บทที่ 72 สงครามแย่งชิงจู่เหว่ย (แส้ปัดฝุ่นหางกวาง)

หวังซีจือเคยดำรงตำแหน่งโย่วจวินเจียงจวิน ดังนั้นจึงมีอีกชื่อหนึ่งว่าหวังโย่วจวิน

ในสมัยราชวงศ์เหนือใต้ ตระกูลขุนนางใหญ่ให้ความสำคัญกับข้อห้ามเรื่องนามประจำตระกูลอย่างยิ่ง สิ่งที่เรียกว่าข้อห้ามเรื่องนามก็คือนามของบิดาและปู่ ไม่เพียงแต่จะไม่สะดวกที่จะเอ่ยนามของบิดาและปู่ของตนเองโดยตรง ต่อหน้าผู้อื่นก็ไม่ควรจะเอ่ยนามของบิดาและปู่ของบุคคลนั้นด้วย มิเช่นนั้นอาจจะถูกมองว่าเป็นการล่วงเกิน

เดิมทีขอบเขตของข้อห้ามเรื่องนามนั้นแคบมาก จำกัดอยู่เพียงนามของบิดาและปู่สองรุ่นเท่านั้น แต่เพื่อเป็นการแสดงความเคารพ ก็มีกรณีที่ขยายไปถึงบรรพบุรุษด้วย

ดังนั้นเหยียนโย่วเฉิงจึงใช้ตำแหน่งขุนนางมาเรียกแทน ก่อนหน้านี้ที่หวังหยางเขียนจดหมายให้เจ้าอ้วนเล่อถึงเซี่ยซิงหาน ก็เรียกเซี่ยอานว่า “ท่านราชครูเซี่ย” ไม่ได้เรียกชื่อโดยตรง เหตุผลก็เป็นเช่นเดียวกัน

หวังหยางกล่าว: “น่าละอาย บรรพบุรุษมีชื่อเสียงเลื่องลือไปทั่วใต้หล้า เพียงแต่สาขาของข้านี้วงศ์ตระกูลตกต่ำลงนานแล้ว พูดไปก็น่าละอายต่อบรรพชน ไม่เอ่ยถึงจะดีกว่า”

พูดถึงเรื่องน่าเศร้าแล้ว พวกท่านก็คงจะไม่ดีที่จะถามต่อสินะ

เรียวปากของเซี่ยซิงหานขยับเล็กน้อย ดูเหมือนอยากจะพูดอะไรบางอย่าง แต่ก็ข่มใจไว้ไม่ได้เอ่ยปาก

เกี่ยวกับเรื่องที่บ้านของหวังหยางตกต่ำนั้น เหยียนโย่วเฉิงก็พอจะคาดเดาได้อยู่แล้ว

เพราะสาขาที่รุ่งเรืองของตระกูลหวังแห่งหลางหยาส่วนใหญ่ล้วนรวมตัวกันอยู่ที่เมืองหลวงเจี้ยนคัง ลูกหลานเหล่านี้ต่อให้จะเดินในเส้นทางวิชาคัมภีร์คลาสสิก ก็จะไม่เข้าศึกษาในโรงเรียนประจำเมือง แต่จะเข้าสถานศึกษาแห่งชาติโดยตรง หวังหยางผู้นี้มาศึกษาอยู่ที่โรงเรียนประจำเมืองจิงโจว เห็นได้ชัดว่ามาจากสาขาย่อยในท้องถิ่น เพียงแต่เขาคาดไม่ถึงว่า คนผู้นี้จะเป็นถึงทายาทของหวังซีจือ!

แต่ทายาทของหวังซีจือมาอยู่ที่นี่ได้อย่างไร?

