บทที่ 78 วิเคราะห์สถานการณ์เหนือใต้ (ตอนจบ)

“ด้วยเหตุนี้ ตั้งแต่โบราณกาลยามเหนือใต้เผชิญหน้ากัน จึงต้องแย่งชิงหัวเมืองสำคัญหลายแห่งระหว่างแม่น้ำเจียงและหวย”

“ตงอู๋ออกทัพ โจมตีเหอเฝยอยู่เนืองๆ ด้วยเหตุที่เมืองนี้เชื่อมต่อระหว่างแม่น้ำแยงซีและแม่น้ำหวย จึงเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญระหว่างแม่น้ำทั้งสองสาย”

“ทว่าตลอดรัชสมัยของตงอู๋ ก็มิอาจยึดครองแม่น้ำหวยได้ ดังนั้นในที่สุดจึงถูกแคว้นจิ้นกลืนกิน”

“ทัพใหญ่ของฝูเจี้ยน แม้จะยิ่งใหญ่จนกล่าวได้ว่าโยนแส้ลงไปก็สามารถหยุดกระแสน้ำได้ อิทธิพลราวกับภูเขาไท่ซานถล่มทับ ทว่าสุดท้ายก็มิอาจนำม้าไปดื่มน้ำที่แม่น้ำแยงซีได้ ด้วยเหตุที่แคว้นจิ้นสามารถรักษาแม่น้ำหวยไว้ได้”

“บัดนี้ยังมิอาจรักษาแม่น้ำหวยไว้ได้ แล้วจะพูดถึงการกำจัดศัตรูได้อย่างไร?”

หวังหยางพูดถึงตรงนี้ก็พบว่าสายตาของคนทั้งหลายในที่นั่งนั้นผิดปกติไป ทุกคนต่างมองเขาด้วยสายตาที่แปลกประหลาดอย่างยิ่ง

เซี่ยซิงหานกล่าวอย่างอ่อนแรง: “คุณชายหวัง... เอ่อ... พวกเรายังไม่ได้สูญเสียแม่น้ำหวยไปนะเจ้าคะ...”

หวังหยาง: ？？？

สมัยราชวงศ์ฉีใต้ยังสามารถรักษาแม่น้ำหวยไว้ได้รึ?!

เช่นนั้นก็ไม่เลวนี่นา!

สถานการณ์โดยรวมของจีน ก่อนราชวงศ์ฮั่นตะวันออกแบ่งเป็นตะวันออกและตะวันตก หลังราชวงศ์ฮั่นตะวันออกแบ่งเป็นเหนือและใต้

นับตั้งแต่สมัยสามก๊กเป็นต้นมา รูปแบบการเผชิญหน้ากันระหว่างเหนือและใต้ก็ปรากฏขึ้นอยู่เนืองๆ ตำราที่สรุปวิถีการรุกและรับระหว่างเหนือและใต้ก็มีให้เห็นไม่น้อยในประวัติศาสตร์ สิ่งที่หวังหยางกล่าวเมื่อครู่นี้ ก็คือการรวบรวมประสบการณ์ทางประวัติศาสตร์ในการเผชิญหน้ากันระหว่างเหนือและใต้ในอดีตกับทัศนะของนักภูมิศาสตร์การทหารผู้ยิ่งใหญ่หลายท่านเช่นหลี่เทาและกู้จู่อวี่ ย่อมเป็นทฤษฎีที่ไม่เปลี่ยนแปลงนับพันปี แม้แต่ในช่วงสงครามไหวไห่ กองทัพของพรรคก๊กมินตั๋งที่รวบรวมกำลังพลจำนวนมากไว้ที่สวีโจวและเปิ้งปู้ ก็ยึดหลักยุทธศาสตร์ “การจะรักษาแม่น้ำแยงซีต้องรักษาแม่น้ำหวยก่อน”

แต่ปัญหาอยู่ที่ว่าในบรรดาหกราชวงศ์ หวังหยางไม่คุ้นเคยกับประวัติศาสตร์ของราชวงศ์ฉีใต้มากที่สุด ถึงขนาดที่เข้าใจผิดว่าในตอนนั้นได้สูญเสียแม่น้ำหวยไปแล้ว

หลิ่วเฉิงหัวเราะ: “พี่หวังไม่รู้แม้กระทั่งความรู้พื้นฐานที่สุดถึงกับสามารถคุยโวโอ้อวดได้ ข้านับถือพี่หวังจริงๆ!”

