่วคราวก็ยังไม่เข้าใจ ดูเหมือนว่าจะเอาแต่หมกมุ่นอยู่กับการศึกษา ไม่ค่อยจะรู้เรื่องทางโลกจริงๆ

หวังหยางคิดอยู่ครู่หนึ่ง ตัดสินใจใช้โอกาสนี้ดูว่าหลิวเจาจะสามารถช่วยแก้ปัญหาเรื่องทะเบียนบ้านได้หรือไม่ เขาไตร่ตรองคำพูด แล้วก็กระซิบถาม: “แต่ว่า...ถ้าหากข้าไม่มีทะเบียนบ้านจะทำอย่างไร?”

หลิวเจาตกใจอย่างมาก: “ไม่มีทะเบียนบ้าน? อะไรเรียกว่าไม่มีทะเบียนบ้าน? เจ้าไม่ได้อยู่ที่อี้ซิงรึ? หรือว่าไม่ได้ขึ้นทะเบียนบ้าน?” หวังหยางถอนหายใจยาว: “ไม่ใช่ว่าข้าไม่อยากจะบอกท่านอาจารย์ แต่เรื่องนี้ไม่สมควรจะบอกแก่ผู้อื่นจริงๆ”

“ขออภัย ขออภัย เป็นข้าที่ผลีผลามไปเอง” หลิวเจาโดยธรรมชาติแล้วก็เชื่อมโยงไปว่าเรื่องนี้อาจจะเกี่ยวข้องกับความลับของตระกูลสกุลหวังแห่งหลางหยา ความแค้นในตระกูลใหญ่ และยังได้จินตนาการเรื่องราวใหญ่โตเกี่ยวกับลูกนอกสมรสขึ้นมาเองในหัว

“ดังนั้นถึงแม้ข้าจะยินดีเข้าเรียนในโรงเรียนประจำเมืองก็ทำไม่ได้ การลงทะเบียนชั่วคราวอย่างน้อยก็ต้องมีทะเบียนบ้านเดิมก่อนใช่หรือไม่” หวังหยางลองพูดดู หลิวเจาเห็นว่ามีหวัง รีบถามทันที: “ถ้าหากสามารถแก้ปัญหาเรื่องทะเบียนบ้านได้ เจ้าจะยอมเป็นตัวแทนของโรงเรียนประจำเมือง ออกรบกับวิทยาลัยหวังก่วนหรือไม่?”

หวังหยางทำหน้าจริงจัง: “ข้าจะพยายามอย่างสุดความสามารถ ไม่ทำให้ท่านอาจารย์ต้องผิดหวัง!” หลิวเจาดีใจอย่างยิ่ง แต่ในไม่ช้าก็เริ่มกังวลขึ้นมา: ถ้าหากเป็นการทำทะเบียนบ้านให้ชาวบ้านที่ไม่มีทะเบียนบ้านทั่วไป นั่นก็ไม่ยาก แต่จือเหยียนเป็นชนชั้นสูงนะ! นี่จะทำอย่างไรดี?

หวังหยางเห็นสีหน้าที่ลำบากใจของหลิวเจา ถามว่า: “ท่านอาจารย์ มีอะไรไม่ถูกต้องรึขอรับ?”

“ถ้าหากเป็นก่อนการตรวจสอบทะเบียนบ้าน เรื่องนี้ก็ทำได้ง่าย แต่ตอนนี้...” หลิวเจากังวลว่าหวังหยางจะเปลี่ยนใจ ก็เปลี่ยนเรื่อง ทำท่าทางสบายๆ: “ไม่เป็นไร เรื่องนี้มอบให้ข้าจัดการ ถึงแม้จะทำทะเบียนบ้านเดิมโดยตรงเป็นไปไม่ได้ แต่ถ้าเป็นการลงทะเบียนชั่วคราว ให้ข้าคิดดูก่อน...”

หวังหยางลุกขึ้นยืน: “ถ้างั้นท่านก็คิดไปก่อน ข้าจะออกไปนอกเมืองสักครู่ ตอนเย็นจะไม่กลับมากินข้าวแล้ว” หลิวเจากังวล: “จือเหยียน อีกเจ็ดวันก็จะถึงวันสนทนาวิชาการแล้ว หลิ่วต้านมีความรู้ลึกซึ้ง จะดูแคลนไม่ได้เด็ดขาด!”

