บทที่ 56 คำสั่งย้ายที่น่าประหลาด

หวังหยางกลับมาถึงโรงเรียนประจำเมือง ก็เห็นเฮยฮั่นกำลังรอเขาอยู่

พอเฮยฮั่นเห็นหวังหยาง ก็คุกเข่าลงข้างหนึ่ง ประสานหมัดแล้วร้องว่า: “คุณชายช่วยข้าด้วย!” น้ำเสียงนั้นจริงใจและเจือความร้อนรนอยู่หลายส่วน

หวังหยางกล่าว: “รีบลุกขึ้น! เกิดเรื่องอะไรขึ้นกันแน่ ค่อยๆ พูด”

“ขอรับ! เมื่อเช้านี้ข้าน้อยได้รับคำสั่งย้าย ให้ข้าน้อยไปประจำการที่อำเภอเทียนเหมิน เทียนเหมินอยู่ห่างจากเมืองจิงโจวสี่ร้อยกว่าหลี่ ข้าน้อยไปครั้งนี้ อาจจะต้องรอถึงสิ้นปีจึงจะได้กลับบ้าน ก็จะไม่สามารถดูแลอาอู่ได้...”

ก่อนราชวงศ์ถัง หกฉื่อเท่ากับหนึ่งก้าว สามร้อยก้าวเท่ากับหนึ่งหลี่ หนึ่งหลี่เท่ากับหนึ่งพันแปดร้อยฉื่อ ในสมัยราชวงศ์ใต้หนึ่งฉื่อยาว 24.7 เซนติเมตร ระยะทางนี้ไม่ถือว่าไกลเกินไปนัก เดินเท้าไม่เกินสองวันก็ถึง

แต่ในกองทัพ วันหยุดประจำเดือนมีเพียงสามวัน การเดินทางไปกลับของเฮยฮั่นต้องใช้เวลาสี่วัน อย่างไรก็ไม่ทันแน่ หัวหน้ากองที่นั่นก็ไม่รู้ว่าจะพูดจาดีหรือไม่ บางทีอาจจะไม่อนุญาตให้เขาสะสมวันหยุดเพื่อลาพักยาวก็ได้

อีกทั้งเทียนเหมินยังอยู่ใกล้กับแดนหนานหมาน (แดนชนเผ่าทางใต้) ภาระการป้องกันย่อมหนักหนากว่าที่นี่มากนัก แม้แต่วันหยุดประจำเดือนธรรมดาก็อาจจะไม่รับประกันว่าจะได้หยุด แบบนั้นก็จะไม่สามารถกลับบ้านมาดูแลอาอู่ได้บ่อยๆ แม้แต่การส่งเสบียงและเงินในแต่ละเดือนก็จะกลายเป็นปัญหา

หวังหยางฟังเฮยฮั่นเล่าจนจบ ก็ถามว่า: “เทียนเหมินอยู่ใกล้แดนหนานหมาน จะมีอันตรายหรือไม่?”

“ข้าน้อยไม่รู้ว่าจะถูกส่งไปที่ใดโดยเฉพาะ แต่ไม่ว่าจะถูกส่งไปที่ไหน ก็ย่อมอันตรายกว่าค่ายอาฉวี่มากนัก”

“ตอนนี้บ้านเมืองค่อนข้างวุ่นวาย เมื่อเดือนก่อนป้อมทหารยามเฉากงหลินก็ถูกสังหารหมู่ นั่นยังอยู่ในเขตอำเภอเจียงหลิงเลยนะขอรับ!”

“อำเภอเทียนเหมินตั้งอยู่ใจกลางแดนคนเถื่อน พวกคนเถื่อนคงจะยิ่งเหิมเกริม แต่ข้าน้อยเป็นทหารในทะเบียน ไม่ควรจะมาเลือกงานว่าอันตรายหรือไม่ แต่ว่าคำสั่งย้ายฉบับนี้ดูเหมือนจะมา... ประหลาดอยู่บ้าง”

เฮยฮั่นเผยสีหน้างุนงงอย่างยิ่ง

แววตาของหวังหยางขมึงขึ้น: “ประหลาดอย่างไร?”