เหยียนโย่วเฉิงก็หัวเราะเช่นกัน ภาพลักษณ์ที่สูงส่งขึ้นเรื่อยๆ ของหวังหยางในใจของเขาเริ่มพังทลายลงอย่างรวดเร็ว

แม้แต่อวี้เฉียนโหลวก็อดไม่ได้ที่จะส่ายหน้า ในใจคิดว่าทัศนะของคนผู้นี้ดูเหมือนจะไม่ธรรมดา แต่กลับไม่รู้แม้กระทั่งว่าเขตแดนของราชวงศ์นี้อยู่ที่ไหน ยังจะมาพูดถึงวิถีการรุกและรับอะไรอีก?

มีเพียงอวี้อี้ที่ใบหน้าเคร่งขรึมดั่งน้ำ รอให้หวังหยางพูดต่อไป

ในมุมมองของอวี้อี้ เมื่อเทียบกับข้อสรุปที่มองการณ์ไกลของหวังหยางแล้ว ข้อผิดพลาดเล็กน้อยนี้จะเป็นเพียงรอยตำหนิบนหยกขาว

แต่เขาก็สงสัยอยู่บ้างว่า คนที่ไม่รู้แม้กระทั่งความรู้พื้นฐานเช่นนี้ จะมีทัศนะเช่นนี้ได้อย่างไร?

หวังหยางรู้สึกกระอักกระอ่วนอยู่บ้าง

ราชวงศ์ใต้รุ่นแล้วรุ่นเล่าล้วนเสื่อมถอยลง หลิวซ่งสูญเสียดินแดนทางเหนือและตะวันตกของแม่น้ำหวย ราชวงศ์ฉีใต้ย่ำแย่กว่าหลิวซ่ง ย่อมไม่สามารถยึดดินแดนที่สูญเสียไปคืนมาได้ หากยังสามารถรักษาแม่น้ำหวยไว้ได้ นั่นก็หมายความว่า...

เขาคิดถึงตรงนี้ ก็กล่าวอย่างไม่รีบร้อน:

“เพียงแค่รักษาฝั่งใต้ของแม่น้ำหวยจะเรียกว่ารักษาแม่น้ำหวยได้อย่างไร?”

“มิอาจรักษาแม่น้ำเหลืองได้ จึงต้องรักษาฝั่งเหนือของแม่น้ำหวย มิอาจรักษาฝั่งเหนือของแม่น้ำหวยได้จึงต้องรักษาฝั่งตะวันตกของแม่น้ำหวย ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำหวยก็มิอาจรักษาไว้ได้ จำใจต้องรักษาฝั่งใต้ของแม่น้ำหวย!”

“บัดนี้ราชสำนักเราสามารถรักษาได้เพียงฝั่งใต้ของแม่น้ำหวย จะเรียกว่ารักษาแม่น้ำหวยได้อย่างไร?”

“หัวเมืองทางเหนือของแม่น้ำหวย ไม่มีที่ใดสำคัญไปกว่าเผิงเฉิง หัวเมืองทางตะวันตกของแม่น้ำหวย ไม่มีที่ใดสำคัญไปกว่าเสวียนหู้”

“ควบคุมเผิงเฉิงได้ก็จะสามารถเข้าสู่แม่น้ำหวยจากแม่น้ำซื่อได้ ควบคุมเสวียนหู้ได้ก็จะสามารถเข้าสู่แม่น้ำหวยจากแม่น้ำหรู่ได้”

“ราชวงศ์ซ่งสูญเสียเสวียนหู้ เก้าอำเภอทางตะวันตกของแม่น้ำหวยล้วนตกเป็นของศัตรู! สูญเสียเผิงเฉิง สี่มณฑลทางเหนือของแม่น้ำหวยสิ้นสูญ!”

“หากต้องการจะรักษาแม่น้ำหวย ต้องยึดสองเมืองนี้มาก่อน เพื่อเป็นรากฐานในการรักษาแม่น้ำหวยให้มั่นคง!”

หลิ่วเฉิง เหยียนโย่วเฉิง เซี่ยซิงหาน และอวี้เฉียนโหลว ล้วนตกตะลึงไปตามๆ กัน!

เฉินชิงซานมองแผ่นหลังของหวังหยาง ดวงตาหงส์เบิกกว้าง

อวี้อี้ใช้มือยันโต๊ะ โดยไม่รู้ตัวก็กำลังจะลุกขึ้นยืน แต่ก็ดึงสติกลับมาได้ทันท่วงที ทรงตัวให้นิ่ง

อวี้เฉียนโหลวประสานมือคารวะ กล่าวอย่างขรึมๆ: “คุณชายหวังมีความสามารถครบเครื่องทั้งบุ๋นและบู๊ ทัศนะเป็นเลิศ ขอเรียนถามว่าตระกูลสืบทอดวิชาใด? ศิษย์สำนักใดรึ?”