“วางใจได้!” หวังหยางยิ้มพลางประสานมือ แล้วก็เดินออกจากห้องไป ส่วนหลิวเจาก็ยังคงกังวลต่อไป: เรื่องทะเบียนบ้านนี้จะทำอย่างไรดี!

...

“ว้าว! นี่คือเมืองจิงโจวรึ! ใหญ่มาก! สูงมาก!” อาอู่ตัวน้อยยืนอยู่ใต้กำแพงเมือง เงยหน้าขึ้น มองจนตะลึงไป กำแพงเมืองที่สูงตระหง่านกับร่างกายเล็กๆ ของอาอู่กลายเป็นภาพที่ตัดกันอย่างชัดเจน

“ขึ้นไปดูข้างบนได้ไหม?” อาอู่ถามอย่างตื่นเต้น “บนกำแพงเมืองไม่ให้ขึ้นไปมั่วๆ”

“โอ้” อาอู่ตัวน้อยค่อนข้างผิดหวัง แล้วก็กระพริบตาโต: “คนทั่วไปไม่ให้ขึ้น แต่คนอย่างคุณชายที่หน้าตาดี เก่งกาจขนาดนี้ ต้องมีวิธีขึ้นไปได้แน่!”

“อาอู่เอ๋ย ไม่ใช่ว่าการประจบสอพลอจะใช้ได้ผลทุกเมื่อนะ” อาอู่ตัวน้อยส่งเสียงโอ้หนึ่งครั้ง แล้วก็ถามว่า: “ประจบสอพลอหมายความว่าอย่างไร?”

.......

“คุณชาย อะไรคือหอคอย?”

“นี่แหละคือหอคอย”

“นี่คือหอคอยอะไร?”

“เอ่อ...”

“คุณชาย ‘เอ่อ’ หมายความว่าอย่างไร?”

“ในเวลาที่ไม่รู้หรือไม่สะดวกที่จะตอบ ก็สามารถพูดว่าเอ่อได้”

...

“คุณชาย ที่นี่มีพงหญ้าไหม?”

“เจ้าหาพงหญ้าทำไม?”

“เอ่อ...”

...

เป็นดังนั้นเอง เด็กหนึ่งผู้ใหญ่หนึ่งก็เดินเล่นอยู่ในเมืองจิงโจว อาอู่ตัวน้อยเป็นครั้งแรกที่เข้าเมือง แน่นอนว่าต้องตื่นเต้นอย่างยิ่ง หวังหยางในฐานะ “คนใหม่” ที่ทะลุมิติมาได้ไม่กี่วัน ความตื่นเต้นก็ไม่น้อยเช่นกัน ทั้งสองคนหยุดๆ ดูๆ เดินมาตลอดทางจนถึงตลาด

ตลาดในยุคนั้นมีกำแพงล้อมรอบ มีประตูใหญ่ และยังมีหอคอยธงที่ทางการใช้สำหรับทำการ เป็นสถานที่ซื้อขายรวมศูนย์ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของทางการ ประตูตลาดมีสี่ประตู แต่ละประตูมีถนนทอดไปยังใจกลางตลาด ตัดกันเป็นรูป “สิบ” สองข้างทางร้านค้าร้านขายเรียงราย พ่อค้าแม่ค้าหนาแน่น ร้านค้าร้านแผงลอยในซอย เสียงร้องขายของดังจอแจ ช่างคึกคักเสียจริง