เหยียนโย่วเฉิงยังคงสงสัยอยู่บ้าง เพียงแต่หวังหยางพูดมาถึงขนาดนี้แล้ว หากจะถามต่อไปก็อาจจะดูเป็นการล่วงเกินไปหน่อย จึงกล่าวปลอบใจว่า: “พวกเราตระกูลบัณฑิต เรื่องรุ่งเรืองตกต่ำเป็นเรื่องปกติ ด้วยความสามารถของพี่หวัง จะต้องสามารถฟื้นฟูวงศ์ตระกูลได้อย่างแน่นอน”

เซี่ยซิงหานกล่าวแทรกขึ้นมาจากข้างๆ: “พูดเหมือนกับว่าท่านรู้ว่าเขามีความสามารถอย่างนั้นแหละ”

“พี่หวังย่อมต้องมีความสามารถอยู่แล้ว มิเช่นนั้นคุณหนูสี่จะเชิญพี่หวังมาร่วมสนทนาเชิงปรัชญาได้อย่างไร? ข้าได้ยินมาว่าองค์หญิงฉางเฉิงอยากจะสนทนาเชิงปรัชญากับท่าน ท่านก็ไม่ยอมมาตลอด เกรงว่าคงจะดูแคลนความรู้ขององค์หญิงกระมัง”

“ข้าหาได้พูดเช่นนั้นไม่” เซี่ยซิงหานยกถ้วยชาขึ้น ขนตาตกลงเล็กน้อย ในความสงบนิ่งนั้นแฝงไว้ด้วยกลิ่นอายสูงศักดิ์ที่ยากจะบรรยาย

“เช่นนั้นก็ถือว่าข้าพูดแล้วกัน คุณหนูสี่เป็นยอดสตรีผู้มีความสามารถแห่งยุค มีมาตรฐานสูงส่ง จะมีสักกี่คนที่สามารถเข้าตาคุณหนูสี่ได้? พูดไปแล้วแม้แต่ข้าเองก็เคยเกือบจะพ่ายแพ้ในน้ำมือของคุณหนูสี่มาแล้ว”

เซี่ยซิงหานวางถ้วยชาลง กล่าวอย่างสงบ: “ตัดคำว่า ‘เกือบจะ’ สองคำนั้นออกไป”

เหยียนโย่วเฉิงร้อนใจ: “ก็เกือบจะนั่นแหละ! วันนั้นข้าปวดหัว—”

“อืม ปวดหัวติดต่อกันสองครั้ง”

“ท่านไม่ปวดหัวท่านไม่รู้หรอก! ข้าไปหาหมอดูมาโดยเฉพาะ แถมยังใช้ยาแล้วด้วย! หากไม่ใช่เพราะปวดหัว ข้าจะไม่สนทนาต่อไปได้อย่างไร? ‘ตำราว่าด้วยสี่รากฐาน’ ของจงฮุ่ยข้าท่องกลับหลังได้ตั้งแต่เด็ก ‘ตำราว่าด้วยเสียงไร้ความโศกเศร้า’ ของจีคังข้าก็วิจารณ์มาแล้วหลายครั้ง เหตุใดจึงกล่าวว่า ‘จิตใจมีขึ้นมีลง เสียงก็ย่อมมีสูงมีต่ำ’...”

จากนั้นทั้งโถงรับรองก็ดังก้องไปด้วยเสียงของเหยียนโย่วเฉิงที่พูดไม่หยุด

หวังหยางคิดในใจว่า พ่อหนุ่มคนนี้ช่างพูดจริงๆ แต่ฟังจากคำพูดแล้ว ก็มีความสามารถอยู่ไม่น้อย

ส่วนเซี่ยซิงหานก็จิบชาอย่างสงบ ทำท่าเหมือนหูทวนลม

เฉินชิงซานฟังจนรำคาญ เสียงลมหายใจหนักขึ้นเล็กน้อย

หวังหยางหันกลับไปกระซิบ: “จะหาที่นั่งให้เจ้าสักที่ ไปนั่งดีหรือไม่?”

