บทที่ 50 สุดยอดแห่งรักคือไร้รัก

มาขอความช่วยเหลือจากคนอื่น จะไปเรียกร้องอะไรได้อีก! จะนั่งหรือไม่นั่งก็ไม่เป็นไร ขอแค่แก้ปัญหาทะเบียนบ้านได้ก็พอ!

หวังหยางคิดได้อย่างเปิดอก โบกมือให้หลิวเจา ส่งสายตาให้ หลิวเจาก็จนปัญญา ทำได้เพียงนั่งลงก่อน แล้วจึงบอกเจตนาที่มาให้เพื่อนเก่าฟัง

ใครจะรู้ว่าจงเช่อเพิ่งจะฟังได้แค่ตอนต้นก็ขัดจังหวะหลิวเจา แสดงท่าทีต่อต้านอย่างยิ่ง “ไม่ต้องพูดแล้ว ไม่ต้องพูดแล้ว! เรื่องทางโลกแบบนี้เจ้ายังจะมาหาข้า เจ้าก็ช่างดูถูกข้าเกินไปแล้ว! อีกอย่างข้าก็ไม่เข้าใจเรื่องพวกนี้ ถ้าเจ้าอยากจะทำเรื่องอะไร ก็ไปหาจงรุ่ยโดยตรงสิ!”

หลิวเจากล่าว: “นิสัยของลูกชายเจ้าเจ้าก็ไม่ใช่ว่าจะไม่รู้ ดื้อรั้นเหมือนกับเจ้า เรื่องแบบนี้ถ้าหากเจ้าไม่เอ่ยปาก เขาจะยอมข้ารึ?”

“ไม่เกี่ยว ไม่เกี่ยว เรื่องทางโลกพวกนี้ข้าไม่เคยยุ่งอยู่แล้ว เจ้าก็ไม่ใช่ว่าจะไม่รู้ แม้แต่เรื่องที่โรงเรียนประจำเมืองของเจ้าจะล้ม ข้าก็ยังไม่ยุ่ง เรื่องทำทะเบียนบ้านปลอมแบบนี้ข้ายิ่งไม่ยุ่งเข้าไปใหญ่”

หลิวเจาขมวดคิ้ว: “อะไรเรียกว่าทะเบียนบ้านปลอม? เขาเดิมทีก็เป็นคนสกุลหวังแห่งหลางหยา เพียงแต่ก่อนหน้านี้ไม่ได้ขึ้นทะเบียน ตอนนี้มาทำย้อนหลัง จะพูดว่า—”

“เหลวไหล! ชนชั้นสูงที่ไหนมีมาทำย้อนหลัง? ถ้าจะทำย้อนหลังจริงๆ ก็เป็นคนสกุลหวังแห่งหลางหยาไปหาสำนักราชเลขาธิการประสานงาน เจ้าจะไปยุ่งอะไรด้วย? ไม่พูดเรื่องนี้แล้ว ว่าแต่โรงเรียนประจำเมืองของเจ้าจะล้มจริงๆ รึ? ถ้างั้นเจ้ามาเปลี่ยนเป็นศึกษาปรัชญาเสวียนกับข้าเถอะ สำนักขงจื๊อแบบนั้นมันน่าเบื่อจริงๆ”

“ตอแหล!” หลิวเจาร้อนใจขึ้นมา ก็ไม่เกรงใจอีก กล้ามาดูหมิ่นวิชาความรู้ ต่อให้เป็นเพื่อนเก่าก็ต้องด่า! “ข้าไม่มาว่าเจ้าเรื่องปรัชญาเหล่าจวงที่ว่างเปล่า เจ้าก็อย่ามาดูหมิ่นคุณธรรมอันยิ่งใหญ่ของขงจื๊อ! ต่อให้โรงเรียนประจำเมืองล้ม! ข้าก็จะยึดมั่นในหนทางแห่งความดี เก้าครั้งตายก็ไม่เสียใจ!”