หวังหยางพาอาอู่ตัวน้อยที่ในมือถือห่อใบบัว กำลังเคี้ยว “ขนมรังไหมขาว” อย่างเอร็ดอร่อย เดินเข้าไปในร้านขายพัดร้านหนึ่ง ขนมรังไหมขาวเป็นขนมหวานที่นิยมในยุคนั้น วิธีทำโดยประมาณคือการตำข้าวเหนียวให้ละเอียดแล้วกดเป็นแผ่น ตากแห้งแล้วตัดเป็นเส้นนำไปทอด สุดท้ายก็คลุกด้วยน้ำตาลผง ใช้ใบบัวห่อค่อนข้างคล้ายกับ “เจียงหมี่เถียว” ในปัจจุบัน เพียงแต่ห่อเล็กๆ นี้มีไม่กี่ชิ้นกลับราคาถึงยี่สิบสามเหรียญ! หวังหยางก่อนหน้านี้เห็นแส้ม้าเก่าๆ อันหนึ่ง ขายแค่สิบเหรียญเท่านั้น อดไม่ได้ที่จะทอดถอนใจว่า “เจียงหมี่เถียว” นี้ช่างไม่ถูกเลยจริงๆ!

เจ้าของร้านเห็นหวังหยางมีท่าทีที่ไม่ธรรมดา แต่งกายเหมือนชนชั้นสูง ก็แนะนำพัดผ้าไหมโปร่งที่งดงามต่างๆ นานาให้เขาอย่างกระตือรือร้น หวังหยางก่อนหน้านี้ดูมาหลายร้านแล้ว ที่นี่ก็ดูอีกรอบหนึ่ง ในที่สุดก็แน่ใจว่าในยุคนี้พัดพับยังไม่ถูกคิดค้นขึ้นมา ในใจก็มีแผนแล้ว ถามว่า: “ที่นี่รับทำพัดตามสั่งหรือไม่?”

“แน่นอนว่าได้ ขอเรียนถามคุณชายต้องการจะสั่งทำพัดประเภทไหน?” หวังหยางอธิบายรูปร่างหน้าตาของพัดพับให้เจ้าของร้านฟังอย่างละเอียด ใช้คำพูดไม่น้อยเลยกว่าจะทำให้เจ้าของร้านเข้าใจว่านี่คือของแบบไหน เจ้าของร้านรู้สึกงุนงงอย่างมาก: “คุณชายทำของเล่นชิ้นนี้ไปทำไม? ที่นี่มีพัดที่ทั้งสวยงามทั้งสะดวกสบายมากมาย ไม่ใช่ว่าดีกว่าของเล่นชิ้นนั้นรึ? ของสิ่งนั้นพัดลมยังไม่สู้พัดใบตาลเลยกระมัง! อีกอย่างเดิมทีก็ใช้สำหรับพัดลม ทำไมต้องพับมันขึ้นมาด้วย?”

“เรื่องพวกนี้เจ้าไม่ต้องสนใจ เจ้ารีบบอกข้ามาว่า จะหากระดาษที่แข็งและลื่นพอได้หรือไม่ อย่าให้พับๆ กางๆ แล้วก็ขาด”

“บางที...อาจจะได้? เพียงแต่กระดาษแข็งประเภทนี้โดยทั่วไปแล้วจะหยาบและหนา ไม่เหมาะสำหรับโต๊ะทำงานของบัณฑิตและนักปราชญ์”

“ไม่เป็นไร เพียงแต่กระดาษต้องเป็นสีขาว สีสันต้องสว่าง ต้องขาวสดดั่งหิมะ! ทำพัดแบบนี้หนึ่งด้ามต้องใช้เงินเท่าไหร่?”

“นี่...นี่ร้านเล็กๆ ไม่เคยทำมาก่อน ยังต้องลองทำ ค่าวัสดุ ค่าแรงงานก็ไม่น้อย...” เจ้าของร้านพูดพลางชำเลืองมองหวังหยาง ราวกับตัดสินใจอะไรบางอย่าง “เอาอย่างนี้แล้วกัน ข้าก็ไม่เอาเยอะ แค่สองร้อยเหรียญแล้วกัน”

ไม่รอให้หวังหยางพูด อาอู่ตัวน้อยก็พูดขึ้นมาทันที: “คุณชาย ข้าว่าแล้วว่าไปซื้อร้านนั้น ร้านนั้นแค่ห้าสิบเหรียญเอง!” เจ้าของร้านมองดูดวงตากลมโตที่ใสซื่อบริสุทธิ์ของอาอู่ ไม่สงสัยเลยแม้แต่น้อย บนใบหน้าก็เริ่มกลบเกลื่อนความลำบากใจ ถามว่า: “ร้านไหนรึ? ข้าจะบอกท่านนะ โรงงานเล็กๆ หลายแห่งมักจะทำของส่งเดช ดูเหมือนจะราคาถูก แต่จริงๆ แล้วจะไม่ทำอย่างประณีตหรอก”