เฉินชิงซานส่ายหน้า ในเมื่อรับปากจะเป็นองครักษ์แล้ว ก็ต้องทำหน้าที่ให้ดีที่สุด

ส่วนอวี้อี้ก็มีรอยยิ้มบนใบหน้า ไม่พูดอะไร ทำเพียงแค่เป็นผู้ดู

“.....ครั้งนั้นที่สนทนากับสามพี่น้องตระกูลเจียงแห่งจี้หยาง โต้เถียงกันไปมากี่กระดาน? นั่นคือไม่มีใครยอมใครเลยนะ! สุดท้ายข้าก็ตัดสินด้วยคำพูดเดียว! ประโยคเดียว! แค่ประโยคเดียว! ตัดสินผลแพ้ชนะ พวกท่านทายสิว่าเป็นประโยคไหน?”

“ประโยคไหนรึ?”

เหยียนโย่วเฉิงกำลังพูดอย่างออกรส ทันใดนั้นก็มีเสียงดังมาจากไม่ไกล เหยียนโย่วเฉิงดีใจอย่างยิ่ง ลุกขึ้นยืนแล้วกล่าวว่า: “พี่เหวินเซินมาถึงแล้ว!”

ชายหนุ่มหน้าตาหล่อเหลาเปี่ยมด้วยราศีคนหนึ่งเดินเข้ามา ผิวขาวสว่าง สวมอาภรณ์สีม่วงเข็มขัดหยก ด้านหลังตามมาด้วยผู้ติดตามสี่คน

นี่คือผู้เข้าร่วมการสนทนาเชิงปรัชญาในวันนี้คนสุดท้าย

คุณชายจากตระกูลหลิ่วแห่งเหอตง ตระกูลสูงศักดิ์ชั้นหนึ่งแห่งราชวงศ์ใต้ บุตรชายสุดที่รักของท่านหลิ่วกั๋วกง น้องชายสุดโปรดของหลิ่วถาน อาจารย์ใหญ่สำนักศึกษาหวัง—หลิ่วเฉิง หรือหลิ่วเหวินเซิน

เขาคารวะอวี้อี้ก่อน แล้วก็ทักทายเซี่ยซิงหาน จากนั้นก็พูดคุยกับหวังหยางสองสามคำ สุดท้ายก็ยิ้มถามเหยียนโย่วเฉิงว่า: “อันคัง เจ้าพูดต่อสิ ประโยคที่ตัดสินผลแพ้ชนะนั่นคือประโยคไหนรึ?”

เป็นธรรมชาติและเหมาะสม ความเย่อหยิ่งแฝงอยู่แต่ไม่แสดงออก นี่คือความประทับใจแรกที่หวังหยางมีต่อหลิ่วเฉิง

แตกต่างจากเหยียนโย่วเฉิง หลิ่วเฉิงไม่ได้ถามข้อมูลส่วนตัวของหวังหยางเลยแม้แต่น้อย แม้แต่การหยั่งเชิงถามอ้อมๆ ก็ไม่มี

จะว่าไปแล้วทั้งหลิ่วเฉิงและเหยียนโย่วเฉิงต่างก็เป็นมิตรต่อเขา อย่างน้อยก็ภายนอกเป็นเช่นนั้น ทายาทคนรวยรุ่นที่ n ที่มาถึงก็ดูถูกหาเรื่อง ท้าทายอย่างไม่ลืมหูลืมตานั้น เป็นเพียงจินตนาการในนิยาย ในความเป็นจริงไม่ได้มีให้เห็นบ่อยนัก

ยิ่งไปกว่านั้นคนทั้งสองนี้ล้วนเป็นตระกูลขุนนางที่แท้จริง ในการพูดจาย่อมมีขอบเขต แม้แต่คนช่างพูดอย่างเหยียนโย่วเฉิง เวลาปลอบใจหวังหยางก็พูดแต่พอดี ไม่ได้ทำให้คนรู้สึกไม่สบายใจ