จงเช่อสองมือประสานไว้ที่ท้ายทอย ค่อยๆ นอนลง ยกขาสองข้างขึ้นมาไขว่ห้าง หลับตา “ต้องตื่นรู้ครั้งใหญ่แล้วถึงจะรู้ว่านี่คือความฝันอันยิ่งใหญ่ และคนโง่ก็คิดว่าตนเองตื่นแล้ว แอบอ้างว่ารู้แล้ว พูดว่าอะไรเจ้า อะไรขุนนาง ช่างต่ำต้อยอย่างยิ่ง”

นี่คือคำพูดจาก “จวงจื่อ·ฉีอู้ลุ่น” ความหมายคือคนโง่ถูกขังอยู่ในความฝันอันยิ่งใหญ่ยังไม่ตื่น แต่กลับคิดว่าตนเองตื่นแล้ว พูดว่าอะไรเจ้า อะไรขุนนาง ช่างน่าสมเพชอย่างยิ่ง และสำนักขงจื๊อก็ให้ความสำคัญกับลำดับชั้นของเจ้าขุนมูลนายมากที่สุด ดังนั้นประโยคนี้จึงแทงใจดำหลิวเจาที่เมื่อครู่พูดว่า “คุณธรรมอันยิ่งใหญ่ของขงจื๊อ”

หลิวเจามีเรื่องต้องขอร้องจงเช่อ ทำได้เพียงไม่สนใจคำเย้ยหยันของเขา อดกลั้นความโกรธไว้ แล้วก็อ้อนวอนต่อไป “ข้ารู้ทัศนคติที่เจ้ามีต่อลัทธิขงจื๊อ ดังนั้นเรื่องโรงเรียนประจำเมืองข้าก็ไม่ได้มาขอความช่วยเหลือจากเจ้า เพียงแต่เรื่องนี้ต้องให้เจ้าออกหน้าเท่านั้น เจ้าก็เห็นแก่ความเป็นเพื่อนของเรามาหลายปี ช่วยข้าสักครั้ง ดีหรือไม่?”

จงเช่อกล่าวอย่างเกียจคร้าน: “ข้าศึกษาจวงจื่อ เจ้าก็ไม่ใช่ว่าจะไม่รู้ จวงจื่อให้ความสำคัญกับความไร้รักมากที่สุด เจ้าจะมาพูดเรื่องมิตรภาพอะไรกับข้า?”

หวังหยางแทรกขึ้นมาทันที: “จวงจื่อไม่ใช่ไร้รัก แต่กลับรักลึกซึ้งที่สุด” สีหน้าของหลิวเจาแข็งค้างไป ถึงแม้เขาจะศึกษาลัทธิขงจื๊อ แต่ก็รู้ดีว่าจวงจื่อส่งเสริมความไร้รัก คำพูดของหวังหยางนี้ ขัดต่อความเข้าใจทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด แต่ก็ไม่โทษเขา อายุยังน้อยขนาดนี้ก็เชี่ยวชาญ ‘ซ่างซู’ แล้ว เกรงว่าจะไม่มีเวลาไปศึกษาคัมภีร์ของลัทธิเต๋า

จงเช่อไม่ได้ใส่ใจเท่าไหร่ ยิ้มเบาๆ “เจ้าเกรงว่าจะไม่เคยอ่าน ‘จวงจื่อ’ ด้วยซ้ำกระมัง”

หวังหยางกล่าวอย่างสงบ “เหล่าจื่อกล่าวไว้ว่า ‘เมื่อหกญาติไม่ปรองดอง จึงมีความกตัญญูกรุณา เมื่อบ้านเมืองวุ่นวาย จึงมีขุนนางผู้ภักดี’ ก็หมายความว่า เมื่อคนในครอบครัวขาดความกตัญญูและเมตตา ผู้คนจึงต้องเริ่มส่งเสริมให้เกิดสิ่งนั้นขึ้น และเมื่อบ้านเมืองตกอยู่ในความวุ่นวายและใกล้ล่มสลาย ขุนนางผู้ภักดีจึงจะปรากฏขึ้น หลักการเดียวกัน คนแบบไหนกันถึงจะต้องร้องเรียกหนทางแห่ง ‘ความไร้รัก’? นั่นก็คือคนที่มีความรักอันลึกซึ้ง ผู้ที่อยู่สูงสุดลืมเลือนความรัก ผู้ที่อยู่ต่ำสุดเข้าไม่ถึงความรัก ส่วนคนที่ไม่อาจเข้าถึงความรักก็ไม่ต้องพูดถึงว่าจะมีหรือไม่มีความรัก มีเพียงผู้ที่รักอย่างสุดซึ้ง ถูกความรักอันลึกซึ้งทรมานเท่านั้น ถึงจะโหยหาความไร้รัก ครุ่นคิดจนได้หนทางแห่งความไร้รักออกมา

ในหนังสือ ‘จวงจื่อ’ มักจะถอนหายใจว่า ‘น่าเศร้าใจเสียจริง’ ‘ไม่น่าเศร้าใจหรือ’ ‘เศร้าใจนัก’ ‘จะไม่น่าเศร้าใจได้อย่างไร’ คำถอนหายใจเหล่านี้มีอยู่มากมาย ไม่ต่ำกว่ายี่สิบครั้ง คนที่ไร้รักจริงๆ จะพูดคำเหล่านี้ออกมาได้อย่างไร?”