หวังหยางหัวเราะเหะๆ: “เป็นเพียงการถกเถียงบนกระดาษ ถกเถียงบนกระดาษเท่านั้น! อย่าได้ถือเป็นจริงเป็นจังเลย!”

“พี่หวัง พูดต่อสิ! ประการที่สองประการที่สามคืออะไร?” เหยียนโย่วเฉิงถามอย่างร้อนรน

“จะมีประการที่สองประการที่สามอะไรกัน ก็แค่พูดไปเรื่อยเปื่อย ตื้นเขินยิ่งนัก วันนี้งานเลี้ยงสนุกสนานอย่างยิ่ง พูดคุยกันก็พอสมควรแล้ว สมควรจะเลิกราได้แล้ว!”

หวังหยางไม่ต้องการจะพูดต่อแล้ว วันนี้ก็ได้ทำตัวโดดเด่นมากพอแล้ว อีกทั้งยังเหนื่อยแล้วด้วย มิสู้กลับไปแต่เนิ่นๆ รีบอ่านคัมภีร์ ‘กฎหมายฉี’ สองม้วนสุดท้ายให้จบ

เหยียนโย่วเฉิงไม่ยอมทันที: “อย่าสิพี่หวัง กำลังพูดถึงตอนที่เข้าที่เข้าทาง จะเลิกราได้อย่างไร?!”

อวี้เฉียนโหลวกล่าว: “ตอนนี้ยังหัวค่ำอยู่ คุณชายหวังจะรีบร้อนไปไย? ในจวนมีผลไม้สดใหม่เข้ามาสองสามอย่าง พอดีใช้แก้เมาได้ ข้าจะรีบให้คนนำมาให้!”

เซี่ยซิงหานก็เร่งเร้าติดต่อกัน: “ท่านอย่ามาทำให้อยากแล้วจากไป รีบพูดสองข้อหลังมาเร็ว!”

อวี้อี้นั่งรออย่างเงียบๆ แม้จะไม่มีทีท่าว่าจะดื่มสุรา แต่ปลายนิ้วกลับลูบไล้ถ้วยสุราไปมา

หวังหยางเอาแต่บ่ายเบี่ยง เซี่ยซิงหานก็ใช้มุกเดิม หมายจะใช้เรื่องธุรกิจมาข่มขู่

หวังหยางพูดตัดบทโดยตรง: “เรื่องใดๆ ย่อมไม่เกินสามครั้ง จะมีครั้งที่หนึ่งครั้งที่สองได้ แต่จะไม่มีครั้งที่สาม”

เซี่ยซิงหานเห็นสีหน้าจริงจังของหวังหยาง ก็สัมผัสได้อย่างเฉียบแหลมว่าหากตนเองยังใช้เรื่องนี้มาข่มขู่อีก เขาอาจจะยอมเลิกทำธุรกิจไปเลยจริงๆ ก็ได้ จึงไม่ได้พูดต่อ

การล้อเล่นและการปล่อยตัวล้วนต้องดูจังหวะเวลา คนฉลาดมักจะหยุดได้ทันท่วงทีเมื่อจังหวะไม่เหมาะสม

เซี่ยซิงหานก็เป็นเช่นนั้น

หลิ่วเฉิงแม้จะเกลียดหวังหยาง แต่ก็อยากจะรู้ว่าอีกสองปัจจัยสำคัญในการที่ฝ่ายใต้จะต้านทานฝ่ายเหนือได้คืออะไร แต่เขาไม่เต็มใจที่จะเอ่ยปากขอร้อง เมื่อเห็นหวังหยางบ่ายเบี่ยงไม่ยอมพูด ในใจก็ยิ่งเกิดความรังเกียจ

อวี้อี้พลันกล่าวขึ้น:

“หวนเวินเคยกล่าวว่า ‘ปล่อยให้แผ่นดินเทพจมดิ่ง ร้อยปีกลายเป็นซากปรักหักพัง หวังอี๋ฝู่และคนอื่นๆ มิอาจไม่รับผิดชอบ!’ นับตั้งแต่หวังเหยี่ยนนิยมในความว่างเปล่า แผ่นดินล่มสลาย ห้าชนเผ่ารุกรานจงหยวน คำกล่าวที่ว่าการสนทนาเชิงปรัชญาทำลายบ้านเมือง ก็ได้ยินไม่ขาดสาย”

“ทว่าหากย้อนกลับไปถึงจุดเริ่มต้นของการสนทนาเชิงปรัชญา เดิมทีมิได้กล่าวถึงเพียงหลักการอันเร้นลับ แต่ยังมีการกล่าวถึงกิจการบ้านเมืองด้วย!”