“การเกณฑ์ไปประจำการโดยทั่วไปมักจะเกณฑ์จากคนในอำเภอเดียวกัน น้อยครั้งที่จะข้ามไปถึงอำเภออื่น ต่อให้กำลังคนไม่พอ ต้องโยกย้ายจากที่อื่นมา ก็มักจะย้ายมาทั้งกองทหารหรือทั้งค่าย แม้จะเป็นการคัดเลือกตัว ก็จะเป็นการให้แต่ละกองทหารหรือแต่ละค่ายเลือกคนกันเอง แต่คำสั่งย้ายของข้านี้ส่งมาถึงข้าโดยตรง บนนั้นมีชื่อของข้าอยู่...”

“กองของเจ้ามีแค่เจ้าคนเดียวที่ถูกย้ายรึ?”

“ใช่ขอรับ แม้แต่หัวหน้ากองของพวกเรายังรู้สึกประหลาดใจ ยังถามข้าว่าไปใช้เส้นสายอะไรมา ตั้งใจจะย้ายไปอำเภอเทียนเหมินโดยเฉพาะหรือเปล่า ยังนึกว่าข้าไปถึงที่นั่นแล้วจะได้เลื่อนตำแหน่งเสียอีก! ตอนแรกข้ายังคิดว่าอาจจะเป็นการจัดการของคุณชาย แต่ข้ามาคิดอีกที คุณชายรู้เรื่องของอาอู่ ย่อมไม่ย้ายข้าไปอำเภออื่นแน่ อีกอย่างต่อให้จะเลื่อนตำแหน่งให้จริงๆ ก็ต้องแจ้งให้ทราบสิขอรับ”

หวังหยางก็รู้สึกประหลาดใจอยู่บ้าง จึงถามว่า: “เคยเกิดเรื่องทำนองนี้ขึ้นมาก่อนหรือไม่?”

เฮยฮั่นคิดอยู่ครู่หนึ่งแล้วกล่าวว่า: “ไม่เคยเลยขอรับ สองปีก่อนพวกเราเคยถูกคัดเลือกตัวไปที่อำเภอหย่งหนิง แต่ครั้งนั้นก็เป็นการคัดเลือกไปทั้งกองทหาร ตัวอย่างที่นายทหารถูกระบุชื่อเรียกตัวก็มีอยู่ แต่ข้าเป็นแค่พลทหารตัวเล็กๆ คนหนึ่ง จะมาระบุชื่อข้าได้อย่างไร? หรือว่ากองทัพเปลี่ยนกฎเกณฑ์ใหม่แล้ว?”

หวังหยางนิ่งเงียบ

เรื่องนี้มีเงื่อนงำพิกล เรื่องผิดปกติย่อมมีเบื้องหลัง เพียงแต่ตอนนี้ยังไม่รู้ว่าเบื้องหลังนั้นอยู่ที่ใด

หากมีเบื้องหลังจริง เป็นการมุ่งเป้ามาที่เฮยฮั่นหรือไม่? หรือเป็นเพียงการรำกระบี่มุ่งหมายที่อื่น?

ถอยมาหนึ่งก้าว แม้จะไม่มีเบื้องหลังใดๆ แต่เทียนเหมินก็เป็นสถานที่อันตราย ทางที่ดีก็ไม่ควรให้เฮยฮั่นไป

เรื่องนี้ต้องช่วย แต่เดิมหากไม่มีเฮยฮั่นเปลี่ยนคำให้การต่อหน้าซ่านฉีฉางซื่อ ป่านนี้ตนเองอาจจะตายไปแล้วก็ได้ แม้ว่าหวังหยางจะช่วยเฮยฮั่นใช้หนี้ ถือว่าเป็นการตอบแทนไปแล้ว และตอนนี้เฮยฮั่นดูเหมือนจะไม่ได้มีประโยชน์ต่อเขามากนัก แต่หวังหยางคบหากับผู้คน ส่วนใหญ่มักจะคำนึงถึงความรู้สึกมากกว่าผลประโยชน์ นี่ก็เป็นเหตุผลว่าทำไมในอดีตเขาจึงสามารถคบหา "สหายแท้" ได้มากมาย

อะไรคือสหายแท้?