“จือเหยียน...เจ้า...” หลิวเจาตกใจอย่างมาก! เขาคิดมาตลอดว่าหวังหยางเป็นคนในสำนักขงจื๊อ ไม่คาดคิดว่าจะสามารถสนทนาเรื่องเหล่าจวงได้?!

จงเช่อก็นั่งขึ้นมา มองสำรวจหวังหยางขึ้นๆ ลงๆ สีหน้าจริงจังขึ้นมา “ภรรยาของจวงจื่อตาย จวงจื่อตีอ่างร้องเพลง ไม่ใช่ไร้รักแล้วจะเป็นอะไร?”

หวังหยางย้อนถาม “ถ้าหากไร้รักจริงๆ แล้วจะไปตีอ่างทำไม? จะไปร้องเพลงทำไม? นี่คือความจนปัญญา ทำเป็นพูดจากว้างขวางเพื่อปลอบใจตนเอง การตีอ่างร้องเพลง ก็แค่ความหมายของการร้องเพลงยาวแทนการร้องไห้! เรื่องราวในใต้หล้า เมื่อเจอความจนปัญญา ช่างน่าเศร้าใจที่สุด มารดาของหร่วนจี๋ตาย หร่วนจี๋เล่นหมากกินเนื้อ นึ่งหมูอ้วน ดื่มสุราสามจอก เพราะเหตุใด? ด้วยการกระทำที่ปลดปล่อยเกินเหตุ ไม่อยู่ในกรอบของเหตุผล ต้องการจะระบายก้อนทุกข์ในใจ! จวงจื่อกล่าวว่า ‘ต่างประคองกันด้วยน้ำลาย ยังสู้ลืมกันในลำน้ำไม่ได้’ คนไร้ใจจริงๆ จะไปมีคำว่าลืมกันได้อย่างไร? คนไร้ใจไม่จำเป็นต้องลืมใจ มีแต่ผู้ที่รักลึกซึ้งเท่านั้นถึงจะต้องลืมใจ ที่เรียกว่า ‘ยังสู้ลืมกันไม่ได้’ ก็เป็นเพียงคำถอนหายใจ ดูเหมือนจะไร้รัก แท้จริงแล้วคือคำพูดที่เต็มไปด้วยความรัก ดังนั้นจึงกล่าวว่า เสียงที่ยิ่งใหญ่คือเสียงที่ไร้เสียง หิมะที่ยิ่งใหญ่คือหิมะที่ไร้รอย ความสุขที่สุดคือความสุขที่ไร้สุข สุดยอดแห่งรักคือไร้รัก—”

จงเช่อ “ไอหยา!” ร้องออกมาแล้วกระโดดขึ้น ขนลุกไปทั้งตัว เสียงสั่น “สุดยอดแห่งรักคือไร้รัก! สุดยอดแห่งรักคือไร้รัก! พูดได้ดี พูดได้ดี! ข้าอ่าน ‘จวงจื่อ’ มาสี่สิบกว่าปี ยังไม่เคยเข้าใจถึงแก่นแท้!” เขาพุ่งเข้าไปจับมือหวังหยาง ดึงเขาไปนั่งที่นั่งของซานเทา “มาๆๆ น้องหวัง เจ้านั่งนี่ พูดต่อ!”

หลิวเจายังคงอยู่ในความตกตะลึงอย่างยิ่ง จ้องมองหวังหยางอย่างตะลึงงัน: “จือเหยียน เจ้า อย่างไร เมื่อไหร่...”