“ในช่วงรอยต่อระหว่างสมัยเว่ยและจิ้น การกล่าวถึง ‘การโต้วาทะเรื่องความสามารถและอุปนิสัย’ มีเจตนาเพื่อหารือเรื่องการคัดเลือกผู้มีความสามารถ การกล่าวว่า ‘ปราชญ์ไร้ซึ่งตัวตน’ แท้จริงแล้วมีเจตนาเกี่ยวกับราชาและขุนนาง”

“ด้วยเหตุนี้ การจำกัดให้เพียงศาสตร์สามแนวคิดเร้นลับเป็นการสนทนาเชิงปรัชญา แท้จริงแล้วเป็นการตีความที่คับแคบเกินไป”

“ดังนั้นข้าเห็นว่า การวิเคราะห์สถานการณ์เหนือใต้เมื่อครู่นี้ ก็เป็นการสนทนาเชิงปรัชญาเช่นกัน!”

“วันนี้เริ่มต้นด้วยการสนทนาเชิงปรัชญา จบลงด้วยการสนทนาเชิงปรัชญา สนุกสนานยิ่งนัก!”

“หากคุณชายหวังสามารถกล่าวจนจบได้ ข้าจะใช้หยกชิ้นนี้เป็นรางวัล!”

อวี้อี้ถอดจี้หยกสีเขียวที่เอวออกมา แล้วแสดงให้หวังหยางดู

“หยกชิ้นนี้มีชื่อว่า ‘ชางหมิง’ เป็นของใช้ส่วนตัวของข้า หากคุณชายหวังไม่รังเกียจ ข้าก็จะมอบให้แก่คุณชาย!”

หยกชางหมิงมีลักษณะคล้ายหงส์ชาด อบอุ่นไร้ริ้วรอย สีสันเรียบง่าย คล้ายจะโปร่งแสงแต่ก็ไม่โปร่งแสง

หยกชิ้นนี้ก็จะปรากฏออกมา เหยียนโย่วเฉิงก็ร้องว่า: “หยกชั้นดี! เป็นหยกชั้นดีจริงๆ!”

หลิ่วเฉิงเห็นอวี้อี้ที่สงบนิ่งมาโดยตลอด ก็แสดงความสนใจในข้อสรุปของหวังหยางเช่นกัน สีหน้าก็ยิ่งเคร่งขรึมลง

ในใจของอวี้เฉียนโหลวตกใจยิ่งนัก เขารู้ว่าสิ่งที่หวังหยางกล่าวมานั้นหลักแหลม แต่คาดไม่ถึงว่าจะได้รับการให้ความสำคัญจากบิดาถึงเพียงนี้!

เซี่ยซิงหานกระซิบกับหวังหยาง: “นี่เป็นหยกโบราณ สีที่เรียกว่า ‘น้ำในบ่อลึกสีคราม’ มีราคาแต่ไม่มีตลาด รีบตอบตกลงเร็ว”

หวังหยางมองหยกสีเขียวชิ้นนั้นและท่าทีที่ผิดปกติของอวี้อี้ ในใจก็ไหวระริก จึงกล่าวว่า:

“เช่นนั้นผู้เยาว์ก็ขออาจหาญกล่าววาจาโอหังแล้ว ประการที่สอง การจะรักษาแม่น้ำแยงซีต้องทำให้จิงเซียงมั่นคง”

“จิงเซียงนั้น คือกระดูกสันหลังของแม่น้ำแยงซี ทางตะวันออกช่วยเหลือสามแคว้นอู๋ ทางตะวันตกควบคุมปาสู่ ได้มาก็จะสามารถรักษาเสถียรภาพของตะวันออกและตะวันตกได้อย่างสมบูรณ์...”

ราตรีล่วงเลยไปครึ่งค่อนคืน แสงไฟสว่างไสว ทั่วทั้งห้องโถง สี่ที่นั่งเงียบสงัด มีเพียงเสียงของหวังหยางผู้เดียว

“จิงโจวควบคุมต้นน้ำของเจี้ยนคัง เซียงหยางควบคุมต้นน้ำของจิงโจว ดังนั้นแผนหลงจงของอู่โหวจึงให้ความสำคัญกับจิงเซียงอย่างยิ่ง! มุ่งไปทางเหนือก็จะเชื่อมต่อกับแม่น้ำฮั่นและแม่น้ำอวี้เพื่อแย่งชิงสถานการณ์ กวนอู๋โจมตีฝานเฉิงจากเซียงหยาง โจโฉเสียที ด้วยเหตุที่ดินแดนเซียงหยาง ทางเหนือเชื่อมต่อกับหว่านและลั่ว สามารถใช้เป็นจุดทะลวงเข้าสู่ใจกลางจงหยวนได้จากที่นี่ แม้แต่ผู้ที่เก่งกาจในการใช้ทหารอย่างวุยบู๊ (โจโฉ) ก็ยังมีผู้ที่มิอาจต้านทานได้...”