เหยียนโย่วเฉิงโบกมือ: “ท่านมาแล้ว ข้าไหนเลยจะกล้าอวดรู้ต่อหน้าท่าน? การตัดสินผลแพ้ชนะก็ต้องดูคู่ต่อสู้ มีคุณชายใหญ่หลิ่วอยู่เป็นประธาน ผลแพ้ชนะนี้ข้าก็ตัดสินไม่ได้แล้ว บอกไว้ก่อนนะ อีกสักครู่เวลาสนทนาเชิงปรัชญาท่านต้องพูดช้าๆ หน่อย มิเช่นนั้นพวกเราก็จะไม่มีอะไรให้พูดแล้ว”

“พูดจาเหลวไหล มีคุณหนูเซี่ย มีคุณชายหวังอยู่ ไหนเลยจะถึงตาข้ามาโดดเด่น? แค่รับมืออันคังอย่างเจ้า ข้าก็อาจจะทำได้ไม่สมใจแล้ว ข้าได้ยินมาว่าช่วงนี้เจ้าอ่าน ‘เซียวเหยาโหยว’ แล้วมีความเข้าใจลึกซึ้ง อ้างว่าตนเองค้นพบความหมายที่แท้จริงที่คนรุ่นก่อนไม่เคยเห็น...”

พอพูดถึงหัวข้อนี้ เหยียนโย่วเฉิงก็หยุดไม่อยู่เสียแล้ว พูดเป็นต่อยหอยว่า:

“ครั้งนั้นกลางดึกข้าอ่าน ‘เซียวเหยาโหยว’ สิบรอบ ใคร่ครวญถ้อยคำซ้ำแล้วซ้ำเล่า พอถึงรอบที่สิบเอ็ดก็พลันเข้าใจขึ้นมาทันที! แก่นความคิดของ ‘เซียวเหยาโหยว’ คืออะไร? ไม่ใช่ความอิสระ ไม่ใช่การไม่ยึดติด ยิ่งไม่ใช่การท่องเที่ยวไปในความไม่มีที่สิ้นสุด แต่คืออักษรตัวเดียว ‘ใหญ่’—”

หลิ่วเฉิงพูดตัดบท: “พอแล้วๆ ถ้าฟังเจ้าพูดจนจบ การสนทนาเชิงปรัชญาก็คงต้องเปลี่ยนเป็นวันพรุ่งนี้แล้ว! เจ้าเก็บคำพูดไว้ก่อนเถิด ไว้รอพูดตอนสนทนาเชิงปรัชญา”

หวังหยางได้ยินแล้วในใจก็สั่นสะท้าน เขาอ่าน ‘จวงจื่อ’ น้อย แต่จนกระทั่งตอนเรียนปริญญาเอกถึงได้เข้าใจว่าหัวใจสำคัญของบท ‘เซียวเหยาโหยว’ อยู่ที่อักษรตัวเดียว “ใหญ่” ตอนนั้นยังนึกว่าเป็นความเห็นใหม่ของตนเอง ภายหลังได้อ่าน ‘จวงจื่ออิน’ ของหลินอวิ๋นหมิง นักปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่สมัยหมิงและชิง ถึงได้รู้ว่าเขาเคยกล่าวไว้นานแล้วว่า ‘เซียวเหยาโหยว’ “ทั้งบทใช้อักษรใหญ่เป็นแกน”

เหยียนโย่วเฉิงเกิดในสมัยราชวงศ์ฉีใต้ อายุไม่ถึงยี่สิบ ไม่เคยเห็นงานวิจัยของยุคหลัง แต่กลับค้นพบความเห็นนี้ได้ด้วยตนเอง นับว่าเร็วกว่าหลินอวิ๋นหมิงนับพันปี ช่างหาได้ยากยิ่ง!