ไม่ได้เข้ามาเพราะมีผลประโยชน์ และก็ไม่ได้จากไปเพราะหมดผลประโยชน์ คบหากันด้วยใจจริง ไม่มีการทรยศหักหลังเพราะผลประโยชน์ นี่แหละคือสหายแท้

หากเจอแต่คนที่มีประโยชน์ต่อตนเองแล้วค่อยเข้าไปคบหาอย่างสนิทสนม พอสหายอาจจะสร้างความเดือดร้อนให้ก็อยากจะรีบสลัดทิ้งไปให้ไกลๆ ชีวิตก็อาจจะไปได้ไม่ไกลนัก

เฮยฮั่นเห็นหวังหยางไม่พูดอะไร ในใจก็รู้สึกกระสับกระส่าย: “คุณชาย...”

หวังหยางกล่าว: “ไม่เป็นไร ข้าจะลองหาทางดู”

เฮยฮั่นมองหวังหยางด้วยความซาบซึ้งใจอย่างหาที่เปรียบมิได้

ก่อนที่เขาจะมา เขาได้ขออนุญาตจากหัวหน้ากองเซวียมาเป็นพิเศษ สิ่งที่กลัวที่สุดก็คือหวังหยางจะไม่ยอมช่วยเหลือ

เพราะถึงอย่างไร หวังหยางก็ได้ช่วยเหลือเขามามากเกินพอแล้ว

......

หวังหยางครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่ง ก็ตัดสินใจพาเฮยฮั่นไปหาหลิวเจา เพื่อขอให้หลิวเจาช่วยเหลือ

หลิวเจาผู้นี้มีข้อดีใหญ่ๆ สองอย่าง หนึ่งคือจิตใจบริสุทธิ์ สองคือมีเมตตาต่อผู้อื่น และคงจะไม่ซักไซ้ไล่เลียงว่าเฮยฮั่นเปลี่ยนจากพลทหารประจำค่ายมาเป็นผู้ติดตามชั่วคราวของหวังหยางได้อย่างไร

เขาฟังหวังหยางเล่าจนจบ แล้วกล่าวอย่างลำบากใจ: “เรื่องในกองทัพ ข้าไม่มีอำนาจจะพูดอะไรได้จริงๆ”

หวังหยางฉวยโอกาสกล่าว: “หากสามารถปลดออกจากทะเบียนทหารได้โดยตรงก็จะดียิ่งขึ้น”

ริมฝีปากของเฮยฮั่นสั่นระริก ก่อนหน้านี้เขาเคยมีความหวังลมๆ แล้งๆ เช่นนี้ และยังเคยจงใจเอ่ยถึงเรื่องนี้ต่อหน้าหวังหยางด้วยซ้ำ อันที่จริงเป้าหมายแรกเริ่มที่เขาประจบเอาใจหวังหยางก็เพื่อสิ่งนี้ แต่ในตอนนั้นหวังหยางไม่ได้แสดงท่าทีอะไร เขาก็เลยล้มเลิกความคิดไป

แต่คาดไม่ถึงว่าคุณชายจะยังจำได้!

หลิวเจาขมวดคิ้วแน่น:

“ปลดออกจากทะเบียนทหารรึ? เรื่องเช่นนี้ยิ่งยากเข้าไปใหญ่!”

“การปลดทหารในทะเบียนอย่างเป็นทางการนั้นจำเป็นต้องรายงานไปยังกรมซ่างซูเพื่อลบชื่อออกจากทะเบียน โดยทั่วไปแล้วหนึ่งคือต้องสร้างคุณงามความดีที่โดดเด่น สองคือต้องได้รับพระราชทานอภัยโทษปลดออกจากทะเบียนจากองค์จักรพรรดิ”

“หากเป็นพระราชโองการ ในสมัยจักรพรรดิเซี่ยวอู่แห่งราชวงศ์ก่อนเคยมีอยู่สองครั้ง ทั้งสองครั้งล้วนเป็นกรณีพิเศษ นับตั้งแต่ก่อตั้งราชวงศ์นี้ขึ้นมา ยังไม่เคยมีมาก่อน”

“การขอร้องเป็นการส่วนตัวในอดีตมีอยู่ไม่น้อย แต่หลังจากมีการตรวจสอบทะเบียน การจัดการก็ยิ่งเข้มงวดขึ้น...”