หวังหยางในใจแอบยกนิ้วให้คะแนนอาอู่ตัวน้อย ตบศีรษะของอาอู่ แล้วก็พูดต่ออย่างเป็นธรรมชาติ: “แต่ร้านนั้นต้องใช้เวลาสองวัน ข้าหวังว่าจะได้ในวันพรุ่งนี้” คู่หูต่อรองราคาแต่งเรื่องโกหกกันจนหน้าไม่แดง เรียกได้ว่าประสานงานกันอย่างไร้ที่ติ

เจ้าของร้านรีบกล่าว: “พรุ่งนี้ก่อนเที่ยงก็ทำเสร็จแล้ว!”

“ถ้างั้นข้าทำที่บ้านเจ้า ให้เจ้าสี่สิบเหรียญ...”

“เจ้า—” เจ้าของร้านกำลังจะอาละวาด ได้ยินหวังหยางกล่าวต่อ: “พัดละสี่สิบเหรียญ ถ้าทำได้ดี พัดทั้งหมดสามสิบด้ามก็จะสั่งทำที่บ้านเจ้า ต้องทำเสร็จภายในเจ็ดวัน เจ้าทำได้หรือไม่?”

——————————

หมายเหตุ:

1. หูซานเสิ่งเชื่อว่าพัดพับมีอยู่แล้วในสมัยราชวงศ์ฉีใต้ คือ “พัดเอว” ทัศนะนี้ในแวดวงวิชาการได้ถูกโต้แย้งอย่างชัดเจนแล้ว ไม่ขอกล่าวซ้ำ สำหรับผู้ที่สนใจในปัญหานี้สามารถอ้างอิงได้จาก “บันทึกประวัติศาสตร์สมัยเว่ย จิ้น และราชวงศ์เหนือใต้” ของโจวอีเหลียง และ “เรื่องราวของพัด” ของหยางเสียงหมิน

2. ใน【ผู้เขียนมีเรื่องจะบอก】ที่อ้างถึงในเอกสาร “ซงจือเวยจือ” คำว่า “จือ” ในฉบับพิมพ์ของสำนักพิมพ์จงหัวปี 2022 เขียนเป็น “ซ้ายคือข้าวขวาคือจือ” แต่คำนี้โปรแกรมพิมพ์ดีดพิมพ์ออกมาไม่ได้ ดังนั้นข้าพเจ้าจึงใช้คำว่า “จือ” ใน “ฟางเหยียน” ของหยางสยง ซึ่งเป็นอักษรต่างรูปความหมายเดียวกัน หมายถึงขนมที่ทำจากข้าวบดโดยเฉพาะ

3. อันที่จริงแล้ว【ผู้เขียนมีเรื่องจะบอก】ใต้แต่ละบทก่อนหน้านี้จะมีการอ้างอิงหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาในบทนั้นๆ หรือยืนยันเครื่องใช้และอาหารการกินในเนื้อเรื่อง หรือชี้ให้เห็นถึงธรรมเนียมประเพณีทางสังคมในยุคนั้นที่สะท้อนออกมาในบท หรือบอกใบ้ถึงที่มาของความคิดบางอย่างในบท แต่ระบบไม่รู้เป็นอะไรไป หลายอันไม่ได้ปล่อยออกมา ถามฝ่ายสนับสนุนแล้ว บอกว่าส่งตรงๆ ไม่ได้ ต้องแก้ไขหน่อยถึงจะไปได้ ข้าพเจ้าก็ไม่รู้ว่าเป็นหลักการอะไร เพิ่มเครื่องหมายจุดเข้าไปก็ปล่อยออกมาได้แล้ว ก็มหัศจรรย์ดี ดังนั้นถ้าหากเห็นปรากฏการณ์ “จุดต่อจุด” ใน “ผู้เขียนบอกว่า” ก่อนหน้านี้ ก็ไม่ต้องแปลกใจ....