“อย่ามาขัดจังหวะ อย่ามาขัดจังหวะ!” จงเจ๋อถกแขนเสื้อขึ้น โบกมือขัดจังหวะหลิวเจา

หวังหยางก็ยืนจนเหนื่อยแล้ว จึงนั่งลง เพื่อแก้ปัญหาทะเบียนบ้าน พูดต่อว่า: “จวงจื่อเห็นว่าใต้หล้าขุ่นมัว ไม่อาจพูดจาอย่างจริงจังด้วยได้ ดังนั้นจึงตั้งคำพูดที่แปลกประหลาด เรื่องเล่าที่น่าอัศจรรย์ ย่อส่วนจักรวาล ล้อเลียนปราชญ์ รูปลักษณ์คล้ายกับคำพูดที่ขบขัน ทุกคนต่างก็รู้ถึงความเศร้าโศกของชวีจื่อ แต่กลับไม่รู้ถึงความเศร้าโศกของจวงจื่อ ความเศร้าโศกของชวีจื่ออยู่ในแคว้นเดียว และความเศร้าโศกของจวงจื่ออยู่ในใต้หล้า ความเศร้าโศกของชวีจื่ออยู่ในชั่วขณะหนึ่ง และความเศร้าโศกของจวงจื่ออยู่ในหมื่นชั่วอายุคน ใน ‘จวงจื่อ·ไจ้อิ้วเพียน’ กล่าวไว้ว่า: ‘ในโลกนี้ ผู้ที่ตายด้วยความแตกต่างนั้นนอนเรียงกันอยู่ ผู้ที่ถูกแขวนอยู่ผลัดกันผลักไปมา ผู้ที่ถูกลงโทษยืนมองกันและกันอยู่ ส่วนเหล่านักปราชญ์กลับยังคงถกเถียงและโบกไม้โบกมือกันอยู่ในโซ่ตรวนแห่งความทุกข์ น่าสังเวชยิ่งนัก!’ จะพูดเช่นนี้ได้จะเป็นคนไร้หัวใจได้อย่างไร นี่แหละคือสิ่งที่เรียกว่า ‘ใต้หล้าขุ่นมัว’ ซึ่งแม้แต่ขงจื้อและเมิ่งจื้อก็ไม่อาจช่วยได้ ดังนั้นจวงจื่อจึงใช้ถ้อยคำนี้เพื่อแก้ไขความเสื่อมของใต้หล้าและนำกลับคืนสู่ความถูกต้อง!”

“พูดได้ดี! พูดได้ดี!” จงเช่อตบต้นขา มองไปที่หลิวเจาอย่างภาคภูมิใจ “เป็นอย่างไร เจ้าชอบพูดอยู่เสมอว่าจวงจื้อดูแคลนโลก ไม่เป็นประโยชน์ต่อบ้านเมือง แต่ไม่รู้เลยว่าจวงจื่อมีจิตใจที่ห่วงใยโลกเพียงนี้ใช่ไหม!”

หลิวเจาพูดอย่างไม่พอใจ “เจ้าดีใจอะไรกัน เจ้าเองก็เพิ่งจะรู้เหมือนกันไม่ใช่หรือ!”

จงเช่อเรียกหวังหยางอย่างกระตือรือร้น “มาๆ น้องหวัง เจ้าลุกขึ้น อย่านั่งที่ตรงของซานเถา มานั่งตรงของจีคังนี่สิ! คำกล่าวอันยอดเยี่ยมของเจ้า สมควรจะได้นั่งตรงนี้!”

“ไม่เป็นไร ข้านั่งตรงนี้ก็ดีแล้ว”

“จะดีได้ยังไงกัน! ซานเถาจะไปเทียบกับจีจงซ่านได้ยังไง!” จงเช่อยืนกรานจะให้หวังหยางเปลี่ยนที่นั่ง หวังหยางก็ได้แต่ทำตามเจ้าของบ้าน

“น้องหวัง เจ้าพูดต่อเถอะ” จงเช่อถูมือด้วยความตื่นเต้น ใบหน้าแดงระเรื่อด้วยความดีใจ

หวังหยางกล่าวต่อ “จวงจื่อกล่าวว่าสงครามในอาณาจักรกระดองหอยทาก ศพเกลื่อนกลาดเป็นล้าน กล่าวว่าผู้ที่ขโมยตะขอถูกประหาร ผู้ที่ขโมยแคว้นได้เป็นเจ้าเมือง—”

“จือเหยียน!” หลิวเจาเห็นหวังหยางพูดเลยเถิด ก็รีบห้ามทันที แล้วก็มองไปรอบๆ อย่างระแวดระวัง ตอนนั้นราชวงศ์ฉีใต้เพิ่งสถาปนามาได้เพียงสิบเอ็ดปี จักรพรรดิผู้ก่อตั้งฉีเกาตี้ (และยังเป็นบิดาของฮ่องเต้องค์ปัจจุบัน) ในปีนั้นเคยเป็นขุนนางของราชวงศ์หลิวซ่ง หลังจากกุมอำนาจแล้วก็เลียนแบบโจผี บีบบังคับให้จักรพรรดิซ่งสละราชสมบัติ ถึงได้ยึดครองใต้หล้ามาได้ ดังนั้นหัวข้อที่จวงจื่อเรียกว่า “ขโมยแคว้น” จึงถือเป็นการละเมิดข้อห้ามของราชสำนักอย่างยิ่ง