ตอนที่หลิวเจากำลังคิดหาวิธีแก้ปัญหาเรื่องทะเบียนบ้านให้หวังหยาง เขาก็เคยเอ่ยถึงคำว่า "ตรวจสอบทะเบียน" มาแล้วครั้งหนึ่ง วันนี้เป็นครั้งที่สองที่เขาเอ่ยถึง หวังหยางไม่คุ้นเคยกับประวัติศาสตร์ของราชวงศ์ฉีใต้ แต่รู้ว่าราชวงศ์จิ้นตะวันออกและราชวงศ์หลิวซ่งต่างก็เคยมีนโยบาย "ตรวจสอบทะเบียน" มาก่อน

"ตรวจสอบทะเบียน" เป็นคำย่อของการตรวจสอบทะเบียนบ้าน พูดง่ายๆ ก็คือการสำรวจสำมะโนประชากร

นับตั้งแต่เหตุการณ์อู่หูรุกรานจงหยวน ดินแดนทางเหนือตกอยู่ใต้อำนาจผู้อื่น ชาวเหนือจำนวนมากอพยพลงใต้ ทำให้ทะเบียนบ้านเกิดความสับสนวุ่นวาย

ด้านหนึ่ง ตระกูลใหญ่ซุกซ่อนประชากร นำราษฎรมาเป็นทาสและทหารส่วนตัว

อีกด้านหนึ่ง ราษฎรจำนวนมากไม่ว่าจะเพื่อความอยู่รอด หรือเพื่อแสวงหาหนทางสู่ความก้าวหน้า ก็ยินดีที่จะเข้าไปพึ่งพิงตระกูลขุนนาง

ยังมีอีกไม่น้อยที่เพื่อจะหลีกเลี่ยงภาษีอากรและการเกณฑ์ทหาร ก็ยอมจ่ายเงินเพื่อสวมรอยเป็นตระกูลขุนนาง หรือแกล้งตายเพื่อหนีออกจากทะเบียน หรือติดสินบนเจ้าพนักงานเพื่อแก้ไขอายุ สรุปคือต่างก็มีวิธีการอันแยบยลของตนเอง

ยิ่งเวลายาวนานนานเท่าใด ปัญหาก็ยิ่งเลวร้ายลงเท่านั้น สุดท้ายก็นำไปสู่การที่จำนวนราษฎรในทะเบียนลดน้อยลงเรื่อยๆ บัญชีทะเบียนบ้านก็เต็มไปด้วยข้อผิดพลาด

เพื่อรักษาไว้ซึ่งกำลังของชาติ ราชวงศ์จิ้นตะวันออกและราชวงศ์หลิวซ่งต่างก็เคยดำเนินนโยบายตรวจสอบทะเบียนมาแล้วมากกว่าหนึ่งครั้ง

ราชวงศ์ฉีใต้ก็เช่นเดียวกับสองราชวงศ์ก่อนหน้า นับตั้งแต่ก่อตั้งราชวงศ์ก็ดำเนินนโยบายตรวจสอบทะเบียนมาโดยตลอด หลังจากจักรพรรดิองค์ปัจจุบันขึ้นครองราชย์ ก็ยิ่งผลักดันกระบวนการตรวจสอบทะเบียนอย่างจริงจัง ไม่เพียงแต่จะบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวด ลงโทษผู้ที่สวมรอยทะเบียนอย่างหนักหน่วง ยังได้จัดตั้งหน่วยงานตรวจสอบทะเบียนขึ้นมาเพื่อกำกับดูแลโดยเฉพาะ ถึงกับเคยทำให้เกิดการกบฏที่สั่นสะเทือนไปทั่วทั้งแผ่นดินเพราะนโยบายนี้มาแล้ว

ในตอนนี้หวังหยางยังไม่รู้สถานการณ์โดยละเอียดของการตรวจสอบทะเบียนของราชวงศ์ฉีใต้ ยิ่งไม่รู้ว่าในอนาคตอันใกล้นี้ เขาจะถูกดึงเข้าไปพัวพันกับผลพวงของการกบฏที่จบสิ้นไปแล้วเป็นเวลาสี่ปีนี้ด้วย