......

“ซานตงและจิงเซียง เปรียบดังปีกทั้งสองข้างของเจียงหนาน! ยึดซานตงได้ก็จะสามารถทำให้ต้นน้ำของแม่น้ำหวยและซื่อมั่นคง ยึดจิงเซียงได้ก็จะสามารถทำให้ต้นน้ำของแม่น้ำแยงซีมั่นคง ปีกทั้งสองกางออก อิทธิพลของเจียงหนานก็จะแผ่ขยาย! เปรียบดังการกรีฑาทัพขึ้นเหนือของสวีต๋า—”

“ใครกรีฑาทัพขึ้นเหนือ???

หวังหยางเผลอหลุดปากไปชั่วขณะนึง ยกตัวอย่างในสมัยรอยต่อระหว่างราชวงศ์หยวนและหมิงออกมาด้วย รีบเปลี่ยนคำพูดทันที:

“เอ่อ... สวี... อาจจะเป็นว่าในวันข้างหน้าวันหนึ่ง หากปรารถนาจะบรรลุความสำเร็จในการกรีฑาทัพขึ้นเหนืออย่างสมบูรณ์ อาจจะออกจากแม่น้ำหวยก่อน ยึดซานตงก่อน แล้วค่อยรุกคืบเหอและลั่ว...”

————————

หมายเหตุจากผู้เขียน:

1. ‘ทฤษฎีตะวันออกตะวันตกของอี๋และเซี่ย’ ของฟู่ซือเหนียนเปิดบทก็กล่าวว่าหลังราชวงศ์ฮั่นตะวันออกมักจะแบ่งเป็นเหนือและใต้ สมัยสามราชวงศ์และก่อนหน้านั้นแบ่งเป็นตะวันออกและตะวันตก ไม่ว่าข้อสรุปจะถูกต้องหรือไม่ ทัศนะเช่นนี้ ช่างแสดงถึงความกล้าหาญยิ่งนัก บางสิ่งที่ดูเหมือนจะง่ายดาย แต่กระดาษกั้นหน้าต่างชั้นนี้ อาจจะไม่มีผู้ใดทลายได้นับพันปี ที่เรียกว่าทุกคนมีอยู่ในใจ แต่ไม่มีใครพูดออกมา ก็หมายถึงสถานการณ์เช่นนี้ บัดนี้เวลาเราพูดถึงถิ่นกำเนิดมักจะบอกว่าเป็นคนใต้ คนเหนือ ใช้เหนือใต้เป็นจุดแบ่งแยก แต่มิได้เป็นเช่นนี้มาโดยตลอด ในสมัยราชวงศ์ฮั่นทั้งสองกล่าวว่า “ซานตงให้กำเนิดอัครมหาเสนาบดี ซานซีให้กำเนิดแม่ทัพ” ด่านหานกู่และภูเขาเซียวมีความสำคัญอย่างยิ่ง ดังนั้นเวลาแนะนำถิ่นกำเนิด มักจะกล่าวว่ากวนตงกวนซี ซานตงซานซี ปลายสมัยราชวงศ์ฮั่นตะวันออกก็ค่อยๆ เปลี่ยนมาเป็นเหนือและใต้ สมัยหลังสามก๊กของเว่ยตะวันออกและตะวันตก ขยายมาถึงสมัยสุยและถัง ก็ยังคงมีร่องรอยของการแบ่งแยกตะวันออกตะวันตกเช่นนี้อยู่

2. ความสัมพันธ์ระหว่างการสนทนาเชิงปรัชญาและการต่อสู้ทางการเมืองของพรรคพวก สามารถอ้างอิงได้จาก ‘บันทึกหลังบทว่าด้วยการโต้วาทะสี่รากฐานของจงฮุ่ยในวรรณกรรมซื่อซัวซินอวี่’ ของท่านเฉินอิ๋นเค่อ และ ‘ความหมายทางการเมืองของทฤษฎีความสามารถและอุปนิสัยในสมัยเว่ยจิ้น’ ของท่านถังฉางหรู