เหยียนโย่วเฉิงถูกตัดบทก็ไม่โกรธ กล่าวอย่างสดใสว่า: “ได้!” แล้วมองไปยังอวี้อี้: “ท่านอาจารย์อวี้ มิสู้พวกเราเริ่มกันตอนนี้เลยดีหรือไม่ขอรับ รอให้สนทนาจบแล้วยังต้องขอสุราท่านดื่มสักจอก”

“ดี” อวี้อี้ยื่นมือออกไปกวัก: “นำจู่เหว่ยมา”

ชื่อเต็มของจู่เหว่ยคือพัดจู่เหว่ย

จู่เป็นกวางชนิดหนึ่ง คัมภีร์ ‘อี้โจวซู’ กล่าวว่า: “อู่หวังล่าสัตว์ ได้จู่สิบหกตัว” ก็คือสัตว์ชนิดนี้

เล่ากันว่าเมื่อกวางจู่ออกมา ฝูงกวางก็จะตามไป โดยยึดทิศทางที่หางของมันชี้ไปเป็นหลัก

พัดจู่เหว่ยคือพัดด้ามยาวที่ประดับด้วยขนหางของกวางจู่ ในตอนแรกบัณฑิตผู้มีชื่อเสียงสมัยเว่ยจิ้นชอบถือพัดจู่เหว่ยสนทนากัน คงจะนำความหมายที่กวางจู่เป็นผู้นำฝูงกวาง มาเพื่อแสดงความสง่างาม กระแสนี้นิยมขึ้นเรื่อยๆ ภายหลังจึงกลายเป็นของที่ต้องใช้ในการสนทนาเชิงปรัชญาสมัยหกราชวงศ์

ผู้ตั้งทฤษฎีจะถือจู่เหว่ย เป็นประธาน ที่เหลือเป็นแขก หากแขกถามค้านสำเร็จ ก็จะแย่งชิงจู่เหว่ยของเขาไปได้ หากประธานตั้งทฤษฎีใหม่ได้ ก็สามารถชิงกลับคืนมาได้

พูดง่ายๆ ก็คือ การสนทนาเชิงปรัชญาก็คือสงครามแย่งชิงจู่เหว่ยนั่นเอง

ดังนั้นที่เซี่ยซิงหานพ่ายแพ้ในน้ำมือของหวังหยาง จึงไม่ค่อยจะยอมรับนัก บอกว่านั่นไม่ใช่การสนทนาเชิงปรัชญาอย่างเป็นทางการ หนึ่งคือหัวข้อไม่ใช่ศาสตร์สามแนวคิดเร้นลับ สองคือตนเองยังไม่ทันจะได้ถือจู่เหว่ยตั้งทฤษฎี ก็ถูกหวังหยางฉวยโอกาสจากคำพูดซักค้านเสียก่อน หากใช้คำพูดของยุคปัจจุบัน ก็คือ “เล่นไม่ตามกติกา” อยู่บ้าง

————————

หมายเหตุผู้เขียน: สาขาวิชาที่หวังหยางเชี่ยวชาญไม่ได้อยู่ในประวัติศาสตร์การศึกษาจวงจื่อ ดังนั้นเมื่อเห็นคำกล่าวของหลินอวิ๋นหมิงตรงกับใจตน ก็ชื่นชมอย่างยิ่ง แต่หารู้ไม่ว่าความเห็นที่ใช้อักษรใหญ่เป็นแกนนั้นไม่ได้มีเพียงหลินอวิ๋นหมิงคนเดียว แต่เป็นความเข้าใจร่วมกันของนักปราชญ์บางส่วนในช่วงกลางถึงปลายสมัยหมิง เช่น ‘หนานหัวจิงฮุ่ยเจี่ย’ ของกัวเหลียงฮั่น ก็เคยอ้างถึงคำกล่าวใน ‘จวงจื่อเจี่ย’ ของอู๋โม่ นักปราชญ์สมัยหมิงว่า: “บทนี้ใช้อักษรใหญ่เป็นแกน”