“แต่ว่าข้ามีความคิดหนึ่ง” หลิวเจาพลันกล่าวขึ้น

“อีกหกวันจะมีการประลองวิชาที่ลานไป๋หู่ ท่านอ๋องจะพระราชทานรางวัลแก่ผู้ชนะเป็นเงินหนึ่งแสนเหรียญ หากเจ้าชนะ ก็ให้ปฏิเสธเงินรางวัลนั้นเสีย แล้วทูลขอรางวัลพิเศษจากท่านอ๋องแทน”

“การจะปลดทหารออกจากทะเบียนโดยตรงนั้นค่อนข้างยาก แต่ด้วยฐานะของเจ้าที่เป็นคนตระกูลหวังแห่งหลางหยา การทูลขอให้ท่านอ๋องย้ายทะเบียนทหารของเขามาเป็นทะเบียนในสังกัดของเจ้า หรือก็คือเป็นปู้ฉวี่ ท่านอ๋องน่าจะทรงอนุญาต”

ปู้ฉวี่ในสมัยราชวงศ์เหนือใต้หมายถึงครัวเรือนที่ขึ้นอยู่กับตระกูลขุนนาง มีสถานะสูงกว่าทาส รับใช้เป็นแขกหรือผู้ติดตามในบ้าน เมื่อติดอาวุธก็จะเป็นทหารองครักษ์ประจำตระกูล

แม้จะเป็นทหารส่วนตัว แต่ในนามก็ยังคงเป็นกองกำลังของราชสำนัก ในยามสงครามก็จะติดตามนายท่านออกรบด้วย ถือเป็นกำลังป้องกันประเทศที่ทางราชการยอมรับ ดังนั้นการเปลี่ยนสถานะระหว่างทหารในทะเบียนกับปู้ฉวี่จึงมีให้เห็นอยู่บ้าง และง่ายกว่าการเปลี่ยนจากทหารในทะเบียนเป็นสามัญชน ดังนั้นในบางสถานการณ์พิเศษ กองทัพท้องถิ่นก็จะมอบทหารในทะเบียนของทางการให้แก่ตระกูลขุนนางเพื่อเป็นปู้ฉวี่ได้ เช่น กรณีที่ขุนนางผู้ปกครองหัวเมืองพ้นจากตำแหน่ง ก็จะมีธรรมเนียมการมอบปู้ฉวี่เป็นของขวัญ ซึ่งในสมัยนั้นเรียกว่า "ส่งของเก่า"

เฮยฮั่นตกใจกลัว รีบกล่าวว่า: “ข้าน้อยไหนเลยจะมีค่าถึงหนึ่งแสนเหรียญ! ไม่เป็นไรขอรับ! ข้าน้อยไปอำเภอเทียนเหมินก็ไม่เป็นไร!”

หวังหยางกล่าว: “เรื่องอื่นเจ้าไม่ต้องสนใจ เจ้าแค่บอกมาว่าเจ้าอยากจะเป็นปู้ฉวี่ของข้าหรือไม่?”

เฮยฮั่นก้มหน้าลง พยายามกลั้นน้ำตาไว้ มือขยี้ชายเสื้อ นิ่งไปครู่หนึ่งแล้วพูดเสียงแหบพร่าว่า: “ย่อมต้องอยากอยู่แล้วขอรับ ข้าน้อยฝันถึงเรื่องนี้มาตลอด!!”

“ดี เช่นนั้นก็รอจนถึงหกวันให้หลัง”

เฮยฮั่นหน้าเศร้าลง: “แต่ว่าข้าน้อยรอถึงหกวันให้หลังไม่ได้แล้วขอรับ คำสั่งย้ายให้ข้าน้อย ‘รับคำสั่งแล้วให้เดินทางทันที’ ข้าน้อยอ้อนวอนหัวหน้ากองอย่างสุดกำลัง ถึงได้เวลามาหนึ่งวันเพื่อจัดการเรื่องครอบครัว พรุ่งนี้เช้าตรู่ก็ต้องออกเดินทางแล้ว”